Жеке тұлғалардан алынатын табыс салығы - бұл жеке табыс салығы (ЖТС), заңды тұлғалардан алынатын салық – корпоративтік табыс салығы (КТС).

Жеке табыс салығы (ЖТС)

Корпоративтік табыс салығы (КТС)

Жеке табыс салығы (ЖТС)

ЖТС

Жеке тұлғаның жылдық кірісіне не кіреді

Салық мөлшерлемесі

Салықтық шегерімдер

ЖТС

Жеке табыс салығы (ЖТС) - бұл жеке тұлғалардың кірістерінен (оның ішінде жалақыдан және ДК кірістерінен) алынатын, Қазақстан Республикасында қолданылатын салық салу түрлерінің бірі.

Төлем көзінен және дербес салық салу кезінде жеке тұлғаның салық салынатын кірісі түрінде салық салу объектілері бар жеке тұлғалар жеке табыс салығын төлеушілер болып табылады.

Бірыңғай жер салығын төлеу негізінде арнаулы салық режимін қолданатын дара кәсіпкерлер осы арнаулы салық режимі қолданылатын қызметті жүзеге асырудан түсетін кірістер бойынша жеке табыс салығын төлеушілер болып табылмайды.

Жеке табыс салығын салу объектілері мыналар болып табылады:

1) жеке тұлғаның төлем көзінен салық салынатын кірісі;

2) дербес салық салу кезінде жеке тұлғаның салық салынатын кірісі.

Жеке тұлғаның жылдық кірісіне не кіреді

Жеке тұлғаның жылдық табысына оның кірістерінің барлық түрлері енгізіледі:

1) жұмыскердің кірісі, оның ішінде үй жұмыскерінің кірісі және резидент-еңбекші көшіп келушінің кірісі;
2) дара кәсіпкер, жеке практикамен айналысатын адам болып табылмайтын жеке тұлға алған мүліктік кірістен басқа, тауарларды өткізуден, жұмыстарды орындаудан, қызметтерді көрсетуден түсетін кіріс;
3) жеке тұлға алған тауарлардың, орындалған жұмыстардың, көрсетілген қызметтердің құнын үшінші тұлғаның төлеуі түріндегі кіріс;
4) жеке тұлға алдындағы берешекті өтеу есебіне орындалған, көрсетілген жұмыстар, қызметтер түріндегі кіріс;
5) өтеусіз алынған мүлік, оның ішінде жұмыстар, көрсетілетін қызметтер түріндегі кіріс;
6) борышты кешіру түріндегі кіріс;
7) есептен шығарылған айыппұлды, өсімпұлды және басқа да санкция түрлерін қоспағанда, борышкерге қойылатын талап мөлшерін азайту түріндегі кіріс;
8) репо операциялары бойынша сыйақы төлеу түріндегі кіріс;
9) зейнетақы төлемдері, біржолғы зейнетақы төлемдері түріндегі кіріс;
10) дивидендтер, сыйақылар, ұтыстар түріндегі кіріс;
11) стипендия түріндегі кіріс;
12) жинақтаушы сақтандыру шарттары бойынша кіріс;
13) мүліктік кіріс;
14) дара кәсіпкердің кірісі;
15) жеке практикамен айналысатын адамның кірісі;
16) жеке қосалқы шаруашылықтан түсетін кірістер;
17) осы баптың 1) – 16) тармақшаларында көрсетілмеген, Қазақстан Республикасының аумағында немесе Қазақстан Республикасының шегінен тыс жердегі көздерден алынған басқа да кірістер;
18) бақыланатын шетелдік компаниялардың немесе бақыланатын шетелдік компаниялар тұрақты мекемелерінің осы Кодекстің 340-бабына сәйкес айқындалатын жиынтық пайдасы.

Салық мөлшерлемесі

1. Салық төлеушiнiң кірісіне 10 пайыздық мөлшерлеме бойынша салық салынады (ҚР СК 320-бабы)

Салықтық шегерімдер

Жеке тұлғаның мынадай салықтық шегерім түрлерін қолдануға құқығы бар:

1) МЗЖ түріндегі салықтық шегерім – Қазақстан Республикасының әлеуметтік қорғау туралы заңнамасында белгіленген мөлшерде;
1-1) МӘМС-ке арналған жарналар бойынша салықтық шегерім – Қазақстан Республикасының міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру туралы заңнамасында белгіленген мөлшерде;
2) зейнетақы төлемдері және жинақтаушы сақтандыру шарттары бойынша салықтық шегерім;
3) стандартты салықтық шегерімдер (бұдан әрі - стандартты шегерімдер);
4) өзге салықтық шегерімдер (бұдан әрі – өзге шегерімдер), олар:

• ерікті зейнетақы жарналары бойынша салықтық шегерімді;
• медицинаға арналған салықтық шегерімді;
• сыйақылар бойынша салықтық шегерімді қамтиды.

