Салық шегерімі – бұл салық жүктемесін азайту.

2026 жылғы 1 қаңтардан бастап салықтық шегерімдер

2025 жылғы 1 қаңтардан бастап көп балалы отбасы үшін салықтық шегерім (2025 жылғы 15 шілдедегі № 208-VІIІ ҚРЗ Заңына ретроспективалық өзгерістер)

2025 жылғы 1 қаңтардан бастап (өзгерістерге дейін) көп балалы отбасы үшін салықтық шегерім


2026 жылғы 1 қаңтардан бастап салықтық шегерімдер

Жаңа Салық кодексі (2025 жылғы 18 шілдедегі № 214-VIII ҚР Кодексі) 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап күшіне енді.

Салық реформасы шеңберінде салық шегерімдерін айтарлықтай оңтайландыру жүргізілді.

2026 жылғы 1 қаңтардан бастап жаңа Салық кодексіне сәйкес мынадай салық шегерімдері алып тасталды:

  • көп балалы отбасылар үшін;
  • оқуға;
  • медицинаға;
  • сыйақылар бойынша.

Салық кодексінің 401-бабына сәйкес жеке тұлғаның мынадай жеке салықтық шегерімдерді қолдануға құқығы бар:

  • Әлеуметтік төлемдердің салықтық шегерімі, ол мыналарды қамтиды: АҚС шарттары бойынша жеке тұлғалардың кірістерінен ұсталатын МЗЖ, МӘМСЖ, ӘА;
  • 30 АЕК құрайтын базалық салықтық шегерім;
  • Әлеуметтік салық шегерімдері, бұл ҰОС қатысушылары, I-III топтағы мүгедектер, мүгедек балалардың ата-аналары үшін шегерімдер.

Жеке тұлға салықтық шегерімдерін:

1) салық агентінде;

2) салық агентінде қолданбаған кезде дербес қолданады.

Салық салу объектісін айқындау кезінде салық шегерімдері олар жоғарыда көрсетілген тәртіппен дәйектілікпен қолданылады.

Әлеуметтік төлемдерді салықтық шегерімі

Базалық салықтық шегерім

Әлеуметтік салықтық шегерімдер

Жеке тұлғаның салықтық шегерімдерді дербес қолдануы

Салық агентінде салықтық шегерімдерді қолдану


Әлеуметтік төлемдердің салықтық шегерімі

ҚР СК 402-бабында белгіленгендей әлеуметтік төлемдердің салықтық шегерімі мыналарды қамтиды:

Жұмыскерлердің еңбек шарттары бойынша кірістерінен ұсталатын әлеуметтік аударымдарды ЖТС бойынша шегерімге жатқызуға болмайды. Бұл тек қана АҚС бойынша кірістер үшін көзделген.

2025 жылы көрсетілген шегерімдер жеке ретінде қолданылды, ал 2026 жылдан бастап олар әлеуметтік төлемдер бойынша жалпы шегерімнің құрамына енгізілді.

Базалық салықтық шегерім

Базалық салықтық шегерім 30 АЕК құрайды.

Базалық салықтық шегерім әрбір күнтізбелік ай үшін қолданылады, алайда оның жалпы сомасы күнтізбелік жыл үшін 360 АЕК-тен аспауға тиіс.

Базалық салықтық шегерім – айына 30 АЕК бұрын қолданыста болған 14 АЕК мөлшеріндегі стандартты шегерімді ауыстырады.

Әлеуметтік салықтық шегерімдер

Әлеуметтік салықтық шегерімдер  жаңа ҚР СК 404-бабында айқындалған және мыналарды қамтиды:

  • 1 және 2-топтағы мүгедектігі бар адамдар үшін - 5 000 АЕК;
  • Мынадай тұлғалар үшін 882 АЕК:

- 3-топтағы мүгедектігі бар;

- мүгедектігі бар бала;

- Ұлы Отан соғысына қатысушы, жеңілдіктер бойынша Ұлы Отан соғысына қатысушыларға теңестірілген адам және (немесе) басқа мемлекеттердің аумағындағы ұрыс қимылдарының ардагері;

- Ұлы Отан соғысы жылдарында тылдағы қажырлы еңбегі мен мінсіз әскери қызметі үшін бұрынғы КСР Одағының ордендерімен және медальдарымен марапатталған адам;

- 1941 жылғы 22 маусым – 1945 жылғы 9 мамыр аралығында кемінде алты ай жұмыс істеген (қызмет өткерген) және Ұлы Отан соғысы жылдарында тылдағы қажырлы еңбегі мен мінсіз әскери қызметі үшін бұрынғы КСР Одағының ордендерімен және медальдарымен наградталмаған адам.

