Қосарланған салық салу – бұл екi немесе бiрнеше елде бiр мезгiлде бiр ғана операция бойынша бiрдей салықтарды төлеу. Әдетте, бұл проблема әр түрлі мемлекеттерде бизнес жүргізетін кәсіпкерлер мен ірі компанияларда туындайды.

Қосарланған салық салу әртүрлі тәсілдермен жойылуы мүмкін. Олардың бірі – мемлекеттің бұрын шетелде төленген салықты қайта төлеуді болдырмайтын ішкі құқықтық нормаларды енгізуі. Басқа тәсіл – елдер арасында салық салу тәртібін реттейтін мемлекетаралық келісімдер жасасу. 

2026 жылғы 1 қаңтардан бастап қосарланған салық салу

2026 жылғы 1 қаңтарға дейінгі қосарланған салық салу 

2026 жылғы 1 қаңтардан бастап қосарланған салық салу

Жаңа Салық кодексі (2025 жылғы 18 шілдедегі № 214-VIII ҚР Кодексі) 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап күшіне енді.

Қосарланған салық салуды жою уағдаласушы мемлекеттердiң әрқайсысы салық төлеушiге салықты уағдаласушы мемлекеттердiң бiрiнде бiр рет қана төлеуге мүмкiндiк беретiн рәсiмдi бiлдiредi.

Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2025 жылғы 6 қазандағы № 579 бұйрығымен пайда салығының номиналды мөлшерлемесі Қазақстан Республикасындағы корпоративтік табыс салығы мөлшерлемесінің 75 пайызынан астамын құрайтын, қосарланған салық салуды болғызбау және салықтарды төлеуден жалтаруға жол бермеу мәселелерін реттейтін халықаралық шарт күшіне енген елдердің тізімі бекітілді.

Бұйрық 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап қолданысқа енгізіледі және 31.12.2027 қоса алғанда қолданылады.

Мақсаты – Қазақстан Республикасы Салық кодексінің 332-бабы 1-тармағының 1) тармақшасын іске асыру.

Күтілетін нәтиже:

• салық төлеушілер мен мемлекеттік кірістер органдары арасындағы сенім дәрежесін жақсарту;

• бақыланатын шетелдік компанияларды (БШК) әкімшілендіруді жетілдіру;

• салық төлеушінің қызметіне шамадан тыс араласуды болдырмау;

• салық төлеушілерді салық міндеттемелерін дербес орындауға ынталандыру.

Қосарланған салық салуды болдырмау және салық төлеуден жалтаруға жол бермеу мәселелерін реттейтін халықаралық шарттар бойынша ережелер ҚР Салық кодексінің 75-тарауымен регламенттелген.

Халықаралық шартты қолдану шарттары мен тәртібі

Бейрезиденттің төленген табыс салығын қайтаруға өтініш беру тәртібі

Бейрезиденттің резиденттігін растайтын құжатқа қойылатын талаптар

ҚР көздерінен алынған кірістердің және ұсталған, төленген салықтардың сомасы туралы анықтама

Халықаралық шартты қолдану шарттары мен тәртібі

ҚР СК 698-бабына сәйкес тараптарының бірі ҚР болып табылатын, қосарланған салық салуды болғызбау және салық төлеуден жалтарудың алдын алу мәселелерін реттейтін халықаралық шарт осындай шарт жасасқан мемлекеттердің біреуінің немесе екеуінің де резиденті болып табылатын тұлғаларға қолданылады.

Егер резидент халықаралық шарттың ережелерін халықаралық шарт жасасқан мемлекеттің резиденті болып табылмайтын басқа тұлғаның мүддесі үшін пайдаланса, осы баптың ережелері халықаралық шарт жасасқан мемлекеттің осы резидентіне қолданылмайды.

Егер халықаралық шартқа салық базасының бұлыңғырлануына және салық салудан пайданы шығаруға қарсы іс-қимыл мақсатында салық келісімдеріне қатысты шараларды орындау жөніндегі көпжақты халықаралық шартпен өзгерістер енгізілсе, осындай халықаралық шарт енгізілген өзгерістер ескеріле отырып, қолданылады.

Салық агенті осы Кодекстің ережелеріне сәйкес бейрезиденттің кірістерінен есептелген табыс салығының сомасын бейрезиденттің кірісінен ұстап қалмай өз қаражаты есебінен төлеген кезде халықаралық шарттың ережелері қолданылмайды.

