Мүліктік кіріс - бұл мүлікті сату бағасы мен сатып алу құны арасындағы оң айырма.

2026 жылғы 1 қаңтардан бастап мүліктік кіріс

2026 жылғы 1 қаңтарға дейінгі мүліктік кіріс

2026 жылғы 1 қаңтардан бастап мүліктік кіріс

Жаңа Салық кодексі (2025 жылғы 18 шілдедегі № 214-VIII ҚР Кодексі) 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап күшіне енді.

Салық реформасы шеңберінде 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап күшіне енетін өзгерістер мүліктік табысқа қатысты болды.

2026 жылғы 1 қаңтардан бастап тұрғын үйлерді, саяжай құрылыстарын, тұрақ орындарын, қоймаларды, гараждарды, жеке қосалқы шаруашылық объектілерін, жер учаскелерін және (немесе) жер үлестерін сату кезінде құн өсімінен түсетін кіріс жеке тұлғаның меншік құқығы 2 жылдан астам болған кезінде пайда болады.

Мүліктік кіріс алған жеке тұлға осындай кірісті алған жылдан кейінгі жылдың 15 қыркүйегіне дейін кірістер мен мүлік туралы декларацияны (270.00-нысан) тапсыруға және 25 қыркүйекке дейін ЖТС төлеуге міндетті.

Негізі:

• Салық кодексінің 383-бабы, 1-тармағы, 1-тармақшасы;
• Салық кодексінің 841-бабы, 1) тармақшасы.
  
  

Мүліктік кіріс

Кірістер мен мүлік туралы декларация

Есептілік және төлеу мерзімі

Мүліктік кіріс

Салық кодексінің 382-бабына сәйкес жеке тұлғаның салық салуға жататын мүліктік кірісіне мыналар жатады:

1) құн өсімінен түсетін кіріс;

2) дара кәсіпкер болып табылмайтын жеке тұлға мүлікті салық агенттері болып табылмайтын тұлғаларға мүліктік жалдауға (жалға) беруден алған кіріс.

2. Құн өсімінен түсетін кіріс мына жағдайларда:

1) жеке тұлғаның осы баптың 3-тармағында көрсетілген мүлікті өткізуі;

2) салым ретінде осы баптың 3-тармағында көрсетілген мүлікті заңды тұлғаның жарғылық капиталына беру;

3) талап ету құқығын, оның ішінде тұрғын үй құрылысына үлестік қатысу туралы шарт бойынша басқаға беру кезінде түзіледі.

Құн өсімінен түсетін кіріс осы тармақта көрсетілген жағдайлар басталған салықтық кезеңде түзіледі.

3. Егер осы баптың 5-тармағында өзгеше белгіленбесе, осы параграфтың ережелері жеке тұлғаның мынадай мүлкіне қолданылады:

1) жылжымайтын мүлік, оның ішінде жер учаскелері және (немесе) жер үлестері;

2) көлік құралдары, оның ішінде тіркемелер;

3) инвестициялық алтын;

4) заңды тұлғаның жарғылық капиталына қатысу үлесі;

5) бағалы қағаздар;

6) туынды қаржы құралдары (орындалуы базалық активті сатып алу немесе өткізу жолымен болатын туынды қаржы құралдарын қоспағанда);

7) цифрлық активтер;

8) оңайлатылған декларация негізінде не шаруа немесе фермер қожалықтарына арналған арнаулы салық режимін қолданатын дара кәсіпкердің активтері.

4. Осы параграфтың ережелері дара кәсіпкердің ҚР СК 393-бабына сәйкес айқындалатын кірісіне қолданылмайды.

Мүліктік кіріс салықтық және (немесе) бухгалтерлік есепке алуды жүргізу жүзеге асырылатын мүлікті қоспағанда, ҚР СК 393-бабына сәйкес айқындалатын ДК кірісіне, жеке практикамен айналысатын адамның кірісіне қосылмайды.

