Тауарларды өткізу бойынша айналым тауарға меншік құқығын беруді, оның ішінде тауарды сатуды білдіреді.

2026 жылғы 1 қаңтардан бастап өткізу бойынша айналым

2026 жылғы 1 қаңтарға дейінгі өткізу бойынша айналым

2026 жылғы 1 қаңтардан бастап өткізу бойынша айналым

Жаңа Салық кодексі (2025 жылғы 18 шілдедегі № 214-VIII ҚР Кодексі) 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап күшіне енді.

Тауарларды өткізу бойынша айналым дегеніміз не

Жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді өткізу бойынша айналым нені білдіреді

Тауарларды өткізу бойынша айналым жасау күні

Жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді өткізу бойынша айналым жасау күні

Өткізу бойынша айналым мөлшері

Тауарларды өткізу бойынша айналым дегеніміз не

ҚР СК 452-бабына сәйкес тауарларды өткізу бойынша айналым:

1) мыналарды:

• тауарды сатуды, тауарды тиеп-жөнелтуді, оның ішінде төлемді бөліп төлеу шарттарымен және (немесе) басқа тауарларға, жұмыстарға, көрсетілетін қызметтерге айырбастай отырып, тауарды сатуды, тиеп-жөнелтуді;
• кәсіпорынды мүліктік кешен ретінде тұтастай сатуды;
• тауарды өтеусіз беруді;
• жұмыс берушінің жұмыскер алдындағы берешекті өтеу есебіне жұмыскерге тауарды беруін;
• кепіл берушінің кепілге салынған мүлікті сатып алушының немесе кепіл ұстаушының меншігіне беруін қоса алғанда, тауарға меншік құқығын беруді;

2) тауар экспортын;

3) тауарды тиеп-жөнелтуді, оның ішінде төлемді бөліп төлеу шарттарымен және (немесе) басқа тауарларға, жұмыстарға, көрсетілетін қызметтерге айырбастай отырып, тауарды тиеп-жөнелтуді;

4) лизинг нысанасы берілген құн бөлігінде мүлікті қаржы лизингіне беруді;

5) тауарды комиссия шарты немесе тапсырма шарты бойынша тиеп-жөнелтуді;

6) бұрын экспорт кедендік рәсімімен орналастырыла отырып әкетілген тауарды кері импорт кедендік рәсімімен орналастыруды;

7) ҚР СК 474-бабында көрсетілген тауардан басқа, еркін кедендік аймақ кедендік рәсімімен орналастырыла отырып, қосылған құн салығынсыз сатып алынған тауарды жоғалтуды білдіреді.

Жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді өткізу бойынша айналым нені білдіреді

Жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді өткізу бойынша айналым кез келген жұмыстар орындауды немесе қызметтер көрсетуді, оның ішінде өтеусіз орындауды немесе көрсетуді, сондай-ақ тауарды өткізуден ерекшеленетін, сыйақы үшін кез келген қызметті, оның ішінде:

1) лизинг шарттарынан басқа, мүліктік жалдау шарттары бойынша мүлікті уақытша иеленуге және пайдалануға беруді;

2) лизинг шарты бойынша мүлікті қаржы лизингіне беру кезіндегі сыйақыны;

3) зияткерлік меншік объектілеріне құқықтар беруді;

4) жұмыс берушінің жұмыскер алдындағы берешекті өтеу есебіне жұмыскерге жұмыстарды орындауын, қызметтерді көрсетуін;

5) аванстарды және айыппұл санкцияларын қоспағанда, тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді өткізуге байланысты талап ету құқықтарын басқаға беруді;

6) кәсіпкерлік қызметті шектеуге немесе тоқтатуға келісуді;

7) кредиттер (қарыздар, микрокредиттер) бойынша сыйақыны;

8) Қазақстан Республикасының банк заңнамасына сәйкес ислам банкінің үшінші тұлғаға тауарды кейіннен сату шарттарымен не мұндай шарттарсыз коммерциялық кредит беру арқылы сауда делдалы ретінде жеке және заңды тұлғаларды қаржыландыруын;

9) Қазақстан Республикасының теміржол көлігі туралы заңнамасына сәйкес уақытша теңгерімдеу төлемақысын алуды білдіреді.

