Қазақстан Республикасының 2015 жылғы 23 қарашадағы № 414-V Еңбек кодексінің 9-тарауы кәсіптік даярлауға, қайта даярлауға және біліктілікті арттыруға арналған.
«Кәсіптік біліктілік туралы» Қазақстан Республикасының 2023 жылғы 04 шілдедегі № 14-VIII Заңы Ұлттық біліктілік жүйесі шеңберінде кәсіптік біліктілікті тану саласындағы қоғамдық қатынастарды реттейді.
Кәсіби біліктілік – кәсібі бойынша еңбек функцияларын орындау үшін талап етілетін құзыреттерді меңгеруді сипаттайтын кәсіби даярлық дәрежесі.
Кәсіби біліктілікті тану – кандидаттың кәсіби стандарттардың талаптарына, ал олар болмаған кезде біліктілік талаптарына сәйкестігі туралы бағалау және шешім қабылдау рәсімі.
Кәсіптік біліктілікті тану тәртібін ашатын «Кәсіптік біліктілікті тану қағидасын айқындау туралы» Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2023 жылғы 06 қыркүйектегі № 374 бұйрығы.
Жұмыс беруші өз компаниясының персоналын дамыту жөнінде шаралар қабылдауға құқылы
Бұл әртүрлі әдістермен мүмкін:
- біліктілікті арттыру – бұрын алған кәсіби білімдерін, іскерліктері мен дағдыларын қолдауға, кеңейтуге, тереңдетуге және жетілдіруге мүмкіндік беретін кәсіптік оқыту нысаны;
- дуальды оқыту – білім беру ұйымында оқытуды кәсіпорында (ұйымда) өндірістік оқытудың және кәсіптік практиканың міндетті кезеңдерімен ұштастыратын, жұмыс орындарын ұсынатын және кәсіпорынның (ұйымның), оқу орнының және білім алушының тең жауапкершілігі кезінде білім алушыларға өтемақы төлейтін кадрлар даярлау нысаны;
- кәсіптік даярлық – белгілі бір жұмыс түрін орындау үшін қажетті жаңа немесе өзгертілген кәсіптік дағдыларды игеру үшін тұлғаны дамытуға бағытталған кәсіптік оқыту нысаны;
- қайта даярлау – басқа кәсіпті немесе мамандықты игеруге мүмкіндік беретін кәсіптік оқыту нысаны;
- өндірістік оқыту – білім беру ұйымдарының және (немесе) кәсіпорындардың (ұйымдардың) базасында білім алушылардың теориялық білім, практикалық іскерліктер алуына бағытталған оқыту.
Ұйымның жұмыс істеуі мен дамуы үшін кәсіптік даярлаудың, қайта даярлаудың және біліктілікті арттырудың қажеттілігін, көлемі мен нысандарын жұмыс беруші дербес айқындайды.
Жұмыскерлерді кәсіптік оқыту қандай тәсілмен жүзеге асырылады
Жұмыс беруші жұмыскерлерді немесе онымен еңбек қатынастарында тұрмайтын өзге де адамдарды (оқитын) кәсіптік даярлауды, қайта даярлауды және олардың біліктілігін арттыруды:
1) тікелей ұйымда (жұмыс берушіде);
2) техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі, жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру бағдарламаларын іске асыратын білім беру ұйымдарында;
3) кадрларды кәсіптік даярлауды, қайта даярлауды және олардың біліктілігін арттыруды жүзеге асыратын өзге де ұйымдарда жүргізеді.
Кәсіпқойлықты дамыту жөніндегі іс-шаралар кімнің есебінен жүзеге асырылады
Жұмыс берушінің жолдамасы бойынша оқитындарды кәсіптік даярлау, қайта даярлау және олардың біліктілігін арттыру кәсіптік біліктілікті тану бойынша оқытуға немесе қызмет көрсетуге арналған шарттарға сәйкес жұмыс берушінің қаражаты немесе Қазақстан Республикасының заңнамасында тыйым салынбаған өзге де қаражат есебінен жүзеге асырылады.
Кәсіптік даярлаудан, қайта даярлаудан, кәсіптік біліктілікті арттырудан және танудан өтетін жұмыскерлер жұмыс берушімен келісім бойынша жұмыстан босатылуы не жұмысты толық емес жұмыс уақыты жағдайында орындауы мүмкін.
Жұмыс берушілер Қазақстан Республикасының білім туралы заңнамасына сәйкес практика базалары ретінде кәсіптік практикадан, сондай-ақ өндірістік оқудан өту үшін орындар береді, қауіпсіз жағдайлар жасайды және шарттарда көзделген міндеттерді орындайды.
Кәсіптік оқытуды құжаттамалық сүйемелдеу
Жұмыскерлердi кәсiби даярлау, қайта даярлау, олардың кәсiби бiлiктiлiгiн арттыру және тану кәсiби бiлiктiлiктi тану жөнiндегi оқытуға немесе қызмет көрсетуге арналған шарт негiзiнде жүзеге асырылуға тиiс.
- білім алушы алатын нақты кәсіпті, мамандықты, біліктілікті және (немесе) біліктілік курсының атауын көрсету;
- жұмыс беруші мен білім алушының құқықтары мен міндеттері;
- оқу мерзімі және оқу аяқталғаннан кейін жұмыс берушіде жұмыс істеу мерзімі;
- жұмыс берушіге оқытуға байланысты шығындарды пысықталмаған жұмыс істеу мерзіміне барабар өтеу тәртібі мен жағдайлары;
- оқытуға байланысты кепілдіктер мен өтемақы төлемдері;
- тараптардың жауапкершілігі.
Оқыту шартында тараптардың келісімімен айқындалған өзге де талаптар болуы мүмкін.
Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2016 жылғы 28 қаңтардағы № 93
бұйрығымен техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру ұйымдары үшін кәсіптік практиканы өткізуге арналған үлгілік шарттың және дуальды оқыту туралы үлгілік шарттың нысандары бекітілді.
