Орта бизнес – бұл шағын ауқымдағы кәсіпкерлік қызмет.

2026 жылғы 1 қаңтардан бастап орта бизнес

2026 жылғы 1 қаңтарға дейінгі орта бизнес

2026 жылғы 1 қаңтардан бастап орта бизнес

Жаңа Салық кодексі (2025 жылғы 18 шілдедегі № 214-VIII ҚР Кодексі) 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап күшіне енді.

Кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыратын азаматтар, қандастар және мемлекеттік емес коммерциялық заңды тұлғалар (жеке кәсіпкерлік субъектілері), мемлекеттік кәсіпорындар (мемлекеттік кәсіпкерлік субъектілері) кәсіпкерлік субъектілері болып табылады.

Кәсіпкерлік субъектісі болып табылатын жеке тұлға дара кәсіпкер ретінде тіркеледі. (ҚР Кәсіпкерлік кодексінің 23-бабы)

Кәсіпкерлік субъектілерінің санаттары

Орта кәсіпкерлік субъектілері

Кәсіпкерлік субъектілерінің тізілімі

Кәсіпкерлік субъектілерінің санаттары

Жұмыскерлердің жылдық орташа санына және жылдық орташа кіріске қарай кәсіпкерлік субъектілері мынадай санаттарға жатқызылады:

• шағын кәсіпкерлік субъектілері, оның ішінде микрокәсіпкерлік субъектілері;
• орта кәсіпкерлік субъектілері;
• ірі кәсіпкерлік субъектілері.

Мемлекеттік статистика мақсаттары үшін жұмыскерлердің жылдық орташа санының өлшемшарты ғана пайдаланылады.

Мемлекеттік қолдау көрсету және Қазақстан Республикасы заңнамасының өзге де нормаларын қолдану мақсаттары үшін екі өлшемшарт:

• жұмыскерлердің жылдық орташа саны
• жылдық орташа кіріс пайдаланылады.

Мемлекеттік қолдау көрсету және Қазақстан Республикасы заңнамасының өзге де нормаларын қолдану мақсаттары үшін персонал беру жөніндегі қызметтерді көрсетуге арналған шартқа сәйкес жіберуші тарап жұмыскерлерінің еңбегін пайдаланатын кәсіпкерлік субъектілері жұмыскерлерінің жылдық орташа саны жіберуші тараптың жұмыскерлері ескеріле отырып айқындалады.

Кәсіпкерлік субъектілері жұмыскерлерінің жылдық орташа саны осы субъект филиалдарының, өкілдіктерінің және басқа да оқшауланған бөлімшелерінің жұмыскерлерін, сондай-ақ дара кәсіпкердің өзін қоса алғанда, барлық жұмыскерлер ескеріле отырып айқындалады.

Арнаулы салық режимдерiн қолданатын кәсiпкерлiк субъектiлерiнiң соңғы үш жылдағы жиынтық жылдық кiрiстерiнiң немесе кiрiстерiнiң үшке бөлiнген сомасы орташа жылдық кiрiс деп есептеледi.

Жеке кәсіпкерлік субъектілерін мемлекеттік қолдау бағдарламаларында өзге де өлшемшарттар көзделуі мүмкін.

Орта кәсіпкерлік субъектілері

Шағын және iрi кәсiпкерлiк субъектiлерiне жатпайтын және Кәсiпкерлiк кодекстiң 24-бабының 4-тармағында көрсетiлген және саны 100-ден 250 адамға дейiнгi және орташа жылдық кірісі 300 000 еселенген АЕК-тен 3 000 000 еселенген АЕК-ке дейiнгi қызметтi жүзеге асыратын дара кәсiпкерлер мен заңды тұлғалар орта кәсiпкерлiк субъектiлерi болып табылады.