5. Жеке тұлғаның кірісі мынадай мүлікті:

1) меншік құқығын тіркеу күнінен бастап осындай жеке тұлғаның меншік құқығында екі жыл және одан көп болатын, Қазақстан Республикасының аумағында орналасқан тұрғынжайларды, саяжай құрылыстарын, орынтұрақ орындарын, қоймаларды, гараждарды, жеке қосалқы шаруашылық объектілерін;

2) мынадай:

   тұрғынжай, саяжай құрылысы, орынтұрақ орны, қойма, гараж, жеке қосалқы шаруашылық объектісі осындай жеке тұлғаның меншік құқығында меншік құқығын тіркеу күнінен бастап екі жыл және одан көп болатын,

      немесе

   осындай шарт жасалған күннен бастап немесе талап ету құқығын басқаға беру арқылы осындай құқыққа ие болған күннен бастап мүлікті өткізу немесе оны жарғылық капиталға салым ретінде беру күніне дейінгі кезең үш және одан көп жылды құраған жағдайда, тұрғын үй құрылысына үлестік қатысу туралы шарт бойынша немесе тұрғын үй құрылысына үлестік қатысу туралы шарт бойынша талап ету құқығын беру арқылы сатып алынған, Қазақстан Республикасының аумағында орналасқан тұрғынжайларды, орынтұрақ орындарын, қоймаларды, гараждарды;

3) Қазақстан Республикасында мемлекеттік тіркеуге жататын және осындай мемлекеттік тіркеу күнінен бастап осындай жеке тұлғаның меншік құқығында бір жыл және одан көп болатын механикалық көлік құралдарын және (немесе) тіркемелерді;

4) осындай жеке тұлғаның меншiк құқығында екі жыл және одан көп болатын, меншiк құқығы туындаған күннен бастап өткізу, заңды тұлғаның жарғылық капиталына салым ретiнде беру күнiне дейiн нысаналы мақсаты жеке тұрғын үй құрылысы, саяжай құрылысы, жеке қосалқы шаруашылық жүргiзу, бау-бақша шаруашылығы, гараж салу болып табылатын, Қазақстан Республикасының аумағында орналасқан жер учаскелерiн және (немесе) жер үлестерiн өткізу, заңды тұлғаның жарғылық капиталына салым ретінде беру кезінде түзілмейді.

6. Тұрғын үй құрылысына үлестік қатысу туралы шарт бойынша көппәтерлі тұрғын үйдегі үлесті талап ету құқығын басқаға беру кезінде жеке тұлғаның кірісі:

1) осындай шарт жасалған күннен бастап осындай талап ету құқығын басқаға беру күніне дейінгі кезең үш және одан көп жылды құрайтын жағдайда;

2) тұрғын үй құрылысына үлестік қатысу туралы шарт бойынша талап ету құқығын басқаға беру арқылы осындай құқыққа ие болған күннен бастап осындай талап ету құқығын басқаға беру күніне дейінгі кезең үш және одан көп жылды құрайтын жағдайда түзілмейді.

7. Егер осы баптың 3-тармағында көзделген мүліктің құны шетел валютасымен көрсетілсе және (немесе) операция шетел валютасымен жүргізілсе, құн өсімі мүліктің құны көрсетілген және (немесе) операция жүргізілген валютамен айқындалады және содан кейін құнның мұндай өсімі осы баптың 2-тармағында көрсетілген жағдайлар басталған күнтізбелік жыл ішіндегі валютаның орташа арифметикалық ресми бағамы қолданыла отырып, Қазақстан Республикасының ұлттық валютасымен қайта есептеледі.

Кірістер мен мүлік туралы декларация

Жеке тұлғалар мүлiктiк кiрiс пайда болған кезде осы 270.00-нысан бойынша Кiрiстер мен мүлiк туралы декларацияны тапсыруға мiндеттi.

