Салық төлеуші - бұл салық және бюджетке төленетін төлемдерді төлеуші болып табылатын тұлға және (немесе) заңды тұлғаның құрылымдық бөлімшесі.

Салық төлеушіні тіркеу

Салық төлеушіні салық төлеушілердің мемлекеттік дерекқорынан шығару

Дара кәсіпкерді тіркеу

Заңды тұлғаны тіркеу

Бейрезидент заңды тұлғаны тіркеу

Салық төлеушіні тіркеу

ҚР Салық кодексінің 74-бабының 4-тармағы негізінде - жеке тұлғаны, заңды тұлғаны, заңды тұлғаның құрылымдық бөлімшелерін салық төлеуші ретінде тіркеу:

1) аталған тұлғалар туралы мәліметтерді салық төлеушілердің мемлекеттiк дерекқорына енгізуді;
2) салық төлеушілердің мемлекеттiк дерекқорындағы тіркеу деректерін өзгертуді және (немесе) толықтыруды;
3) салық төлеушілердің мемлекеттiк дерекқорынан салық төлеуші туралы мәліметтерді алып тастауды қамтиды.

Салық төлеушінің тіркеу есебі салық төлеушіні ҚР СК 74-бабы 3-тармағының 2) тармақшасында көрсетілген тіркеу есебіне қоюды, салық төлеушінің тіркеу деректеріне өзгерістер және (немесе) толықтырулар енгізуді, салық төлеушіні тиісті тіркеу есебінен шығаруды қамтиды.

Салық органдарына:

1) уәкілетті мемлекеттік органдар;
2) осы Кодекстің 24-бабының 1) және 7) тармақшаларына сәйкес екінші деңгейдегі банктер немесе банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдар;
3) салық төлеуші ұсынған немесе мәлімдеген салық төлеуші туралы мәліметтер салық төлеушінің тіркеу деректері болып табылады.

Салық кодексінің мақсаттары үшін:

1) Қазақстан Республикасының халықтың көші-қоны саласындағы заңнамасына сәйкес азаматты тіркеу орны – жеке тұлғаның тұрғылықты жері;

2) Қазақстан Республикасының халықтың көші-қоны саласындағы заңнамасына сәйкес азаматты Қазақстан Республикасындағы соңғы тіркеу орны – ҚР-дан тысқары жерде тұратын, Қазақстан Республикасында тіркеу орны жоқ Қазақстан Республикасы азаматының тұрғылықты жері;

3) салық органында дара кәсіпкер және жеке практикамен айналысатын адам ретінде тіркеу есебіне қою кезінде мәлімделген, дара кәсіпкер және жеке практикамен айналысатын адам қызметін басымдықпен жүзеге асыратын орын – ДК-нің және жеке практикамен айналысатын адамның орналасқан жері;

4) Бизнес-сәйкестендіру нөмірлерінің ұлттық тізіліміне енгізілген, резидент-заңды тұлғаның, оның құрылымдық бөлiмшесiнiң, бейрезидент-заңды тұлғаның құрылымдық бөлiмшесiнiң тұрақты жұмыс iстейтiн органының орналасқан жерi – оның орналасқан жерi;

5) салық органында салық төлеуші ретінде тіркеу кезінде мәлімделген, қызметін Қазақстан Республикасында жүзеге асыратын орын – филиал, өкілдік ашпай, қызметін тұрақты мекеме арқылы жүзеге асыратын бейрезидент-заңды тұлғаның орналасқан жері;

6) директорлар кеңесінің жиналысында айқындалған немесе осыған ұқсас басқару органы айқындаған, салық органында салық төлеуші ретінде тіркеу кезінде мәлімделген және басқару органының тиісті хаттамасында көрсетілген нақты басқару органының Қазақстан Республикасында орналасқан жері – тиімді басқару орны ҚР-да болатын шет мемлекеттің заңнамасына сәйкес құрылған заңды тұлғаның орналасқан жері;

7) Қазақстан Республикасының халықтың көші-қоны саласындағы заңнамасына сәйкес айқындалған, шетелдіктің немесе азаматтығы жоқ адамның уақытша болатын жері шетелдіктің немесе азаматтығы жоқ адамның болатын жері деп танылады.

