Салық төлеуші - салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдерді төлеушілер болып табылатын тұлға, заңды тұлғаның құрылымдық бөлімшесі.

2026 жылғы 1 қаңтардан бастап салық төлеушіні тіркеу

2026 жылғы 1 қаңтарға дейін салық төлеушіні тіркеу

2026 жылғы 1 қаңтардан бастап салық төлеушіні тіркеу

Жаңа Салық кодексі (2025 жылғы 18 шілдедегі № 214-VIII ҚР Кодексі) 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап күшіне енді.

Салық реформасы шеңберінде 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап күшіне енетін өзгерістер салық төлеушілерді тіркеуге қатысты болды.

Қазақстан Республикасы Салық кодексiнiң 94-бабының 7-тармағына сәйкес Салық төлеушiлердi салықтық тiркеу тәртiбiн айқындайтын Салық төлеушiлердi салықтық тiркеу қағидалары әзiрлендi.

Тіркеуді мемлекеттік кірістер органдары деректерді СТ МДҚ-ға енгізу арқылы жүргізеді. Мәліметтерді енгізу нөмірлер тізілімінен деректерді алғаннан кейін екі жұмыс күні ішінде жүзеге асырылады.

Заңды тұлғалар, жеке тұлғалар және құрылымдық бөлімшелер салық міндеттемелері болмаған кезде тіркелуге, өзгертілуге немесе есептен шығарылуға тиіс.

Дара кәсіпкерлер:

• e-license.kz порталы;

• екінші деңгейдегі банктердің мобильді қосымшасы;

• E-Salyq Business қосымшасы арқылы тегін тіркеледі.

Жеке практикамен айналысатын тұлғалар:

• «электрондық үкімет» веб-порталы (egov.kz) арқылы жүзеге асырылады.

Бейрезидент заңды тұлғалар Қазақстанда қызметі басталған сәттен бастап күнтізбелік 30 күн ішінде салық есебіне тұруға міндетті.

Тіркеу салықтық өтініш және құрылтай құжаттарының нотариалды куәландырылған көшірмелерін беру жолымен жүзеге асырылады.

Қазақстандық банктерде шоттар ашатын немесе қызметін тұрақты мекеме арқылы жүзеге асыратын бейрезиденттер де тіркеуге жатады.

Нотариустар, адвокаттар, сот орындаушылары мен медиаторлар қызмет басталғанға дейін eGov.kz порталы арқылы тіркеу туралы хабарлама жібереді. Тіркеу тегін жүргізіледі және ЭЦҚ қойылған электрондық құжатпен расталады.

Салық төлеушіні тіркеу

 ДК және жеке практикамен айналысатын тұлғаны тіркеу

Бейрезидент заңды тұлғаны тіркеу

 Қосылған құн салығын төлеушіні тіркеу

 Тіркеу есебінен шығару

 Қызметті мәжбүрлеу тәртібімен тоқтату

Салық төлеушіні тіркеу

Қызметін Қазақстан Республикасының аумағында интернет-алаң арқылы жүзеге асыратын шетелдік компанияларды қоспағанда, салық төлеушілерді салықтық тіркеу салық төлеушілердің базасын қалыптастыру арқылы жүзеге асырылады. (ҚР СК 94-бабы)

Қызметін ҚР аумағында интернет-алаң арқылы жүзеге асыратын шетелдік компаниялар ҚР СК 102-бабына сәйкес жүзеге асырылатын қосылған құн салығын төлеушіні тіркеу есебіне шартты түрде қоюға жатады.

Салық төлеушiлер базасы салық төлеушiлер туралы мәлiметтердi енгiзу және алып тастау, мұндай мәлiметтерге өзгерiстер және (немесе) толықтырулар енгiзу, сондай-ақ тiркеу есебiне қою және осындай есептен шығару арқылы қалыптастырылады.

Жеке тұлғаны, заңды тұлғаны, заңды тұлғаның құрылымдық бөлімшелерін салық төлеуші ретінде тіркеу:

1) осы тұлғалар туралы мәліметтерді салық төлеушілердің мемлекеттік дерекқорына енгізуді;

2) салық төлеушілердің мемлекеттік дерекқорындағы тіркеу деректерін өзгертуді және (немесе) толықтыруды;

3) салық төлеушілердің мемлекеттік дерекқорынан салық төлеуші туралы мәліметтерді алып тастауды қамтиды. 

Салық төлеушілердің мемлекеттік дерекқорына мәліметтерді енгізуді мемлекеттік кірістер органы нөмірлер тізілімінен мәліметтер алған күннен бастап 2 (екі) жұмыс күні ішінде жүзеге асырады.

«Заңды тұлғаларды мемлекеттік тіркеу және филиалдар мен өкілдіктерді есептік тіркеу туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 4-бабына сәйкес Коммерциялық емес ұйымдар болып табылатын заңды тұлғаларды мемлекеттік тіркеуді және олардың филиалдары мен өкілдіктерін есептік тіркеуді әділет органдары жүзеге асырады, ал коммерциялық ұйымдар болып табылатын заңды тұлғаларды тіркеуді «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы (бұдан әрі - Мемлекеттік корпорация) жүзеге асырады. 

