СЕН 851.00 - Жер учаскелерін пайдаланғаны үшін төлемақы бойынша ағымдағы төлемдер сомасының есеп-қисабы

2026 жылғы 1 қаңтардан бастап 851.00-нысан

2026 жылғы 1 қаңтарға дейінгі 851.00-нысан

2026 жылғы 1 қаңтардан бастап 851.00-нысан

Жаңа Салық кодексі (2025 жылғы 18 шілдедегі № 214-VIII ҚР Кодексі) 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап күшіне енді.

СЕН 851.00 - Жер учаскелерін пайдаланғаны үшін төлемақы бойынша ағымдағы төлемдер сомасының есеп-қисабы

СЕН 851.00 жер учаскелерін пайдаланғаны үшін төлемақы есептеуге арналған.

Төлемақы төлеушілер кім болып табылады

Ес қосымшалареп-қисапқа 

Салықтық кезең

Төлемақы мөлшерлемелері

Төлеу тәртібі

Салық есептілігін ұсыну тәртібі 

Төлемақы төлеушілер кім болып табылады

Есеп-қисапты ДК болып табылмайтын жеке тұлғаларды қоспағанда, ҚР СК 618-бабында айқындалған төлемақы төлеушілер, сондай-ақ олар бойынша мүлік салығы бойынша салық базасы ҚР СК 575-бабына сәйкес есептелетін салық салу объектілері орналасқан және (немесе) жеке тұрғын үй құрылысына бөлінген жер учаскелері бойынша ДК жасайды.

Төлемақы төлеушілер:

• уақытша өтеулі жер пайдалануға (жалға алуға) жер учаскесін;
• қатты пайдалы қазбаларды барлауға немесе өндіруге арналған лицензия негізінде жер қойнауы учаскесін алған тұлғалар болып табылады.

Есеп-қисапқа қосымшалар

Есеп-қисап есеп-қисаптың өзінен (851.00-нысан) және салық міндеттемесін есептеу туралы ақпаратты егжей-тегжейлі көрсетуге арналған оған қосымшалардан (851.01 және 851.02-нысандар) тұрады:

• 851.01-нысан уақытша өтеулі жер пайдалану (жалдау) құқығындағы барлық жер учаскелері бойынша жиынтықта салық кезеңі үшін төлемақы сомасын есептеу туралы ақпаратты көрсетуге арналған.
• 851.02-нысан қатты пайдалы қазбаларды барлауға немесе өндіруге арналған лицензия негізінде жер қойнауының жер учаскелерін пайдаланғаны үшін төлемақы сомасын есептеу туралы ақпаратты көрсетуге арналған.

Салықтық кезең

ҚР СК 358-бабына сәйкес 1 қаңтар – 31 желтоқсан аралығындағы күнтізбелік жыл корпоративтік табыс салығы үшiн салықтық кезең болып табылады

Төлем мөлшерлемелері

ҚР СК 621-бабына сәйкес пайдалы қатты қазбаларды барлауға немесе өндіруге арналған лицензия негізінде берілген жер қойнауы учаскесі бойынша төлемақы мөлшерлемелері салықтық кезеңнің 1-іне қолданыста болатын АЕК мөлшері негізге алына отырып айқындалады және мынаны құрайды:

Осы тараудың мақсаттары үшін блок Қазақстан Республикасының жер қойнауы және жер қойнауын пайдалану туралы заңнамасына сәйкес пайдалы қатты қазбаларды барлауға немесе өндіруге арналған лицензия берілген аумақты білдіреді. Әрбір блоктың оны сәйкестендіретін координаталары және жер қойнауын зерттеу жөніндегі уәкілетті орган беретін жеке коды болады.

Қалған жер учаскелері бойынша төлемақы мөлшерлемелері Қазақстан Республикасының жер заңнамасына сәйкес айқындалады. Бұл ретте төлемақы мөлшерлемелері ҚР СК 582-бабының 2 және 3-тармақтарында көзделген ережелер ескерілмей, жер салығының мөлшерлемелерінен төмен емес мөлшерде белгіленеді.

Төлеу тәртібі

ҚР СК 622-бабының 4-тармағына сәйкес, егер ҚР СК 622-бабының 5 және 6-тармақтарында өзгеше белгіленбесе, төлемақы төлеушiлер ағымдағы жылғы 25 ақпаннан, 25 мамырдан, 25 тамыздан және 25 қарашадан кешiктiрмей тең үлестермен төлемақы сомасын бюджетке төлейдi.

ҚР СК 622-бабының 5-тармағына сәйкес жеке тұлғалар өтеулі жер пайдалануға алынған және кәсіпкерлік қызметте пайдаланылмайтын (пайдалануға жатпайтын) жер учаскелері бойынша төлемақы сомаларын 25 ақпаннан кешіктірмей төлейді.

Уақытша өтеулі жер пайдалану шарты 5-тармақтың бірінші бөлігінде белгіленген мерзімнен кейін жасалған жағдайда, жеке тұлғаның осындай шарт жасалған салықтық кезең үшін төлемақы төлеуі осындай шарт жасалған айдан кейінгі айдың 25-інен кешіктірілмей жүргізіледі.