Бейрезиденттің төленген табыс салығын қайтаруға өтініш беру тәртібі

1. Халықаралық шарттың ережелерін қолданған кезде, ҚР СК 699-бабында атап өтілгендей, бейрезиденттің осы бапта және ҚР СК 700 және 701-баптарында айқындалған тәртіппен табыс салығын қайтарып алуға мынадай:

1) салық агенті Қазақстан Республикасындағы көздерден алынған бейрезиденттің кірістерінен табыс салығын ұстап қалған және бюджетке аударған;

2) бейрезидент халықаралық шартқа сәйкес тұрақты мекеме құруға алып келмейтін құрылымдық бөлімше арқылы Қазақстан Республикасындағы қызметті жүзеге асырудан түсетін кірістерінен табыс салығын есептеген және төлеген;

3) бейрезидент ҚР-ғы көздерден алынған кірістерінен табыс салығын бюджетке төлеген жағдайларда құқығы бар.

Бұл ретте бейрезидент төленген табыс салығын бюджеттен қайтарып алуға ҚР СК 699-бабының 3 және 4-тармақтарында айқындалған құжаттарды қоса бере отырып, салықтық өтінішті салық органына ұсынуға міндетті.

2. Өтінішті бейрезидент уәкілетті орган бекіткен нысан бойынша салық агенті тұрған (тұрғылықты, болатын) жеріндегі салық органына қатысты жоғары тұрған орган болып табылатын салық органына екі данада ұсынады.

Өтінішті салық органына ұсыну күні салық органының өтінішті алған күні болып табылады.

3 Өтінішке мынадай құжаттар:

1) жұмыстар орындауға, қызметтер көрсетуге немесе өзге де мақсаттарға келісімшарттардың (шарттардың, келісімдердің) көшірмелері;

2) бейрезиденттің резиденттігін растайтын құжат;

3) алынған кірістер мен ұсталған, төленген салықтардың сомасын растайтын бухгалтерлік немесе өзге де құжаттардың көшірмелері;

4) қызметтерді көрсету, жұмыстарды орындау фактісін растайтын құжаттардың көшірмелері;

5) бейрезидент Қазақстан Республикасының аумағында осындай мақсаттар үшін жалдаған жұмыскерлер немесе басқа да персоналдар арқылы жұмыстар орындаған, қызметтер көрсеткен жағдайда – осындай жеке тұлғалардың жеке басын куәландыратын құжаттарының және олардың Қазақстан Республикасының аумағында болу мерзімдерін растайтын құжаттардың көшірмелері;

6) заңды тұлға өтініш берген жағдайда қосымша

• құрылтай құжаттарының нотариат куәландырған көшірмелері не
• құрылтайшыларды (қатысушыларды) және бейрезидент-заңды тұлғаның мажоритарлық акционерлері көрсетіле отырып, сауда тізілімінен (акционерлер тізілімінен) немесе бейрезидент тіркелген мемлекеттің заңнамасында көзделген өзге де ұқсас құжаттан үзінді көшірмелер қоса берілуге тиіс.

Бейрезиденттің шет мемлекет заңнамасының талаптарына сәйкес құрылтай құжаттары немесе сауда тiзiлiмiнде (акционерлердiң тiзiлiмiнде) немесе бейрезидент тіркелген мемлекеттің заңнамасында көзделген өзге де ұқсас құжатта тiркеу бойынша мiндеттемесі болмаған жағдайда осындай бейрезидент салық агентіне:

• бейрезидентті құруға негiз болған, құқықтық (заңдық) күшін осындай бейрезидент тіркелген шет мемлекеттiң тиiстi органы растаған құжатты (актіні)
• не қатысушысы бейрезидент болып табылатын шоғырландырылған топтың ұйымдық құрылымын көрсететін, оның барлық қатысушылары мен олардың географиялық орналасқан жерін (шоғырландырылған топ қатысушылары жасалған (құрылған) мемлекеттердің (аумақтардың) атауын) және барлық шоғырландырылған топ қатысушыларының мемлекеттік және салықтық тіркеу нөмірлері көрсетілген өзге де құжатты ұсынады.

Өтінішті жеке тұлға ұсынған жағдайда жеке басты куәландыратын құжаттың көшірмесі қосымша ұсынылады.

Өтініш ҚР СК 699-бабының 4-тармағына сәйкес ұсынылған жағдайда осы тармақтың ережелері қолданылмайды.

Бейрезидент жұмыстар орындаудан, қызметтер көрсетуден түскен кірістерден ұсталған табыс салығын қайтаруға өтінішті Қазақстан Республикасында жұмыстар орындау, қызметтер көрсету аяқталған соң ұсынады.