ҚР-да қызметін құрылымдық бөлімшелер арқылы жүзеге асыратын бейрезиденттер мынадай шарттардың бірі сақталған кезде:

• бейрезидент-заңды тұлғаның құрылымдық бөлімшесі жасасқан келісімшарт болса;
• бейрезидент-заңды тұлғаның құрылымдық бөлімшесі жұмыстар, көрсетілетін қызметтер бойынша жазып берген шот-фактура болса;
• бейрезидент-заңды тұлғаның құрылымдық бөлімшесі қол қойған орындалған жұмыстар, көрсетілген қызметтер актісі болса;
• бейрезидент-заңды тұлғамен жасалған, жұмыстар орындауды, қызметтер көрсетуді осындай бейрезидент-заңды тұлғаның құрылымдық бөлімшесінің жүзеге асыратыны көзделген келісімшарт болса;
• бейрезидент-заңды тұлға қол қойған орындалған жұмыстар, көрсетілген қызметтер актісінде осындай бейрезидент-заңды тұлғаның құрылымдық бөлімшесінің жұмыстарды орындағаны, қызметтерді көрсеткені көрсетілсе;
• орындалған жұмыстар, көрсетілген қызметтер үшін кірісті төлеу бейрезидент-заңды тұлғаның құрылымдық бөлімшесіне жүзеге асырылса, осындай құрылымдық бөлімшелердің жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді өткізу бойынша айналымын таниды.

Тауарларды өткізу бойынша айналым жасау күні

Тауарларды өткізу бойынша айналым жасау күні ҚР СК 460-бабымен регламенттелген.

ҚР СК 60-бабының 2,5, 7 – 12 және 14-тармақтарында көрсетілген айналымдарды қоспағанда, мыналар:

1) егер шарттың талаптарына сәйкес өнім берушінің (сатушының) тауарды жеткізу жөніндегі міндеті көзделсе – мынадай күндердің бірі:

• өнім беруші (сатушы) айқындаған, тауарды жеткізуді жүзеге асыратын тұлғаға, оның ішінде оның сенім білдірілген тұлғасына тауар берілген күн;
• тауар өнім берушінің (сатушының) көлік құралына тиелген күн;

2) егер шарт бойынша өнім берушінің (сатушының) тауарды жеткізу жөніндегі міндеті болмаса:

• Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасына сәйкес тауарды беру фактісін растайтын құжат ресімдеуге жататын кезде – өнім беруші (сатушы) және алушы (сатып алушы) осындай құжатқа қол қойған күн;
• қалған жағдайларда – Қазақстан Республикасының азаматтық заңнамасына сәйкес айқындалған алушының (сатып алушының) немесе ол айқындаған адамның, оның ішінде осындай тауарды жеткізуді жүзеге асырған адамның билігіне тауар берілген күн тауарларды өткізу бойынша айналымды жасау күні болып табылады.

2. ҚҚС төлеуші сатып алушының билігіне сәйкестендірілген тауарлардың берілгенін растайтын тауарға билік ету құжаттарының негізінде тауарлар өткізілген және тауарларды автожанармай құю станциялары өткізген кезде осындай тауарларды сатып алушыға іс жүзінде берілген күнге тура келетін айдың соңғы күнін өткізу бойынша айналымды жасау күні деп тануға құқылы.

Жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді өткізу бойынша айналым жасау күні

ҚР СК 460-бабының 4, 5, 6 және 13-тармақтарында белгіленген жағдайларды қоспағанда, жұмыстарды орындау, қызметтерді көрсету күні жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді өткізу бойынша айналымды жасау күні болып табылады.

Бұл ретте:

• орындалған жұмыстар, көрсетілген қызметтер актісінде;
• орындалған жұмыстардың, көрсетілген қызметтердің актісі болмаған жағдайда, Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасына сәйкес ресімделген жұмыстарды орындау, қызметтерді көрсету фактісін растайтын құжатта (шот-фактурадан басқа) көрсетілген қол қою күні жұмыстарды орындау, қызметтерді көрсету күні деп танылады.

Өткізу бойынша айналым мөлшері

1. Мәміле тараптары бағалар мен тарифтерге қосылған құн салығын қоспай қолданатын бағалар мен тарифтерді негізге ала отырып, өткізілетін тауарлардың, жұмыстардың, көрсетілетін қызметтердің құны ретінде айқындалады. (ҚР СК 461-бабы)

Тауар төлемді бөліп төлеу шарттарымен өткізілген кезде өткізілетін тауардың құны шарттың талаптарында көзделген барлық төлемдер ескеріле отырып айқындалады.

2. Үшінші тұлғалар үшін төлеу бойынша көрсетілетін қызметтерді ұсыну кезінде өткізу бойынша айналым мөлшері комиссиялық сыйақы мөлшерінде айқындалады.