ҚР СК 622-бабының 6-тармағы негізінде уақытша өтеулі жер пайдалану шартының қолданылу мерзімі өткен немесе салықтық кезең аяқталғанға дейін ол бұзылған жағдайда, уақытша өтеулі жер пайдалануға (жалға) алынған жер учаскелері бойынша төлемақы сомасы шарттың қолданылу мерзімі өткен немесе осындай шарт бұзылған айдан кейінгі айдың 25-інен кешіктірілмей сол жылы жер пайдаланудың іс жүзіндегі кезеңі үшін бюджетке енгізілуге жатады.

ҚР СК 622 бабының 7 тармағына сәйкес төлемақы сомасы жер учаскесiнiң тұрған жерi бойынша – уақытша өтеулі жер пайдалануға (жалға) берілген жер учаскесі бойынша есептелген төлемақы бойынша бюджетке төленеді.

Салық есептілігін ұсыну тәртібі

ҚР СК 624-бабына сәйкес 851.00-нысандағы ағымдағы төлемдер сомаларының есеп-қисабы салық органдарына табыс етіледі:

• жер учаскесінің тұрған жері бойынша – уақытша өтеулі жер пайдалануға (жалға) берілген жер учаскесі бойынша есептелген төлемақы бойынша;
• жер қойнауы учаскесінің тұрған жері бойынша – жер қойнауын пайдаланушыға пайдалы қатты қазбаларды барлауға немесе өндіруге арналған лицензия негізінде берілген жер қойнауы учаскесіне төлемақы бойынша ұсынады.

Төлемақы төлеушілер ағымдағы төлемдер сомасының есеп-қисабын 2026 жылғы 20 ақпаннан кешіктірмей ұсынады.

Есепті салықтық кезеңнің 20 ақпанынан кейін уақытша өтеулі жер пайдалану туралы шарт жасасқан немесе пайдалы қатты қазбаларды барлауға немесе өндіруге арналған лицензия алған тұлғалар шарт жасалған немесе лицензия алынған айдан кейiнгi айдың 20-сынан кешiктiрмей ағымдағы төлем сомаларының есеп-қисабын ұсынады.

Есепті салықтық кезеңнің 20 ақпанынан кейін жергілікті атқарушы органмен немесе АЭА әкімшілігімен уақытша жер пайдалану туралы шарт бұзылған немесе пайдалы қатты қазбаларды барлауға немесе өндіруге арналған лицензияның қолданылуы тоқтатылған кезде шарт қолданылуының мерзімі аяқталған (бұзылған) күннен бастап күнтізбелік 10 күннен кешіктірілмей ағымдағы төлем сомаларының қосымша есеп-қисабы ұсынылады.

2026 жылы Жер учаскелерін пайдаланғаны үшін төлемақы бойынша ағымдағы төлемдер сомасының есеп-қисабын (851.00-нысан) толтыру мысалы

2026 жылғы 1 қаңтарға дейінгі 851.00-нысан

СЕН 851.00 - «Жер учаскелерін пайдаланғаны үшін төлемақы бойынша ағымдағы төлемдер сомасының есеп-қисабы (851.00-нысан)».

Есеп-қисап жер учаскелерін пайдаланғаны үшін төлемақыны (бұдан әрі - төлемақы) есептеуге арналған.

Есеп-қисапқа қосымшалар

Салықтық кезең

Төлемақы мөлшерлемелері

Есептеу тәртібі

Төлеу тәртібі

Салық есептілігін ұсыну тәртібі

Есеп-қисапқа қосымшалар

Есеп-қисап есептің өзінен (851.00-нысан) және салық міндеттемесін есептеу туралы ақпаратты егжей-тегжейлі көрсетуге арналған оған қосымшалардан (851.01 және 851.02-нысандар) тұрады:

• 851.01-нысан уақытша өтеулі жер пайдалану (жалдау) құқығындағы барлық жер учаскелері бойынша жиынтықта салық кезеңі үшін төлемақы сомасын есептеу туралы ақпаратты көрсетуге арналған;
• 851.02-нысан қатты пайдалы қазбаларды барлауға немесе өндіруге арналған лицензия негізінде жер қойнауының жер учаскелерін пайдаланғаны үшін төлемақы сомасын есептеу туралы ақпаратты көрсетуге арналған.

Салықтық кезең:

ҚР СК 562-бабының негізінде салықтық кезең ҚР СК 314-бабына сәйкес 1 қаңтардан 31 желтоқсанға дейін күнтізбелік жыл болып айқындалады.