Бейрезидент ұзақ мерзімді келісімшарттар бойынша салық органына өтінішті жұмыстар орындаудың, қызметтер көрсетудің әрбір кезеңінің аяқталуына қарай ұсынуға құқылы.

Ұзақ мерзімді келісімшарт оның жасалған күнінен бастап он екі айлық кезең ішінде аяқталмаған, жұмыстар орындауға, қызметтер көрсетуге арналған келісімшарт (шарт) болып табылады.

Егер халықаралық шартта өзгеше белгіленбесе, бейрезидент өтінішті салық органына талап қоюдың ескіру мерзімі өткенге дейін ұсынады.

Бейрезиденттің резиденттігін растайтын құжатқа қойылатын талаптар

1. Бейрезиденттің резиденттігін растайтын құжат кірісті алушы – бейрезиденттің Қазақстан Республикасымен халықаралық шарт жасасқан мемлекеттің резиденті болып табылатынын растайтын, мынадай:

1) резиденті бейрезидент болып табылатын шет мемлекеттің құзыретті органы куәландырған түпнұсқа түрінде ұсынылған ресми құжат болып табылады. Бейрезиденттің резиденттігін растайтын құзыретті органның лауазымды адамының қолтаңбасы мен мөрі Қазақстан Республикасының заңнамасында айқындалған тәртіппен заңдастырылуға немесе құзыретті органның лауазымды адамының қолтаңбасы мен мөрін заңдастыратын құжат:

• заңдастыруды жүзеге асыратын мемлекеттік органның интернет-ресурсында;
• өзге де мемлекеттік ұйымның немесе шет мемлекеттің электрондық апостилдерін жинауды (сақтауды) жүзеге асыратын қоғамдық нотариаттық палатаның интернет-ресурсында орналастырылуға тиіс;

2) құжат түпнұсқасының нотариат куәландырған көшірмесі түрінде ұсынылған ресми құжат болып табылады. Шетелдік нотариустың қолы мен мөрі Шетелдік нотариустың қолтаңбасы мен мөрі Қазақстан Республикасының заңнамасында айқындалған тәртіппен заңдастырылуға немесе шетелдік нотариустың қолтаңбасы мен мөрін заңдастыратын құжат:

• заңдастыруды жүзеге асыратын мемлекеттік органның интернет-ресурсында;
• өзге де мемлекеттік ұйымның немесе шет мемлекеттің электрондық апостилдерін жинауды (сақтауды) жүзеге асыратын қоғамдық нотариаттық палатаның интернет-ресурсында орналастырылуға тиіс;

3) шет мемлекеттің құзыретті органының интернет-ресурсында орналастырылған, бейрезиденттің резиденттігін растайтын электрондық құжаттың қағаз көшiрмесi түрінде ұсынылған ресми құжат болып табылады.

Егер шет мемлекеттің құзыретті органының интернет-ресурсында электрондық құжаттың қағаз көшірмесінің қысқартылған (толық емес) нұсқасы орналастырылса, бірақ онда бейрезидент шет мемлекеттің резиденті болып табылатындығы расталса, мұндай құжат аталған тұлғаның көрсетілген кезеңдегі резиденттігін растайтын құжат болып танылады.

2. Егер мынадай жағдайларда:

• бейрезиденттің резиденттігін растайтын құжат шет мемлекеттің құзыретті органының интернет-ресурсында орналастырылған болса;
• осы баптың 1-тармағында көрсетілген (көрсетілетін) тұлғаның (тұлғалардың) қолтаңбасы мен мөрінің түпнұсқалығын куәландырудың өзге де тәртібі:
• Қазақстан Республикасының халықаралық шартында;
• осы Кодекстің 232-бабына сәйкес жүргізілетін өзара келісу рәсімі шеңберінде уәкілетті орган мен шет мемлекеттің құзыретті органы арасында;
• ЕАЭО органының шешімімен белгіленсе, Қазақстан Республикасының заңнамасында айқындалған тәртіппен заңдастыру талап етілмейді.