ҚР СК 417-бабына сәйкес резидент-жеке тұлғалар кірістер мен мүлік туралы декларацияны есепті салықтық кезең ішінде мынадай шарттардың біріне сәйкес келген кезде ұсынады:

1) «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы», «Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметі туралы», «Сақтандыру қызметі туралы», «Бағалы қағаздар нарығы туралы» Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес кірістер мен мүлік туралы декларацияны ұсыну жөніндегі міндет жүктелген тұлғалар;

2) коммерциялық емес ұйымдардың құрылтайшыларын (қатысушыларын) қоспағанда, квазимемлекеттік сектор субъектілерінің, жарғылық капиталындағы үлестің (акционерлік қоғам акцияларының) 10 пайызынан астамын иеленетін заңды тұлғалардың басшылары, құрылтайшылары (қатысушылары), сондай-ақ олардың резидент-жұбайлары (зайыптары);

3) кәсіпкерлік қызметтен түскен кірістерді қоспағанда, жеке тұлғаның дербес салық салуына жататын кірісті алған жеке тұлғалар;

4) есепті салықтық кезеңнің 31 желтоқсанындағы жағдай бойынша Қазақстан Республикасының шегінен тысқары жерде орналасқан шетелдік банктердің банк шоттарында жиынтығында айлық есептік көрсеткіштің 1 000 еселенген мөлшерінен асатын сомада ақшасы бар жеке тұлғалар;

5) есепті салықтық кезеңнің 31 желтоқсанындағы жағдай бойынша меншік құқығында мынадай мүлкі:

• мемлекеттік немесе өзге де тіркеуге (есепке алуға) жататын мүлік не шет мемлекеттің заңнамасына сәйкес шет мемлекеттің құзыретті органында мемлекеттік немесе өзге де тіркеуге (есепке алуға) жататын құқықтар және (немесе) мәмілелер;
• эмитенттері Қазақстан Республикасының шегінен тысқары жерде тіркелген бағалы қағаздар;
• Қазақстан Республикасының шегінен тысқары жерде тіркелген заңды тұлғаның жарғылық капиталына қатысу үлесі;
• Қазақстан Республикасының шегінен тысқары жерде тіркелген зияткерлік меншік, авторлық құқық объектілері;
• инвестициялық алтыны бар жеке тұлғалар;

6) есепті салықтық кезең ішінде Қазақстан Республикасында және (немесе) оның шегінен тысқары жерде есепті салықтық кезеңнің 31 желтоқсанына қолданыста болатын жиынтық құны айлық есептік көрсеткіштің 20 000 еселенген мөлшерінен асатын мүлікті:

• мемлекеттік немесе өзге де тіркеуге жататын жылжымайтын мүлікті, сондай-ақ құқықтары және (немесе) мәмілелері мемлекеттік немесе өзге де тіркеуге жататын мүлікті;
• мемлекеттік тіркеуге жататын механикалық көлік құралдары мен тіркемелерді;
• заңды тұлғаның жарғылық капиталына қатысу үлесін;
• бағалы қағаздарды;
• туынды қаржы құралдарын (орындалуы базалық активті сатып алу немесе өткізу жолымен болатын туынды қаржы құралдарын қоспағанда);
• тұрғын үй құрылысына қатысу үлестерін;
• инвестициялық алтынды сатып алған адамдар.

Мүліктің жиынтық құны есепті салықтық кезең ішінде оны сатып алу бағаларын жинақтау арқылы айқындалады;

7) есепті салықтық кезеңнің 31 желтоқсанындағы жағдай бойынша меншігінде цифрлық активтері бар адамдар;

8) осы Кодекстің 363-бабының 1) тармақшасында көзделген кестенің 2-жолында көрсетілген жеке табыс салығының мөлшерлемесі қолданылған жалғыз кіріс көзі болып табылатын, төлем көзінен салық салуға жататын жұмыскердің кірісін алғандарды қоспағанда, осы Кодекстің 363-бабының 1) тармақшасында көрсетілген, оның ішінде Қазақстан Республикасының шегінен тысқары жерде есепті салықтық кезең үшін салықтық кезеңнің 31 желтоқсанына қолданыста болатын айлық есептік көрсеткіштің 8 500 еселенген мөлшерінен асатын сомада кірістер алған жеке тұлғалар;

9) есепті салықтық кезең үшін, оның ішінде Қазақстан Республикасының шегінен тысқары жерде есепті салықтық кезеңнің 31 желтоқсанына қолданылатын 230 000 еселенген айлық есептік көрсеткіштен асатын сомада дивидендтер түрінде кіріс алған жеке тұлғалар.

