Бейрезидент – Салық кодексінің немесе қосарланған салық салуды болғызбау және салық төлеуден жалтарудың алдын алу мәселелерін реттейтін халықаралық шарттың ережелеріне сәйкес Қазақстан Республикасының резиденті болып табылмайтын тұлға. (ҚР Салық кодексінің 225-бабы)

2026 жылғы 1 қаңтардан бастап бейрезидент-жұмыскер

2026 жылғы 1 қаңтарға дейінгі бейрезидент-жұмыскер

2026 жылғы 1 қаңтардан бастап бейрезидент-жұмыскер

Жаңа Салық кодексі (2025 жылғы 18 шілдедегі № 214-VIII ҚР Кодексі) 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап күшіне енді.

Салық реформасы шеңберінде 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап күшіне енетін өзгерістер бейрезиденттерге салық салуға қатысты болды.

1. Төлем көзінен салықтың жаңа мөлшерлемелері

Салық кодексінің 682-бабына сәйкес резидент-компания капиталының 25% ≥ иеленетін тұлғаға:

• 230 000 АЕК-ке дейінгі сомаға - 5%;
• асып кеткен сомаға – 15% салынады.

ЖТС 10% мөлшерлемесі:

• кредиттер мен қарыздар бойынша сыйақылар;
• борыштық бағалы қағаздар;
• құмар ойындар мен бәс тігудегі ұтыстар бойынша қолданылады.

15% ЖТС мөлшерлемесі:

• дивидендтер;
• сыйақылар;
• роялти;
• құн өсімінен түсетін кірістер бойынша қолданылады.

20% ЖТС мөлшерлемесі:

• бейрезиденттердің АҚС шарттары бойынша кірістері;
• басқа да кірістер (шегерімдер қолданылмай) бойынша қолданылады.

2. Бейрезиденттер үшін ЖТС прогрессивті шәкілі

ҚР СК 692 және 693-баптарына сәйкес:

• бейрезидент-жұмыскерлер;
• шетелдіктер мен шетелдік компания жіберген азаматтығы жоқ адамдар үшін прогрессивті мөлшерлеме енгізілген.

Олар үшін ЖТС мөлшерлемесі:

• 8 500 АЕК-ке дейінгі кіріске – 10%;
• асып кеткен сомаға – 15% құрайды.

3. Дивидендтер бойынша жеңілдіктің күшін жою

Кодекстің бұрынғы редакциясында (ҚР СК 646-бабы) акцияларды иелену кезінде дивидендтер бойынша 3 жылдан астам жеңілдік қолданылған. 2026 жылдан бастап бұл жеңілдік алынып тасталды.

4. Еңбекші көшіп келушілерге салық салудың жаңа тәртібі

Еңбекші көшіп келуші-бейрезиденттің кірісі:

1. Ең төменгі салық салынатын кірістен - жұмыстың әрбір айы үшін 40 АЕК;
2. Егер бар болса, ең төменгіден артық кірістен тұрады.

Асып кетуді есептеу кезінде жұмыстың әрбір айы үшін 14 АЕК шегерім ескеріледі.

Мерзімі

• Кірістер туралы декларация – келесі жылдың 1 шілдесіне дейін.

• Асып кетуден салықты төлеу – декларацияны беру мерзімінен кейін 10 күн ішінде.

• Ең төменгі кірістен салық – жұмысқа рұқсат алғанға немесе ұзартқанға дейін.

Жаңа ережелер салық салудың ашықтығын арттыруға және Қазақстанда бейрезиденттердің кірістерін бақылауды күшейтуге бағытталған.

Бейрезидент Қазақстан Республикасында Салық кодексінің ережелеріне сәйкес Қазақстан Республикасындағы көздерден алынатын кірістерден салық төлейді.

Алдымен бейрезиденттің мәртебесін анықтау қажет:

• Қазақстан Республикасының аумағында кемінде 183 күн болатын,
• ҚР СК 221-222-баптарына сәйкес тұрақты болатын немесе
• «Шетелдіктердің құқықтық жағдайы туралы заңның» 4-бабына сәйкес тұрақты тұратын

Осылайша, шетелдік салық резиденті болып танылады, егер:

1. Қазақстан Республикасының аумағында 12 ай кез келген кезең ішінде кемінде 183 күнтізбелік күн болса.

