Тарату балансы – кәсіпорын қызметінің қорытынды кезеңінде қалыптастырылған қаржы құжаты. Бұл құжат аралық және түпкілікті болуы мүмкін. Тарату балансы мүліктің қалдықтары, активтер мен кредиторлар алдындағы берешектер туралы мәліметтерді ашады.

Тарату есептілігі бойынша:

·        Аралық тарату балансы таратылатын заңды тұлға мүлкiнiң құрамына түгендеу жүргiзiлгеннен кейiн, сондай-ақ тарату комиссиясы кредиторлар мәлiмдеген шағымдар сомасын (егер олар болса) бекiткеннен кейiн жасалады.

·        Тарату балансы кредиторлармен толық есеп айырысқаннан кейiн не олардың талаптарын ең болмағанда iшiнара өтеуге қабiлеттi активтер қалмаған жағдайда жасалады.

Тарату және аралық баланстар бухгалтерлiк баланстың жалпы нысаны бойынша жасалады, сондықтан тарату балансын жасау кезiнде бухгалтерлiк баланстың үлгi нысанын алуға болады.

ҚР Салық кодексінің 58-бабына сәйкес резидент-заңды тұлға тарату туралы шешім қабылданған күннен бастап 3 жұмыс күні ішінде өзінің орналасқан жеріндегі салық органына бұл туралы жазбаша хабарлайды.

Таратылатын заңды тұлға аралық тарату балансы бекітілген күннен бастап 3 жұмыс күні ішінде өзінің орналасқан жеріндегі салық органына бір мезгілде:

·        салықтық тексеру жүргізу туралы салықтық өтінішті,

·        таратудың салықтық есептілігін ұсынады.

Салық тексеруі аяқталғаннан және ҚР СК-нің 58-бабында белгіленген ережелер орындалғаннан кейін таратылатын заңды тұлға орналасқан жері бойынша салық органына тарату балансын ұсынады.

Таратылатын заңды тұлға тарату балансын бір мезгілде мынадай талаптар сақталған жағдайда:

1) салықтық берешек, әлеуметтік төлемдер бойынша берешек болмаса;

2) салықтардың, бюджетке төленетін төлемдердің, өсімпұл мен айыппұлдардың артық (қате) төленген сомалары болмаса;

3) есепке жатқызылатын қосылған құн салығының осы Кодекстің 49-тарауына сәйкес қайтарылуға жататын, есепке жазылған салық сомасынан асып кетуі болмаса;

4) кеден органдары алатын кедендік баждарды, салықтарды, кедендік алымдар мен өсімпұлды есепке жатқызуды және (немесе) олардың артық (қате) төленген сомаларын қайтаруды жүргізуге арналған орындалмаған салықтық өтініш болмаса, салықтық тексеру аяқталып, ҚР СК 58-бабының 12-тармағында белгіленген ережелер орындалған күннен бастап үш жұмыс күні ішінде ұсынады.

Салықтық берешек, әлеуметтiк төлемдер бойынша берешек, салықтардың, бюджетке төленетін төлемдердiң, өсiмпұл мен айыппұлдардың артық (қате) төленген сомалары болған және (немесе) есепке жатқызылатын қосылған құн салығы осы Кодекстiң 49-тарауына сәйкес қайтарылуға жататын, есепке жазылған салық сомасынан асып кеткен жағдайда, таратылатын заңды тұлға тарату балансын:

1) салықтық берешек, әлеуметтік төлемдер бойынша берешек өтелген күннен;

2) салықтардың, бюджетке төленетін төлемдердің, өсімпұл мен айыппұлдардың артық (қате) төленген сомалары қайтарылған күннен;

3) есепке жатқызылатын қосылған құн салығының осы Кодекстің 49-тарауына сәйкес қайтарылуға жататын, есептелген салық сомасынан асып кетуі қайтарылған күннен;

4) кеден органдары алатын кедендік баждардың, салықтардың, кедендік алымдар мен өсімпұлдың артық (қате) төленген сомалары қайтарылған күннен кейін келетін күннен бастап үш жұмыс күні ішінде ұсынады.

Таратылатын резидент заңды тұлғалардың жекелеген санаттарының салық міндеттемелерін орындау ерекшеліктері ҚР Салық кодексінің 59-бабында регламенттелген.

Салықтар бойынша аудит қорытындысының нәтижелері бойынша қызметін тоқтататын таратылатын резидент заңды тұлғалардың жекелеген санаттарының салық міндеттемесін орындау ерекшеліктері ҚР СК 60-бабында келтірілген.

Түпкілікті тарату балансын жасау тарату рәсімінің соңғы кезеңі болып табылады.

Түпкілікті тарату балансының кіріс қалдықтары таратудың (конкурстық іс жүргізудің) қорытындылары мен нәтижелілігі туралы, оның ішінде кредиторлардың қанағаттандырылған және қанағаттандырылмай қалған талаптары туралы көрнекі көріністі қамтамасыз ету үшін аралық баланстың деректеріне сәйкес келуге тиіс.

Тарату балансының активінде қандай да бір көрсеткіштер жоқ, өйткені барлық мүлік сатылуы не есептен шығарылуы және кәдеге жаратылуы, ал дебиторлық берешек өндіріліп алынуы тиіс. Пассивте кредиторлардың өтелмеген талаптары және кәсіпорынның меншік иесі шеккен шығындар көрсетіледі.

Аралық тарату балансы, жабу кезіндегі салық органына таратудың салықтық есептілігі