Стандартты шегерімдер:

1) республикалық бюджет туралы заңда белгіленген және тиісті қаржы жылының 1 қаңтарында қолданыста болған АЕК-тің 14 еселенген мөлшері. Стандартты шегерім әрбір күнтізбелік ай үшін қолданылады. Күнтізбелік жыл ішіндегі стандартты шегерімнің жалпы сомасы республикалық бюджет туралы заңда белгіленген және тиісті қаржы жылының 1 қаңтарында қолданыста болған айлық есептік көрсеткіштің 168 еселенген мөлшерінен аспауға тиіс;

2) күнтізбелік жылға АЕК-тің 882 еселенген мөлшері (мүгедектер, ҰОС қатысушылары, бала асырап алған ата-аналар, қамқоршылар және т.б. үшін).

Корпоративтік табыс салығы (КТС)

КТС

КТС салынатын объектілер

Салық мөлшерлемелері

Есеп беру

Аванстық төлемдер

Төлеу мерзімдері

КТС

Корпоративтік табыс салығы (КТС) - компаниялар (ЖШС, ҚЖС, АҚ және т.б.) алған кірісінен төлейтін салық.

Мемлекеттік мекемелерді және орта білім беретін мемлекеттік оқу орындарын қоспағанда, Қазақстан Республикасының резидент-заңды тұлғалары, сондай-ақ Қазақстан Республикасында қызметті тұрақты мекеме арқылы жүзеге асыратын немесе Қазақстан Республикасындағы көздерден кіріс алатын бейрезидент-заңды тұлғалар корпоративтік табыс салығын төлеушілер болып табылады.

КТС салынатын объектілер

Мыналар корпоративтік табыс салығын салу объектілері болып табылады:

1) салық салынатын кіріс;
2) төлем көзінен салық салынатын кіріс;
3) Қазақстан Республикасында қызметті тұрақты мекеме арқылы жүзеге асыратын бейрезидент-заңды тұлғаның таза кірісі;
4) жеңілдікті салық салынатын мемлекеттерде тіркелгендерді қоспағанда, бақыланатын шетелдік компаниялардың және бақыланатын шетелдік компаниялардың тұрақты мекемелерінің салық салынатын кірісі;
5) жеңілдікті салық салынатын мемлекеттерде тіркелген бақыланатын шетелдік компаниялардың және бақыланатын шетелдік компаниялар тұрақты мекемелерінің салық салынатын кірісі.

Салық мөлшерлемелері

• Төлем көзінен салық салынбайтын КТС 20% пайыздық мөлшерлеме бойынша салық салуға жатады. ҚР СК 313-бабының 1-тармағы;
• ауыл шаруашылығы өнімін, акваөсіру (балық өсіру шаруашылығы) өнімін өндіруші заңды тұлғалар үшін КТС, егер мұндай кіріс ауыл шаруашылығы өнімін, акваөсіру (балық өсіру шаруашылығы) өнімін өндіру, өзі өндірген аталған өнімді, сондай-ақ осындай қайта өңдеу өнімдерін қайта өңдеу мен өткізу жөніндегі қызметті жүзеге асырудан алынса - 10% ҚР СК 313-бабының 2-тармағы;
• резиденттердің кірістерінен төлем көзінен салық салынатын КТС - 15% 313-баптың 3-тармағы;
• бейрезиденттердің кірістерінен төлем көзінен салық салынатын, осындай бейрезиденттердің тұрақты мекемесімен байланысты емес КТС - 5%-дан 20%-ға дейін, ҚР СК 646-бабы;
• КТС-ке қосымша Қазақстан Республикасында қызметін тұрақты мекеме арқылы жүзеге асыратын бейрезидент заңды тұлғаның таза табысы – 15%. ҚР СК 652-бабы.

Есептілік

Мемлекеттік мекемелерді; мемлекеттік орта білім беретін оқу орындарын; 110.00 немесе 150.00-нысандары бойынша декларацияны толтыратын жер қойнауын пайдаланушылар қоспағанда, Қазақстан Республикасында қызметін тұрақты мекеме арқылы жүзеге асыратын резидент заңды тұлғалар, бейрезидент заңды тұлғалар КТС бойынша декларацияны (СЕН 100.00) жасайды, оны есепті кезеңнен кейінгі жылдың 31 наурызынан кешіктірмей тапсыру қажет.

Салық кезеңі - жыл.

КТС бойынша салық есептілігінің нысандары:

СЕН 100.00 - барлық ЖШС тапсырады, оған мыналар кірмейді:

СЕН 150.00 - жер қойнауын пайдаланушылар;

СЕН 110.00 - қызметін жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшартқа сәйкес жүзеге асыратын жер қойнауын пайдаланушылар;

Аванстық төлемдер

ҚР СК 305-бабы негізінде - Алдыңғы есепті кезеңнің алдындағы салық кезеңі үшін түзетулерді ескере отырып, жылдық жиынтық кірісі (ЖЖК) 325 000 еселенген АЕК мөлшерінен асатын салық төлеушілер (қаржы жылының 1 қаңтарына) КТС бойынша аванстық төлемдерді төлеушілер болып табылады. ҚР СК 305-бабының 1-тармағы.