Қызметтің мынадай түрлерін жүзеге асыратын дара кәсіпкерлер мен заңды тұлғалар орта кәсіпкерлік субъектілеріне жатады:

1) есірткі, психотроптық заттар мен прекурсорлардың айналымына байланысты әрекет;

2) акцизделетін өнімді өндіруді және (немесе) көтерме саудада өткізу;

3) астық қабылдау пункттерінде астық сақтау жөніндегі қызмет;

4) лотереялар өткізу;

5) ойын бизнесі саласындағы қызмет;

6) радиоактивті материалдардың айналымына байланысты қызмет;

7) банк қызметін (не банк операцияларының жекелеген түрлерін) және сақтандыру нарығындағы қызмет (сақтандыру агенті қызметінен басқа);

8) аудиторлық қызмет;

9) бағалы қағаздар нарығындағы кәсіби қызмет;

10) кредиттік бюролар қызметі;

11) күзет қызметі;

12) азаматтық және қызметтік қару мен оның патрондарының айналымына байланысты қызмет.

13) I кіші түрдегі цифрлық майнинг жөніндегі қызмет.

14) тауар биржаларының қызметі.

Кәсіпкерлік субъектілерінің тізілімі

Кәсіпкерлік субъектілерінің санаттары туралы деректерді пайдалану үшін кәсіпкерлік жөніндегі уәкілетті орган кәсіпкерлік субъектілерінің тізілімін жүргізеді. (ҚР Кәсіпкерлік кодексінің 25-бабы)

Кәсіпкерлік субъектілерінің санаттары туралы мәліметтерді қамтитын электрондық дерекқор кәсіпкерлік субъектілерінің тізілімі болып табылады.

Кәсіпкерлік субъектілерінің санаттары туралы ақпарат мүдделі тұлғаларға, оның ішінде мемлекеттік органдарға жұмыста пайдалану үшін электрондық нысанда беріледі.

Кәсіпкерлік субъектілерінің тізілімін жүргізу және пайдалану қағидаларына сәйкес кәсіпкерлік субъектілерінің санатын айқындау Кәсіпкерлік кодексінің 24-бабында көрсетілген өлшемшарттар мен олардың шекті мәндеріне және Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрінің 2023 жылғы 29 маусымдағы № 125 бұйрығымен бекітілген Кәсіпкерлік субъектілері жұмыскерлерінің жылдық орташа санын және жылдық орташа кірісін есептеу қағидаларына сәйкес жүзеге асырылады.

Кәсіпкерлік субъектілері туралы деректерді Тізілім автоматтандырылған режимде өңдейді және жыл сайын 15 желтоқсанға дейінгі мерзімде жаңартып отырады.

Тізілімді қалыптастыруды кәсіпкерлік жөніндегі уәкілетті орган ақпараттық өзара іс-қимыл арқылы алынған ақпарат негізінде мынадай тәртіппен жүзеге асырады:

1) МКК кәсіпкерлік жөніндегі уәкілетті органға тіркелген кәсіпкерлік субъектілері туралы мынадай мәліметтерді ұсынады:

• кәсіпкерлік субъектісінің БСН;
• кәсіпкерлік субъектісінің соңғы үш жылдағы табыстары туралы, сондай-ақ қызметкерлердің саны туралы деректер және осы Қағидалардың 6-тармағына сәйкес кәсіпкерлік субъектісінің тіркеу деректері;

2) ақпараттандыру саласындағы уәкілетті мемлекеттік орган Қазақстан Республикасы Кәсіпкерлік кодексінің 24-бабының 4-тармағында көзделген қызмет түрлері бойынша рұқсаттар туралы ақпарат алу үшін рұқсаттар мен хабарламалардың мемлекеттік электрондық тізілімінің жұмыс істеуін қамтамасыз етеді.

3) заңды тұлғаларды мемлекеттік тіркеу саласындағы уәкілетті орган осы Қағидалардың 11-тармағында айқындалған тәртіппен тіркелген және таратылған кәсіпкерлік субъектілері туралы:

• заңды тұлғалардың (филиалдар мен өкілдіктердің) тіркеу деректері:
• заңды тұлғаның БСН;
• заңды тұлғаның атауы;
• заңды тұлғаның тіркелген күні;
• заңды тұлғаның ұйымдық-құқықтық нысаны;
• «Заңды тұлғаларды мемлекеттік тіркеу және филиалдар мен өкілдіктерді есептік тіркеу туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 6-бабына сәйкес заңды тұлға көрсеткен кәсіпкерлік субъектілерінің санаты туралы мәліметтерді ұсынады.

