СЕН 600.00 - «Жер қойнауын пайдалануға арналған баламалы салық бойынша декларация».

Осы декларация жер қойнауын пайдалануға арналған баламалы салықты есептеуге арналған және оны Салық кодексінің 812-бабына сәйкес жер қойнауын пайдаланушы заңды тұлғалар жасайды.

2026 жылғы 1 қаңтардан бастап жер қойнауын пайдалануға арналған баламалы салық бойынша декларация (600.00-нысан)

2026 жылғы 1 қаңтарға дейінгі жер қойнауын пайдалануға арналған баламалы салық бойынша декларация (600.00-нысан)

2026 жылғы 1 қаңтардан бастап жер қойнауын пайдалануға арналған баламалы салық бойынша декларация (600.00-нысан)

Жаңа Салық кодексі (2025 жылғы 18 шілдедегі № 214-VIII ҚР Кодексі) 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап күшіне енді.

Сонымен қатар, Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2025 жылғы 12 қарашадағы № 695 бұйрығымен оларды жасау бойынша түсіндірмесі бар салықтық есептілік нысандары және 2026 жылғы 01 қаңтардан бастап оларды ұсыну қағидалары бекітілді.

Баламалы салықты есептеу тәртібі

Салықтық кезең

Төлеу мерзімі

Салық декларациясы

Баламалы салықты есептеу тәртібі

Жер қойнауын пайдалануға баламалы салық жер қойнауын пайдалануға арналған әрбір жеке келісімшарт бойынша келісімшарттық қызметтің салықтық кезеңі үшін айқындалады. (ҚР СК 813-бабы)

Жер қойнауын пайдалануға баламалы салықтың салық салынатын объектісі жер қойнауын пайдалануға баламалы салықты есептеу мақсаттары үшін жылдық жиынтық кіріс пен ҚР СК 256 және 288-баптарында көзделген түзетулер ескеріле отырып, жер қойнауын пайдалануға баламалы салықтың мақсаттары үшін шегерімдер арасындағы айырмасы ретінде айқындалады.

Жер қойнауын пайдалануға баламалы салықты есептеу мақсаттары үшін жылдық жиынтық кіріс оң бағамдық айырма сомасының теріс бағамдық айырма сомасынан асып кетуін қоспағанда, жер қойнауын пайдалануға баламалы салықты есептеу мақсаттарында жылдық жиынтық кіріске қосуға жатпайтын корпоративтік табыс салығын есептеу мақсаттары үшін ҚР СК-де айқындалған тәртіпке сәйкес және ҚР СК 255-бабында көзделген көзделген жылдық жиынтық кірісті азайту есепке алынбай айқындалады.

Стратегиялық әріптес жер қойнауын пайдалану жөніндегі ұлттық компанияның немесе акциялары (жарғылық капиталға қатысу үлестері) тікелей немесе жанама түрде осындай жер қойнауын пайдалану жөніндегі ұлттық компанияға тиесілі заңды тұлғаның міндеттемесін барлау кезеңінде коммерциялық табуға дейін есептен шығарған кезде туындаған, оң бағамдық айырма сомасының теріс бағамдық айырма сомасынан асып кетуі осы тармақтың мақсатында кіріс ретінде қарастырылмайды.

Жер қойнауын пайдалануға баламалы салықты есептеу мақсаттары үшін шегерімдер корпоративтік табыс салығын есептеу мақсаттары үшін мыналар:

• сыйақылар, оның ішінде ҚР СК 263-бабына сәйкес шегерімге жатқызылатын немесе күрделі шығындар ретінде есепке алынуға жататын сыйақылар шегерімге жатпайтыны;
• теріс бағамдық айырма сомасының оң бағамдық айырма сомасынан, оның ішінде ҚР СК 303-315-баптарына сәйкес шегерімдерге жатқызылатын шығыстар құрамында асып кетуі шегерімге жатпайтыны;
• есептелген (есепке жазылған) корпоративтік табыс салығының сомасы шегерімге жатпайтыны ескеріле отырып, ҚР СК-де айқындалған тәртіпке сәйкес айқындалады.

Егер нақ сол шығыстар (шығындар) осы баптың 4-тармағында белгіленген шығыстардың (шығындардың) бірнеше түрінде көзделсе, онда жер қойнауын пайдалануға баламалы салықты есептеу кезінде аталған шығыстар (шығындар) тек бір рет шегеріледі.

Жер қойнауын пайдалануға баламалы салық жер қойнауын пайдалануға осындай салықтың салық салынатын объектісі мен ҚР СК 814-бабында белгіленген мөлшерлеменің көбейтіндісі ретінде есептеледі.

ҚР СК 814-бабына сәйкес жер қойнауын пайдалануға баламалы салық ҚР СК 776-бабының 3-тармағында айқындалған тәртіппен есептелген мұнайдың әлемдік бағасы негізге алына отырып, мөлшерлемелер бойынша есептеледі.

Салықтық кезең

Күнтізбелік жыл жер қойнауын пайдалануға баламалы салық үшін салықтық кезең болып табылады.

Егер жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшарт күнтізбелік жыл ішінде жасалған болса, жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшарт күшіне енген күннен бастап және күнтізбелік жылдың соңына дейінгі уақыт кезеңі осындай келісімшарт бойынша жер қойнауын пайдалануға баламалы салықты есептеу үшін бірінші салықтық кезең болып табылады.