3. Төлеуге жататын (төленген) акциз сомасы:

1) алыс-беріс шикізатын қайта өңдеу өнімі болып табылатын бензинді (авиациялық бензинді қоспағанда), дизель отынын беру кезінде алыс-беріс шикізатын қайта өңдеу бойынша қызметтер көрсететін осындай акцизделетін тауарды өндірушінің өткізу бойынша айналымының мөлшеріне енгізілмейді;

2) қалған жағдайларда – өткізу бойынша айналым мөлшеріне енгізіледі.

4. ҚҚС төлеушінің тауарлардың қалдықтары түріндегі айналымының мөлшері қайта бағалау мен құнсыздану есепке алынбай, айналымды жасау күніне ҚҚС-ын осындай төлеушінің бухгалтерлік есепке алуында көрсетілуге жататын (көрсетілген), осындай тауарлардың баланстық құны мөлшерінде айқындалады.

ҚҚС төлеушіде:

1) қайта ұйымдастыруға байланысты, ол ҚҚС бойынша тіркеу есебінен шығарылған кезде, сондай-ақ бөлініп шығу арқылы қайта ұйымдастыру кезінде – бөлу балансында немесе беру актісінде көрсетілген, бірақ қосылған құн салығын осындай төлеушінің бухгалтерлік есепке алуында көрсетілуге жататын (көрсетілген) баланстық құннан төмен емес тауардың айналымды жасау күніне құны;

2) қалған жағдайларда – қайта бағалау мен құнсыздану есепке алынбай, айналымды жасау күніне қосылған құн салығын осындай төлеушінің бухгалтерлік есепке алуында көрсетілуге жататын (көрсетілген) тауардың баланстық құны тауардың баланстық құны болып табылады.

ҚҚС төлеуші тауарлардың қалдықтары түріндегі айналым бойынша ҚР СК 205-бабына сәйкес тауарлардың қалдықтары жөніндегі салықтық тіркелімді жасайды.

5. Қосылған құн салығын төлеуші бейрезиденттен жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді сатып алу кезінде жасайтын айналым мөлшері ҚР СК 463-бабына сәйкес айқындалады.

6. Осы бөлімнің мақсатында шетел валютасымен операция айналым жасау күніне белгіленген валютаның ресми бағамы қолданыла отырып, Қазақстан Республикасының ұлттық валютасымен қайта есептеледі.

2026 жылғы 1 қаңтарға дейінгі өткізу бойынша айналым

ҚР Салық кодексінің 372-бабына сәйкес - Тауарларды өткізу бойынша айналым тауарға меншік құқығын беруді, оның ішінде тауарды сатуды білдіреді.

Тауарларды өткізу бойынша айналым дегеніміз не

Жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді өткізу бойынша айналым нені білдіреді

Тауарларды өткізу бойынша айналым жасау күні

Жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді өткізу бойынша айналым жасау күні

Өткізу бойынша айналым мөлшері

Тауарларды өткізу бойынша айналым дегеніміз не

1.Тауарларды өткізу бойынша айналым:

      1) мыналарды:

• тауарды сатуды, тауарды тиеп-жөнелтуді, оның ішінде төлемді бөліп төлеу шарттарымен және (немесе) басқа тауарларға, жұмыстарға, көрсетілетін қызметтерге айырбастай отырып, тауарды сатуды, тиеп-жөнелтуді;
• кәсіпорынды мүліктік кешен ретінде тұтастай сатуды;
• тауарды өтеусіз беруді;
• жұмыс берушінің жұмыскер алдындағы берешекті өтеу есебіне жұмыскерге тауарды беруін;
• кепіл берушінің кепілге салынған мүлікті сатып алушының немесе кепіл ұстаушының меншігіне беруін қоса алғанда, тауарға меншік құқығын беруді;

2) тауар экспортын;
3) тауарды тиеп-жөнелтуді, оның ішінде төлемді бөліп төлеу шарттарымен және (немесе) басқа тауарларға, жұмыстарға, көрсетілетін қызметтерге айырбастай отырып, тауарды тиеп-жөнелтуді;
4) лизинг нысанасы берілген құн бөлігінде мүлікті қаржы лизингіне беруді;
5) тауарды комиссия шарты немесе тапсырма шарты бойынша тиеп-жөнелтуді;
6) бұрын экспорт кедендік рәсімімен орналастырыла отырып әкетілген тауарды кері импорт кедендік рәсімімен орналастыруды;
7) ҚР СК 394-бабында көрсетілген тауардан басқа, еркін кедендік аймақ кедендік рәсімімен орналастырыла отырып, қосылған құн салығынсыз сатып алынған тауарды жоғалтуды білдіреді.

Жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді өткізу бойынша айналым нені білдіреді

Жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді өткізу бойынша айналым кез келген жұмыстар орындауды немесе қызметтер көрсетуді, оның ішінде өтеусіз орындауды немесе көрсетуді, сондай-ақ тауарды өткізуден ерекшеленетін, сыйақы үшін кез келген қызметті, оның ішінде:

1) лизинг шарттарынан басқа, мүліктік жалдау шарттары бойынша мүлікті уақытша иеленуге және пайдалануға беруді;
2) лизинг шарты бойынша мүлікті қаржы лизингіне беру кезіндегі сыйақыны;
3) зияткерлік меншік объектілеріне құқықтар беруді;
4) жұмыс берушінің жұмыскер алдындағы берешекті өтеу есебіне жұмыскерге жұмыстарды орындауын, қызметтер көрсетуін;
5) аванстарды және айыппұл санкцияларын қоспағанда, тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді өткізуге байланысты талап ету құқықтарын басқаға беруді;
6) кәсіпкерлік қызметті шектеуге немесе тоқтатуға келісуді;
7) кредит (қарыз, микрокредит) беруді;
8) Қазақстан Республикасының банктер және банк қызметі туралы заңнамасына сәйкес ислам банкінің үшінші тұлғаға тауарды кейіннен сату шарттарымен не мұндай шарттарсыз коммерциялық кредит беру арқылы сауда делдалы ретінде жеке және заңды тұлғаларды қаржыландыруын білдіреді;

Тауарларды өткізу бойынша айналым жасау күні

1. ҚР СК 379-бабының 2, 5, 7 - 12 және 14-тармақтарында көрсетілген айналымдарды қоспағанда, мыналар:

1) егер шарттың талаптарына сәйкес өнім берушінің (сатушының) тауарды жеткізу жөніндегі міндеті көзделсе – мынадай күндердің бірі:

• өнім беруші (сатушы) айқындаған, тауарды жеткізуді жүзеге асыратын тұлғаға, оның ішінде оның сенім білдірілген тұлғасына тауар берілген күн;
• тауар өнім берушінің (сатушының) көлік құралына тиелген күн;

2) егер шарт бойынша өнім берушінің (сатушының) тауарды жеткізу жөніндегі міндеті болмаса:

• Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасына сәйкес тауарды беру фактісін растайтын құжат ресімдеуге жататын кезде – өнім беруші (сатушы) және алушы (сатып алушы) осындай құжатқа қол қойған күн;
• қалған жағдайларда – Қазақстан Республикасының азаматтық заңнамасына сәйкес алушының (сатып алушының) немесе ол айқындаған адамның, оның ішінде осындай тауарды жеткізуді жүзеге асырған адамның билігіне тауар берілген күн тауарларды өткізу бойынша айналымды жасау күні болып табылады.

2. Сатып алушының билігіне сәйкестендірілген тауарлардың берілгенін растайтын тауарға билік ету құжаттарының негізінде тауарлар өткізілген кезде осындай тауарлар сатып алушыға іс жүзінде берілген күнге тура келетін айдың соңғы күні өткізу бойынша айналымды жасау күні болып табылады.

Жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді өткізу бойынша айналым жасау күні

3. Осы баптың 4, 5, 6 және 13-тармақтарында белгіленген жағдайларды қоспағанда, жұмыстарды орындау, қызметтерді көрсету күні жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді өткізу бойынша айналымды жасау күні болып табылады.

Бұл ретте:

• орындалған жұмыстар, көрсетілген қызметтер актісінде;
• орындалған жұмыстардың, көрсетілген қызметтердің актісі болмаған жағдайда, Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасына сәйкес ресімделген жұмыстарды орындау, қызметтерді көрсету фактісін растайтын құжатта (шот-фактурадан басқа) көрсетілген қол қою күні жұмыстарды орындау, қызметтерді көрсету күні деп танылады.

Өткізу бойынша айналым мөлшері

Өткізу бойынша айналым мөлшері, егер Қазақстан Республикасының трансферттік баға белгілеу туралы заңнамасында өзгеше көзделмесе, мәміле тараптары бағалар мен тарифтерге қосылған құн салығын қоспай қолданатын бағалар мен тарифтерді негізге ала отырып, өткізілетін тауарлардың, жұмыстардың, көрсетілетін қызметтердің құны ретінде айқындалады.

Тауар төлемді бөліп төлеу талаптарымен өткізілген кезде өткізілетін тауардың құны шарттың талаптарында көзделген барлық төлемдер ескеріле отырып айқындалады.