  • 882 АЕК, егер тұлға:

- он сегіз жасқа толғанға дейін әрбір мүгедектігі бар бала үшін – осындай мүгедектігі бар баланың ата-анасының, қорғаншыларының, қамқоршыларының бірі;

- өмір бойына әрбір "бала кезінен мүгедектігі бар адам" деген себеппен мүгедектігі бар адам деп танылған осындай адам үшін – адамның ата-анасының, қорғаншыларының, қамқоршыларының бірі;

- асырап алынған бала он сегіз жасқа толғанға дейін әрбір бала асырап алушы үшін – осындай адамдардың бірі;

- жетім балаларды, ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларды баланы қабылдайтын отбасына беру туралы шарттың қолданылу мерзімі кезеңінде жетім балаларды және ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларды баланы қабылдайтын отбасына қабылдап алған әрбір ата-ана болса.

882 АЕК шегерімі:

  • қорғаншылыққа және қамқоршылыққа мұқтаж адамдардың қорғаншылары және қамқоршылары болып табылатын тиісті білім беру ұйымдары, медициналық ұйымдар, халықты әлеуметтік қорғау ұйымдары әкімшіліктерінің жұмыскерлеріне қатысты олардың осындай ұйымдарымен еңбек қатынастарында болуына байланысты;
  • Қазақстан Республикасының неке-отбасы заңнамасына сәйкес асырап алынатын баланың (балалардың) анасымен немесе әкесімен некеге тұратын (ерлі-зайыпты болатын) адамдарға қатысты қолданылмайтынын атап өту керек.

Әлеуметтік салықтық шегерімдер осы салықтық шегерімдерді қолдану үшін негіз туындаған, бар немесе болған күнтізбелік жылда қолданылады.

Жеке тұлғаның салықтық шегерімдерді дербес қолдануы

Жеке тұлға әлеуметтік төлемдердің салықтық шегерімін және әлеуметтік салықтық шегерімді салықтық шегерімдерді қолдану құқығын растайтын құжаттардың негізінде қолданады. Мұндай құжаттардың түпнұсқалары жеке тұлғада талап қою мерзімі ішінде - 3 жыл сақталады.

Салық агентінде түзілген салықтық шегерімдердің асып кету сомасын, сондай-ақ салық агентінде қолданылмаған салықтық шегерімнің сомасын жеке тұлғаның дербес салық салуына жататын салық салынатын кірісін есептеу кезінде жеке тұлға өзі дербес ескереді. (ҚР СК 409-бабы)

Әлеуметтік төлемдерді салықтық шегеруді жеке тұлға мынадай күндердің неғұрлым соңғысы келетін салық кезеңінде МӘМСЖ және (немесе) МЗЖ төленгенін растайтын құжаттың негізінде дербес қолданады:

  • жарналарды есептеу күні;
  • жарналарды төлеу күні.

Салық агентінде салықтық шегерімдерді қолдану

ҚР СК 437-бабына сәйкес төлем көзінен салық салуға жататын кірістерге салықтық шегерімдер Салық кодексінің 401-404-баптарында белгіленген нормаларға сәйкес қолданылады.

Базалық салықтық шегерім мен әлеуметтік салықтық шегерімдерді салық агенті төлем көзінен мыналардың:

1) жеке тұлғаның салықтық шегерімдерді қолдану туралы өтініші;

2) әлеуметтік салықтық шегерімді қолдану үшін растайтын құжаттардың көшірмелері негізінде қолданады.

Жеке тұлға базалық салықтық шегерімді бір салық агентінен ғана қолдануға құқылы.

Салық агентінде күнтізбелік ай үшін жұмыскердің кірісі және тауарларды өткізуден, жұмыстарды орындаудан, қызметтерді көрсетуден түсетін кіріс түріндегі бір жеке тұлғаға кірістерді төлеу бойынша міндеттемелері болған кезде базалық салықтық шегерім күнтізбелік ай үшін базалық салықтық шегерім сомасы шегінде мынадай ретпен:

      1) жұмыскердің кірісіне – осындай кіріс сомасы шегінде;

      2) салық агентіне тауарларды өткізуден, жұмыстарды орындаудан, қызметтерді көрсетуден түсетін кіріске – базалық салықтық шегерімнің қалған мөлшерінде қолданылады.

Салық агенті қайта ұйымдастырылған жағдайларды қоспағанда, ол күнтізбелік жыл ішінде ауысқан кезде алдыңғы салық агентінде түзілген базалық салықтық шегерімнің қолданылмаған сомасы басқа салық агентінде ескерілмейді.

Бір салық агентінде түзілген әлеуметтік салықтық шегерімнің қолданылмаған сомасы Салық кодексінде белгіленген шектерде басқа салық агентінде ескеріледі.

Бұл үшін жеке тұлға Салық кодексінің 446-бабында айқындалған тәртіппен күнтізбелік жылдың басынан басталған кезең үшін әлеуметтік салықтық шегерімді қолданған салық агенті (салық агенттері) берген жеке тұлғамен есеп айырысу туралы анықтаманы ұсынады.