Төлемақы мөлшерлемелері:

ҚР СК 563-бабының 1 және 2-тармақтарына сәйкес пайдалы қатты қазбаларды барлауға немесе өндіруге арналған лицензия негізінде берілген жер қойнауы учаскесі бойынша төлемақы мөлшерлемелері РБ туралы заңда белгіленген және салықтық кезеңнің 1-күніне қолданыста болатын АЕК мөлшері негізге алына отырып айқындалады және мынаны құрайды:

Блок Қазақстан Республикасының жер қойнауы және жер қойнауын пайдалану туралы заңнамасына сәйкес пайдалы қатты қазбаларды барлауға немесе өндіруге арналған лицензия берілген аумақты білдіреді. Әрбір блоктың оны сәйкестендіретін координаттары және жер қойнауын зерттеу және пайдалану жөніндегі уәкілетті орган беретін жеке коды болады.

Қалған жер учаскелері бойынша төлемақы мөлшерлемелері Қазақстан Республикасының жер заңнамасына сәйкес айқындалады. Бұл ретте төлемақы мөлшерлемелері ҚР СК 510-бабының 2 және 3-тармақтарында көзделген ережелер ескерілмей, жер салығының мөлшерлемелерінен төмен емес мөлшерде белгіленеді.

Есептеу тәртібі:

ҚР СК 564-бабының 1-тармағына сәйкес уақытша өтеулі жер пайдалануға (жалға) алынған жер учаскелері бойынша төлемақы сомасы – жер қатынастары жөніндегі уәкілетті органмен, ал АЭА аумағында жергілікті атқарушы органмен немесе АЭА басқарушы компаниясымен жасалған уақытша өтеулі жер пайдалану шарттарының негiзiнде есептеледi.

Уақытша өтеулі жер пайдалануға (жалға) алынған жер учаскелері бойынша жыл сайынғы төлемақы сомалары – жер қатынастары жөніндегі уәкілетті органдар, ал АЭА аумақтарында жергілікті атқарушы органдар немесе АЭА әкімшіліктері жасайтын есеп-қисаптарда белгiленедi.

Төлеу тәртібі:

ҚР СК 564-бабының 4-тармағы негізінде төлемақы төлеушілер бюджетке төлемақы сомасын тең үлестермен былайша төлейді:

• 25 ақпаннан кешіктірмей,
• 25 мамырдан кешіктірмей,
• 25 тамыздан кешіктірмей,
• 25 қарашадан кешіктірмей.

Мемлекет төлемақы төлеудiң жоғарыда санамаланған мерзiмдерiнің бірінен кейiн жер учаскелерiн уақытша өтеулі жер пайдалануға берген жағдайларда, төлеудің келесi кезектi мерзiмi төлемақыны бюджетке енгiзудiң алғашқы мерзiмi болып табылады.

ҚР СК 564-бабының 6-тармағына сәйкес уақытша өтеулі жер пайдалану шартының қолданылу мерзімі өткен немесе салықтық кезең аяқталғанға дейін ол бұзылған жағдайда, уақытша өтеулі жер пайдалануға (жалға) алынған жер учаскелері бойынша төлемақы сомасы шарттың қолданылу мерзімі өткен немесе осындай шарт бұзылған айдан кейінгі айдың 25-күнінен кешіктірілмей сол жылы жер пайдаланудың нақты кезеңі үшін бюджетке төленуге жатады.

ҚР СК 564-бабының 7-тармағына сәйкес төлемақы сомасы бюджетке:

1. төлемақы сомасы жер учаскесiнiң орналасқан жерi бойынша – уақытша өтеулі жер пайдалануға (жалға) берілген жер учаскесі бойынша есептелген төлемақы бойынша;

2. жер қойнауы учаскесінің орналасқан жері бойынша - қатты пайдалы қазбаларды барлауға немесе өндіруге арналған лицензия негізінде берілген жер қойнауы учаскесі бойынша төлемақы бойынша төленеді.

Салық есептілігін ұсыну тәртібі:

ҚР СК 565-бабы 1, 2 және 3-тармақтарының негізінде ағымдағы төлемдер сомасының есеп-қисабы салық органдарына:

1. жер учаскесінің орналасқан жері бойынша – уақытша өтеулі жер пайдалануға (жалға) берілген жер учаскесі бойынша есептелген төлемақы бойынша ;

2. жер қойнауы учаскесінің орналасқан жері бойынша – жер қойнауын пайдаланушыға пайдалы қатты қазбаларды барлауға немесе өндіруге арналған лицензия негізінде берілген жер қойнауы учаскесінің төлемақысы бойынша ұсынылады.

Төлемақы төлеушілер ағымдағы төлемдер сомасының есеп-қисабын 20 ақпаннан кешіктірмей ұсынады.

Есепті салықтық кезеңнің 20 ақпанынан кейін уақытша өтеулі жер пайдалану туралы шарт жасасқан немесе пайдалы қатты қазбаларды барлауға немесе өндіруге арналған лицензия алған тұлғалар ағымдағы төлем сомаларының есеп-қисабын шарт жасалған немесе лицензия алынған айдан кейiнгi айдың 20-күнінен кешiктiрмей ұсынады.

2022 жылы СЕН 851.00 жасау қағидаларына өзгерістердің салыстырмалы кестесі

Жер учаскелерін пайдаланғаны үшін төлемақы бойынша ағымдағы төлемдер сомасының есеп-қисабын (851.00-нысан) толтыру мысалы