Мемлекеттік кірістер органы:

1) тіркеу есебіне қою туралы салықтық өтініштің негізінде бейрезидент – заңды тұлға туралы мәліметтерді салық төлеушілердің мемлекеттік дерекқорына 2 (екі) жұмыс күні ішінде енгізуді жүзеге асырады;

2) салық төлеуші ретінде тіркелген кезде нөмірлер тізілімі автоматтандырылған режимде келіп түскен мәліметтердің негізінде өзгерістер және (немесе) толықтырулар енгізуді 2 (екі) жұмыс күні ішінде жүзеге асырады;

3) тіркеу есебіне қою туралы салықтық өтініштің негізінде және (немесе) "Салық төлеушінің кабинеті" веб-қосымшасы профиліндегі мәліметтердің негізінде заңды тұлғаның, оның құрылымдық бөлімшесінің бюджетпен есеп айырысуға жауапты қызметкері, телефон нөмірі, электрондық пошта мекенжайы туралы мәліметтерге өзгерістер енгізуді 2 (екі) жұмыс күні ішінде жүзеге асырады. 

Салық төлеушінің тіркеу деректеріне өзгерістер енгізу үшін салықтық тіркеуге қою туралы салықтық өтініш салық төлеушінің (салық агентінің) орналасқан жері бойынша мемлекеттік кірістер органына өзгерістер туындаған күннен бастап 10 (он) жұмыс күні ішінде ұсынылады. 

Салықтық міндеттемелер болмаған жағдайда, мемлекеттік кірістер органы 3 (үш) жұмыс күні ішінде резидент заңды тұлғаны және оның құрылымдық бөлімшесін салықтық тіркеуден резидент заңды тұлғаны және оның құрылымдық бөлімшесін алып тастау туралы "Заңды тұлғалар" Мемлекеттік дерекқорынан (бұдан әрі – ЗТ МДҚ) келіп түскен хабарламаға немесе заңды тұлғалардың құрылымдық бөлімшелерін есептік тіркеуден шығару туралы нөмірлер тізілімінен алынған мәліметке сәйкес шығарады. 

Жеке тұлғаны немесе жеке практикамен айналысатын тұлғаны ДК тіркеу есебінен шығаруды мемлекеттік кірістер органы 3 (үш) жұмыс күні ішінде жүргізеді. 

Кәсіпкерлік кодексінің 38-бабы 2-тармағында көзделген жағдайларды қоспағанда, тіркеуден шығаруды мемлекеттік кірістер органы орындалмаған салық міндеттемелері болмаған жағдайда жүргізеді.

Тіркеу есебіне қою туралы салықтық өтініш:

• Қазақстан Республикасының резидент заңды тұлғасы, заңды тұлғаның құрылымдық бөлімшесі;

• Қазақстан Республикасында қызметін филиал, өкілдік ашпай тұрақты мекеме арқылы жүзеге асыратын бейрезидент заңды тұлға;

• тиімді басқару орны (нақты басқару органының орналасқан жері) Қазақстан Республикасында орналасқан шет мемлекеттің заңнамасына сәйкес құрылған заңды тұлға;

• қорытынды агент болып табылатын немесе табыс салығын есептейтін, Қазақстан Республикасында мүлікті сатып алатын (өткізетін) бейрезидент;

• қызметі бейрезиденттің тұрақты мекемесі ретінде қаралатын сақтандыру ұйымы (сақтандыру брокері) немесе тәуелді агент;

• қызметі тұрақты мекеме құруға әкеп соғатын резидентпен жасалған бірлескен қызмет туралы шартқа қатысушы бейрезидент;

• резидент банкте ағымдағы шот ашатын бейрезидент;

• Қазақстан Республикасындағы көздерден төлем көзінен салық салуға жатпайтын табыс алатын шетелдік және азаматтығы жоқ адам;

• мүлік, көлік құралдары салығын немесе жер салығын салу объектісі болып табылатын Қазақстан Республикасында мүлік сатып алатын шетелдік немесе азаматтығы жоқ адам;

• Қазақстан Республикасында қызметін филиал, өкілдік арқылы жүзеге асыратын резидент заңды тұлғалардың, бейрезиденттердің бірінші басшылары болып табылатын шетелдіктер немесе азаматтығы жоқ адамдар;

• шет мемлекеттің дипломатиялық және оған теңестірілген өкілдігі, Қазақстан Республикасында аккредиттелген шет мемлекеттің консулдық мекемесі тапсырады.

Салықтық өтініштің нысаны ҚР ҚМ 12.02.2018 жылғы № 160 бұйрығына 8-қосымшамен бекітілген (ҚР ҚМ 31.03.2021 жылғы № 284 бұйрығымен өзгертілген)

ДК және жеке практикамен айналысатын тұлғаны тіркеу

ДК (бірлескен дара кәсіпкер) ретінде тіркеу есебіне қою үшін жеке тұлға мемлекеттік кірістер органына ДК ретінде қызметінің басталғаны туралы хабарлама жібереді

Бірлескен дара кәсіпкерлікті тіркеген жағдайда, бірлескен дара кәсіпкерліктің уәкілетті адамы бірлескен кәсіпкерліктің барлық қатысушыларының атынан қол қойылған сенімхатты ұсынады.
Егер өтiнiш берушi кәмелет жасына толмаған жағдайда, хабарламаға заңды өкілдердің келiсiмi, ал мұндай келiсім болмаған кезде – неке қию (ерлі-зайыпты болу) туралы куәліктің көшірмесі не қорғаншылық және қамқоршылық органының шешімі немесе кәмелет жасына толмаған адамды толығымен әрекетке қабiлеттi деп жариялау туралы сот шешiмi қоса берiледi.