КТС бойынша аванстық төлемдерді салық төлеушілердің мынадай санаттары есептемейді және төлемейді:

егер осы тармақта өзгеше көзделмесе, түзетулер ескеріле отырып, алдыңғы салықтық кезеңнің алдындағы салықтық кезең үшін жылдық жиынтық кірісі республикалық бюджет туралы заңда белгіленген және алдыңғы қаржы жылының алдындағы қаржы жылының 1 қаңтарына қолданыста болатын АЕК-тің 325 000 еселенген мөлшеріне тең сомадан аспайтын салық төлеушілер;

2) егер осы баптың 4-тармағында өзгеше белгіленбесе, жаңадан құрылған (пайда болған) салық төлеушілер – тіркеуші органда мемлекеттік (есептік) тіркеу жүзеге асырылған салықтық кезең ішінде, сондай-ақ кейінгі салықтық кезең ішінде;

3) салық төлеушілер ретінде салық органдарында жаңадан тіркелген, Қазақстан Республикасында қызметін заңды тұлғаның құрылымдық бөлімшесін ашпай тұрақты мекеме арқылы жүзеге асыратын бейрезидент-заңды тұлғалар – салық органдарында тіркеу жүзеге асырылған салықтық кезең ішінде, сондай-ақ кейінгі салықтық кезең ішінде ҚР СК 305-бабының 2-тармағы;

Төлеу мерзімдері

Салық төлеушілер - 1) мынадай мерзімдерде:

• есепті салықтық кезеңнің бірінші тоқсанының әрбір айы үшін тең үлестермен төлеуге жататын КТС бойынша аванстық төлемдерді (бұдан әрі осы баптың мақсаттары үшін – декларацияға дейінгі аванстық төлемдер);

• есепті салықтық кезеңнің екінші, үшінші, төртінші тоқсандарының әрбір айы үшін тең үлестермен төлеуге жататын корпоративтік табыс салығы бойынша аванстық төлемдерді (бұдан әрі осы баптың мақсаттары үшін – декларациядан кейінгі аванстық төлемдер) есептейді және төлейді;

2) мыналарды:

• алдыңғы салықтық кезең үшін корпоративтік табыс салығы бойынша декларация тапсырылғанға дейінгі кезең үшін төлеуге жататын корпоративтік табыс салығы бойынша аванстық төлемдер сомасының есеп-қисабын (бұдан әрі осы баптың мақсаттары үшін – декларацияға дейінгі аванстық төлемдердің есеп-қисабы);

• алдыңғы салықтық кезең үшін корпоративтік табыс салығы бойынша декларация тапсырылғаннан кейінгі кезең үшін төлеуге жататын корпоративтік табыс салығы бойынша аванстық төлемдер сомасының есеп-қисабын (бұдан әрі осы баптың мақсаттары үшін – декларациядан кейінгі аванстық төлемдердің есеп-қисабы) жасайды және салық төлеушінің тұрған жеріндегі салық органына ұсынады (ҚР СК 305-бабы).

Аванстық төлемдер сомасы:

Декларацияға дейін алдыңғы салықтық кезең үшін аванстық төлемдер сомаларының есеп-қисаптарында есептелген аванстық төлемдердің жалпы сомасының 1/4 бөлігі мөлшерінде есепті салықтық кезеңнің бірінші тоқсаны үшін есептеледі (есепке жазылады).

Алдыңғы салық кезеңі үшін КТС бойынша декларация тапсырылғанға дейінгі кезең үшін төленуге тиіс аванстық төлемдер сомасының есеп-қисабы есепті кезеңнің 1-тоқсаны үшін есепті жылдың 20 қаңтарынан кешіктірмей ұсынылады. ҚР СК 305-бабы 6-тармағының 1-тармақшасы.

Салық төлеушілер бюджетке КТС бойынша аванстық төлемдерді салық кезеңі ішінде әр айдың 25-інен кешіктірмей енгізуге міндетті. ҚР СК 306-бабы 6-тармағының 2-тармағы.

Декларациядан кейін есепті салық кезеңінің 20 сәуірінен кешіктірмей тапсырылады ҚР СК 305-бабы 6-тармағының 2-тармақшасы.

Салық төлеушілер ағымдағы салық кезеңі үшін корпоративтік табыс салығының болжамды сомасын негізге ала отырып, есепті салық кезеңінің 31 желтоқсанынан кешіктірмей декларациядан кейін аванстық төлемдердің қосымша есеп-қисабын тапсыруға құқылы.

Декларациядан кейінгі аванстық төлемдердің сомалары декларациядан кейінгі аванстық төлемдердің қосымша есеп-қисаптарында көрсетілген түзетулерді ескере отырып, теріс мәнге ие бола алмайды. ҚР СК 305-бабының 7-тармағы.

КТС бойынша аванстық төлемдер есепті салық кезеңінің екінші, үшінші, төртінші тоқсанының әрбір айы үшін тең үлестермен төленуге жатады (декларациядан кейінгі аванстық төлемдер) ҚР СК 305-бабы 1-тармағының 1-тармақшасы;