3. Мынадай кезде:

• бейрезиденттің резиденттігін растайтын құжатта уақыт кезеңі көрсетілген кезде – көрсетілген кезең ішінде;
• резиденттік белгілі бір күнге расталған кезде – бейрезиденттің резиденттігі расталған күнге дейінгі күнтізбелік жылдың басынан бергі уақыт кезеңіне;
• бейрезиденттің резиденттігін растайтын құжатта уақыт кезеңі болмаған кезде – осындай құжат берілген (шет мемлекеттің құзыретті органының интернет-ресурсында орналасқан) күнтізбелік жыл ішінде бейрезидент Қазақстан Республикасымен халықаралық шарт жасасқан мемлекеттің резиденті деп танылады.

ҚР көздерінен алынған кірістердің және ұсталған, төленген салықтардың сомасы туралы анықтама

1. Бейрезидент ҚР-ғы көздерден алынған кірістердің және ұсталған, төленген салықтардың сомасы туралы анықтаманы, егер осындай салық Қазақстан Республикасының бюджетіне, оның ішінде халықаралық шарт негізінде төлеуге жататын болса және ҚР СК 699, 700 және 701-баптарына сәйкес қайтаруға жатпайтын болса, салық органынан алуға құқылы.

Салық органынан анықтаманы салық агенті де осындай салық агенті бейрезидентке есептеген және (немесе) төлеген кірістердің және осындай кірістен ұсталған (төленген) салықтардың сомасы бойынша алуға құқылы. Бұл ретте ҚР СК 38-бабына сәйкес сенімхаттың болуы талап етілмейді.

2. Анықтама алу үшін бейрезидент (салық агенті) салықтық өтінішті мынадай салық органына:

1) Қазақстан Республикасында қызметті тұрақты мекеме құрмай жүзеге асыратын бейрезидент-заңды тұлғаның кірістері бойынша – салық агентінің тұрған жеріндегі;

2) бейрезиденттің тұрақты мекемесі – осындай тұрақты мекеме тұрған жердегі;

3) Қазақстан Республикасындағы көздерден түсетін кірістерден салықты дербес төлейтін шетелдік немесе азаматтығы жоқ адам – Қазақстан Республикасындағы келген (тұрғылықты) жері бойынша;

4) осы тармақтың 3) тармақшасында көрсетілмеген шетелдіктің немесе азаматтығы жоқ адамның кірістері бойынша – салық агентінің тұрған жеріндегі салық органына ұсынуға міндетті.

4. Анықтама мынадай күндерден барынша кешірек:

• салықтық өтініш берілген күннен;
• бейрезиденттің есебіне жазылған және салық төлеуге жататын кірістерінің сомалары көрсетілген салықтық есептіліктің тиісті нысанын бейрезидент-салық төлеуші және (немесе) салық агенті ұсынған күннен бастап күнтізбелік он күннен кешіктірілмей беріледі.

Қосарланған салық салуды болдырмау туралы халықаралық шарт негізінде төленген табыс салығын қайтаруға салықтық өтініш

Қосарланған салық салуды болдырмау: 2026 жылдан бастап елдердің тізімі

2026 жылғы 1 қаңтарға дейінгі қосарланған салық салу

Қосарланған салық салу – бұл бiр кіріске екi немесе бiрнеше елде салық салынатын салық салу.

Қазақстан Республикасында табыс салығының номиналды мөлшерлемесі 75 пайыздан асатын қосарланған салық салуды болдырмау және салық төлеуден жалтаруға жол бермеу мәселелерiн реттейтiн халықаралық шарт күшiне енген елдердiң тiзiмi қолданылады.

Қосарланған салық салуды жою уағдаласушы мемлекеттердiң әрқайсысы салық төлеушiге салықты уағдаласушы мемлекеттердiң бiрiнде бiр рет қана төлеуге мүмкiндiк беретiн рәсiмдi бiлдiредi.

ҚР Салық кодексінің 75-тарауында қосарланған салық салуды болдырмау және салық төлеуден жалтаруға жол бермеу мәселелерін реттейтін халықаралық шарттар бойынша арнайы ережелер қамтылған.

Салық кодексінің 675-бабына сәйкес Салық кодексінің 19-бөлімінің ережелерін қолдану мақсатында

бейрезиденттің резиденттігін растайтын құжат кірісті алушы – бейрезиденттің Қазақстан Республикасымен халықаралық шарт жасасқан мемлекеттің резиденті болып табылатынын растайтын, мынадай:

1) резиденті бейрезидент болып табылатын шет мемлекеттің құзыретті органы куәландырған түпнұсқа түрінде ұсынылған ресми құжат болып табылады.