Кейіннен тізілімді жүргізу үшін МКК кәсіпкерлік жөніндегі уәкілетті органға мынадай ақпарат жібереді:

1) тіркелген және таратылған (оның ішінде өз қызметін тоқтатқан) дара кәсіпкерлердің тіркеу деректері;

2) өткен күнтізбелік жылдағы жиынтық жылдық кірістің мөлшері туралы деректер (оның ішінде арнаулы салық режимдері бойынша жұмыс істейтін субъектілер бойынша);

3) өткен күнтізбелік жылдағы қызметкерлердің саны туралы деректер.

Көрсетілген ақпарат салық заңнамасына сәйкес салық органдарына кәсіпкерлік субъектілері ұсынған салық есептілігі деректерінің негізінде қалыптастырылады.

2026 жылғы 1 қаңтарға дейінгі орта бизнес

Кәсіпкерлік кодексінің 24-бабының 1-тармағына сәйкес жұмыскерлердің жылдық орташа санына және жылдық орташа кіріске қарай кәсіпкерлік субъектілері мынадай санаттарға жатқызылады:

- шағын кәсіпкерлік субъектілері, оның ішінде микрокәсіпкерлік субъектілері;

- орта кәсіпкерлік субъектілері;

- ірі кәсіпкерлік субъектілері.

Мемлекеттік қолдау және Қазақстан Республикасы заңнамасының өзге де нормаларын қолдану мақсаттары үшін:

1) есірткі, психотроптық заттар мен прекурсорлардың айналымына байланысты әрекетті;
2) акцизделетін өнімді өндіруді және (немесе) көтерме саудада өткізуді;
3) астық қабылдау пункттерінде астық сақтау жөніндегі қызметті;
4) лотерея өткізуді;
5) ойын бизнесі саласындағы қызметті;
6) радиоактивті материалдардың айналымына байланысты қызметті;
7) банк қызметін (не банк операцияларының жекелеген түрлерін) және сақтандыру нарығындағы қызметті (сақтандыру агенті қызметінен басқа);
8) аудиторлық қызметті;
9) бағалы қағаздар нарығындағы кәсіби қызметті;
10) кредиттік бюролардың қызметін;
11) күзет қызметін;
12) азаматтық және қызметтік қару мен оның патрондарының айналымына байланысты қызметті;
13) I кіші түрдегі цифрлық майнинг жөніндегі қызметті жүзеге асыратын дара кәсіпкерлер мен заңды тұлғалар шағын кәсіпкерлік, оның ішінде микрокәсіпкерлік субъектілері деп танылмайды.

ҚР КК 24-бабының 4-тармағында көрсетілген қызметті жүзеге асыратын дара кәсіпкерлер мен заңды тұлғалар – орта кәсіпкерлік субъектілеріне, ал осы баптың 6-тармағында белгіленген өлшемшарттарға сай келген жағдайда ірі кәсіпкерлік субъектілеріне жатқызылады.

Кәсіпкерлікті жүзеге асыратын, осы баптың 3 және 6-тармақтарына сәйкес шағын және ірі кәсіпкерлік субъектілеріне жатпайтын дара кәсіпкерлер мен заңды тұлғалар орта кәсіпкерлік субъектілері болып табылады.

Кәсіпкерлік кодексінің 24-бабының 3-тармағына сәйкес осы баптың 3 және 6-тармақтарына сәйкес шағын және ірі кәсіпкерлік субъектілеріне жатпайтын, яғни саны 100-ден 250 адамға дейін және орташа жылдық табысы 300 000 еселенген АЕК-тен 3 000 000 АЕК-ке дейін ДК және кәсіпкерлікті жүзеге асыратын заңды тұлғалар орта кәсіпкерлік субъектілері болып табылады.

Кәсіпкерлік кодексінің 25-бабының 1-тармағына сәйкес кәсіпкерлік субъектілерінің санаттары туралы деректерді пайдалану үшін кәсіпкерлік жөніндегі уәкілетті орган кәсіпкерлік субъектілерінің тізілімін жүргізеді.

Кәсіпкерлік кодексінің 24-бабының 2-тармағына сәйкес кәсіпкерлік субъектілері жұмыскерлерінің жылдық орташа саны осы субъект филиалдарының, өкілдіктерінің және басқа да оқшауланған бөлімшелерінің жұмыскерлерін, сондай-ақ дара кәсіпкердің өзін қоса алғанда, барлық жұмыскерлер ескеріле отырып айқындалады.