Жаппай қырып-жою қаруын таратуды қаржыландырумен байланысты ұйымдар мен тұлғалардың тізбесіне және (немесе) терроризм мен экстремизмді қаржыландырумен байланысты ұйымдар мен тұлғалардың тізбесіне енгізілген адамдарға көрсетілген адамдардың хабарлама беруі көзделмеген. 

Жеке практикамен айналысатын тұлға ретінде тіркеу есебіне қою үшін жеке тұлға ақпараттандыру объектілері арқылы мемлекеттік кірістер органына нотариаттық қызметті, атқарушылық құжаттарды орындау жөніндегі қызметті, адвокаттық қызметті, дауларды медиация тәртібімен реттеу жөніндегі қызметті жүзеге асыру басталғанға дейін «Жеке практикамен айналысатын адамды тіркеу есебі туралы» хабарлама жібереді. 

Тіркеу тегін жүргізіледі:

1) дара кәсіпкер:

• «электрондық лицензиялау» (e-license.kz) порталы арқылы;

• екінші деңгейдегі банктердің мобильді қосымшасы;

• «E-Salyq Business» мобильді қосымшасы.

2) Жеке практикамен айналысатын тұлғалар:

• «электрондық үкімет» веб-порталы (egov.kz) арқылы.

Жеке кәсіпкерлікті жүзеге асыруға тыйым салынған жеке тұлға ДК-ны тіркеу есебіне қоюға жатпайды. 

ДК-нің (бірлескен дара кәсіпкердің) тіркеу мәліметтерін өзгертуді мемлекеттік кіріс органы тіркеу деректері, оның ішінде бірлескен кәсіпкерлікке қатысушылар (мүшелер) туралы деректер өзгерген күннен бастап 10 (он) жұмыс күнінен кешіктірмей ұсынылған хабарлама негізінде жүргізеді. 

Жеке тұлғаны немесе жеке практикамен айналысатын тұлғаны ДК тіркеу есебінен шығаруды мемлекеттік кірістер органы Салық кодексінің 98-бабында айқындалған тәртіппен қызметін тоқтату туралы салықтық өтініш, салықтық тексеру жүргізу туралы салықтық өтініш негізінде және (немесе) Кәсіпкерлік кодексінің 38-бабына сәйкес жүргізеді. Осы тармақтың бірінші бөлігінде көрсетілген тіркеу есебінен
шығаруды Кәсіпкерлік кодексінің 38-бабының 2-тармағында көзделген жағдайларды қоспағанда, орындалмаған салық міндеттемелері болмаған жағдайда мемлекеттік кіріс органы жүргізеді.

Жеке тұлға мемлекеттік кірістер органында қағаз жеткізгіште немесе мемлекеттік кірістер органының ақпараттандыру объектілері арқылы оны ДК-нің немесе жеке практикамен айналысатын адамның тіркеу есебінен шығару (шығарудан бас тарту) туралы растама алуға жатады.

Бейрезидент заңды тұлғаны тіркеу

ҚР СК 95-бабына сәйкес бейрезидент – заңды тұлғаны салық төлеуші ретінде тіркеуді мемлекеттік кірістер органы бейрезидент – заңды тұлғаның салықтық өтініші, уәкілетті мемлекеттік органдардың, жергілікті атқарушы органдардың немесе резидент-банктердің мәліметтері негізінде, нотариалды куәландырылған құжаттардың көшірмелерімен қоса жүзеге асырады:

1) құрылымдық бөлімшені ашпай тұрақты мекеме арқылы қызметін жүзеге асыратын бейрезидент заңды тұлға - салық төлеушілердің мемлекеттік дерекқорына алушылар (бейрезиденттер) туралы мәліметтерді енгізу үшін қажетті құжаттарды қоса бере отырып, Қазақстан Республикасында тұрақты мекеме арқылы қызметін жүзеге асыруды бастаған күннен бастап күнтізбелік 30 (отыз) күн ішінде;

2) тиімді басқару орны (нақты басқару органының орналасқан жері) ҚР-да орналасқан шет мемлекеттің заңнамасына сәйкес құрылған заңды тұлға тиімді басқару орны (нақты басқару органының орналасқан жері) деп тану туралы шешім қабылданған күннен бастап күнтізбелік 30 (отыз) күн ішінде ҚР орналасқан жері бойынша мемлекеттік кірістер органына алушылар (резидент еместер) туралы мәліметтерді салық төлеушілердің мемлекеттік дерекқорға енгізу үшін қажетті құжаттарды қоса бере отырып, салық төлеуші ретінде тіркеу есебіне қою туралы салықтық өтініш береді;

3) бюджетке төлем көзінен табыс салығын есептеу, ұстау және аудару жөніндегі міндет пен жауапкершілік жүктелетін және Қазақстан Республикасында мүлік сатып алатын (өткізетін) салық агенті болып табылатын бейрезидент заңды тұлға - мүлікті салық төлеуші ретінде тіркеу үшін сатып алғанға (өткізгенге) дейін мүліктің орналасқан жері бойынша мемлекеттік кірістер органына тіркеу есебіне қою туралы салықтық өтініш береді;