Осы тармақтың 5) және 6) тармақшаларында айқындалған жағдайларда туындайтын табыстар мен мүлік туралы декларацияны ұсыну жөніндегі міндеттемелер ағымдағы есепті кезеңде ҚР СК 422-бабына сәйкес активтер мен міндеттемелер туралы декларацияны ұсыну жөніндегі міндетті орындайтын тұлғаларға қолданылмайды.

2. Кірістер мен мүлік туралы декларацияда декларация жасалған күнге:

1) жеке тұлғамен жасалған міндеттеменің немесе талаптың туындауына негіз болып табылатын нотариат куәландырған шарт (мәміле, келісім) болған кезде – жеке тұлғалар арасында түзілген басқа тұлғалардың жеке тұлғаға дебиторлық берешегі және (немесе) жеке тұлғаның басқа тұлғаларға кредиторлық берешегі көрсетіледі.

     Осы тармақшада көрсетілген берешекті декларацияны ұсынудың ҚР СК 418-бабында белгіленген мерзімінен кешіктірілмейтін мерзімде нотариат куәландыруға тиіс;

2) Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес құрылған банк ұйымдарына, микроқаржы ұйымдарына берешекті қоспағанда, салыстырып тексеру актісі және азаматтық-құқықтық сипаттағы шарт болған кезде – жеке тұлға мен заңды тұлға және (немесе) дара кәсіпкер, оның ішінде бейрезидент болып табылатын дара кәсіпкер арасында түзілген;

3) заңды күшіне енген сот шешімімен расталған басқа тұлғалардың жеке тұлғаға дебиторлық берешегі және (немесе) жеке тұлғаның басқа тұлғаларға кредиторлық берешегі көрсетіледі.

Осы тармақта көрсетілген құжаттар кірістер мен мүлік туралы декларациямен бір мезгілде ұсынылады.

Растайтын құжаттары ұсынылмаған берешек нөлге тең деп есептеледі.

Бұл ретте кірістер мен мүлік туралы декларацияда берілген лицензия негізінде әрекет ететін АХҚО қатысушысының қарыздық краудфандингтік платформасын пайдалана отырып жасалған шарт бойынша дебиторлық және (немесе) кредиторлық берешектер көрсетілмейді.

Есептілік және төлеу мерзімі

Салық кезеңі - жыл.

Кірістер мен мүлік туралы декларация (270.00-нысан) тұрғылықты (болатын) жері бойынша есепті күнтізбелік жылдан кейінгі жылдың 15 қыркүйегінен кешіктірілмей ұсынылады.

ҚР СК 373-бабында көзделген кірістерді алған еңбекші көшіп келушілер - Қазақстан Республикасының резиденттері кірістер мен мүлік туралы декларацияны есепті салық кезеңі үшін есептелген жеке табыс салығының сомасы жеке табыс салығы бойынша алдын ала төлемдер сомасынан асып кеткен жағдайда тапсырады.

ҚР СК 373-бабында көзделген табыстар бойынша кірістер мен мүлік туралы декларацияны еңбекші көшіп келуші-резиденттер болатын жері бойынша салық органына есепті салық кезеңінен кейінгі жылдың 15 қыркүйегінен кешіктірмей тапсырады.

