Бейрезидент жұмыскер – Салық кодексінің 217-бабының ережелеріне сәйкес резидент болып табылмайтын жеке немесе заңды тұлға, қосарланған салық салуды болдырмау және салықтарды төлеуден жалтаруға жол бермеу мәселелерін реттейтін халықаралық шарттың ережелеріне сәйкес бейрезидент болып танылатын шетелдік немесе азаматтығы жоқ адам.

Салық кодексінің 317-бабы негізінде ҚР резиденті болып табылатын ҚР азаматының, шетелдіктің немесе азаматтығы жоқ адамның (бұдан әрі – резидент-жеке тұлға) төлем көзінен салық салуға жататын кірістері бойынша СК 320-бабында көзделген мөлшерлемелер бойынша жеке табыс салығын есептеуді, ұстап қалуды және аударуды, сондай-ақ салықтық есептілікті ұсынуды салық агенті осы тарауда, СК 36-тарауының 1-параграфында, 38-тарауында және 657-бабында белгiленген тәртіппен және мерзімдерде жүргізеді.

Салық кодексінің 655-бабының 3-тармағына сәйкес төлем көзінен салық салуға жататын кірістер бойынша жеке табыс салығын есептеуді салық агенті салықтық шегерімдерді жүзеге асырмастан, осы Кодекстің 319-бабы 2-тармағында көзделген ережелерді ескере отырып, Кодекстің 322-бабының 1-тармағында айқындалған кірістерді қоса алғанда, осы тармақта атап көрсетілген бейрезидент-жеке тұлғаның кірістерінің сомасына Кодекстің 320-бабының 1-тармағында белгіленген мөлшерлемені қолдану арқылы жүргізеді.

Салық кодексінің 217-бабы 1-тармағының 1-тармақшасына және 2-тармағына сәйкес салық салу мақсатында: ҚР-да тұрақты болатын, ҚР-да тұрақты емес болатын, бірақ өмірлік мүдделер орталығы ҚР-да болатын жеке тұлға ҚР резиденті болып танылады.

Егер ҚР СК 217-бабының 2-1-тармағында өзгеше белгіленбесе, жеке тұлға ағымдағы салықтық кезеңде аяқталатын кез келген қатарынан 12 айлық кезеңде кемiнде күнтiзбелiк 183 күн (келу және кету күндерiн қоса алғанда) ҚР-д болса, ол ағымдағы салықтық кезеңде ҚР-да тұрақты болған жеке тұлға деп танылады.

Салық кодексінің 342-бабына сәйкес:

1. Жеке тұлғаның мынадай салық шегерімдерінің түрлерін қолдануға құқығы бар:

1) міндетті зейнетақы жарналары түріндегі салықтық шегерім – Қазақстан Республикасының әлеуметтік қорғау туралы заңнамасында белгіленген мөлшерде;

1-1) міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыруға арналған жарналар бойынша салықтық шегерім – Қазақстан Республикасының міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру туралы заңнамасында белгіленген мөлшерде;

2) зейнетақы төлемдері және жинақтаушы сақтандыру шарттары бойынша салықтық шегерім;

3) стандартты салықтық шегерімдер (бұдан әрі - стандартты шегерімдер);

4) өзге салықтық шегерімдер (бұдан әрі – өзге шегерімдер), олар:

·       ерікті зейнетақы жарналары бойынша салықтық шегерімді;

·       медицинаға арналған салықтық шегерімді;

·       сыйақылар бойынша салықтық шегерімді қамтиды.

Салық кодексінің 343-бабы 1-тармағының негізінде Салық кодексінің 345-бабының 1-тармағында көрсетілген МЗЖ, МӘМСЖ және зейнетақы төлемдері түріндегі салық шегерімдерін қоспағанда, салық шегерімдерін жеке тұлғаның салық шегерімдерін қолдану туралы өтініші, растайтын құжаттардың көшірмелері негізінде төлем көзінен салық агенті қолданады.