4) Салық кодексіне сәйкес қызметі бейрезиденттің тұрақты мекемесі ретінде қаралатын сақтандыру ұйымы (сақтандыру брокері) немесе тәуелді агент (бейрезиденттің осы мақсаттарда жұмысқа алған қызметкерлері немесе персоналы арқылы жүзеге асырылған қызметті қоспағанда), бір немесе байланысты жобалар аясында кәсіпкерлік қызметін бастау күнінен бастап кез келген бірізді он екі айлық кезең ішінде күнтізбелік 183 (бір жүз сексен үш) күннен асатын мерзімге – қызметін бастаған күннен бастап күнтізбелік 30 (отыз) күн ішінде Салық кодексінің 231-бабының 2-тармағына сәйкес салық төлеушілердің мемлекеттік дерекқорына көрсетілетін қызметті алушылар (бейрезидент) туралы мәліметтер енгізу үшін қажетті құжаттарды қоса отырып, тіркеуге тұру үшін мемлекеттік кірістер органына салықтық өтініш береді;

5) тұрақты мекеме пайда болатын қызметті жүзеге асыратын резидентпен бірлескен қызмет туралы шартқа қатысушы бейрезидент – заңды тұлға – Қазақстан Республикасының Салық кодексінің 231-бабының 2-тармағына сәйкес қызмет басталған күннен бастап 30 (отыз) күнтізбелік күн ішінде салық төлеушілердің мемлекеттік дерекқорына көрсетілетін қызметті алушылар (бейрезидент) туралы мәліметтер енгізу үшін қажетті құжаттарды қоса отырып, бірлескен қызмет туралы шартқа қатысушы резиденттің тұрғылықты (орналасқан) жері бойынша мемлекеттік кірістер органына салықтық өтініш беруге міндетті;

6) резидент-банктерде ағымдағы шот ашатын бейрезидент – заңды тұлға – шот ашуға дейін салық төлеуші ретінде тіркелуі міндетті (мұндай бейрезидент тіркеуге тұру үшін банк орналасқан жердегі мемлекеттік кірістер органына салық төлеушілердің мемлекеттік дерекқорына көрсетілетін қызметті алушылар (бейрезидент) туралы мәліметтер енгізу үшін қажетті құжаттарды қоса отырып, салықтық өтініш ұсынады);

7) бюджетке төлем көзінен табыс салығын есептеу, ұстау және аудару жөніндегі міндет пен жауапкершілік жүктелген табысты төлейтін немесе құн өсімі түрінде кіріс алатын салық агенті болып табылатын бейрезидент заңды тұлғаны салық төлеуші ретінде тіркеу үшін алушылар (бейрезиденттер) туралы мәліметтерді салық төлеушілердің мемлекеттік дерекқорына енгізу үшін қажетті құжаттарды қоса бере отырып, банктің орналасқан жері бойынша мемлекеттік кірістер органына тіркеу есебіне қою туралы салықтық өтініш береді;

8) Салық кодексінің 681-бабы 9) тармақшасында көзделген шарттар орындалмаған жағдайда, бағалы қағаздарды, қатысу үлестерін сатып алатын бейрезидент – заңды тұлғаны салық төлеуші ретінде тіркеу үшін – бағалы қағаздар немесе үлестер сатып алынатын заңды тұлға орналасқан жердегі мемлекеттік кірістер органына салық төлеушілердің мемлекеттік дерекқорына көрсетілетін қызметті алушылар (бейрезидент) туралы мәліметтер енгізу үшін қажетті құжаттарды қоса отырып, тіркеуге тұру үшін салықтық өтініш ұсынады;

9) Дипломатиялық немесе оған теңестірілген ҚР-да аккредиттелген шет мемлекет өкілдігі салық төлеуші ретінде тіркелу үшін орналасқан жері бойынша мемлекеттік кірістер органына салық төлеушілердің мемлекеттік дерекқорына көрсетілетін қызметті алушылар (бейрезидент) туралы мәліметтер енгізу үшін қажетті құжаттарды қоса отырып, тіркеуге тұру туралы салықтық өтініш ұсынады. 

Мемлекеттік кірістер органы бейрезидент заңды тұлғаны салық төлеуші ретінде тіркеу кезінде табыс етілген тіркеу деректеріне өзгерістер және (немесе) толықтырулар енгізуді тіркеу есебіне қою туралы салықтық өтініш негізінде жүзеге асырады. 

Мемлекеттік кірістер органы бейрезидент заңды тұлғаны тіркеу есебінен шығару туралы салықтық өтініш бойынша тіркеу есебінен шығаруды жүргізеді.

Қосылған құн салығын төлеушіні тіркеу

Салық кодексінің 99-бабы 1-тармағының 1) және 2) тармақшаларына сәйкес қосылған құн салығын төлеушіні тіркеу есебіне қою:

1) салық төлеушіні тіркеу есебіне ерікті түрде қою;

2) салық төлеушіні міндетті түрде тіркеу есебіне қою;

3) салық төлеушіні тіркеу есебіне шартты түрде қою түрінде жүзеге асырылады. 

Салық төлеушіні тіркеу есебіне қоюға:

1) мемлекеттік мекеме;

2) резидент-заңды тұлғаның құрылымдық бөлімшесі;

3) жеке практикамен айналысатын адам;

4) арнаулы салық режимін қолданатын салық төлеуші;

5) жеке тұлға жатпайды.

