2026 жылғы 1 қаңтардан бастап патент

2026 жылғы 1 қаңтарға дейінгі патент

2026 жылғы 1 қаңтардан бастап патент

Жаңа Салық кодексі (2025 жылғы 18 шілдедегі № 214-VIII ҚР Кодексі) 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап күшіне енді.

Салық реформасы шеңберінде арнаулы салық режимдерін айтарлықтай оңтайландыру жүргізілді.

2026 жылғы 1 қаңтардан бастап жаңа Салық кодексінде үш арнаулы салық режимін қолдану көзделген:

• Өзін-өзі жұмыспен қамтығандар үшін арнаулы салық режимі;

• Оңайлатылған декларация негізіндегі арнаулы салық режимі;

• Шаруа немесе фермер қожалықтары үшін арнаулы салық режимі.

Мынадай арнаулы салық режимдерінің күші жойылды:

• бөлшек салықтың АСР;
• патент негізінде АСР;
• мобильді қосымша пайдаланылатын АСР;
• тіркелген шегерім пайдаланылатын АСР;

Осылайша, 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап патент негізінде АСР қолданылмайды, өйткені бұл салық режимі жоқ.

2026 жылғы 1 қаңтарға дейінгі патент

Патент - бұл жалдамалы жұмыскерлер болмаған кезде жеке кәсiпкерлiктi жүргiзу үшiн арнаулы салық режимi.

Патентті қолдану шарттары

Патент құнына не енгізіледі

2023 жылғы 1 шілдеден кейін МЗЖ және ӘА төлеу

Есеп-қисап (911.00-нысан)

Салықтық кезең

Патент мерзімі

Патент негізінде АСР қолданатын дара кәсіпкерлер:

• жұмыскерлердің еңбегін пайдаланбайды;
• қызметін жеке кәсіпкерлік нысанында жүзеге асырады;
• мынадай қызметтің біреуін немесе бірнешеуін жүзеге асырады.

Патент негізінде АСР қолдану үшін кірістің шекті мөлшері тиісті қаржы жылының 1 қаңтарында қолданыста болатын 3 528 АЕК құрайды.

Патент, оңайлатылған декларация негізінде немесе арнаулы мобильді қосымша пайдаланылатын арнаулы салық режимін агенттік шарттар (келісімдер) негізінде қызметтер көрсететін дара кәсіпкерлер мен заңды тұлғалардың қолдануға құқығы жоқ.

Осы тармақтың мақсаттары үшін агенттік шарттар (келісімдер) деп Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес жасасқан азаматтық-құқықтық сипаттағы шарттар (келісімдер) түсініледі, олар бойынша бір тарап (агент) сыйақы үшін екінші тараптың тапсырмасы бойынша өз атынан, бірақ екінші тараптың есебінен не екінші тараптың атынан және есебінен белгілі бір әрекеттер жасауға міндеттенеді.

Патент құнына не енгізіледі

Патент құнына ЖТС және әлеуметтік төлемдер енгізіледі:
1. ЖТС – салық кезеңіндегі кірістің 1%.
2. МЗЖ – мәлімделген кірістің 10%, бірақ 1 ЕТЖ-нің 10%-нан кем емес және 50 ЕТЖ 10%-нан жоғары емес.
3. Өзі үшін ӘА – мәлімделген кірістің 3,5%, бірақ 1 ЕТЖ-нің 3,5%-нан кем емес және 7 ЕТЖ-нің 3,5%-нан артық емес.
4. МӘМС жарналары - 1,4 ЕТЖ-нің 5%.

Патент құны 911.00-нысан бойынша есеп-қисап берiлгенге дейiн төленедi.

2023 жылғы 1 шілдеден кейін МЗЖ және ӘА төлеу

МЗЖ

Әлеуметтік кодекстің 248-бабына сәйкес МЗЖ төлеуді ДК, оның ішінде шаруа және фермер қожалығының басшылары, олардың он сегіз жасқа толған мүшелері, сондай-ақ өз пайдасына жеке практикамен айналысатын адамдар өз пайдасына МЗЖ есептеу үшін қабылданатын кірістің 10% мөлшерлемесі бойынша дербес төлейді.

МЗЖ есептеу үшін қабылданатын кіріс деп МЗЖ төленбейтін, бірақ ҚР СК сәйкес салық салу мақсаттары үшін айқындалатын кірістен аспайтын кірістерді қоспағанда, әлеуметтік аударымдарды төлеу үшін өзі дербес айқындайтын тұлға алатын кіріс түсініледі.

Бұл ретте МЗЖ есептеу үшін қабылданатын кіріс айына 50 ЕТЖ-дан аспауы тиіс; егер кіріс 1 ЕТЖ-дан кем болса, МЗЖ-ны 1 ЕТЖ-дан төлеуге құқылы.

ҚР Әлеуметтік кодексінің 248-бабына сәйкес Міндетті зейнетақы жарналарын, жұмыс берушінің міндетті зейнетақы жарналарын, міндетті кәсіптік зейнетақы жарналарын төлеуді:

патент негізінде арнаулы салық режимін қолданатын ДК - патент құнын төлеу үшін «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» Қазақстан Республикасының Кодексінде (Салық кодексі) көзделген мерзімде жүзеге асырады;

ӘА

Әлеуметтік кодекстің 243-бабына сәйкес міндетті әлеуметтік сақтандыруға ДК, оның ішінде шаруа немесе фермер қожалықтарының басшылары, сондай-ақ олардың он сегіз жасқа толған мүшелері жатады.

