ҚҚС - бұл тауарларды, жұмыстарды немесе көрсетілетін қызметтерді өндіру және айналысы процесінде қосылған құн өсімінің бір бөлігін бюджетке аударуды, сондай-ақ тауарларды Қазақстан Республикасының аумағына импорттау кезінде аударымдарды білдіретін қосылған құн салығы. 

Бюджетке төленуге жататын ҚҚС сатылған тауарлар, жұмыстар немесе қызметтер үшін есептелген ҚҚС сомалары мен сатып алынған тауарлар, орындалған жұмыстар немесе көрсетілген қызметтер үшін төлеуге жататын салық сомалары арасындағы айырма ретінде айқындалады.

ҚҚС төлеушілер

ҚҚС бойынша міндетті есепке қоюға кім жатады

ҚҚС бойынша тіркеу есебіне ерікті түрде қою

ҚҚС мөлшерлемесі

Салық кезеңі

ҚҚС төлеу мерзімі

Импорт кезіндегі ҚҚС

Жауапкершілік

ҚҚС төлеушілер

ҚР СК 367-бабының 1-тармағына сәйкес мыналар Қазақстанда ҚҚС төлеушілер болып табылады:
1) Қазақстан Республикасында қосылған құн салығы бойынша тіркеу есебіне қою жүргізілген мынадай тұлғалар:
дара кәсіпкерлер, жеке практикамен айналысатын тұлғалар;
мемлекеттiк мекемелердi және орта білім беретін мемлекеттік оқу орындарын қоспағанда, резидент-заңды тұлғалар;
Қазақстан Республикасында қызметiн құрылымдық бөлімше арқылы жүзеге асыратын бейрезиденттер;
2) Еуразиялық экономикалық одақтың кеден заңнамасына және (немесе) Қазақстан Республикасының кеден заңнамасына сәйкес Қазақстан Республикасының аумағына тауарларды импорттайтын тұлғалар.

ҚҚС бойынша міндетті есепке қоюға кім жатады

Мыналарды:

мемлекеттік мекемелерді; резидент заңды тұлғалардың құрылымдық бөлімшелерін; шаруа немесе фермер қожалықтары үшін АСР осындай арнаулы салық режимі қолданылатын қызметі бойынша қолданатын салық төлеушілерді қоспағанда, резидент-заңды тұлғалар, Қазақстан Республикасында қызметін филиал, өкілдік арқылы жүзеге асыратын бейрезиденттер, дара кәсіпкерлер, жеке практикамен айналысатын адамдар осы бапта айқындалған тәртіппен ҚҚС бойынша тіркеу есебіне міндетті түрде қоюға жатады.
Егер ҚҚС бойынша тiркеу есебiне қою мақсаттары үшiн айналымның мөлшері күнтізбелік жыл ішінде ең төмен айналымнан асып кеткен жағдайда, ҚҚС бойынша тiркеу есебiне қоюға жататын тұлғалар орналасқан жеріндегі салық органына ҚҚС бойынша тіркеу есебі туралы салықтық өтінішті беруге міндетті.

ҚР Салық кодексінің 82-бабының 4-тармағына сәйкес - Ең төмен айналым республикалық бюджет туралы заңда белгіленген және тиісті қаржы жылының 1 қаңтарына қолданыста болатын АЕК-тің 20 000 мың еселенген мөлшерін құрайды.

Осы тармақтың бірінші бөлігінде белгіленген ең төмен айналымға оңайлатылған декларация негізінде АСР қолданатын дара кәсіпкердің республикалық бюджет туралы заңда белгіленген және тиісті қаржы жылының 1 қаңтарына қолданыста болатын АЕК-тің 124 184 еселенген мөлшері шегіндегі, үш құрамдасты интеграцияланған жүйе міндетті түрде қолданыла отырып, қолма-қол ақшасыз есеп айырысу нысанында жасалған айналымдары қосылмайды.

Сондай-ақ ең төмен айналымға бөлшек салықтың арнаулы салық режимін қолданатын салық төлеушінің айналымдары енгізілмейді.

ҚҚС бойынша тіркеу есебіне ерікті түрде қою.

ҚҚС бойынша тіркеу есебіне міндетті түрде қоюға жатпайтын тұлғалар мынадай тәсілдердің бірімен: өзі келу тәртібімен, қағаз жеткізгіште; электрондық нысанда; Бизнес-сәйкестендіру нөмірлерінің ұлттық тізілімінде резидент-заңды тұлғаны мемлекеттік тіркеу кезінде қосылған құн салығы бойынша тіркеу есебіне алу туралы салықтық өтінішті беру жолымен қосылған құн салығы бойынша тіркеу есебіне тұруға құқылы. ҚР СК 83-бабы.

 ҚҚС мөлшерлемесі

ҚҚС мөлшерлемесі 12 пайызды (12%) құрайды және салық салынатын айналым мен салық салынатын импорт мөлшеріне қолданылады. Тауарларды экспортқа өткізу (түсті және қара металл сынықтарынан басқа) және халықаралық тасымалдарға байланысты жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді орындау бойынша айналымдарға нөлдік мөлшерлеме (0%) бойынша ҚҚС салынады ҚР СК 422-бабының 1, 2-тармақтары.