Салық агентінде әлеуметтік төлемдердің салықтық шегерімі «Міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру туралы» Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес есептелген АҚС шарттары бойынша жеке тұлғалардың кірістерінен әлеуметтік аударымдар мен МӘМС жарналарының сомасына қолданылады. (ҚР СК 438-бабы)

 

2025 жылғы 1 қаңтардан бастап көп балалы отбасы үшін салықтық шегерім (2025 жылғы 15 шілдедегі № 208-VІIІ ҚРЗ Заңына ретроспективалық өзгерістер)

2025 жылғы 15 шілдеде Мемлекет басшысы «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» Қазақстан Республикасының Кодексіне және оны қолданысқа енгізу мәселелері бойынша Қазақстан Республикасының заңдарына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы № 208-VІIІ ҚРЗ Заңына қол қойды. Осы Заңмен ҚР СК 347-бабына түзетулер енгізілді, оған сәйкес 2025 жылғы 1 қаңтардан бастап көп балалы отбасы үшін салықтық шегерімнің мөлшері ретроспективті өзгертілді.

ҚР СК 347-бабына сәйкес көп балалы отбасы үшін салықтық шегерім күнтізбелік жылға айқындалған айлық есептік көрсеткіштің 282 еселенген мөлшерінен аспайтын мөлшерде жиынтығында екі ата-анаға мынадай тәртіптердің бірімен:

  • көп балалы отбасы ата-анасының біріне – әрбір ай үшін айлық есептік көрсеткіштің 23,5 еселенген мөлшерінде;
  • көп балалы отбасы ата-анасының әрқайсысына әрбір ай үшін айлық есептік көрсеткіштің 11,75 еселенген мөлшерінде қолданылады.

Шегерім қолданылатын күнтізбелік жылдың 1 қаңтарына жеке тұлғаның кәмелетке толмаған төрт және одан көп баласы болған жағдайда көп балалы отбасы үшін салықтық шегерім қолданылады, ол осындай балалардың туу туралы куәліктерінің көшірмелерімен расталады.

2025 жылғы 1 қаңтардан бастап (өзгерістерге дейін) көп балалы отбасы үшін салық шегерімі

2025 жылдың 1 қаңтарынан бастап ҚР Салық кодексінің 342-бабына сәйкес Қазақстанда салық шегерімінің жаңа түрі - көп балалы отбасы үшін салықтық шегерім енгізілді.

ҚР Салық кодексінің 347-бабында атап өтілгендей, шегерім қолданылатын күнтізбелік жылдың 1 қаңтарына жеке тұлғаның кәмелетке толмаған төрт және одан көп баласы болған жағдайда көп балалы отбасы үшін салықтық шегерім қолданылады, ол осындай балалардың туу туралы куәліктерінің көшірмелерімен расталады.

Көп балалы отбасы үшін салықтық шегерім күнтізбелік жылға айқындалған 282 АЕК мөлшерінен аспайтын мөлшерде жиынтығында екі ата-анаға мынадай тәртіптердің бірімен:

1) көп балалы отбасының ата-анасының біріне әрбір ай үшін 23 АЕК мөлшерінде;

2) көп балалы отбасының ата-анасының әрқайсысына әрбір ай үшін 12 АЕК мөлшерінде қолданылады.

Осылайша, жұмыс беруші осы шегерімді қолдана бастауы үшін жұмыскер кадр қызметіне немесе бухгалтерияға салықтық шегерімге өтініш және растайтын құжаттарды ұсынуы тиіс.

Салық кодексінің 356-бабына сәйкес жұмыскердің салық салынатын кірісінің сомасы мынадай тәртіппен айқындалады:

жұмыскердің салықтық кезеңге есепке жазылған, төлем көзінен салық салуға жататын кірістерінің сомасы,

алу

осы Кодекстің 341-бабының 1-тармағында көзделген, салықтық кезеңдегі кірісті түзету сомасы,

алу

Қазақстан Республикасының әлеуметтік қорғау туралы заңнамасында белгіленген мөлшерде міндетті зейнетақы жарналары түріндегі салықтық шегерімдер сомасы,

алу

осы Кодекстің 345-1-бабында белгіленген тәртіппен және мөлшерде міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыруға жарналар бойынша салықтық шегерімдер сомасы,
алу

осы Кодекстің 346-бабында белгіленген тәртіппен және мөлшерлерде стандартты шегерімдер сомасы,

алу

осы Кодекстің 347-бабында белгіленген тәртіппен және мөлшерде көп балалы отбасылар үшін салықтық шегерім сомасы

алу

осы баптың 2-тармағына сәйкес айқындалатын өзге шегерімдердің алдын ала сомасы.

Салық кодексінің 342-бабы 5-тармағына сәйкес салық шегерімдері олар баптың 1-тармағында көрсетілген тәртіппен дәйектілікпен қолданылады.

Салық кодексінің 343-бабының 3-тармағына сәйкес жеке тұлға міндетті зейнетақы жарналары мен міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыруға арналған жарналар түріндегі салықтық шегерімдерін қоспағанда, салық кезеңі үшін бір ғана салық агентінде салық шегерімінің белгілі бір түрін қолдануға құқылы.

ЖТС _ 2025 = (кiрiс – СК 341-бабы бойынша түзету – МЗЖ - МӘМСЖ - 14 АЕК (бір агенттен) - Көп балалы болу бойынша шегерім) * 10%

 

Возврат к списку