ӘА Қорға төленбейтін кірістерді қоспағанда, өз пайдасына МЗЖ аудару үшін айқындалатын кіріске тең, бірақ ҚР СК-не сәйкес салық салу мақсаттары үшін анықталатын кірістен аспайтын өз пайдасына ӘА есептеу мақсаты үшін өздері дербес айқындайтын кірістің сомасы болып табылатын әлеуметтік аударымдарды есептеу объектісінен 3,5% мөлшерінде белгілейді.

Бұл ретте ӘА есептеу үшін қабылданатын кіріс айына 7 ЕТЖ-дан аспауы тиіс; егер көрсетілген тұлғалардың кірісі 1 ЕТЖ-дан кем болса, олар ӘА өз пайдасына 1 ЕТЖ-дан төлейді.

Осылайша, ДК ӘА мен МЗЖ дербес айқындалатын кірістің бірдей сомасынан төлеуі тиіс.

ҚР Әлеуметтік кодексінің 246-бабына сәйкес патент негізінде арнаулы салық режимін қолданатын ДК әр ай үшін жеке патент құнын төлеу үшін «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» Қазақстан Республикасының Кодексінде (Салық кодексі) көзделген мерзімде әлеуметтік аударымдарды төлейді.

Есеп-қисап (911.00-нысан)

СЕН 911.00 - «Патент құнының есеп-қисабы (911.00-нысан)» салық есептілігін жасау қағидалары.

Осы Қағидалар патент құнын есептеуге арналған «Патент құнының есеп-қисабы» салық есептілігі нысанын (911.00-нысан) жасау тәртібін айқындайды.

Патент құнына жеке табыс салығы (төлем көзінен ұсталатын жеке табыс салығынан басқа) және әлеуметтік төлемдер енгізіледі. Есеп-қисап есеп-қисаптың өзінен (911.00-нысан) және патент негізінде арнаулы салық режимін қолдану үшін қажетті ақпаратты көрсетуге арналған оған қосымшадан (911.01-нысан) тұрады.

911.01-нысандағы қосымшасы патент құнын есептеу үшін қажетті ақпаратты көрсетуге арналған және оны дара кәсіпкер міндетті түрде толтыруға тиіс. Есеп-қисапты патент негізінде арнаулы салық режимін қолданатын дара кәсіпкерлер жасайды (ҚР СК 685-бабы).

Патент негізінде АСР-ді қолдану үшін орналасқан жері бойынша салық органына 911.00-нысандағы патент құнының есеп-қисабы  (бұдан әрі осы тараудың мақсатында – есеп-қисап) ұсынылады. Есеп-қисапты қағаз жеткізгіште немесе электрондық нысанда, оның ішінде "электрондық үкімет" веб-порталы арқылы (ҚР СК 685-бабының 2-тармағы):

1) жаңадан құрылған дара кәсіпкерлер – Қазақстан Республикасының рұқсаттар және хабарламалар туралы заңнамасында айқындалған тәртіппен дара кәсіпкер ретінде тіркеу есебіне қою үшін хабарлама берілген күннен бастап үш жұмыс күнінен кешіктірмей;

2) жалпыға бірдей белгіленген тәртіптен немесе өзге де арнаулы салық режимінен ауысуды жүзеге асыратын дара кәсіпкерлер – патент негізінде арнаулы салық режимі қолданылатын айдың 1-күніне дейін;

3) кезекті патентті алу үшін патент негізіндегі арнаулы салық режимін қолданатын дара кәсіпкерлер – алдыңғы патенттің қолданылу мерзімі немесе салықтық есептілікті табыс етуді тоқтата тұру мерзімі өткенге дейін ұсынады.

Есеп-қисап патенттің құнын есептеуге арналған салықтық есептілік болып табылады.

Патенттің құны осы Кодекстің 686-бабына сәйкес есептеледі.

Салықтық кезең

Күнтізбелік жыл патент негізінде немесе тіркелген шегерім пайдаланылатын АСР қолдану үшін салықтық кезең болып табылады.

Патент мерзімі

Патент мерзімі кез келген - 1 айдан 12 айға дейін болуы мүмкін. Патентті ең болмағанда ай сайын ұзартуға болады, патентті бір жылға алу міндетті емес.

Егер ҚР СК 685-бабының 5-тармағында өзгеше көзделмесе, патент негізіндегі арнаулы салық режимі бір салық кезеңі шегінде кемінде бір ай қолданылады. .

Патент негізінде АСР:

1) ағымдағы салықтық кезеңнің соңғы айында жаңадан тіркелген;

2) ағымдағы салықтық кезеңнің соңғы айында салықтық есептілікті табыс етудің тоқтатыла тұру мерзімі аяқталғанға дейін немесе аяқталғаннан кейін қызметін қайта бастаған дара кәсіпкерлер бір айдан кем мерзім ішінде қолданады.

Патент негізіндегі арнаулы салық режимін қолданатын дара кәсіпкерлер салықтық есептілікті ұсынуды тоқтата тұру үшін Кодекстің 214-бабында айқындалған тәртіппен салықтық өтінішті тұрған жеріндегі салық органына ұсынады.

«Патент құнының есеп-қисабы (911.00-нысан)» салықтық есептілігін жасау қағидалары