400.00-нысан - Акциз бойынша декларация

Декларация акциздер сомасын есептеуге арналған.

2026 жылғы 1 қаңтардан бастап 400.00-нысан

2026 жылғы 1 қаңтарға дейін 400.00-нысан

2026 жылғы 1 қаңтардан бастап 400.00-нысан

Жаңа Салық кодексі (2025 жылғы 18 шілдедегі № 214-VIII ҚР Кодексі) 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап күшіне енді.

Салық реформасы аясында акциздерді реттеуге өзгерістер енгізу көзделген.

2026 жылғы 1 қаңтардан бастап акциз төлеушілер құрамына өзгерістер енгізілді.

Акциз төлеушілерден ҚР кеден заңнамасына сәйкес, сондай-ақ өнеркәсіптік жинау туралы келісім болған жағдайда төлем жүргізілген акцизделетін тауарларды импорттайтын жеке және заңды тұлғалар шығарылды.

Акциз төлеушілерге ҚР аумағында бензинді (авиациялықты қоспағанда) және газохолдың дизель отынын, бензанолды, нефрасты, жеңіл көмірсутектердің қоспаларын, экологиялық отынды көтерме және бөлшек саудада өткізуді жүзеге асыратын жеке және заңды тұлғалар қосылды;

Сондай-ақ акцизделетін тауарларды ЕАЭО-ға мүше мемлекеттердің және (немесе) ЕАЭО-ға мүше болып табылмайтын мемлекеттердің аумағынан ҚР аумағына импорттайтын, сондай-ақ акцизделетін тауарларды:

• сатып алу құны 18 000 АЕК және одан жоғары жеңіл автомобильдерді;
• сатып алу құны 24 000 АЕК және одан жоғары кемелерді, әуе кемелерін сатып алатын жеке тұлғалар акциз төлеушілерге қосылды;

2026 жылғы 1 қаңтардан бастап акцизделетін тауарларға акциздің барлық қолданыстағы мөлшерлемелері 10%-ға ұлғаяды. Бұл темекіге, алкогольге, мұнай өнімдеріне және басқа да санаттарға қатысты.

Акциз бойынша салық есептілігін ұсыну тәртібі өзгерді:

   - құрылымдық бөлімшелер үшін акциз бойынша ағымдағы төлемдерді төлеу алынып тасталды;    

- акциз төлеушілердің акциз бойынша есеп-қисапты беруі алынып тасталды;    
- құрылымдық бөлімшелері бар акциз төлеушілер құрылымдық бөлімшенің орналасқан жері бойынша акциз бойынша декларацияға құрылымдық бөлімше бойынша акциз сомасын есептеу жөніндегі қосымшаны ұсынуға міндетті;    

- сатып алу құны 18 000 АЕК және одан жоғары болатын жеңіл автомобильдерді, сатып алу құны 24 000 АЕК және одан жоғары болатын кемелер мен әуе кемелерін сатып алған жеке тұлғалар осындай көлік құралдарын сатып алған айдан кейінгі айдың 15-інен кешіктірмей өзінің орналасқан жері бойынша салық органына акциз бойынша декларация ұсынуға тиіс.

400.00-нысан - Акциз бойынша декларация

Декларацияға қосымшалар

Акциз төлеу мерзімдері

Салықтық кезең және акциз бойынша салық декларациясы

Акциз төленетін жер

Декларацияға қосымшалар

Декларация декларацияның өзінен (400.00-нысан) және салық міндеттемесін есептеу туралы ақпаратты егжей-тегжейлі көрсетуге арналған оған қосымшалардан (400.01-ден 400.10-ға дейінгі нысандар) тұрады.

400.01-нысан спирт пен шараптың барлық түрлері бойынша салық салынатын операциялар туралы ақпаратты өз өндірісінің құймаларымен егжей-тегжейлі көрсетуге арналған және мынадай:

1) құйылған спирт және (немесе) шарап өндірушілер;

2) спирттің және (немесе) шараптың конкурстық массасын құйып сатуды жүзеге асыратын;

3) емдік және фармацевтикалық препараттарды өндіру және медициналық қызмет көрсету үшін сатып алынған спиртті мақсатсыз пайдалануды жүзеге асырған, сондай-ақ спирт пен шарапты базалық ставкадан төмен ставка бойынша акциз құйып сатып алған және оны алкоголь өнімін өндіру үшін пайдаланбаған салық төлеушілер толтырады.