Салық кодексінің 346-бабы 1-тармағының 1) тармақшасына сәйкес республикалық бюджет туралы заңда белгіленген және тиісті қаржы жылының 1 қаңтарына қолданыста болатын АЕК-тің 14 еселенген мөлшері стандартты шегерім болып табылады. Стандартты шегерім әрбір күнтізбелік айға қолданылады. Күнтізбелік жыл үшін стандартты шегерімнің жалпы сомасы республикалық бюджет туралы заңда белгіленген және тиісті қаржы жылының 1 қаңтарына қолданыста болатын АЕК-тің 168 еселенген мөлшерінен аспауға тиіс;

Салық кодексінің 353-бабының 1-тармағына сәйкес жұмыскердің салық салынатын кірісінің сомасы мынадай тәртіппен айқындалады:

жұмыскердің салықтық кезеңге есептелген, төлем көзінен салық салынуға жататын кірістерінің сомасы

алу

осы Кодекстің 341-бабының 1-тармағында көзделген, салықтық кезеңдегі кірісті түзету сомасы,

алу

осы Кодекстің 342-бабында көрсетілген тәртіппен салықтық шегерімдер сомасы.

Осылайша:

ЖТС = (Кіріс - МЗЖ - МӘМСЖ - ЕТЖ) * 10%

Әлеуметтік кодекстің 243-бабына сәйкес міндетті әлеуметтік сақтандыруға:

·       Қазақстан Республикасының аумағында Қазақстан Республикасының азаматтарымен тең дәрежеде табыс әкелетін қызметті жүзеге асыратын Қазақстан Республикасының аумағында тұрақты тұратын шетелдіктер мен азаматтығы жоқ адамдар жатады.

Әлеуметтік кодекстің 244-бабында белгіленгендей төлеушілер міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесіне қатысушылар үшін және (немесе) өз пайдасына Қорға төлеуге тиісті әлеуметтік аударымдар әлеуметтік аударымдарды есептеу объектісінің 3,5 пайызы, 2025 жылғы 1 қаңтардан бастап әлеуметтік аударымдарды есептеу объектісінің 5 пайызы мөлшерінде белгіленеді.

Әлеуметтік кодекстің 245-бабына сәйкес қорға әлеуметтік аударымдар төленбейтін кірістерді қоспағанда, Қазақстан Республикасының аумағында тұрақты тұратын және Қазақстан Республикасының аумағында кіріс әкелетін қызметті жүзеге асыратын шетелдіктер мен азаматтығы жоқ адамдар, сондай-ақ қандар үшін жұмыс берушінің еңбекке ақы төлеу ретінде кірістер түрінде төлейтін шығыстары әлеуметтік аударымдарды есептеу объектісі болып табылады.

Осылайша, ӘА = (Кіріс - МЗЖ) * 3.5%.

Салық кодексінің 484-бабы 2 және 3-тармақтарының негізінде ӘС есебі мынадай болады: ӘС = Кіріс-МЗЖ-МӘМСЖ.

Осылайша, ЕАЭО елдерінің шетелдік жұмыскерлерімен еңбек шартын жасасу кезінде 2021 жылғы қаңтардан бастап келісімге сәйкес МЗЖ-ні салық агенті міндетті түрде 10% мөлшерлеме бойынша ұстап қалады.

ЕАЭО елдерінен шетелдік жұмыскер ҚР резиденті болып танылғаннан кейін (СК 217-бабы – 183 күннен кейін аумақта тұрақты тұратындар) 14 АЕК мөлшерінде стандартты шегерім қолданылады (СК 346-бабы), медицинаға салық шегерімі (СК 348-бабы), ҚР резиденті - шетелдік жұмыскерінің ЖТС есептеу кезінде МЗЖ, МӘМСЖ бойынша шегерім қолданылады, ӘА есептеу кезінде МЗЖ бойынша шегерім қолданылады, ӘС есептеу кезінде МЗЖ және МӘМСЖ бойынша шегерім қолданылады.

ЕАЭО туралы шарттың 98-бабының 10-тармағына сәйкес мүше мемлекет еңбекшісінің жұмысқа орналастырушы мемлекеттің аумағында еңбек қызметін жүзеге асыру нәтижесінде алған кірістеріне осы Шарттың ережелерін ескере отырып, халықаралық шарттарға және жұмысқа орналастырушы мемлекеттің заңнамасына сәйкес салық салынуға жатады.