Салық органы мәліметтерді салық төлеушілердің мемлекеттiк дерекқорына енгізуді сәйкестендіру нөмірлерінің ұлттық тізілімдерінің мәліметтері негізінде жеке, заңды тұлғаларға, заңды тұлғаның құрылымдық бөлімшесіне сәйкестендіру нөмірі берілгеннен кейін жүзеге асырады.

Салық органдары салық төлеушілердің мемлекеттік дерекқорына:

1) жеке тұлға, оның ішінде шетелдік немесе азаматтығы жоқ адам туралы мәліметтерді – тұрғылықты немесе болатын жері бойынша;

2) резидент-заңды тұлға және оның құрылымдық бөлімшесі, бейрезидент-заңды тұлғаның құрылымдық бөлімшесі, тиімді басқару орны (нақты басқару органының орналасқан жері) Қазақстан Республикасында болатын, шет мемлекеттің заңнамасына сәйкес құрылған заңды тұлға туралы мәліметтерді – орналасқан жері бойынша;

3) Қазақстан Республикасында филиал, өкілдік ашпай, қызметін тұрақты мекеме арқылы жүзеге асыратын бейрезидент-заңды тұлға мәліметтерді – тұрақты мекемесінің орналасқан жері бойынша енгізуді жүзеге асырады.

Салық төлеушіні салық төлеушілердің мемлекеттік дерекқорынан шығару

1. ҚР СК 78-бабында көрсетілгендей, салық органдары салық төлеушіні салық төлеушілердің мемлекеттік дерекқорынан сәйкестендіру нөмірлерінің ұлттық тізілімдерінің мәліметтері негізінде немесе салықтық өтініш бойынша мынадай себептермен:

1) жеке тұлғаның қайтыс болуы немесе қайтыс болды деп жариялануы;

2) орындалмаған салықтық міндеттемелер не Қазақстан Республикасының аумағында салық салу объектілері және (немесе) салық салуға байланысты объектілер болмаған жағдайда, жеке тұлғаның Қазақстан Республикасынан тұрақты тұрғылықты жерге кетуі және азаматтығын тоқтатуы;

4) заңды тұлғалардың, олардың құрылымдық бөлімшелерінің Бизнес-сәйкестендiру нөмiрлерiнiң ұлттық тiзiлiмiнен алып тасталуы немесе заңды тұлғалардың құрылымдық бөлімшелерінің есептік тіркеуден шығарылуы;

5) шет мемлекеттің заңнамасына сәйкес құрылған заңды тұлғаның Қазақстан Республикасында тиімді басқару орнының (нақты басқару органының орналасқан жерінің) өзгеруі;

6) бейрезиденттің тұрақты мекеме арқылы қызметін тоқтатуы;

7) шетелдіктің немесе азаматтығы жоқ адамның Қазақстан Республикасында қызметін тоқтатуы;

8) егер осы Кодекстің 75-бабы 2-тармағының 4), 5) және 6) тармақшаларында аталған бейрезиденттің Қазақстан Республикасында өзге салық салу объектісі болмаған жағдайда, мұндай бейрезиденттің мүлікке, акцияларға және (немесе) қатысу үлестеріне құқықтарының тоқтатылуы;

9) Қазақстан Республикасында аккредиттелген, шет мемлекеттің дипломатиялық және оған теңестiрiлген өкiлдiгі, шет мемлекеттің консулдық мекемесі қызметінің тоқтатылуы;

10) осы Кодекстің 220-бабының 3-тармағына сәйкес бейрезиденттiң тұрақты мекемесi ретінде қаралатын Қазақстан Республикасындағы тәуелді агент арқылы осы бейрезидент қызметінің тоқтатылуы;

11) резидент-банкте ағымдағы шотты ашу мақсатында салық төлеуші ретінде тіркелген бейрезидент-заңды тұлғаға, банк хабарламасы алынған күннен бастап алты ай ішінде осындай бейрезиденттің резидент-банктерде ағымдағы шоттары болмаған, сондай-ақ ағымдағы шоттарды ашуы туралы мәліметтер болмаған жағдайда, жабылуы бойынша алып тастайды.

Дара кәсіпкерді тіркеу

Тіркеу есебін заңды тұлға, бейрезидент заңды тұлға, дара кәсіпкер ретінде жүргізуге болады.

2017 жылғы 1 қаңтардан бастап жеке кәсіпкер ретінде тіркеу есебіне қою хабарлау тәртібіне ауыстырылды.