400.02-нысан алкоголь өнімі (құйылған шарапты қоспағанда) бойынша салық кезеңі ішінде жасалған салық салынатын операциялар туралы ақпаратты көрсетуге арналған.

400.03-нысан құрамында никотин бар, тұтыну ыдысына салынған және түпкілікті тұтынуға арналған, сондай-ақ конкурстық массаны өткізу бойынша фармацевтикалық өнімді қоспағанда, фильтрлі сигареттерді, фильтрсіз сигареттерді, папиростарды, сигараларды, сигариллаларды, темекі шегетін, түтікті, шайнайтын, соратын, иіскейтін, кальян және өзгелерді (бұдан әрі - темекі) қоса алғанда, өз өндірісінің темекі өнімдері бойынша салық салынатын операциялар туралы ақпаратты көрсетуге арналған.

400.04-нысан шикі мұнай, газ конденсаты бойынша, сондай-ақ тәркіленген және (немесе) мемлекетке мұрагерлік құқығы бойынша өткен иесіз және мемлекет меншігіне өтеусіз берілген шикі мұнайдың конкурстық массасын өткізу бойынша салық кезеңі ішінде жасалған салық салынатын операциялар туралы ақпаратты көрсетуге арналған.

400.05-нысан бензин (авиациялықты қоспағанда), дизель отыны, газохол, бензанол, мұнай, жеңіл көмірсулар қоспасы, экологиялық отын (бұдан әрі - мұнай өнімдері) бойынша, сондай-ақ тәркіленген және (немесе) иесіз, мұрагерлік құқығы бойынша мемлекетке өткен және мемлекет меншігіне өтеусіз берілген мұнай өнімдерін сату бойынша салық кезеңі ішінде жасалған салық салынатын операциялар туралы ақпаратты көрсетуге арналған.

400.06-нысан салық кезеңінде акцизделетін өнімді өндіру үшін нақты пайдаланылған және Салық кодексінің 548-бабына сәйкес шегерімге жататын шикізат үшін төленген акциз сомасын есептеуге арналған.

400.07-нысан Салық кодексінің 538-бабы 3-тармағына сәйкес акциз салуға жатпайтын акцизделетін тауарлар, сондай-ақ Салық кодексінің 542-бабы 1-тармағына сәйкес акциз салудан босатылған төтенше жағдайлар нәтижесінде бүлінген, жоғалған акцизделетін тауарлар бойынша ақпаратты көрсетуге арналған.

400.08-нысан Салық кодексінің 536-бабының 6) тармақшасында көзделген акцизделетін тауарлар бойынша (бұдан әрі - акцизделетін тауарлар), сондай-ақ тәркіленген және (немесе) иесіз, мұрагерлік құқығы бойынша мемлекетке өткен және мемлекет меншігіне өтеусіз берілген акцизделетін тауарларды өткізу бойынша салық кезеңі ішінде жасалған салық салынатын операциялар туралы ақпаратты көрсетуге арналған.

400.09-нысан өз өндірісінің энергетикалық сусындары бойынша салық салынатын операциялар туралы ақпаратты егжей-тегжейлі көрсетуге арналған және энергетикалық сусындарды өндірушілер толтырады.

400.10-нысан көлік құралдары бойынша салық салынатын операциялар туралы ақпаратты егжей-тегжейлі көрсетуге арналған.

Акциз төлеу мерзімдері

Акцизделетін тауарларға арналған акциз есепті салықтық кезеңнен кейінгі айдың 20-сынан кешіктірілмей бюджетке аударылуға жатады. (ҚР СК 549-бабы)

Алыс-беріс шикізаты мен материалдардан өндірілген акцизделетiн тауарлар бойынша акциз одан әрі экспортқа өткізілетін өнімді беруді қоспағанда, өнім тапсырыс берушіге немесе тапсырыс беруші көрсеткен тұлғаға берілген күні төленеді.