2. Қазақстанда өмірлік мүдделер орталығы бар болса:

• жеке тұлғаның Қазақстан Республикасының азаматтығы немесе Қазақстан Республикасында тұруға рұқсаты немесе тұруға ықтиярхаты бар;
• жеке тұлғаның жұбайы (зайыбы) және (немесе) жақын туыстары Қазақстан Республикасында тұрады (олар болған кезде);
• Қазақстан Республикасында жеке тұлғаға және (немесе) жұбайына (зайыбына) және (немесе) оның жақын туыстарына меншік құқығымен немесе өзге де негіздерде тиесілі, оның тұруы және (немесе) жұбайының және (немесе) оның жақын туыстарының тұруы үшін кез келген уақытта қолжетімді жылжымайтын мүліктің болуы.

Сонымен қатар, шетелдік жұмыскерді резидент деп тану үшін Салық кодексінің 224-бабында белгіленген резиденттікті растау шарттарын орындау қажет, онда «ҚР резиденттігі» мәртебесін растау үшін шетелдік, шетелдік азаматтың ҚР-да УТР немесе ТЫХ болуына қарамастан, ҚР-да резиденттігін растайтын құжатты (резиденттік сертификатын) алуы тиіс деп белгіленген.

ЖСН, УТР немесе ТЫХ алу шетелдікті автоматты түрде резидент етпейді. Нақты болу уақытын ескеру керек.

Барлық салықтар мен жарналар (МЗЖ, ӘА, МӘМС және т.б.) қай сәттен бастап есептеледі:

Еңбек шарты бойынша жұмыс істейтін бейрезидентке салық салу

Шетелдік қызметкерлердің кірістерінен ЖТС

Резиденттер: ҚР СК 363-бабының жалпы тәртібімен салық салынады, салық шегерімдеріне құқығы бар (ҚР СК 402-404-баптары).

Бейрезиденттер: ҚР салық резиденттері болып танылмаған шетелдіктерден ЖТС ҚР СК 682-бабының 1-тармағының 8) тармақшасына сәйкес мөлшерлемелер бойынша есептеледі және ұсталады, шегерім берілмейді (ҚР СК 692-бабының 3-тармағы).

ҚР СК 363 және 682-баптарына сәйкес 2026 жылы кейбір кірістер бойынша прогрессивтік мөлшерлемелер шәкілі қолданылады, Мөлшерлеме 10% (15%)

Әлеуметтік салық

Әлеуметтік салық Салық кодексінің 657-бабында айқындалған мөлшерлеме бойынша есептеледі – 6%.

2026 жылдан бастап әлеуметтік салық сомасы есептеу кезінде әлеуметтік аударымдар сомасына азайтылмайды.

Егер жеке тұлға тұрақты болатын немесе тұрақты тұратын санатқа жататын болса, мыналарды есептеу және ұстап қалу жөніндегі міндеттеме туындайды:

• МЗЖ (Әлеуметтік кодекстің 248,196-баптары),
• МӘМС-ке аударымдар мен жарналар («Міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру туралы» Заңның 2-бабының 3-тармағы),
• ӘА (Әлеуметтік кодекстің 243-бабы),
• ЖМЗЖ (Әлеуметтік кодекстің 248, 196-баптары).

ЕАЭО туралы шарттың 98-бабына сәйкес ЕАЭО-ға мүше мемлекеттердің еңбекшілерін әлеуметтік сақтандыру жұмысқа орналастырушы мемлекеттің азаматтары сияқты шарттарда және тәртіппен жүзеге асырылады.

Бұл ретте Шарттың 96-бабына сәйкес Шарттың күші жұмысқа орналастырушы мемлекеттің аумағында жүзеге асырылатын еңбек қызметіне ғана қолданылады

Міндетті медициналық сақтандыру туралы заңның 2-бабының 3-тармағына сәйкес:

ҚР ратификациялаған халықаралық шарттың талаптарына сәйкес ҚР аумағында уақытша болатын шетелдіктер мен олардың отбасы мүшелері, егер заңдарда немесе халықаралық шарттарда өзгеше көзделмесе, міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру жүйесінде ҚР азаматтарымен тең құқықтарды пайдаланады және міндеттерді атқарады.

ЕАЭО туралы шарттың 98-бабында ЕАЭО-ға мүше елдердің азаматтары МӘМС жүйесіне ҚР аумағындағы жұмыстарды орындау кезінде ҚР азаматтарымен бірдей қатысушылар болып табылатыны белгіленген.

