Қосымша шот-фактура – жеткізуші:

• айналым мөлшерін түзету,
• салық жеңілдіктерін қолдану мақсаттары үшін мүлікті қаржы лизингіне беру талаптарының сақталмауы жағдайларда жазып беретін құжат.

ЭШФ – электрондық шот-фактура – бұл сатушы тауарларды сату, жұмыстарды орындау немесе қызметтерді көрсету кезінде ұсынатын, ал сатып алушы өз кезегінде оны белгіленген мерзімде растайтын электрондық салық құжаты. Бұл құжат тауарлар тиелгенін немесе қызметтер көрсетілгенін растайды және ҚҚС сомасын қоса алғанда, олардың құнын белгілейді. Құжат мемлекеттік ақпараттық жүйе (ЭШФ АЖ) арқылы ресімделеді және электрондық цифрлық қолтаңбамен қол қойылады.

ЭШФ қағаз шот-фактурасын ауыстырады және осындай заңды күшке ие болады.

ЭШФ сонымен қатар ҚҚС бойынша салық міндеттемелерін орындауды және жеткізу тізбегі бойынша тауарлар қозғалысын қадағалаудың электрондық жүйесінің элементі болып табылады.

Қазақстанда 2014 жылғы 1 шілдеден бастап Салық кодексінің электрондық шот-фактураларды жазып беру туралы ережелері қолданысқа енгізілді, ал 2015 жылғы 22 ақпанда электрондық нысанда жазып берілетін шот-фактуралардың құжат айналымы қағидалары («Қағидалар») бекітілді және «ЭШФ ақпараттық жүйесі» бағдарламалық қамтамасыз етуі енгізілді.

2026 жылғы 1 қаңтардан бастап қосымша ЭШФ

2026 жылғы 1 қаңтарға дейін қосымша ЭШФ

2026 жылғы 1 қаңтардан бастап қосымша ЭШФ

Жаңа Салық кодексі (2025 жылғы 18 шілдедегі № 214-VIII ҚР Кодексі) 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап күшіне енді.

Салық реформасы шеңберінде 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап күшіне енетін өзгерістер электрондық шот-фактураларға қатысты болды.

Түзетілген және қосымша ЭШФ алушылар үшін, сондай-ақ оларды қайтарып алған жағдайда жаңа міндеттер мен растау мерзімдері енгізілді.

Қандай жағдайларда қосымша ЭШФ жазып беріледі

 Қосымша ЭШФ нені қамтуы тиіс

 Қосымша ЭШФ алушылар үшін растау мерзімдері

Қандай жағдайларда қосымша ЭШФ жазып беріледі

ҚР СК 500-бабына сәйкес қосымша шот-фактураны өнім беруші:

1) ҚР СК 464-бабына сәйкес айналым мөлшері түзетілген:

Түзету мынадай жағдайларда жүргізіледі:

• бұрын экспорттың кедендік рәсімімен орналастырылған кері импорттың кедендік рәсімімен орналастырылған тауарды әкелуді қоспағанда, тауарды толық немесе ішінара қайтару;
• мәміле шарттарының өзгеруі;
• сатылған тауарлар, жұмыстар, қызметтер үшін бағаның, өтемақының өзгеруі. Осы тармақшаның ережесі шарт талаптарына сүйене отырып, оның ішінде коэффициентті (индексті) қолдануға байланысты өткізілген тауарлардың, жұмыстардың, көрсетілетін қызметтердің ақы төленуге жататын құны өзгерген кезде де қолданылады;
• бағадан жеңілдіктер, сатудан жеңілдіктер;
• ҚР СК 453-бабының 5) тармақшасына сәйкес өткізу бойынша айналымға енгізілген ыдысты қайтару;
• нәтижесінде айналым мөлшерінің өзгеруі болатын өзге де жағдайлар басталған жағдайларда жүргізіледі.

2) ҚР СК 213-бабының талаптарын сақтамау: қаржы лизингі

Қосымша ЭШФ нені қамтуы тиіс

Қосымша шот-фактура:

1) шот-фактураларды жазып беруге қойылатын талаптарға сәйкес келуге;

2) мынадай ақпаратты:

• шот-фактура қосымша болып табылатыны туралы белгіні;
• қосымша шот-фактураның реттік нөмірі мен жазып берілген күнін;
• қосымша шот-фактура жазып берілетін шот-фактураның реттік нөмірі мен жазып берілген күнін;
• айналым мөлшері өзгертілген жағдайда, оны түзету сомасын;
• қосылған құн салығы өзгертілген жағдайда, оны түзету сомасын;
• электрондық нысанда жазып берілген кезде айналым мөлшерін түзету сомасына айналым жасалған күнді;
• осы баптың 1-тармағының 2) тармақшасында белгіленген жағдайда «Қазақстан Республикасы Салық кодексінің 213-бабын сақтамау» деген белгіні қамтуға тиіс.