Салық төлеушіні тіркеу есебіне міндетті түрде қоюға айналымы күнтізбелік жыл ішінде айналымның шекті шегінен асатын салық төлеушілер:

1) бейрезидент Қазақстан Республикасында қызметін жүзеге асыратын жаңадан құрылған резидент-заңды тұлға, құрылымдық бөлімше – тіркеуші органда мемлекеттік (есептік) тіркелген күннен бастап;

2) салық органдарында дара кәсіпкерді тіркеу есебіне қайта тұрған жеке тұлға – дара кәсіпкер тіркеу есебіне қойылған күннен бастап;

3) арнаулы салық режимін қолданған салық төлеуші – жалпыға бірдей белгіленген салық салу тәртібіне көшкен күннен бастап;

4) өзге салық төлеуші – ағымдағы күнтізбелік жылдың 1 қаңтарынан бастап жатады. 

«Міндетті» белгісі бар қосылған құн салығы бойынша тіркеу есебі туралы салықтық өтініш айналымның шекті шегінен асқан кезде, бірақ «Қосылған құн салығын төлеушілерді тіркеу есебі» мемлекеттік қызметін көрсетуге қойылатын негізгі талаптар тізбесіне сәйкес салық төлеушінің орналасқан жері бойынша мемлекеттік кірістер органына айналымның шекті шегінен асқан күннен бастап 5 (бес) жұмыс күнінен кешіктірмей беріледі.
Салық төлеушіні тіркеу есебіне қою осындай өтініш берілген күннен бастап жүзеге асырылады. 

Салық бойынша тіркеу есебіне міндетті қоюға жатпайтын тұлғалар «Қосылған құн салығын төлеушілерді тіркеу есебі» мемлекеттік қызмет көрсетуге қойылатын негізгі талаптар тізбесіне сәйкес салық төлеушінің орналасқан жері бойынша мемлекеттік кірістер органына «ерікті» белгісі бар қосылған құн салығы бойынша тіркеу есебі туралы салықтық өтініш беру арқылы салық бойынша тіркеу есебіне қоюға жатады.
Салық төлеушіні тіркеу есебіне қою осындай өтініш берілген күннен бастап жүзеге асырылады.
Салық төлеуші ретінде тіркеу кезінде ұсынылған тіркеу деректеріне өзгерістер және (немесе) толықтырулар енгізу нөмірлер тізілімінің мәліметтері негізінде жүзеге асырылады.

Салық кодексінің 103-бабына сәйкес салық төлеуші салық төлеушінің тіркеу есебінен:

1) салық салудың жалпыға бірдей белгіленген тәртібінен арнаулы салық режиміне ауысқан;

2) салық төлеушінің қызметі тоқтатылған немесе дара кәсіпкердің тіркеу есебінен таратылған немесе заңды тұлға нөмірлер тізілімінен шығарылған;

3) салық төлеушінің қызметі банкроттық себебі бойынша тоқтатылған немесе таратылған; 

4) нөмірлер тізілімінің мәліметтері негізінде автоматты режимде алынған дара кәсіпкерді немесе заңды тұлғаны тіркеуді сот актісі заңды күшіне енген деп тану себебі бойынша салық төлеушінің қызметі тоқтатылған немесе таратылған;

5) нөмірлер тізілімінің мәліметтері негізінде автоматты режимде алынған заңды тұлғаларды біріктіру, қосу жолымен қайта ұйымдастырылған;

6) нөмірлер тізілімінің мәліметтері негізінде автоматты режимде алынған бөлу жолымен заңды тұлға қайта ұйымдастырылған;

7) нөмірлер тізілімінің мәліметтері негізінде автоматты режимде алынған, дара кәсіпкердің тіркеу есебінде тұрған жеке тұлға қайтыс болған жағдайларда шығарылады.

Тіркеу есебінен шығару

Тіркеу есебінен шығару мынадай негіздер бойынша:

1) жеке тұлғаның қайтыс болуы немесе оны қайтыс болған деп жариялау;

2) орындалмаған салықтық міндеттемелер не Қазақстан Республикасының аумағында орналасқан салық салу объектілері және (немесе) салық салуға байланысты объектілер болмаған жағдайда жеке тұлғаның Қазақстан Республикасынан тұрақты тұруға кетуі және оның азаматтығын тоқтату;

3) шетелдіктің немесе азаматтығы жоқ адамның Қазақстан Республикасындағы қызметін тоқтатуы;

4) резидент-заңды тұлғаларды, олардың құрылымдық бөлімшелерін нөмірлер тізілімінен алып тастау немесе бейрезидент-заңды тұлғалардың құрылымдық бөлімшелерін есептік тіркеуден шығару;

5) шет мемлекеттің заңнамасына сәйкес құрылған заңды тұлғаның Қазақстан Республикасындағы тиімді басқару орнын (нақты басқару органының тұрған жерін) өзгерту негіздері бойынша жүргізіледі.

Салық органы осы Кодексте көзделген жағдайларда салық органының шешімі негізінде жекелеген қызмет түрлерін жүзеге асыратын салық төлеушіні шығарып тастайды.

Салық органының шешімі бойынша тіркеу есебінен шығарылған жекелеген қызмет түрлерін жүзеге асыратын салық төлеуші туралы ақпарат шешім қабылданған күннен кейінгі бір жұмыс күні ішінде уәкілетті органның интернет-ресурсында орналастырылуға тиіс.