Маңызды! Егер шетелдік ҚР аумағынан тыс жерде қашықтан жұмыс істейтін болса, онда оның жалақысынан тек ЖТС және әлеуметтік салық есептеледі.

Шетелдік жұмыскердің кірістерінен алынатын салықтар мен жарналар бойынша жиынтық кесте

2026 жылғы 1 қаңтарға дейінгі бейрезидент-жұмыскер

Бейрезидент жұмыскер – Салық кодексінің 217-бабының ережелеріне сәйкес резидент болып табылмайтын жеке немесе заңды тұлға, қосарланған салық салуды болдырмау және салықтарды төлеуден жалтаруға жол бермеу мәселелерін реттейтін халықаралық шарттың ережелеріне сәйкес бейрезидент болып танылатын шетелдік немесе азаматтығы жоқ адам.

Салық кодексінің 317-бабы негізінде ҚР резиденті болып табылатын ҚР азаматының, шетелдіктің немесе азаматтығы жоқ адамның (бұдан әрі – резидент-жеке тұлға) төлем көзінен салық салуға жататын кірістері бойынша СК 320-бабында көзделген мөлшерлемелер бойынша жеке табыс салығын есептеуді, ұстап қалуды және аударуды, сондай-ақ салықтық есептілікті ұсынуды салық агенті осы тарауда, СК 36-тарауының 1-параграфында, 38-тарауында және 657-бабында белгiленген тәртіппен және мерзімдерде жүргізеді.

Салық кодексінің 655-бабының 3-тармағына сәйкес төлем көзінен салық салуға жататын кірістер бойынша жеке табыс салығын есептеуді салық агенті салықтық шегерімдерді жүзеге асырмастан, осы Кодекстің 319-бабы 2-тармағында көзделген ережелерді ескере отырып, Кодекстің 322-бабының 1-тармағында айқындалған кірістерді қоса алғанда, осы тармақта атап көрсетілген бейрезидент-жеке тұлғаның кірістерінің сомасына Кодекстің 320-бабының 1-тармағында белгіленген мөлшерлемені қолдану арқылы жүргізеді.

Салық кодексінің 217-бабы 1-тармағының 1-тармақшасына және 2-тармағына сәйкес салық салу мақсатында: ҚР-да тұрақты болатын, ҚР-да тұрақты емес болатын, бірақ өмірлік мүдделер орталығы ҚР-да болатын жеке тұлға ҚР резиденті болып танылады.

Егер ҚР СК 217-бабының 2-1-тармағында өзгеше белгіленбесе, жеке тұлға ағымдағы салықтық кезеңде аяқталатын кез келген қатарынан 12 айлық кезеңде кемiнде күнтiзбелiк 183 күн (келу және кету күндерiн қоса алғанда) ҚР-д болса, ол ағымдағы салықтық кезеңде ҚР-да тұрақты болған жеке тұлға деп танылады.

Салық кодексінің 342-бабына сәйкес:

1. Жеке тұлғаның мынадай салық шегерімдерінің түрлерін қолдануға құқығы бар:

1) міндетті зейнетақы жарналары түріндегі салықтық шегерім – Қазақстан Республикасының әлеуметтік қорғау туралы заңнамасында белгіленген мөлшерде;

1-1) міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыруға арналған жарналар бойынша салықтық шегерім – Қазақстан Республикасының міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру туралы заңнамасында белгіленген мөлшерде;

2) зейнетақы төлемдері және жинақтаушы сақтандыру шарттары бойынша салықтық шегерім;

3) стандартты салықтық шегерімдер (бұдан әрі - стандартты шегерімдер);

4) өзге салықтық шегерімдер (бұдан әрі – өзге шегерімдер), олар:

·       ерікті зейнетақы жарналары бойынша салықтық шегерімді;

·       медицинаға арналған салықтық шегерімді;

·       сыйақылар бойынша салықтық шегерімді қамтиды.

Салық кодексінің 343-бабы 1-тармағының негізінде Салық кодексінің 345-бабының 1-тармағында көрсетілген МЗЖ, МӘМСЖ және зейнетақы төлемдері түріндегі салық шегерімдерін қоспағанда, салық шегерімдерін жеке тұлғаның салық шегерімдерін қолдану туралы өтініші, растайтын құжаттардың көшірмелері негізінде төлем көзінен салық агенті қолданады.