Дара кәсіпкер ретінде қызметінің басталғаны туралы хабарлама электрондық түрде:

• Қазақстан Республикасының e-license электрондық лицензиялау порталы арқылы;
• екінші деңгейдегі банктердің мобильді қосымшалары арқылы;
• E-Salyq business мобильді қосымшасы арқылы тапсырылады.

Бiрлескен жеке кәсiпкерлiк тiркелген жағдайда бiрлескен жеке кәсiпкерлiктiң уәкiлеттi тұлғасы бiрлескен кәсiпкерлiктiң барлық қатысушыларының атынан қол қойылған сенiмхатты ұсынады.

Егер өтініш беруші кәмелетке толмаған жағдайда хабарламаға заңды өкілдердің келісімі, ал мұндай келісім болмаған кезде - неке қию (ерлі-зайыпты болу) туралы куәліктің көшірмесі не қорғаншы және қамқоршы органның шешімі немесе кәмелетке толмаған адамды толығымен әрекетке қабілетті деп жариялау туралы сот шешімі қоса беріледі.

Өзге құжаттарды талап етуге тыйым салынады.

Мемлекеттік кірістер органы жеке тұлға көрсетілген құжаттарды ұсынған күннен бастап бір жұмыс күні ішінде дара кәсіпкерді (бірлескен дара кәсіпкерлікті) мемлекеттік тіркеуді жүргізеді.

Қазақстан Республикасының азаматтары мен қандастардан басқа Ресей Федерациясының, Қырғыз Республикасының, Беларусь Республикасының, Тәжікстан Республикасының, Армения Республикасының ҚР аумағында тұрақты тұратын азаматтары жеке кәсіпкерлікті жүзеге асыруына назар аударамыз.

Заңды тұлғаны тіркеу

Заңды тұлғаларды мемлекеттік тіркеу және филиалдар мен өкілдіктерді есептік тіркеу туралы Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес заңды тұлғаларды мемлекеттік тіркеуді, қайта тіркеуді, қызметін тоқтатуды Қазақстан Республикасының Әділет министрлігі, сондай-ақ «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы» КЕАҚ жүзеге асырады.     

Салық төлеушінің тіркеу деректеріне өзгерістер мен толықтырулар енгізуді мемлекеттік кіріс органдары Бизнес-сәйкестендіру нөмірлерінің ұлттық тізілімінің мәліметтері негізінде жүзеге асырады.

Осыған байланысты заңды тұлғалардың электрондық тіркеліміне енгізілген мәліметтер мемлекеттік кірістер органдарына тіркеуші органдардан автоматты режимде «Заңды тұлғалар» мемлекеттік дерекқоры (ЗТ МДҚ) арқылы түседі.

Бейрезидент заңды тұлғаны тіркеу

Бейрезидентті салық төлеуші ретінде тіркеу ерекшеліктері Қазақстан Республикасы Салық кодексінің 76-бабында айқындалған.

Филиал, өкілдік ашпай, қызметін тұрақты мекеме арқылы жүзеге асыратын бейрезидент-заңды тұлға ҚР СК 220-бабының ережелерін ескере отырып, салық төлеуші ретінде тіркелу үшін қызметін Қазақстан Республикасында тұрақты мекеме арқылы жүзеге асыра бастаған күннен бастап күнтізбелік отыз күн ішінде тұрақты мекеменің орналасқан жеріндегі салық органына құжаттардың, оның ішінде құрылтай құжаттарының нотариат куәландырған көшірмелерін қоса бере отырып, тіркеу есебіне қою туралы салықтық өтініш беруге міндетті.

Бейрезидент заңды тұлғаға тіркеуді жүзеге асыру үшін:

• Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік кірістер комитетінің ресми интернет-ресурсы арқылы «Салық төлеуші ретінде тіркеу» салықтық өтінішін беру;
• не қызметті жүзеге асыру орны бойынша мемлекеттік кірістер органына қағаз жеткізгіштегі өтінішпен жүгіну қажет.

Салықтық өтінішті электронды түрде берген кезде салық төлеуші интернет-ресурста тіркелуі, «Бейрезидентті тіркеуге арналған өтінімдер журналы» мәзірінің тармағын таңдауы қажет.

Мәзір тармағында өтініш берудің мынадай себептеріне сілтемелер бар:

• Салық төлеуші ретінде тіркеу;
• Куәлік бермей тіркеу деректерін өзгерту және толықтыру;
• Куәлік бере отырып, тіркеу деректерін өзгерту және толықтыру.