Салық кезеңі

ҚҚС бойынша салық кезеңі күнтізбелік тоқсан болып табылады.

ҚҚС төлеушілер есепті салық кезеңінен кейінгі екінші айдың 15-інен кешіктірмей орналасқан жері бойынша салық органына әрбір салық кезеңі үшін қосылған құн салығы бойынша декларацияны (тоқсанына бір рет СЕН 300.00) тапсыруға. Декларациямен бір мезгілде декларацияға қосымша болып табылатын, салық кезеңі ішінде сатып алынған және өткізілген тауарлар, жұмыстар, қызметтер бойынша шот-фактуралардың тізілімдері тапсырылады. Сатып алынған және өткізілген тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер бойынша шот-фактуралар тізілімдерінің нысандарын уәкілетті орган белгілейді. ҚР СК 424-бабының 1, 2-тармақтары.

ҚҚС төлеу мерзімі

ҚҚС бюджетке салық төлеушінің орналасқан жері бойынша мынадай мерзімдерде: есепті салықтық кезеңнен кейінгі екінші айдың 25-і күнінен кешіктірмей – әрбір салықтық кезең үшін бюджетке төленуге тиіс ҚҚС-ның, сондай-ақ бейрезидент үшін есептелген ҚҚС-ның сомасы сомасы төленуге жатады. ҚР СК 425-бабының 1-тармағы.

Импорт кезіндегі ҚҚС

Салық кодексіне сәйкес, ЕАЭО аумағынан тауар импорты 12% мөлшерлеме бойынша ҚҚС салынуға жатады. Тауар импорты кезінде ҚҚС төлеушілер мен төлемеушілер ҚҚС төлейді.

ҚҚС төлеу - есепті айдан кейінгі айдың 20 күніне дейін, бірақ импорт бойынша салық есептілігін тапсырғанға дейін.

2020 жылғы 10 желтоқсандағы № 382-VI Заңымен ҚР СК-не енгізілген өзгерістерге сәйкес, 2021 жылғы 1 қаңтардан бастап ЕАЭО мүше мемлекеттерден ҚР аумағына тауарларды импорттау кезінде СЕН 320.00 Импортталған тауарлар бойынша жанама салықтар жөніндегі декларация ұсыну бойынша талап тоқтатылды. Салық төлеуші тауарларды әкелу және жанама салықтарды төлеу бойынша өтінішті ғана - СЕН 328.00, тапсыратын болады, бұл ретте осы өтініш салық декларациясы болып табылады.

Осылайша, ЕАЭО-ға мүше мемлекеттерден ҚР аумағына тауарларды импорттау кезінде 2021 жылғы қаңтарда ҚҚС есепке жатқызу қағаз тасығышта және электронды нысанда не тек электронды нысанда 328.00-нысаны бойынша тауарларды әкелу және жанама салықтарды төлеу туралы өтініш негізінде салық кезеңінен кейінгі айдың 20-күнінен кешіктірмей жүргізіледі (осы өтініш салық декларациясы болып табылады). ҚР СК 456-бабының 2-тармағы.

456-батың 5-тармағы сәйкес импортталған тауарлар бойынша ҚҚС салық төлеушілердің орналасқан (тұрғылықты) жері бойынша салық кезеңінен кейінгі айдың 20-сынан кешіктірілмей төленеді.

ҚР СК 442-бабының нормаларына сәйкес салық төлеушінің импортталған тауарларды есепке қабылдаған күні ҚҚС бойынша салық салынатын импортты жасау күні болып табылады. Егер осы тармақта өзгеше белгiленбесе:
1) осындай тауарларды бухгалтерлік есепте тану (көрсету) күндерінің неғұрлым ертерегі,
2) мұндай тауарларды Қазақстан Республикасының аумағына әкелу күні импортталған тауарларды есепке қабылдаған күн болып табылады.

Салық төлеушіде екі күн де болған кезде көрсетілген күндердің неғұрлым соңғысы импортталған тауарларды есепке алу күні болып танылады.

Жауапкершілік

ӘҚБтК-нің 269-бабына сәйкес салық төлеушінің Қазақстан Республикасының заңнамалық актілерінде белгіленген ҚҚС бойынша тіркеу есебіне қою туралы мемлекеттік кірістер органына салықтық өтініш беру мерзімін бұзуы - 50 АЕК мөлшерінде айыппұл салуға әкеп соғады. ӘҚБтК-нің 275-бабы 5-тармағының негізінде ҚҚС төлеуші ретінде есепке тұрмаған кезең үшін айналым жасау - есепке тұрмаған кезең үшін айналым сомасының 15% мөлшерінде айыппұл салуға әкеп соғады.

Калькулятор  ҚҚС (Қосылған құн салығы) есебі