Бұл ретте салық кезеңі ішінде ҚР СК 373-бабында көзделген кірістерді алған еңбекші көшіп келуші-резидент Қазақстан Республикасынан тысқары жерлерге кеткен жағдайда, кірістер мен мүлік туралы декларация (декларациялар) осындай тұлғаның Қазақстан Республикасынан тысқары жерлерге кеткен күніне дейін тапсырылады.

Егер кірістер мен мүлік туралы декларация тапсырылған күні бекітілген қаржылық есептілік болмаған жағдайда, бақыланатын шетелдік компаниялардың немесе бақыланатын шетелдік компаниялардың тұрақты мекемелерінің жиынтық пайдасын есептеу қаржылық есептілік бекітілген күннен кейінгі алпыс жұмыс күні ішінде, бірақ ҚР СК 115-бабының ережелерін ескере отырып, есепті салық кезеңінен кейінгі екінші жылдың 1 шілдесінен кешіктірмей кірістер мен мүлік туралы қосымша декларацияда жүргізіледі.

Декларацияны электрондық нысанда:

• «Салық төлеушінің кабинеті»;
• «Электрондық үкімет» вес-порталдары;
• e-Salyq Azamat мобильді қосымшасы;
• eGov mobile мобильді қосымшасы;
• банктердің қосымшалары арқылы ұсынуға болады.

Егер ҚР СК 418-бабының 3-тармағында өзгеше белгіленбесе, жеке тұлғаның күнтізбелік жылдың қорытындылары бойынша дербес салық салуына жататын салық салынатын кіріс сомасынан есептелген ЖТС төлеуді салық төлеуші кірістер мен мүлік туралы декларацияны тапсыру үшін белгіленген мерзімнен кейін күнтізбелік он күннен кешіктірмей - тұрғылықты (болатын) жері бойынша жүзеге асырады.

Еңбекші көшіп келуші-резидент ең төменгі салық салынатын кіріс сомасынан есептеген ЖТС төлеу еңбекші көшіп келушіге - еңбекші көшіп келушінің болатын жері бойынша рұқсат алғанға (ұзартқанға) дейін жүргізіледі.

Салық кезеңінің қорытындылары бойынша бақыланатын шетелдік компанияның және (немесе) бақыланатын шетелдік компанияның тұрақты мекемесінің жиынтық пайдасынан есептелген ЖТС төлеу ҚР СК 418-бабының 3-тармағында белгіленген мерзімнен кейін күнтізбелік он күннен кешіктірілмей жүргізіледі.

2026 жылғы 1 қаңтарға дейінгі мүліктік кіріс

Жеке тұлғаның салық салуға жататын мүліктік табысы ҚР Салық кодексінің 330-бабымен регламенттелген.

Мүліктік кіріс

ЖТС бойынша декларация

Есептілік және төлеу мерзімі

Жауапкершілік

Мүліктік кіріс

1. Жеке тұлғаның салық салуға жататын мүліктік кірісіне ҚР Салық кодексінің 330-бабына сәйкес мыналар жатады:

1) жеке тұлға ҚР СК 331-бабында көрсетілген Қазақстан Республикасындағы мүлікті өткізу кезінде құн өсімінен түсетін кіріс;

2) жеке тұлғаның Қазақстан Республикасының шегінен тыс жердегі көздерден алынған мүлікті өткізуден түсетін кірісі;

3) жеке тұлға осы ҚР СК 333-бабында көрсетілген мүлікті (ақшадан басқа) жарғылық капиталға салым ретінде беру кезінде құн өсімінен түсетін кіріс;

4) дара кәсіпкер болып табылмайтын жеке тұлға мүлікті салық агенттері болып табылмайтын тұлғаларға мүліктік жалдауға (жалға) беруден алған кіріс;

5) талап ету құқығын, оның ішінде тұрғын үй құрылысына үлестік қатысу туралы шарт бойынша тұрғын үйдегі (ғимараттағы) үлесті талап ету құқығын басқаға беруден түсетін кіріс;

6) шағын бизнес субъектілері үшін не шаруа немесе фермер қожалықтары үшін арнаулы салық режимін қолданатын дара кәсіпкердің ҚР СК 334-бабында көрсетілген өзге активтерді өткізуі кезінде құн өсімінен түсетін кіріс.

