1. Кедендік алымдар
2. Заңды тұлға
3. ҚҚС есепке жатқызу әдісімен төлеу
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі – уәкілетті орган) аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі – кеден органы) ҚҚС есептеу туралы тексеру нәтижелері туралы хабарламаға «О» компаниясынан шағым алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, кеден органы ауыл шаруашылығы техникасына (комбайндар мен орақтарға) қатысты ҚҚС есептеу әдісімен төлеу мәселесі бойынша кедендік тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша жалпы сомасы 54 333,2 мың теңгеге хабарлама шығарылды.
«О» компаниясы кеден органының қорытындыларымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда кеден органының шешімінің күшін жоюды сұрайды.
«О» компанияның «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы (Салық кодексі)» Қазақстан Республикасы Кодексінің (бұдан әрі – Салық кодексі) 427-бабының 2-тармағында ҚҚС әдісімен төленген тауарларды сату бөлігінде белгіленген талаптарды бұзуы тексеру нәтижелері туралы хабарлама шығаруға негіз болды.
Атап айтқанда, «B» компаниясы (Швейцария) мен «О» компаниясы арасында 27.05.2020ж. келісімшарт жасалды, оның нысанасы жалпы сомасы 758 300 АҚШ долларын құрайтын «комбайндар мен орақ» ауыл шаруашылығы техникасын жеткізу болып табылады.
2019 жылғы қыркүйекте 23.09.2019ж. шарт бойынша комбайндар мен орақ сақтауға алынды.
30.09.2019ж. қосымша келісім шеңберінде 23.09.2019ж. шарт бойынша кепіл ретінде «О» компаниясы 03.10.2019ж. 13 986 200 теңге және 31.12.2019ж. 10 000 000 теңге сомасына төлем жүргізді.
Келісімшарт бойынша төлем 01.08.2020ж. дейін толық көлемде жүргізілуі тиіс, бірақ 01.08.2020ж. бастап қосымша келісімнің жасалуына байланысты төлем мерзімі 05.09.2020ж. дейін, ал 10.03.2021ж. қосымша келісімнің талаптары бойынша айқындалған жалпы сомасы 758 300 АҚШ долларын төлеу 2021 жылғы наурыздан желтоқсанға дейін тең бөліктерде жүргізіледі.
Сондай-ақ, «B» компаниясы 27.05.2020ж. бастап «A» компаниясымен жалпы сомасы 21 310 000 теңгеге ораққа сатып алу-сату шартын жасасты.
21.08.2021ж. қаржылық жағдайына байланысты ауыл шаруашылығы техникасын алып қою жүргізілді, оның барысында «B» компаниясымен (Швейцария) 18.08.2021ж. борышты аудару туралы келісім жасалды, онда 2.10-тармақта ҚР уәкілетті органында мүлікті қайта ресімдегеннен кейін 3-Тараптың («А» компаниясы, Қазақстан) меншігіне 2-Тарапқа («О» компаниясы) шағымдар мен талаптар болмайтыны айтылған негізгі борыш сомасын, уақтылы төлемегені үшін айыппұлды, амортизация құнын, иесінің өзгеруіне байланысты ҚҚС сомасын, заңгерлердің шығыстарын және т.б. қоса алғанда, бірақ онымен шектелмей, барлық сомаларды өндіріп алу бөлігінде.
«О» компаниясы бұл жағдайда қарызды аудару туралы келісімді жасау кезінде үшінші тұлғаларға техниканы сату туралы мәселе туындамайды және «О» компаниясы есептеудің төленген әдісіне ҚҚС құқығын жоғалтпайды деп санайды.
Негізінде, «О» компаниясы техниканы сатушы негізгі мәміле бойынша өз құқығын берген тұлғаға қайтарып берді.
Жоғарыда айтылғандардың негізінде «О» компаниясы тексеру нәтижелері туралы хабарламаны заңсыз деп жоюды сұрайды.
СЭҚ қатысушысының дәлелдерін қарап, кеден органы ұсынған материалдарды зерттегеннен кейін уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.
Салық кодексінің 427-бабына сәйкес ҚҚС осы бапта айқындалған тәртіппен Салық кодексінің 367-бабы 1-тармағының 1) тармақшасында көрсетілген ҚҚС төлеушілер ішкі тұтыну үшін шығарудың кедендік рәсімімен орналастырылатын мынадай тауарлар бойынша есепке жатқызу әдісімен төленеді:
1) Жабдық;
2) ауыл шаруашылығы техникасы;
3) автомобиль көлігінің жылжымалы жүк құрамы;
4) тікұшақтар мен ұшақтар;
5) теміржол локомотивтері мен вагондары;
6) теңіз кемелері;
7) қосалқы бөлшектер;
7-1) пестицидтер;
7-2) асыл тұқымды мал және қолдан ұрықтандыруға арналған жабдық;
7-3) тірі ірі қара.
Бұл ретте Салық кодексінің осы бабында аталған баптың 1-тармағының ережелері одан әрі өткізуге арналған тауарларға қатысты қолданылмайды деп көзделген.
Есепке жатқызу әдісімен төленген ҚҚС сомасы ҚҚС бойынша декларацияда бір мезгілде Қазақстан Республикасының салық заңнамасында айқындалған тәртіппен есептеуде және есепке жатқызуда көрсетіледі.