Қосымша ЭШФ алушылар үшін растау мерзімдері

Қағаз жеткізгіште жазып берілген қосымша шот-фактура бойынша осындай шот-фактураны тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді алушының алғаны туралы растаулардың бірінің:

1) ҚР СК 492-бабының 6-тармағына сәйкес тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді алушының осындай шот-фактураны қолтаңбаларымен және мөрімен растауының;

2) тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді берушінің осындай шот-фактураны тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді алушының мекенжайына тапсырысты хатпен жіберуі және оның алынғаны туралы хабарламаның болуы;

3) тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді алушының қол қойылған және:

• заңды тұлғалар үшін – егер осы тұлғада Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес мөр болуға тиіс болса, оның атауы қамтылған және ұйымдық-құқықтық нысаны көрсетілген;
• дара кәсіпкерлер үшін – мөрі болған кезде, тегі, аты және әкесінің аты және (немесе) атауы қамтылған мөр басылған осындай шот-фактураны алғандығы туралы хаты болуы міндетті.

Тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді алушы электрондық нысанда жазып берілген қосымша шот-фактура бойынша:

1) егер осындай қосымша шот-фактураны алушы қосылған құн салығын төлеуші болып табылса – осындай шот-фактураның жазып берілгенін растауға немесе келіспеген жағдайда қабылдамауға міндетті. Бұл ретте осындай шот-фактураны алушыдан растау болған кезде шот-фактура жазып берілген болып есептеледі;

2) егер қосымша шот-фактураны алушы қосылған құн салығын төлеуші болып табылмаса – қосымша шот-фактураны алған күннен бастап күнтізбелік он күн ішінде осындай шот-фактураның жазып берілуін қабылдамауға құқылы. Егер осындай қабылдамау осы тармақшада көрсетілген мерзім ішінде жүргізілмесе, онда шот-фактура тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді алушы растаған болып есептеледі. Бұл ретте алушы тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді берушіге осындай қосымша шот-фактураны кері қайтарып алу талабымен жүгінуге құқылы. (ҚР СК 500-бабы)

ҚР СК 493-бабының негізінде қосымша шот-фактура түзету сомасына айналым жасалған күннен кейін және осындай күннен кейін күнтізбелік он бес күннен кешіктірілмей жазып беріледі.

Қайта ұйымдастырылған заңды тұлғаның құқық мирасқоры ұлғайту жағына қосымша шот-фактураны жазып беруді айналым жасалған күннен кейін күнтізбелік бір жүз сексен күннен кешіктірмей жүргізеді.

ҚР СК 213-бабының талаптары сақталмаған кезде лизинг беруші қосымша шот-фактураны осындай жағдай басталған күннен бастап күнтізбелік он бес күннен кешіктірмей жазып береді.

2026 жылғы 1 қаңтарға дейін қосымша ЭШФ

Қосымша шот-фактура - жеткізуші мынадай: айналым мөлшерін түзету, салық жеңілдіктерін қолдану мақсаттары үшін мүлікті қаржы лизингіне беру талаптарының сақталмауы жағдайларында жазып беретін құжат.

Қандай жағдайларда қосымша шот-фактура жазылады

Қосымша шот-фактурадағы ақпарат

Қосымша шот-фактураны жазып беру мерзімі

Қосымша шот-фактураны алғаны туралы растау

ЭШФ жазып беру қағидаларына өзгерістер мен толықтырулар

Қандай жағдайларда қосымша шот-фактура жазылады

1. Қосымша шот-фактураны өнім беруші:

1) осы Кодекстің 383-бабына сәйкес айналым мөлшері түзетілген;

1. тауарды кері импорт кедендік рәсімімен орналастыра отырып әкелуді қоспағанда, бұрын экспорт кедендік рәсімімен орналастырыла отырып әкетілген тауар толық немесе iшiнара қайтарылған;