2. ҚР СК 330-бабы 1-тармағының 1), 2) және 3) тармақшаларының ережелері жеке тұлғаларға, оның ішінде шағын бизнес субъектілері үшін не шаруа немесе фермер қожалықтары үшін арнаулы салық режимін қолданатын дара кәсіпкерлерге қатысты қолданылады.

3. Мүліктік кіріс дара кәсіпкердің кірісі, жеке практикамен айналысатын тұлғаның кірісі болып табылмайды.

ЖТС бойынша декларация (СЕН 240.00)

Кіріс алған жеке тұлғалар жеке табыс салығы - ЖТС төлеуге міндетті. Бұл ретте "Жеке табыс салығы бойынша декларацияны (СЕН 240.00):

• мүліктік кіріс, оның ішінде ҚР шегінен тыс орналасқан мүлікті сатудан түскен кіріс, сондай-ақ басқа да кірістер алған;

• ҚР шегінен тыс көздерден кіріс алған;

• еңбекші көшіп келуші-резиденттер;

• жеке практикамен айналысатындар;

• активтер мен міндеттемелер туралы декларацияны тапсыру бойынша міндеттемелері туындайтын жеке тұлғаларды қоспағанда, Қазақстан Республикасының шегінен тыс орналасқан шетелдік банктердің банк шоттарында ақшасы бар (250.00-нысан);

• активтер мен міндеттемелер туралы декларацияны тапсыру бойынша міндеттемелері туындайтын жеке тұлғаларды қоспағанда, меншік құқығында жылжымайтын мүлкі, бағалы қағаздары, ҚР шегінен тыс тіркелген заңды тұлғаның жарғылық капиталына қатысу үлесі бар (250.00-нысан);

• ҚР СК 19-бөліміне сәйкес бейрезидент жеке тұлғалар тапсыруға міндетті.

Яғни, егер Қазақстан азаматы Ресейден жылжымайтын мүлік сатып алса, тиісінше табыс таппаған (себебі ол үшін бұл, керісінше, шығыстар), ол бәрібір сатып алынған жылжымайтын мүліктің құнын көрсететін ЖТС бойынша декларация ұсынуға міндетті. Бұл ретте ешқандай салық төлеудің қажеті жоқ, ақпарат жай ғана анықтама үшін беріледі.

Есептілік және төлеу мерзімі

Салық кезеңі - жыл.

ЖТС бойынша декларацияны (СЕН 240.00) орналасқан (тұрғылықты) жері бойынша салық органына есепті кезеңнен кейінгі жылдың 31 наурызынан кешіктірмей тапсыру қажет.

Жеке тұлға ЖТС ҚР СК 357-бабына сәйкес айқындалатын салық салынатын табысқа 10% мөлшерлемені қолдану жолымен дербес есептейді.

Жеке тұлғалар есепті кезеңнен кейін 10 сәуірден кешіктірмей ЖТС бюджетке аударуға міндетті.

Жауапкершілік

Бұл ретте жеке тұлға екі жазаға тартылуы мүмкін:

• салық есептілігін тапсырмағаны етпегені үшін 15 АЕК айыппұл салынады, қайталап бұзған жағдайда, бірінші рет ескерту жасалады;

• жеке тұлғаның ҚР шегінен тыс меншік құқығындағы мүліктің, сондай-ақ ЖТС бойынша декларацияда көрсетілуге жататын, ЖТС бойынша декларацияда көрсетілуге тиіс шетелдік банктердегі банк шоттарындағы ақшаның болуы туралы мәліметтерді жасырғаны үшін оларды ЖТС бойынша декларацияда көрсетпеу жолымен жасалса, 100 АЕК мөлшерінде айыппұл салуға әкеп соғады.