Қазақстан Республикасының аумағында өндірілген шикі мұнайды, газ конденсатын өнеркәсіптік қайта өңдеуге беру кезінде акциз олар берілген күні төленеді.

Толысылған шарапты (шарап материалын), сыра мен сыра сусынын қоспағанда, ҚР СК 536-бабы бірінші бөлігінің 2) тармақшасында белгіленген акцизделетін тауарларға акцизді алкоголь өнімін өндірушілер таңдау бойынша:

1) есепке алу-бақылау маркаларын алғанға дейін;

2) Салық кодексінің 175-бабына сәйкес акцизді төлеу туралы міндеттеме ұсынылған жағдайда, акцизделетін тауарлар тиеп-жөнелтілген (берілген) күні төлейді.

Салық органдарының ЕАЭО-ға мүше мемлекеттердің аумағынан импортталған акцизделетін тауарлар бойынша акциздің төлену фактісін тауарларды әкелу және жанама салықтарды төлеу туралы өтініште тиісті белгі қою арқылы растауы не растаудан уәжді бас тартуы уәкілетті орган айқындаған тәртіппен жүзеге асырылады.

Жеке тұлғалар Қазақстан Республикасының аумағында Салық кодексінің 536-бабы бірінші бөлігінің 10) тармақшасында көрсетілген акцизделетін тауарларға жататын көлік құралдарын сатып алған кезде акциздерді төлеу бірінші басталатын мынадай күндердің бірінен:

• осындай акцизделетін тауарлар сатып алынған айдан кейінгі айдың 20-сынан кешіктірілмей;
• осындай көлік құралдарын мемлекеттік тіркеуді жүргізу үшін құжаттарды тапсыру күнінен кешіктірілмей жүргізіледі.

Салықтық кезең және акциз бойынша салық декларациясы

2026 жылғы 1 қаңтардан бастап акциз бойынша салық есептілігін ұсыну тәртібі өзгерді:

   - құрылымдық бөлімшелер үшін акциз бойынша ағымдағы төлемдерді төлеу алынып тасталды;    

- акциз төлеушілердің акциз бойынша есеп-қисап беруі алынып тасталды;    

- құрылымдық бөлімшелері бар акциз төлеушілер құрылымдық бөлімшенің орналасқан жері бойынша акциз бойынша декларацияға құрылымдық бөлімше бойынша акциз сомасын есептеу жөніндегі қосымшаны табыс етуге міндетті;    

- сатып алу құны 18 000 АЕК және одан жоғары болатын жеңіл автомобильдерді, сатып алу құны 24 000 АЕК және одан жоғары болатын кемелер мен әуе кемелерін сатып алған жеке тұлғалар осындай көлік құралдарын сатып алған айдан кейінгі айдың 15-інен кешіктірмей өзінің орналасқан жері бойынша салық органына акциз бойынша декларация ұсынуға тиіс.

Акцизге қатысты күнтiзбелiк ай салық кезеңi болып табылады. (ҚР СК 551-бабы)

Әрбiр салық кезеңi аяқталғаннан кейiн акциз төлеушiлер өзiнiң орналасқан жерi бойынша салық органына есептi салық кезеңiнен кейiнгi екiншi айдың 15-iнен кешiктiрмей 400.00-нысандағы акциз бойынша декларацияны ұсынуға мiндеттi.

Құрылымдық бөлімшелері бар акциз төлеушілер осындай құрылымдық (аумақтық) бөлімше тұрған жердегі салық органына акциз бойынша декларацияға осындай құрылымдық (аумақтық) бөлімше бойынша акциз сомасын есептеу жөніндегі қосымшаны ұсынады.

Акцизделетін тауарларды ЕАЭО-ға мүше мемлекеттердің аумағынан ҚР аумағына импорттайтын салық төлеушілер импортталған акцизделетін тауарлар есепке қабылданған айдан кейінгі айдың 20-сынан кешіктірілмейтін мерзімде тұрған (тұрғылықты) жеріндегі салық органына тауарларды әкелу және жанама салықтарды төлеу туралы өтінішті СЕН 328.00 және Салық кодексінің 530-бабының 2-тармағына сәйкес өзге де құжаттарды ұсынуға міндетті.