Бейрезиденттің резиденттігін растайтын құзыретті органның лауазымды адамының қолтаңбасы мен мөрі Қазақстан Республикасының заңнамасында айқындалған тәртіппен заңдастырылуға немесе құзыретті органның лауазымды адамының қолтаңбасы мен мөрін заңдастыратын құжат:

• заңдастыруды жүзеге асыратын мемлекеттік органның интернет-ресурсында;
• өзге мемлекеттік ұйымның немесе шет мемлекеттің электрондық апостилдерін жинауды (сақтауды) жүзеге асыратын қоғамдық нотариаттық палатаның интернет-ресурсында орналастырылуға тиіс;

2) осы тармақтың 1) тармақшасының талаптарына сәйкес келетін құжат түпнұсқасының нотариат куәландырған көшірмесі түрінде ұсынылған ресми құжат болып табылады. Шетелдік нотариустың қолтаңбасы мен мөрі Қазақстан Республикасының заңнамасында айқындалған тәртіппен заңдастырылуға немесе шетелдік нотариустың қолтаңбасы мен мөрін заңдастыратын құжат:

• заңдастыруды жүзеге асыратын мемлекеттік органның интернет-ресурсында; өзге мемлекеттік ұйымның немесе шет мемлекеттің электрондық апостилдерін жинауды (сақтауды) жүзеге асыратын қоғамдық нотариаттық палатаның интернет-ресурсында орналастырылуға тиіс.

3) шет мемлекеттің құзыретті органының интернет-ресурсында орналастырылған, бейрезиденттің резиденттігін растайтын электрондық құжаттың қағаз көшiрмесi түрінде ұсынылған ресми құжат болып табылады.

Егер мынадай жағдайларда:

• бейрезиденттің резиденттігін растайтын құжат шет мемлекеттің құзыретті органының интернет-ресурсында орналастырылған болса;
• осы баптың 1-тармағында көрсетілген (көрсетілетін) тұлғаның (тұлғалардың) қолтаңбасы мен мөрінің түпнұсқалығын куәландырудың өзге тәртібі:
• Қазақстан Республикасының халықаралық шартында;
• осы Кодекстің 221-бабына сәйкес жүргізілетін өзара келісу рәсімі шеңберінде уәкілетті орган мен шет мемлекеттің құзыретті органы арасында;
• Еуразиялық экономикалық одақ органының шешімімен белгіленсе, Қазақстан Республикасының заңнамасында айқындалған тәртіппен заңдастыру талап етілмейді.

Бейрезиденттің резиденттігін растайтын құжатта көрсетілген уақыт кезеңі ішінде бейрезидент Қазақстан Республикасы халықаралық шарт жасасқан мемлекеттің резиденті деп танылады.

Бұл ретте, резидентік белгілі бір күнге расталған жағдайда, бейрезидент резиденттік расталған күнге дейінгі күнтізбелік жылдың басынан бергі уақыт кезеңіне Қазақстан Республикасы халықаралық шарт жасасқан мемлекеттің резиденті деп танылады.

Егер резиденттікті растайтын құжатта резиденттіктің уақыт кезеңі көрсетілмесе, бейрезидент осындай құжат берілген (шет мемлекеттің құзыретті органының интернет-ресурсында орналасқан) күнтізбелік жыл ішінде Қазақстан Республикасымен халықаралық шарт жасасқан мемлекеттің резиденті деп танылады.

Гаага конвенциясының 3-бабына сәйкес құжатқа қол қойған адам болған қолдың түпнұсқалығын, сапаны куәландыру үшін талап етілуі мүмкін жалғыз формальдылық және тиісті жағдайда осы құжат бекітілген мөрдің немесе мөртаңбаның түпнұсқалығы Гаага конвенциясының 4-бабында көзделген апостильді бұл құжат жасалған мемлекеттің құзыретті органының қоюы болып табылады.

Гаага конвенциясының 5-бабына сәйкес апостиль қолдың түпнұсқалығын, құжатқа қол қойған адам сөз сөйлеген сапаны және тиісті жағдайда осы құжат бекітілген мөрдің немесе мөртаңбаның түпнұсқалығын куәландырады.

Осылайша, егер бейрезидент кірісті түпкілікті (нақты) алушы (иеленуші) болып табылса және Салық кодексінің 666-бабының 4-тармағында белгіленген мерзімде Салық кодексінің 675-бабының талаптарына сәйкес келетін бейрезиденттің резиденттігін растайтын құжатты табыс етсе, бейрезидент Халықаралық шарттың ережелерін қолдануға құқылы.

Қосарланған салық салуды болдырмау: 2026 жылдан бастап елдердің тізімі