Қазақстан Республикасының аумағына ішкі тұтыну үшін тауарлар шығарылған күннен бастап бес жыл ішінде осы баптың 1 және 2-тармақтарында белгіленген талаптар бұзылған жағдайда, импортталатын тауарларға ҚҚС ЕАЭО кеден заңнамасында айқындалған тәртіппен және мөлшерде импортталатын тауарларға ҚҚС төлеу үшін белгіленген мерзімнен өсімпұл есептеле отырып төленуге тиіс (немесе) Қазақстан Республикасының кеден заңнамасымен.
«Қосылған құн салығы есепке жатқызу әдісімен төленетін импортталатын тауарлардың тізбесін және оны қалыптастыру қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрінің м.а. 21.02.2018ж. №67 бұйрығымен (бұдан әрі – №67 бұйрық) ҚҚС есепке алу әдісімен төленетін импортталатын тауарлардың тізбесі және оны қалыптастыру қағидалары бекітілді.
Қарастырылып отырған жағдайда «О» компаниясы (сатып алушы) «В» компаниясымен (Швейцария) (сатушы) 27.05.2020ж.бастап ауыл шаруашылығы техникасын (комбайндар, орақ) жеткізуге келісімшарт жасасты.
Тауарларды декларациялау СЭҚ ТН - 8433 51 000 9 (комбайн) және 8433 59 850 9 (орақ) кодтарын мәлімдей отырып, ішкі тұтыну үшін шығарудың кедендік рәсіміне орналастыра отырып жүзеге асырылды.
«О» компаниясы көрсетілген тауарларға қатысты кедендік декларациялау кезінде ҚҚС төлеу №67 бұйрық негізінде есепке жатқызу әдісімен жүргізілді.
Бұдан әрі кеден органы кедендік тексеруді тағайындады, оның шеңберінде Кодекстің 416, 417, 421 және 423-баптарының негізінде «О» компаниясының атына құжаттарды (және) немесе мәліметтерді ұсыну туралы талап жіберілді.
«О» компаниясы ұсынған ақпаратқа сәйкес «О» компаниясы (2 – Тарап), «B» компаниясы (Швейцария) (1-Тарап) және «А» компаниясы (Қазақстан) (3-тарап) арасында 18.08.2021ж. борышты аудару туралы Келісім (Бұдан әрі - Келісім) жасалғаны анықталды.
Осы Келісімнің талаптары бойынша «B» компаниясы (Швейцария) (1-Тарап) береді, ал «А» компаниясы (Қазақстан) (3-Тарап) 27.05.2020ж. жеткізу келісімшарты бойынша 639 800 АҚШ доллары сомасына «О» компаниясының (2-Тарап) міндеттемелерін орындауын талап ету құқығын қабылдайды.
Келісімге қол қойылған сәттен бастап «B» компаниясы (Швейцария) (1-Тарап) негізгі борыш сомасы 639 800 АҚШ доллары мөлшеріндегі міндеттемелерді орындау туралы «О» компаниядан (2-Тарап) талап ету құқығын тоқтатады.
«О» компаниясы (2-Тарап) 27.05.2020ж. бастап 639 800 АҚШ доллары сомасына жеткізу келісімшарты бойынша міндеттемелерді орындау ретінде «А» компаниясына (Қазақстан) (3-Тарап) комбайндар мен оруға арналған барлық құқық белгілейтін құжаттары бар мүлікті береді.
Мүлікті беру фактісі қол қойылған мүлікті беру туралы келісімдер және мүлікті қабылдау-беру актілері болып табылады.
Салық кодексінің 1 – бабы 1-тармағының 50) тармақшасына сәйкес өткізу деп-борышкер кепілмен қамтамасыз етілген міндеттемені орындамаған кезде тауарларды не өзге де мүлікті тиеп-жөнелту және (немесе) беру, жұмыстарды орындау, сату, айырбастау, өтеусіз беру мақсатында қызметтер көрсету, мүлікті лизинг шарты бойынша беру, сондай-ақ кепілге салынған тауарларды кепіл ұстаушыға беру түсініледі.
Осылайша, Салық кодексінің 427-бабында көзделген шектеулерге қарамастан, «О» компаниясы 27.05.2020ж. келісімшарт бойынша қарызды аудару және тұлғаларды міндеттемеге ауыстыру туралы үшжақты келісім жасасу арқылы тауарға меншік құқығы «А» компаниясына (Қазақстан) берілді.
Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің (жалпы бөлім) 1-бабының 4-тармағында, заң актілерінде көзделген жағдайларды қоспағанда, бір Тараптың екінші Тарапқа әкімшілік немесе өзге де билікпен бағынуына негізделген мүліктік қатынастарға, оның ішінде салықтық және басқа да бюджеттік қатынастарға азаматтық заңдар қолданылмайтыны белгіленген.
Осыған байланысты Салық кодексі ережелерінің талаптарын сақтау жөніндегі міндет және ҚҚС төлеу жөніндегі қажеттілік «О» компаниясында қалады.
Баяндалғанның негізінде кеден органы ҚҚС есептеуді заңды түрде жүргізді.
Апелляциялық комиссияның шешімімен кедендік тексеру нәтижелері заңды деп танылды.
