Құрылтайшы - компания, ұйым құратын (құратын) жеке тұлға немесе тұлғалар тобы.

ҚР Азаматтық кодексінің 40-бабына сәйкес - Заңды тұлғаны бір немесе бірнеше құрылтайшы құра алады.

Мүлiктi меншiктенушiлер не олар уәкiлдiк берген органдар немесе жақтар, ал заң құжаттарында арнайы көзделген реттерде өзге де заңды тұлғалар заңды тұлғаның құрылтайшылары бола алады. Бұл орайда, мүлiктi шаруашылық жүргiзу немесе оралымды басқару құқығымен иеленетiн заңды тұлғалар, егер Қазақстан Республикасының заңдарында өзгеше көзделмесе, меншiк иесiнiң немесе ол уәкiлдiк берген органның келiсiмiмен басқа заңды тұлғалардың құрылтайшылары бола алады.

Заңды тұлғаның құрылтайшылары, Қазақстан Республикасының заң актiлерiнде көзделген жағдайларды қоспағанда, осы заңды тұлғаның құрылтайшылары болып табылмайтын оның басқа қатысушыларынан қандай да бiр артықшылықтарға ие бола алмайды.

ҚР Азаматтық кодексінің 44-бабының 2-тармағы негізінде - Заңды тұлғаның құрылтайшысы (қатысушысы) немесе оның мүлкiнiң меншiк иесi оның мiндеттемелерi бойынша жауап бермейдi, ал заңды тұлға заңды тұлғаның құрылтайшысының (қатысушысының) немесе оның мүлкiнiң меншiк иесiнiң мiндеттемелерi бойынша жауап бермейдi, бұған осы Кодексте, өзге заң актiлерiнде не заңды тұлғаның құрылтай құжаттарында көзделген жағдайлар қосылмайды.

Әкімшілік құқық бұзушылық туралы істер бойынша іс жүргізу немесе қылмыстық сот ісін жүргізу тәртібімен әдейі банкроттыққа кінәлі деп танылған құрылтайшы (қатысушы) және (немесе) лауазымды адам банкроттық рәсімінің нәтижелері бойынша заңды тұлғада қаражат жеткіліксіз болған кезде кредиторлар алдында субсидиарлық жауаптылықта болады.

Құрылтайшылардың құрамы өзгерген кезде құрылтай құжаттарына өзгерістер енгізіледі.

ҚР Азаматтық кодексінің 41-бабына сәйкес:

1. Заңды тұлға өз қызметін: 1) жарғының және құрылтай шартының негізінде жүзеге асырады;
4. Құрылтай шартында ... шартта құрылтайшылар арасында таза табысты бөлудiң, заңды тұлға қызметiн басқарудың, оның құрамынан құрылтайшылардың шығуының шарттары мен тәртiбi де белгiленедi және оның жарғысы бекiтiледi.
5. Заңды тұлғаның жарғысында: онда оның атауы, тұрғылықты орны, оның органдарын құру тәртiбi және олардың құзыретi, оның қызметiн қайта құру және жою ережелерi белгiленедi.

ҚР АК 42-бабы 6-тармағының 3) тармақшасына сәйкес: Заңды тұлға: шаруашылық серіктестіктердегі қатысушылар құрамының өзгеруі жағдайында қайта тіркеуге жатады.

Заңды тұлғаны қайта тiркеусiз көрсетiлген негiздер бойынша құрылтай құжаттарына енгiзiлген өзгерiстер жарамсыз болып табылады.

«Заңды тұлғаларды мемлекеттік тіркеу және филиалдар мен өкілдіктерді есептік тіркеу туралы» ҚР Заңының 14-бабына сәйкес: Заңды тұлғаны мемлекеттік қайта тіркеу үшін... мыналар ұсынылады:

1) ҚР Әділет министрлігі белгілеген нысан бойынша заңды тұлғаны мемлекеттік қайта тіркеу туралы өтініш;

2) заңды тұлғаның құрылтай құжаттарына өзгерістер мен толықтырулар енгізуді көздейтін мемлекеттік (есептік) қайта тіркеу туралы заңды тұлғаның уәкілетті органының шешімі не шешімінен үзінді көшірме,...;

6) коммерциялық ұйым болып табылатын заңды тұлғаны мемлекеттік қайта тіркегені үшін «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясына төлегенін растайтын құжат.

Қатысушылардың құрамын өзгерту негiзi бойынша шаруашылық серiктестiктерiн мемлекеттiк қайта тiркеу үшiн Қазақстан Республикасының заңдарына және құрылтай құжаттарына сәйкес шаруашылық серiктестiгiнiң шығатын қатысушысының серiктестiк мүлкiндегi (жарғылық капиталындағы) үлеске немесе оның бiр бөлiгiне құқығын иелiктен шығару (басқаға беру) шарты ұсынылады.
Шаруашылық серiктестiгiнiң шығатын қатысушысының серiктестiктiң мүлкiндегi (жарғылық капиталындағы) үлеске немесе оның жеке тұлға тарапы болып табылатын бiр бөлiгiне құқығын иелiктен шығару (басқаға беру) шарты нотариат куәландыруы тиiс.

Осылайша, ЖШС қатысушыларының құрамы өзгерген кезде «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясында қайта тіркелуге жатады. Бұл ретте құрылтай шартына және ЖШС жарғысына өзгерістер енгізіледі.

Қайта тіркеу үшін ЖШС:

·        ҚР Әділет министрлігі белгілеген нысан бойынша ЖШС мемлекеттік қайта тіркеу туралы өтініш;

·        құрылтай шартына және ЖШС жарғысына өзгерістер мен толықтырулар енгізуді көздейтін мемлекеттік қайта тіркеу туралы шешім не ЖШС шешімінен үзінді көшірме;

·        «Азаматтарға арналған үкімет» МК ЖШС қайта тіркегені үшін төлегенін растайтын құжат;

·        шығатын ЖШС қатысушыларының ЖШС мүлкіндегі үлесіне құқығын иеліктен шығару (басқаға беру) шарттары ұсынылады.

Егер ЖШС-тің бұрынғы қатысушылары жеке тұлғалар болса, онда шығып бара жатқан қатысушылардың құқықтарын иеліктен шығару (басқаға беру) шарттары нотариалды куәландырылуға тиіс.