ҚР аумағында ҚР СК 536-бабы бірінші бөлігінің 10) тармақшасында көрсетілген акцизделетін тауарларды сатып алған жеке тұлғалар өздерінің тұрған жеріндегі салық органына акциз бойынша декларацияны осындай көлік құралдарын сатып алған айдан кейінгі айдың 15-інен кешіктірмей ұсынуға міндетті.

ҚР СК 536-бабы бірінші бөлігінің 10) тармақшасында көрсетілген акцизделетін тауарларды ЕАЭО-ға мүше мемлекеттердің аумағынан ҚР аумағына импорттау кезінде салық төлеуші тұрған (тұрғылықты) жеріндегі салық органына тауарларды әкелу және жанама салықтарды төлеу туралы өтінішті қағаз жеткізгіште және электрондық нысанда не электрондық нысанда ғана осындай акцизделетін тауарларды ҚР аумағына әкелу жүзеге асырылған айдан кейінгі айдың 20-сынан кешіктірмей ұсынуға міндетті.

Акциз төленетін жер

1. Осы баптың 2 және 3-тармақтарында көрсетілген жағдайларды қоспағанда, акцизді төлеу салық салу объектісінің тұрған жері бойынша жүргізіледі.

2. Бензинді (авиациялық бензиндi қоспағанда) және дизель отынын көтерме, бөлшек саудада өткізуді жүзеге асыратын акциз төлеушілер акцизді салық салуға байланысты объектілердің тұрған жері бойынша төлейді.

3. ЕАЭО-ға мүше мемлекеттердің аумағынан акцизделетін тауарлар импортталған, ҚР СК 536-бабы бірінші бөлігінің 10) тармақшасында көрсетілген акцизделетін тауарлар ЕАЭО-ға мүше болып табылмайтын мемлекеттердің аумағынан импортталған жағдайда, сондай-ақ ҚР СК 536-бабы бірінші бөлігінің 10) тармақшасында көрсетілген акцизделетін тауарлар Қазақстан Республикасының аумағында сатып алынған кезде акцизді төлеу акцизді төлеушінің тұрған (тұрғылықты) жері бойынша жүргізіледі. (ҚР СК 550-бабы)

2026 жылғы 1 қаңтарға дейінгі 400.00-нысан

СЕН 400.00 - «Акциз бойынша декларация (400.00-нысан)».

Декларация акциздер сомасын есептеуге арналған.

Қазақстан Республикасының аумағында өндiрiлген және Қазақстан Республикасының аумағына импортталатын, осы Кодекстiң 462-бабында көрсетiлген тауарларға акциз салынады. Бензин (авиациялықты қоспағанда) мен дизель отынын өткізуді жүзеге асыратын акциз төлеушілерді қоспағанда, өзінің орналасқан жері бойынша мемлекеттік кіріс органында тіркелген салық салуға байланысты бір объектісі бар акциз төлеуші құрылымдық бөлімшелер немесе салық салуға байланысты объекті үшін есеп-қисапты қоса бермей, акциз бойынша декларация ұсынады.

Декларацияға қосымшалар

Салықтық кезең және акциз бойынша салық декларациясы

Акциз төлеу мерзімдері

Акциз төлеу орны

Акциз төлеуге арналған БСК

Декларацияға қосымшалар

Декларация декларацияның өзінен (400.00-нысан) және салық міндеттемесін есептеу туралы ақпаратты егжей-тегжейлі көрсетуге арналған оған қосымшалардан (400.01-ден 400.08-ге дейінгі нысандар) тұрады.