Қызметті мәжбүрлеу тәртібімен тоқтату

Салық кодексінің 109-бабының негізінде әрекет етпейтін салық төлеушілер тізіліміне енгізілген және талап қоюдың ескіру мерзімі ішінде бір мезгілде мынадай шарттарға сәйкес келетін:

1) салықтық есептілікті дербес ұсынбаған;

2) экспорттық-импорттық операциялар жасамаған;

3) банктік шоттар бойынша төлемдерді және (немесе) ақша аударымдарын жүзеге асырмаған;

4) қосылған құн салығын төлеуші ретінде тіркеу есебінде тұрмаған;

5) басқа заңды тұлғаның басшысы және (немесе) құрылтайшысы, бірлескен кәсіпкерлікке қатысушы болып табылмайтын;

6) қайта ұйымдастырылмаған немесе қайта ұйымдастырылған заңды тұлғаның құқықтық мирасқоры болып табылмайтын;

7) салықтық есептілік ұсынуды тоқтата тұрмаған;

8) жеке тұлғаларға мүлік, көлік құралдары салығын, жер салығын салу объектілерін қоспағанда, меншік құқығында көрсетілген салықтарды салу объектілері жоқ;

9) әлеуметтік төлемдер бойынша берешегі жоқ;

10) тиісті қаржы жылының 1 қаңтарында қолданыста болатын айлық есептік көрсеткіштің 6 еселенген мөлшерінен асатын салықтар мен бюджетке төленетін төлемдер, кедендік төлемдер мен салықтар бойынша берешегі жоқ салық төлеушінің қызметі мәжбүрлеу тәртібімен тоқтатылуға жатады.

Мынадай:

1) салықтық мониторингке жататын; 

2) жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшартқа сәйкес қызметті жүзеге асыратын;

3) камералдық бақылау нәтижелері, салықтық тексерулер бойынша бұзушылықтарды жою туралы орындалмаған немесе түсініктеме беру арқылы орындалған хабарламасы бар салық төлеушіге – мұндай бұзушылықтар болған кезде;

4) өзіне қатысты сот орындаушылары және (немесе) басқа да уәкілетті органдар шаралар (қамауға алу, шектеулер) қолданған;

5) ұлттық және (немесе) шетел валютасын репатриациялау мақсаттары үшін валюталық бақылау рәсімдері аяқталмаған экспорт немесе импорт жөніндегі валюталық шарттың тарапы болып табылатын немесе болып табылған;

6) талап қоюдың ескіру мерзімі ішінде банктік шоттар бойынша төлемдерді және (немесе) ақша аударымдарын жүзеге асырған салық төлеушінің қызметі мәжбүрлеу тәртібімен тоқтатуға жатпайды.

Тіркеу есебіне қою туралы салықтық өтініш

2026 жылғы 1 қаңтарға дейін салық төлеушіні тіркеу

Салық төлеуші - бұл салық және бюджетке төленетін төлемдерді төлеуші болып табылатын тұлға және (немесе) заңды тұлғаның құрылымдық бөлімшесі.

Салық төлеушіні тіркеу

Салық төлеушіні салық төлеушілердің мемлекеттік дерекқорынан шығару

Дара кәсіпкерді тіркеу

Заңды тұлғаны тіркеу

Бейрезидент заңды тұлғаны тіркеу

Салық төлеушіні тіркеу

ҚР Салық кодексінің 74-бабының 4-тармағы негізінде - жеке тұлғаны, заңды тұлғаны, заңды тұлғаның құрылымдық бөлімшелерін салық төлеуші ретінде тіркеу:

1) аталған тұлғалар туралы мәліметтерді салық төлеушілердің мемлекеттiк дерекқорына енгізуді;
2) салық төлеушілердің мемлекеттiк дерекқорындағы тіркеу деректерін өзгертуді және (немесе) толықтыруды;
3) салық төлеушілердің мемлекеттiк дерекқорынан салық төлеуші туралы мәліметтерді алып тастауды қамтиды.

Салық төлеушінің тіркеу есебі салық төлеушіні ҚР СК 74-бабы 3-тармағының 2) тармақшасында көрсетілген тіркеу есебіне қоюды, салық төлеушінің тіркеу деректеріне өзгерістер және (немесе) толықтырулар енгізуді, салық төлеушіні тиісті тіркеу есебінен шығаруды қамтиды.

Салық органдарына:

1) уәкілетті мемлекеттік органдар;
2) осы Кодекстің 24-бабының 1) және 7) тармақшаларына сәйкес екінші деңгейдегі банктер немесе банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдар;
3) салық төлеуші ұсынған немесе мәлімдеген салық төлеуші туралы мәліметтер салық төлеушінің тіркеу деректері болып табылады.

