2026 жылғы 1 қаңтардан бастап бала туу

2026 жылғы 1 қаңтарға дейінгі бала туу

2026 жылғы 1 қаңтардан бастап бала туу

Жаңа Салық кодексі (2025 жылғы 18 шілдедегі № 214-VIII ҚР Кодексі) 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап күшіне енді. 

Салық реформасы шеңберінде 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап күшіне енетін өзгерістер жеке тұлғаның бала туғанда жұмыскерге материалдық көмек көрсетуге жұмсаған шығыстарын жабу үшін жеке тұлғаның кірістерін түзетуге қатысты болды.

2026 жылға дейін түзету қолданылды, оған сәйкес бала туғанда берілетін материалдық көмек (94 АЕК) салық салынатын кіріске енгізілмеді (кірістен алып тасталды). 2026 жылдан бастап Салық кодексінің 436-бабына сәйкес аталған норма күшін жойды және мұндай көмек ресми түрде кіріс деп танылады.

Осылайша, жұмыс берушінің жеке тұлғаның бала туғанда жұмыскерге материалдық көмек көрсетуге жұмсаған шығыстарын өтеуге ақы төлеуі жұмыскердің кірісі болып танылады және жалпы негіздерде салық салуға жатады.

Қазақстан Республикасында бала туған, бала асырап алған, сондай-ақ жаңа туған нәрестеге қорғаншылықты ресімдеген кезде мемлекеттік жәрдемақылардың 2 түрі және әлеуметтік төлемдердің 2 түрі беріледі:

• Бала туғанда берілетін біржолғы жәрдемақы;
• Бала күтімі жөніндегі жәрдемақы;
• Табысынан айырылу жағдайы бойынша төлем;
• Бала күтімі бойынша әлеуметтік төлем

Бала туғанда берілетін біржолғы жәрдемақы

Бала туғанда берілетін біржолғы жәрдемақы - мөлшері отбасындағы балалардың санына байланысты:

• бірінші, екінші және үшінші балаға - 38 АЕК;
• төртінші және одан кейінгі балаларға - 63 АЕК.

Бала күтімі бойынша жәрдемақы

Жұмыс істемейтін әйелдер бала 1,5 жасқа толғанға дейін оның күтіміне байланысты ай сайын жәрдемақы алады. Жәрдемақы мөлшері отбасындағы балалардың санына байланысты және мыналарды құрайды:

• бірінші балаға – 5,76 АЕК;
• екінші балаға – 6,81 АЕК;
• үшінші балаға – 7,85 АЕК;
• төртінші және одан көп балаға – 8,90 АЕК.

Табыстан айырылу жағдайы бойынша төлем

Жұмыс берушілер МӘСҚ-ға аударым жасаған жұмыс істейтін әйелдер жүктілігіне және босануына, жаңа туған баланы асырап алуына байланысты табысынан айырылуына байланысты төлем ала алады. Төлем мөлшері әйелдің соңғы 12 айдағы орташа айлық кірісіне және еңбекке жарамсыздық күндерінің санына байланысты.

Бала күтімі бойынша әлеуметтік төлем

Міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесіне қатысушыларға бала 1,5 жасқа толғанға дейін оның күтіміне байланысты табысынан айырылу жағдайы бойынша соңғы 2 жылдағы орташа айлық табыстың 40%-ы мөлшерінде әлеуметтік төлем жүзеге асырылады. Екі және одан да көп бала туған кезде төлем әрбір балаға жеке тағайындалады.

2026 жылғы 1 қаңтарға дейін бала туу

ҚР Әлеуметтік кодексіне сәйкес бала туғанда, бала асырап алғанда, сондай-ақ жаңа туған нәрестеге қамқоршылықты ресімдегенде мемлекеттік жәрдемақының 2 түрі және әлеуметтік төлемдердің 2 түрі ұсынылады.

Бала туғанда берілетін біржолғы жәрдемақы

Ата-аналар немесе қамқоршылар бірінші кезекте бала туғанда берілетін біржолғы жәрдемақы алады.

Оның мөлшері отбасындағы балалардың санына байланысты және мыналарды құрайды:

• бірінші, екінші және үшінші балаға - 38 АЕК;
• төртінші және одан кейінгі балаларға - 63 АЕК.

Бала күтімі бойынша жәрдемақы

Жұмыс істемейтін әйелдер бала 1,5 жасқа толғанға дейін оның күтіміне байланысты ай сайын жәрдемақы алады.

Жәрдемақы мөлшері отбасындағы балалардың санына байланысты және мыналарды құрайды:

• бірінші балаға - 5,76 АЕК;
• екінші балаға - 6,81 АЕК;
• үшінші балаға - 7,85 АЕК;
• төртінші және одан көп балаға - 8,90 АЕК.

Бұдан басқа, бала туған кезде жұмыскер оған материалдық көмек көрсету туралы өтініш жазады. Жұмыскерге материалдық көмектің белгілі бір сомасын төлеуге бұйрық ресімделеді.

Материалдық көмек - қандай да бір жағдайларда ұйым жұмыскерлеріне және оның отбасы мүшелеріне ақшалай немесе заттай нысанда беретін әлеуметтік төлемдер, әлеуметтік көмектің нысаны.

ҚР Салық кодексінің 341-бабы 1-тармағының 23-тармақшасына сәйкес жеке тұлғаның салық салуға жататын табыстарынан мынадай табыс түрлері алып тасталады (бұдан әрі - кірісті түзету):

күнтізбелік жыл ішінде салық агенті жүргізген төлемдердің әрбір түрі бойынша Республикалық бюджет туралы заңда белгіленген және тиісті қаржы жылының 1 қаңтарында қолданыста болған 94 АЕК шегіндегі төлемдер:

• жеке тұлға медициналық көрсетілетін қызметтерді (косметологиялықтан басқа) алғанын және оларға төленген нақты шығыстарын, немесе ауырған жағдайдан ерікті сақтандыру шарты және ауырған жағдайдан ерікті сақтандыру шарты бойынша сақтандыру сыйлықақыларының төленгенін растайтын құжат болған кезде жұмыс берушінің ауырған жағдайдан ерікті сақтандыру шарттары бойынша жұмыскердің пайдасына сақтандыру сыйлықақыларын төлеуге арналған шығыстарын растайтын құжаттарды берген кезде – жеке тұлғаның медициналық көрсетілетін қызметтерге (косметологиялықтан басқа) шығыстарын жабу үшiн;
• жұмыскер баланың (балалардың) тууы туралы куәліктің (куәліктердің) көшірмесін берген кезде – баласы туылған кезде жұмыскерге материалдық көмек көрсету түріндегі;
• қайтыс болуы туралы анықтама немесе қайтыс болуы туралы куәлік болған кезде – жерлеуге арналған төлемдер.

Көрсетілген кірістер кірісті түзетуді қолдану туралы өтініш негізінде және растайтын құжаттар болған кезде салық салудан босатылады.

Осылайша, табысты түзетуді қолдану туралы өтініш негізінде және растайтын құжаттар болған кезде жерлеуге, тууға арналған материалдық көмекке ҚР Салық кодексінің 341-бабы 23-тармағының 1-тармағында көрсетілген шекте ЖТС, МЗЖ, МКЗЖ, ӘС, ӘА, МӘМСА, МӘМСЖ (АЕК 94 еселенген мөлшерінде) салық салынбайды.