Еңбек жағдайлары - еңбекақы төлеу, еңбекті нормалау, еңбек міндеттерін орындау, жұмыс уақыты мен демалыс уақытының режимі, кәсіптерді (лауазымдарды) қоса атқару тәртібі, қызмет көрсету аймақтарын кеңейту, уақытша болмаған жұмыскердің міндеттерін орындау, еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, техникалық, өндірістік-тұрмыстық жағдайлар, сондай-ақ тараптардың келісімі бойынша өзге де еңбек жағдайлары.
Жұмыс беруші еңбек жағдайларына өзгерістер енгізуге бастамашы болуы үшін компанияда белгілі бір алғышарттар қалыптасуы тиіс: экономикалық, технологиялық жағдайларды, еңбекті ұйымдастыру жағдайларын қайта ұйымдастыруға немесе өзгертуге байланысты өндірісті ұйымдастырудағы өзгерістер және (немесе) жұмыс берушіде жұмыс көлемінің қысқаруы.
Көрсетілген мән-жайлар жұмыскер өз мамандығына немесе біліктілігіне сәйкес мамандығына сәйкес жұмысын жалғастырған кезде еңбек жағдайларын өзгертуге мүмкіндік береді. Басқаша айтқанда, еңбек жағдайының өзгеруі жұмыскердің лауазымына (оның біліктілігіне) қатысты емес.
Компанияда қалыптасқан жағдайға қарамастан, жұмыс берушінің жұмыскерлердің келісімінсіз еңбек жағдайларын біржақты тәртіппен өзгертуге құқығы жоқ. Келісу тәртібі ҚР ЕК 46-бабында айқындалған:
- Жұмыс беруші жоғарыда көрсетілген себептер бойынша болған еңбек жағдайларының өзгергені туралы, егер еңбек, ұжымдық шарттарда хабарлаудың неғұрлым ұзақ мерзімі көзделмесе, күнтізбелік он бес күннен кешіктірмей жұмыскерді хабардар етуге міндетті.
Ескертпе: Хабарлама – жұмыскердің немесе жұмыс берушінің жазбаша нысандағы (қағаз жеткізгіштегі немесе электрондық цифрлық қолтаңба арқылы куәландырылған электрондық құжат нысанындағы) қолма-қол не курьерлік пошта байланысы, пошта байланысы, факсимильді байланыс, электрондық пошта және өзге де ақпараттық-коммуникациялық технологиялар арқылы немесе жұмыскердің немесе жұмыс берушінің авторизациялануы, сәйкестендірілуі қамтамасыз етіле отырып, электрондық түрде берілген өтініші.
Еңбек жағдайларының өзгергені туралы хабарлама
Бір сөзбен айтқанда, жұмыс берушінің еңбек жағдайының өзгеруі туралы ұсынысына жұмыскердің реакциясы оң да, теріс те болуы мүмкін.
- Жұмыскер келіскен кезде еңбек шартына тиісті толықтырулар мен өзгерістер енгізіледі.
Еңбек шарттарын есепке алудың бірыңғай жүйесінде барлық қосымша келісімдер емес, 28-баптың 1-тармағының 1), 2), 3), 4), 5) және 13) тармақшаларында көзделген шарттардың өзгерістері туралы сөз болатын келісімдер ғана, сондай-ақ Еңбек кодексінің 99-бабында көзделген демалыстар (жүктілікке және бала (балалар) тууға, жаңа туған баланы (балаларды) асырап алуға байланысты демалыстар) беру туралы мәліметтер тіркелуге жататынын есте сақтау маңызды.
Еңбек жағдайларын өзгерту туралы қосымша келісім- Жұмыскер еңбек жағдайларының өзгеруі туралы ұсынысқа теріс қараған кезде (жұмыскердің жазбаша бас тартуымен бекітілген) не жұмыскердің еңбек жағдайларының өзгеруіне байланысты жұмысты жалғастырудан жазбаша бас тартуды ұсынудан бас тартуын куәландыратын актісі болған кезде, жұмыскермен еңбек шарты осы Еңбек кодексінің 49-бабының 7) тармақшасында және 58-бабы 1-тармағының 2) тармақшасында көзделген негіздер бойынша тоқтатылады.
Жұмыскердің еңбек қатынастарын жалғастырудан жазбаша бас тарту нысаны
ЕШ бұзу туралы бұйрық (жұмыскердің бас тартуы)
Жұмыс берушінің атауы, ведомстволық тиесілігі өзгерген, заңды тұлға акцияларының (жарғылық капиталға қатысу үлестерінің) меншік иесі ауысқан, жұмыс беруші - заңды тұлға қайта ұйымдастырылған жағдайларда жұмыскерлермен еңбек қатынастары өзгеріссіз жалғастырылады.