Салық кодексінің мақсаттары үшін:

1) Қазақстан Республикасының халықтың көші-қоны саласындағы заңнамасына сәйкес азаматты тіркеу орны – жеке тұлғаның тұрғылықты жері;

2) Қазақстан Республикасының халықтың көші-қоны саласындағы заңнамасына сәйкес азаматты Қазақстан Республикасындағы соңғы тіркеу орны – ҚР-дан тысқары жерде тұратын, Қазақстан Республикасында тіркеу орны жоқ Қазақстан Республикасы азаматының тұрғылықты жері;

3) салық органында дара кәсіпкер және жеке практикамен айналысатын адам ретінде тіркеу есебіне қою кезінде мәлімделген, дара кәсіпкер және жеке практикамен айналысатын адам қызметін басымдықпен жүзеге асыратын орын – ДК-нің және жеке практикамен айналысатын адамның орналасқан жері;

4) Бизнес-сәйкестендіру нөмірлерінің ұлттық тізіліміне енгізілген, резидент-заңды тұлғаның, оның құрылымдық бөлiмшесiнiң, бейрезидент-заңды тұлғаның құрылымдық бөлiмшесiнiң тұрақты жұмыс iстейтiн органының орналасқан жерi – оның орналасқан жерi;

5) салық органында салық төлеуші ретінде тіркеу кезінде мәлімделген, қызметін Қазақстан Республикасында жүзеге асыратын орын – филиал, өкілдік ашпай, қызметін тұрақты мекеме арқылы жүзеге асыратын бейрезидент-заңды тұлғаның орналасқан жері;

6) директорлар кеңесінің жиналысында айқындалған немесе осыған ұқсас басқару органы айқындаған, салық органында салық төлеуші ретінде тіркеу кезінде мәлімделген және басқару органының тиісті хаттамасында көрсетілген нақты басқару органының Қазақстан Республикасында орналасқан жері – тиімді басқару орны ҚР-да болатын шет мемлекеттің заңнамасына сәйкес құрылған заңды тұлғаның орналасқан жері;

7) Қазақстан Республикасының халықтың көші-қоны саласындағы заңнамасына сәйкес айқындалған, шетелдіктің немесе азаматтығы жоқ адамның уақытша болатын жері шетелдіктің немесе азаматтығы жоқ адамның болатын жері деп танылады.

Салық органы мәліметтерді салық төлеушілердің мемлекеттiк дерекқорына енгізуді сәйкестендіру нөмірлерінің ұлттық тізілімдерінің мәліметтері негізінде жеке, заңды тұлғаларға, заңды тұлғаның құрылымдық бөлімшесіне сәйкестендіру нөмірі берілгеннен кейін жүзеге асырады.

Салық органдары салық төлеушілердің мемлекеттік дерекқорына:

1) жеке тұлға, оның ішінде шетелдік немесе азаматтығы жоқ адам туралы мәліметтерді – тұрғылықты немесе болатын жері бойынша;

2) резидент-заңды тұлға және оның құрылымдық бөлімшесі, бейрезидент-заңды тұлғаның құрылымдық бөлімшесі, тиімді басқару орны (нақты басқару органының орналасқан жері) Қазақстан Республикасында болатын, шет мемлекеттің заңнамасына сәйкес құрылған заңды тұлға туралы мәліметтерді – орналасқан жері бойынша;

3) Қазақстан Республикасында филиал, өкілдік ашпай, қызметін тұрақты мекеме арқылы жүзеге асыратын бейрезидент-заңды тұлға мәліметтерді – тұрақты мекемесінің орналасқан жері бойынша енгізуді жүзеге асырады.

Салық төлеушіні салық төлеушілердің мемлекеттік дерекқорынан шығару

1. ҚР СК 78-бабында көрсетілгендей, салық органдары салық төлеушіні салық төлеушілердің мемлекеттік дерекқорынан сәйкестендіру нөмірлерінің ұлттық тізілімдерінің мәліметтері негізінде немесе салықтық өтініш бойынша мынадай себептермен:

1) жеке тұлғаның қайтыс болуы немесе қайтыс болды деп жариялануы;

2) орындалмаған салықтық міндеттемелер не Қазақстан Республикасының аумағында салық салу объектілері және (немесе) салық салуға байланысты объектілер болмаған жағдайда, жеке тұлғаның Қазақстан Республикасынан тұрақты тұрғылықты жерге кетуі және азаматтығын тоқтатуы;

4) заңды тұлғалардың, олардың құрылымдық бөлімшелерінің Бизнес-сәйкестендiру нөмiрлерiнiң ұлттық тiзiлiмiнен алып тасталуы немесе заңды тұлғалардың құрылымдық бөлімшелерінің есептік тіркеуден шығарылуы;

5) шет мемлекеттің заңнамасына сәйкес құрылған заңды тұлғаның Қазақстан Республикасында тиімді басқару орнының (нақты басқару органының орналасқан жерінің) өзгеруі;

6) бейрезиденттің тұрақты мекеме арқылы қызметін тоқтатуы;

7) шетелдіктің немесе азаматтығы жоқ адамның Қазақстан Республикасында қызметін тоқтатуы;

8) егер осы Кодекстің 75-бабы 2-тармағының 4), 5) және 6) тармақшаларында аталған бейрезиденттің Қазақстан Республикасында өзге салық салу объектісі болмаған жағдайда, мұндай бейрезиденттің мүлікке, акцияларға және (немесе) қатысу үлестеріне құқықтарының тоқтатылуы;

9) Қазақстан Республикасында аккредиттелген, шет мемлекеттің дипломатиялық және оған теңестiрiлген өкiлдiгі, шет мемлекеттің консулдық мекемесі қызметінің тоқтатылуы;

10) осы Кодекстің 220-бабының 3-тармағына сәйкес бейрезиденттiң тұрақты мекемесi ретінде қаралатын Қазақстан Республикасындағы тәуелді агент арқылы осы бейрезидент қызметінің тоқтатылуы;

11) резидент-банкте ағымдағы шотты ашу мақсатында салық төлеуші ретінде тіркелген бейрезидент-заңды тұлғаға, банк хабарламасы алынған күннен бастап алты ай ішінде осындай бейрезиденттің резидент-банктерде ағымдағы шоттары болмаған, сондай-ақ ағымдағы шоттарды ашуы туралы мәліметтер болмаған жағдайда, жабылуы бойынша алып тастайды.