• 400.01-нысандағы қосымша - Спирт және (немесе) толысылған шарап бойынша салық салынатын операциялар;
• 400.02-нысандағы қосымша - Алкоголь өнімі, сондай-ақ Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес дәрілік зат ретінде тіркелген, құрамында спирті бар медициналық мақсаттағы өнім бойынша салық салынатын операциялар;
• 400.03-нысандағы қосымша - Темекі бұйымдары бойынша салық салынатын операциялар;
• 400.04-нысандағы қосымша - Шикі мұнай, газ конденсаты бойынша салық салынатын операциялар;
• 400.05-нысандағы қосымша - Бензин (авиациялықты қоспағанда), дизель отыны, газохол, бензанол, нефрас, жеңіл көмірсулар қоспалары, экологиялық отын бойынша салық салынатын операциялар;
• 400.06-нысандағы қосымша - Салықтан шегерім;
• 400.07-нысандағы қосымша - Акциз салуға жатпайтын акцизделетін тауарлар;
• 400.08-нысандағы қосымша - ҚР СК 462-бабының 6) тармақшасында көзделген акцизделетін тауарлар бойынша салық салынатын операциялар.

400.00-нысандағы декларацияны ҚР СК 11-бөліміне сәйкес акциз төлеушілер жасайды.

Салықтық кезең және акциз бойынша салық декларациясы

Акциз мөлшерлемелері ҚР СК 463-бабымен реттеледі.

Осы баптың 2 және 3-тармақтарында көрсетілген жағдайларды қоспағанда, акциз төлеу акциз төлеу салық салу объектісінің орналасқан жері бойынша жүргiзiледi.
Бензинді (авиациялық бензиндi қоспағанда) және дизель отынын көтерме, бөлшек саудада өткiзудi жүзеге асыратын акциз төлеушiлер акцизді салық салуға байланысты объектілердің орналасқан жері бойынша төлейдi.
Акцизделетін тауарлар Еуразиялық экономикалық одаққа мүше мемлекеттердің аумағынан импортталған жағдайда акциз төлеу акциз төлеушінің орналасқан (тұрғылықты) жері бойынша жүргізіледі.

Акцизге қатысты күнтiзбелiк ай салық кезеңi болып табылады.

Әрбiр салық кезеңi аяқталғаннан кейiн акциз төлеушiлер өзiнiң орналасқан жерi бойынша салық органына есептi салық кезеңiнен кейiнгi екiншi айдың 15-iнен кешiктiрмей 400.00-нысандағыы акциз бойынша декларацияны ұсынуға мiндеттi.

Акциз төлеушiлер декларациямен бiр мезгiлде, егер заңды тұлғаның құрылымдық бөлiмшесi болса, 421.00-нысандағы акциз бойынша есеп-қисапты ұсынады.

Акцизделетін тауарларды ЕАЭО-ға мүше мемлекеттердің аумағынан Қазақстан Республикасының аумағына импорттайтын салық төлеушілер импортталған акцизделетін тауарлар есепке қабылданған айдан кейінгі айдың 20-ынан кешіктірілмейтін мерзімде орналасқан (тұрғылықты) жеріндегі салық органына тауарларды әкелу және жанама салықтарды төлеу туралы өтінішті және осы Кодекстің 456-бабының 2-тармағына сәйкес өзге де құжаттарды ұсынуға міндетті.

Акциз төлеу мерзімдері

Акцизделетiн тауарларға арналған акциз есептi салық кезеңiнен кейiнгi айдың 20-сынан кешiктiрiлмей бюджетке аударылуға тиiс.

Алыс-беріс шикiзаты мен материалдардан өндiрiлген акцизделетiн тауарлар бойынша акциз өнім тапсырыс берушiге немесе тапсырыс берушi көрсеткен тұлғаға берiлген күнi төленедi.

ҚР аумағында өндiрiлген шикi мұнайды, газ конденсатын өнеркәсiптiк қайта өңдеуге беру кезінде акциз олар берiлген күнi төленедi.

Толысылған шарапты және сыра қайнату өнімін қоспағанда, ҚР СК 462-бабы бірінші бөлігінің 2) тармақшасында белгiленген акцизделетiн тауарларға акцизді алкоголь өнімін өндірушілер таңдау бойынша:

• есепке алу-бақылау маркаларын алғанға дейін;
• ҚР СК 172-бабына сәйкес есепке алу-бақылау маркаларын нысаналы пайдалану туралы міндеттеме ұсынылған жағдайда, акцизделетін тауарлар тиеп-жөнелтілген (берілген) күні төлейді.