Егер жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшарттың қолданысы күнтізбелік жылдың соңына дейін өткен болса, күнтізбелік жылдың басынан бастап жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшарттың қолданысы аяқталған күнге дейінгі уақыт кезеңі осындай келісімшарт бойынша жер қойнауын пайдалануға баламалы салықты есептеу үшін соңғы салықтық кезең болып табылады.

Егер күнтізбелік жыл басталғаннан кейін күшіне енген жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшарттың қолданысы осы күнтізбелік жылдың соңына дейін өткен болса, жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшарт күшіне енген күннен бастап жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшарттың қолданысы аяқталған күнге дейінгі уақыт кезеңі осындай келісімшарт бойынша жер қойнауын пайдалануға баламалы салықты есептеу үшін салықтық кезең болып табылады.

Төлеу мерзімі

Жер қойнауын пайдалануға баламалы декларация тапсыру үшін белгіленген мерзімнен кейін күнтізбелік он күннен кешіктірілмей, салық салық төлеушінің тұрған жері бойынша бюджетке төленуге жатады.

Салық декларациясы

Жер қойнауын пайдалануға арналған баламалы салық бойынша декларацияны (600.00-нысан) салық төлеуші орналасқан жері бойынша салық органына есепті салық кезеңінен кейінгі жылдың 31 наурызынан кешіктірмей ұсынады.

2026 жылғы 1 қаңтарға дейінгі жер қойнауын пайдалануға арналған баламалы салық бойынша декларация (600.00-нысан)

СЕН 600.00 - «Жер қойнауын пайдалануға арналған баламалы салық бойынша декларация (600.00-нысан)».

Осы декларация жер қойнауын пайдалануға арналған баламалы салықты есептеуге арналған.

600.00-нысандағы декларацияны ҚР СК 766-бабына сәйкес жер қойнауын пайдаланушы заңды тұлғалар жасайды.

Баламалы салықты есептеу тәртібі

Салықтық кезең

Төлеу мерзімі

Салық декларациясы

Баламалы салықты есептеу тәртібі

Жер қойнауын пайдалануға бамалы салық жер қойнауын пайдалануға арналған әрбір жекелеген келісімшарт бойынша келісімшарттық қызметтің салықтық кезең үшін айқындалады.

Жер қойнауын пайдалануға баламалы салықты есептеу мақсаттары үшін баламалы салықты есептеу мақсаттары үшін шегерімдер корпоративтік табыс салығын есептеу мақсаттары үшін мыналар:
сыйақылар, оның ішінде осы Кодекстің 246-бабына сәйкес шегерімге жатқызылатын немесе күрделі шығындар ретінде есепке алынуға жататын сыйақылар шегерімге жатпайтыны;
теріс бағамдық айырма сомасының оң бағамдық айырма сомасынан асып кетуі шегерімге жатпайтыны;
есептелген (есепке жазылған) корпоративтік табыс салығының сомасы шегерімге жатпайтыны ескеріле отырып, осы Кодексте айқындалған тәртіпке сәйкес айқындалады.

Жер қойнауын пайдалануға арналған баламалы салық ҚР СК 741-бабының 3-тармағында белгіленген тәртіппен мұнайдың әлемдiк бағасын негiзге ала отырып, мынадай ставкалар бойынша есептеледi.

Салықтық кезең

Жер қойнауын пайдалануға баламалы салық үшін күнтізбелік жыл салықтық кезең болып табылады.

Егер жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшарт күнтізбелік жыл ішінде жасалған болса, жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшарт күшіне енген күннен бастап күнтізбелік жылдың соңына дейінгі уақыт кезеңі осындай келісімшарт бойынша жер қойнауын пайдалануға баламалы салықты есептеу үшін бірінші салықтық кезең болып табылады.
Егер жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшарттың қолданысы күнтізбелік жылдың соңына дейін өткен болса, күнтізбелік жылдың басынан бастап жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшарттың қолданысы аяқталған күнге дейінгі уақыт кезеңі осындай келісімшарт бойынша жер қойнауын пайдалануға баламалы салықты есептеу үшін соңғы салықтық кезең болып табылады.
Егер күнтізбелік жыл басталғаннан кейін күшіне енген жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшарттың қолданысы осы күнтізбелік жылдың соңына дейін өткен болса, жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшарт күшіне енген күннен бастап жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшарттың қолданысы аяқталған күнге дейінгі уақыт кезеңі осындай келісімшарт бойынша жер қойнауын пайдалануға баламалы салықты есептеу үшін салықтық кезең болып табылады.

Төлеу мерзімі

Жер қойнауын пайдалануға баламалы салық салық төлеушінің тұрған жеріндегі бюджетке декларация тапсыру үшін белгіленген мерзімнен кейін күнтізбелік он күннен кешіктірілмей төленуге жатады.

Салық декларациясы

Салық төлеуші 600.00-нысандағы жер қойнауын пайдалануға баламалы салық бойынша декларацияны орналасқан жері бойынша салық органына есепті салық кезеңінен кейінгі жылдың 31 наурызынан кешіктірмей ұсынады.