Дара кәсіпкерді тіркеу

Тіркеу есебін заңды тұлға, бейрезидент заңды тұлға, дара кәсіпкер ретінде жүргізуге болады.

2017 жылғы 1 қаңтардан бастап жеке кәсіпкер ретінде тіркеу есебіне қою хабарлау тәртібіне ауыстырылды.

Дара кәсіпкер ретінде қызметінің басталғаны туралы хабарлама электрондық түрде:

• Қазақстан Республикасының e-license электрондық лицензиялау порталы арқылы;
• екінші деңгейдегі банктердің мобильді қосымшалары арқылы;
• E-Salyq business мобильді қосымшасы арқылы тапсырылады.

Бiрлескен жеке кәсiпкерлiк тiркелген жағдайда бiрлескен жеке кәсiпкерлiктiң уәкiлеттi тұлғасы бiрлескен кәсiпкерлiктiң барлық қатысушыларының атынан қол қойылған сенiмхатты ұсынады.

Егер өтініш беруші кәмелетке толмаған жағдайда хабарламаға заңды өкілдердің келісімі, ал мұндай келісім болмаған кезде - неке қию (ерлі-зайыпты болу) туралы куәліктің көшірмесі не қорғаншы және қамқоршы органның шешімі немесе кәмелетке толмаған адамды толығымен әрекетке қабілетті деп жариялау туралы сот шешімі қоса беріледі.

Өзге құжаттарды талап етуге тыйым салынады.

Мемлекеттік кірістер органы жеке тұлға көрсетілген құжаттарды ұсынған күннен бастап бір жұмыс күні ішінде дара кәсіпкерді (бірлескен дара кәсіпкерлікті) мемлекеттік тіркеуді жүргізеді.

Қазақстан Республикасының азаматтары мен қандастардан басқа Ресей Федерациясының, Қырғыз Республикасының, Беларусь Республикасының, Тәжікстан Республикасының, Армения Республикасының ҚР аумағында тұрақты тұратын азаматтары жеке кәсіпкерлікті жүзеге асыруына назар аударамыз.

Заңды тұлғаны тіркеу

Заңды тұлғаларды мемлекеттік тіркеу және филиалдар мен өкілдіктерді есептік тіркеу туралы Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес заңды тұлғаларды мемлекеттік тіркеуді, қайта тіркеуді, қызметін тоқтатуды Қазақстан Республикасының Әділет министрлігі, сондай-ақ «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы» КЕАҚ жүзеге асырады.     

Салық төлеушінің тіркеу деректеріне өзгерістер мен толықтырулар енгізуді мемлекеттік кіріс органдары Бизнес-сәйкестендіру нөмірлерінің ұлттық тізілімінің мәліметтері негізінде жүзеге асырады.

Осыған байланысты заңды тұлғалардың электрондық тіркеліміне енгізілген мәліметтер мемлекеттік кірістер органдарына тіркеуші органдардан автоматты режимде «Заңды тұлғалар» мемлекеттік дерекқоры (ЗТ МДҚ) арқылы түседі.

Бейрезидент заңды тұлғаны тіркеу

Бейрезидентті салық төлеуші ретінде тіркеу ерекшеліктері Қазақстан Республикасы Салық кодексінің 76-бабында айқындалған.

Филиал, өкілдік ашпай, қызметін тұрақты мекеме арқылы жүзеге асыратын бейрезидент-заңды тұлға ҚР СК 220-бабының ережелерін ескере отырып, салық төлеуші ретінде тіркелу үшін қызметін Қазақстан Республикасында тұрақты мекеме арқылы жүзеге асыра бастаған күннен бастап күнтізбелік отыз күн ішінде тұрақты мекеменің орналасқан жеріндегі салық органына құжаттардың, оның ішінде құрылтай құжаттарының нотариат куәландырған көшірмелерін қоса бере отырып, тіркеу есебіне қою туралы салықтық өтініш беруге міндетті.

Бейрезидент заңды тұлғаға тіркеуді жүзеге асыру үшін:

• Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік кірістер комитетінің ресми интернет-ресурсы арқылы «Салық төлеуші ретінде тіркеу» салықтық өтінішін беру;
• не қызметті жүзеге асыру орны бойынша мемлекеттік кірістер органына қағаз жеткізгіштегі өтінішпен жүгіну қажет.

Салықтық өтінішті электронды түрде берген кезде салық төлеуші интернет-ресурста тіркелуі, «Бейрезидентті тіркеуге арналған өтінімдер журналы» мәзірінің тармағын таңдауы қажет.

Мәзір тармағында өтініш берудің мынадай себептеріне сілтемелер бар:

• Салық төлеуші ретінде тіркеу;
• Куәлік бермей тіркеу деректерін өзгерту және толықтыру;
• Куәлік бере отырып, тіркеу деректерін өзгерту және толықтыру.