Соңғы үш жылдағы жылдық жиынтық кірістердің немесе Қазақстан Республикасының салық заңнамасына сәйкес патент, оңайлатылған декларация негізінде немесе арнаулы мобильді қосымша пайдаланылатын арнаулы салық режимін қолданатын кәсіпкерлік субъектілері кірістерінің үшке бөлінген сомасы жылдық орташа кіріс деп есептеледі.

«Кәсіпкерлік субъектілерінің тізілімін жүргізу және пайдалану қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2015 жылғы 28 желтоқсандағы № 1091 қаулысының негізінде:

Кейіннен тізілімді жүргізу үшін МКК жыл сайын 15 қарашаға дейінгі мерзімде кәсіпкерлік жөніндегі уәкілетті органға мынадай ақпарат жібереді:

1) өткен күнтізбелік жылдағы жиынтық жылдық кірістің мөлшері туралы деректер (оның ішінде арнаулы салық режимдері бойынша жұмыс істейтін субъектілер бойынша);

2) өткен күнтізбелік жылдағы жұмыскерлердің саны туралы деректер.

Көрсетілген ақпарат салық заңнамасына сәйкес салық органдарына кәсіпкерлік субъектілері ұсынған салық есептілігі деректерінің негізінде қалыптастырылады.

Тізілімге өзгерістер енгізу мынадай жағдайларда жүзеге асырылады:

1) осы Қағидалардың 9-тармағына сәйкес МКК ақпаратында жіберілген қате себебі бойынша кәсіпкерлік субъектісінің санатты өзгерту туралы өтінішін қанағаттандырған жағдайларда жүзеге асырылады.

Бұл ретте МКК-ның салық төлеуші оны жібергенге дейін табыс еткен салық есептілігінің деректеріне сәйкес келмейтін ақпаратты кәсіпкерлік жөніндегі уәкілетті органға беруі ақпараттағы қате болып табылады. Салық төлеушілер туралы ақпаратты олардың тиісті жылдың 15 қарашасынан кейін қосымша салық декларацияларын табыс етуіне байланысты өзгерту қате болып табылмайды;

2) салық төлеушілер келіскен немесе дұрыстығын сот растаған салықтық тексерулердің нәтижелері бойынша осы Қағидалардың 6-тармағында көрсетілген деректерді өзгерту туралы МКК өтініші.

Осылайша, компанияны кәсіпкерлік субъектілерінің белгілі бір санатына жатқызу МКК ұсынған деректер негізінде жүзеге асырылады: бұл соңғы 3 жылда есептелген және осы декларациялар бойынша 3-ке бөлінген орташа тізімдік сандық және орташа жылдық кіріс. Шағын кәсіпкерлік субъектілері санатынан орта кәсіпкерлік субъектілері санатына көшу үшін компанияның қосымша ештеңе қабылдауының қажеті жоқ, бұл мәліметтерді сіз үшін МКК береді.

Кәсіпкерлік субъектісінің санаты туралы анықтаманы қалай алуға болады

Қызметті онлайн қалай алуға болады (www.elicense.kz «электрондық лицензиялау» порталында)

1. Осы бетте «Онлайн қызметке тапсырыс беру» батырмасын басыңыз, содан кейін жаңа терезеде «электрондық лицензиялау» порталы ашылады.
2. Жүйеге кіру немесе «электрондық лицензиялау» порталында тіркелу.
3. Қызмет төлқұжатында құжаттар топтамасымен танысып, «Онлайн қызметке тапсырыс беру» батырмасын басыңыз немесе қажетті кіші қызмет түрін таңдап, «Келесі» батырмасын басыңыз.
4. Қажетті деректерді көрсету, өтінішті толтыру және ЭЦҚ-мен қол қою.
5. Берілген өтініштің мәртебесін Жеке кабинетте «Менің өтініштерім» бөлімінен бақылауға болады. Рұқсатты алу туралы «Менің рұқсат құжаттарым» бөлімінен, хабарламаны алу туралы - «Менің хабарламаларым» бөлімінен білуге болады.