1. мәміленің шарттары өзгерген;

1. өткiзiлген тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер үшiн баға, өтемақы өзгерген жағдайларда түзету жүргізіледі. Осы тармақшаның ережесі шарттың талаптарын негізге ала отырып, оның ішінде коэффициентті (индексті) қолдануға байланысты, өткiзiлген тауарлардың, жұмыстардың, көрсетілетін қызметтердің төлеуге жататын құны өзгерген кезде де қолданылады;

1. бағадан жеңілдіктер, сатудан жеңілдіктер жасалған;

1. осы Кодекстің 372-бабы 5-тармағының 5) тармақшасына сәйкес өткізу бойынша айналымға енгізілген ыдыс қайтарылған;

1. нәтижесінде айналым мөлшерінің өзгеруі болатын өзге де жағдайлар басталған жағдайларда түзету жүргізіледі.

2) осы Кодекстің 197-бабының талаптары сақталмаған жағдайларда жазып береді. 

Қосымша шот-фактурадағы ақпарат

Қосымша шот-фактура:

1) шот-фактураларды жазып беруге қойылатын, осы тарауда белгіленген талаптарға сәйкес келуге;

2) мынадай ақпаратты:

• шот-фактура қосымша болып табылатыны туралы белгіні;
• қосымша шот-фактураның реттік нөмірі мен жазып берілген күнін;
• қосымша шот-фактура жазып берілетін шот-фактураның реттік нөмірі мен жазып берілген күнін;
• айналым мөлшері өзгертілген жағдайда, оны түзету сомасын;
• қосылған құн салығы өзгертілген жағдайда, оны түзету сомасын;
• электрондық нысанда жазып берілген кезде айналым мөлшерін түзету сомасына айналым жасалған күнді;
• осы баптың 1-тармағының 2) тармақшасында белгіленген жағдайда, "Салық кодексінің 197-бабын сақтамау" деген белгіні қамтуға тиіс.

Қосымша шот-фактураны жазып беру мерзімі

Қосымша шот-фактура түзету сомасына айналым жасалған күннен ерте емес және осындай күннен кейін күнтізбелік он бес күннен кешіктірілмей жазылады. 

Қосымша шот-фактураны алғаны туралы растау

Қағаз жеткізгіште жазып берілген қосымша шот-фактура бойынша осындай шот-фактураны тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді алушының алғаны туралы төменде санамаланған растаулардың бірінің:

1) осы Кодекстің 412-бабының 12-тармағына сәйкес тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді алушының осындай шот-фактураны қолтаңбаларымен және мөрімен растауының;

2) тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді берушінің шот-фактураны тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді алушының мекенжайына тапсырысты хатпен жіберуі және оның алынғаны туралы хабарламаның болуы;

3) тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді алушының қол қойылған және:

заңды тұлғалар үшiн – егер осы тұлғада Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес мөр болуға тиіс болса, оның атауы қамтылған және ұйымдық-құқықтық нысаны көрсетiлген;

дара кәсiпкерлер үшiн – мөрі болған кезде, тегi, аты, әкесiнiң аты (егер ол жеке басты куаландыратын құжатта көрсетілсе) және (немесе) атауы қамтылған мөр басылған осындай шот-фактураны алғандығы туралы хаты болуы міндетті.

Электрондық нысанда жазып берілген қосымша шот-фактура бойынша тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді алушы осындай қосымша шот-фактураны алған күннен бастап күнтізбелік он күн ішінде электрондық нысанда жазып берілетін шот-фактуралардың құжат айналымы тәртібіне сәйкес осындай шот-фактураның жазып берілуіне келіспейтінін көрсетуге құқылы.

Осылайша, тауарды қайтару және мәміле шарттары өзгерген кезде қосымша шот-фактура жазылады.

ЭШФ жазып беру ережесіне өзгерістер мен толықтырулар

2023 жылғы 1 сәуірден бастап ЭШФ жазып беру қағидалары өзгертілді. ЭШФ жазып беру қағидалары 2023 жылғы 15 наурыздағы № 278 бұйрықпен қабылданды.

ЭШФ жазып беру қағидаларында өзгерістер:

• бағаны түзетуге;
• ЭШФ-дағы тауардың құнына;
• ТІЖ-дің ауытқуына байланысты ЭШФ-ның күшін жою мерзімдеріне қатысты болды.

Өзгерістер бойынша салыстырмалы кесте