Акциз төленетін жер

1. ҚР СК 476-бабының 2 және 3-тармақтарында көрсетілген жағдайларды қоспағанда, акциз төлеу салық салу объектісінің орналасқан жері бойынша жүргiзiледi.

2. Бензинді (авиациялық бензиндi қоспағанда) және дизель отынын көтерме, бөлшек саудада өткiзудi жүзеге асыратын акциз төлеушiлер акцизді салық салуға байланысты объектілердің орналасқан жері бойынша төлейдi.

3. Акцизделетін тауарлар Еуразиялық экономикалық одаққа мүше мемлекеттердің аумағынан импортталған жағдайда акциз төлеу акциз төлеушінің орналасқан (тұрғылықты) жері бойынша жүргізіледі.

Акциз төлеуге арналған БСК

105 229 - ҚР аумағында өндірілген шикі мұнай, газ конденсаты;

105 274 - ҚР аумағында өндірілген спирттің және (немесе) шарап материалының, алкоголь өнімінің барлық түрлері;

105 275 - ҚР аумағында өндірілген темекі бұйымдары, жеңіл автомобильдер (арнайы мүгедектігі бар адамдарға арналған қолмен басқарылатын немесе қолмен басқару адаптері бар автомобильдерден басқа);

105 276 - Кеден одағына мүше мемлекеттердің аумағынан ҚР аумағына әкелінетін темекі өнімдері;

105 277 - Кеден одағына мүше мемлекеттердің аумағынан ҚР аумағына әкелінетін спирттің және (немесе) шарап материалының, алкоголь өнімінің барлық түрлері;

105 278 - Кеден одағына мүше мемлекеттердің аумағынан ҚР аумағына әкелінетін акцизделетін өнімнің өзге де түрлері;

105 279 - Кеден одағына мүше мемлекеттердің аумағынан ҚР аумағына әкелінетін бензин (авиациялықты қоспағанда) және дизель отыны;

105 280 - Кеден одағына мүше болып табылмайтын мемлекеттердің аумағынан ҚР аумағына импортталатын спирттің және (немесе) шарап материалының, алкоголь өнімінің барлық түрлері;

105 281 - Кеден одағына мүше болып табылмайтын мемлекеттердің аумағынан ҚР аумағына импортталатын темекі өнімдері;

105 282 - Кеден одағына мүше болып табылмайтын мемлекеттердің аумағынан ҚР аумағына импортталатын акцизделетін өнімдердің өзге де түрлері;

105 283 - Кеден одағына мүше болып табылмайтын мемлекеттердің аумағынан ҚР аумағына импортталатын бензин (авиациялықты қоспағанда) және дизель отыны;

105 284 - ҚР аумағында өндірілген бензин (авиациялықты қоспағанда) және дизель отыны.

Акциз бойынша салық тіркелімінің нысаны бекітілмеген, сондықтан салық төлеуші салық тіркелімін ҚР СК 215-бабының ережелеріне сәйкес дербес әзірлейді.

Қаржы министрінің 2022 жылғы 14 сәуірдегі № 409 бұйрығымен «Салық есептілігі нысандарын және оларды жасау қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің бірінші орынбасары - Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2020 жылғы 20 қаңтардағы № 39 бұйрығына өзгерістер мен толықтырулар енгізілді

• СЕН 400 - акциз бойынша декларация нысаны (400-нысан) жаңа акцизделетін тауарлар бойынша жолдармен толықтырылды. Салық кодексінің 462-бабының 5-тармағында көзделген акцизделетін тауарлар тізбесіне жаңа тауарлар газохол, бензанол, нефрас, жеңіл көмірсулар қоспасы, экологиялық отын енгізілді, алкоголь өнімінің түрлері ұғымы өзгертілді, атап айтқанда: шарап материалы шарапқа ауыстырылды, сыра және сыра сусыны сыра қайнату өніміне ауыстырылды.

2022 жылы СЕН 400.00 жасау қағидаларына өзгерістердің салыстырмалы кестесі

(Акциз бойынша декларация (400.00-нысан)» салық есептілігін жасау қағидалары