Салық кодексінің 346-бабы 1-тармағының 1) тармақшасына сәйкес республикалық бюджет туралы заңда белгіленген және тиісті қаржы жылының 1 қаңтарына қолданыста болатын АЕК-тің 14 еселенген мөлшері стандартты шегерім болып табылады. Стандартты шегерім әрбір күнтізбелік айға қолданылады. Күнтізбелік жыл үшін стандартты шегерімнің жалпы сомасы республикалық бюджет туралы заңда белгіленген және тиісті қаржы жылының 1 қаңтарына қолданыста болатын АЕК-тің 168 еселенген мөлшерінен аспауға тиіс;

Салық кодексінің 353-бабының 1-тармағына сәйкес жұмыскердің салық салынатын кірісінің сомасы мынадай тәртіппен айқындалады:

жұмыскердің салықтық кезеңге есептелген, төлем көзінен салық салынуға жататын кірістерінің сомасы

алу

осы Кодекстің 341-бабының 1-тармағында көзделген, салықтық кезеңдегі кірісті түзету сомасы,

алу

осы Кодекстің 342-бабында көрсетілген тәртіппен салықтық шегерімдер сомасы.

Осылайша:

ЖТС = (Кіріс - МЗЖ - МӘМСЖ - ЕТЖ) * 10%

Әлеуметтік кодекстің 243-бабына сәйкес міндетті әлеуметтік сақтандыруға:

·       Қазақстан Республикасының аумағында Қазақстан Республикасының азаматтарымен тең дәрежеде табыс әкелетін қызметті жүзеге асыратын Қазақстан Республикасының аумағында тұрақты тұратын шетелдіктер мен азаматтығы жоқ адамдар жатады.

Әлеуметтік кодекстің 244-бабында белгіленгендей төлеушілер міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесіне қатысушылар үшін және (немесе) өз пайдасына Қорға төлеуге тиісті әлеуметтік аударымдар әлеуметтік аударымдарды есептеу объектісінің 3,5 пайызы, 2025 жылғы 1 қаңтардан бастап әлеуметтік аударымдарды есептеу объектісінің 5 пайызы мөлшерінде белгіленеді.

Әлеуметтік кодекстің 245-бабына сәйкес қорға әлеуметтік аударымдар төленбейтін кірістерді қоспағанда, Қазақстан Республикасының аумағында тұрақты тұратын және Қазақстан Республикасының аумағында кіріс әкелетін қызметті жүзеге асыратын шетелдіктер мен азаматтығы жоқ адамдар, сондай-ақ қандар үшін жұмыс берушінің еңбекке ақы төлеу ретінде кірістер түрінде төлейтін шығыстары әлеуметтік аударымдарды есептеу объектісі болып табылады.

Осылайша, ӘА = (Кіріс - МЗЖ) * 3.5%.

Салық кодексінің 484-бабы 2 және 3-тармақтарының негізінде ӘС есебі мынадай болады: ӘС = Кіріс-МЗЖ-МӘМСЖ.

Осылайша, ЕАЭО елдерінің шетелдік жұмыскерлерімен еңбек шартын жасасу кезінде 2021 жылғы қаңтардан бастап келісімге сәйкес МЗЖ-ні салық агенті міндетті түрде 10% мөлшерлеме бойынша ұстап қалады.

ЕАЭО елдерінен шетелдік жұмыскер ҚР резиденті болып танылғаннан кейін (СК 217-бабы – 183 күннен кейін аумақта тұрақты тұратындар) 14 АЕК мөлшерінде стандартты шегерім қолданылады (СК 346-бабы), медицинаға салық шегерімі (СК 348-бабы), ҚР резиденті - шетелдік жұмыскерінің ЖТС есептеу кезінде МЗЖ, МӘМСЖ бойынша шегерім қолданылады, ӘА есептеу кезінде МЗЖ бойынша шегерім қолданылады, ӘС есептеу кезінде МЗЖ және МӘМСЖ бойынша шегерім қолданылады.

ЕАЭО туралы шарттың 98-бабының 10-тармағына сәйкес мүше мемлекет еңбекшісінің жұмысқа орналастырушы мемлекеттің аумағында еңбек қызметін жүзеге асыру нәтижесінде алған кірістеріне осы Шарттың ережелерін ескере отырып, халықаралық шарттарға және жұмысқа орналастырушы мемлекеттің заңнамасына сәйкес салық салынуға жатады.