Дау түрі: салықтық даулар
Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
Салық түрі: ҚҚС қайтару
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлiгiне (бұдан әрi - уәкiлеттi орган) «U» компаниясынан аумақтық мемлекеттiк кiрiс департаментiнiң (бұдан әрi - мемлекеттiк кiрiс органы) қайтару үшiн расталмаған және бюджетке төлеуге жатпайтын есептелген салық сомасынан асып кету сомасы туралы тексеру нәтижелерi туралы хабарламаға қарсы өтiнiш түстi.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, мемлекеттік кірістер органы қайтаруға ұсынылған қосылған құн салығы (ҚҚС) сомасының дәлдігін растау, 20.05.2022ж. бастап 30.09.2023ж. дейін кезең үшін ҚҚС-ты есептеудің дұрыстығы және уақтылы төлеу мәселесі бойынша тақырыптық салықтық тексеру жүргізді. нәтижесінде 322 280,0 мың теңге сомасында бюджетке төлеуге жатпайтын қайтаруға расталмаған есептелген салық сомасынан өтелуге есепке жатқызылған ҚҚС-ның асып кету сомасы туралы хабарлама берілді.
«U» компаниясы мемлекеттік кірістер органының қорытындысымен келіспей, өтініш берді, онда қайтару үшін ҚҚС асып кетуін растамау туралы тексеру нәтижелері туралы хабарламаның күшін жоюды сұрайды.
- ТБЖ қолдану нәтижесінде анықталған бұзушылықтарға байланысты ҚҚС қайтаруды растамауға қатысты
2017ж.25.12. «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» Қазақстан Республикасы Кодексінің (Салық кодексі) 152-бабын бұзу қайтаруға жататын ҚҚС-тың асып кеткен сомасын растамауға негіз болды, соның салдарынан ТБЖ қолдану нәтижесінде бұзушылықтар анықталды.
Салықтық тексеру туралы есепте тәуекелдерді басқару жүйесін (ТБЖ) қолдануға байланысты анықталған бұзушылықтарды жою үшін қандай жеткізушілер және қандай мерзімде хабарламалар жіберілгені туралы мәліметтер болмағандықтан, Қосылған құн салығының асып кетуін қайтару және Қосымшаны беру ережесінің 47, 50-тармақтарына сәйкес анықталған өнім берушілердің қарсы аудиті туралы мәліметтердің болмауына байланысты ОБК-ның бұл қорытындысымен келіспейді қосылған құн салығының асып кету сомасының дәлдігін растау мақсатында тәуекелдерді басқару жүйесінен сондай-ақ Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2018ж.19.03 №391 бұйрығымен бекітілген тәуекел дәрежесінің критерийлері (бұдан әрі - №391 Қағидалары) актіге аумақтық мемлекеттік кірістер органдарына жіберілген сұрау салулар мен жауаптардың тізілімі қоса тіркелмейді. сондай-ақ «Пирамида» есебі қайта қаралуға жатады, бұл ретте 6-деңгейлі «V» ДТ жеткізушісі және «А» компаниясы БСН-і дұрыс емес.
«U» компаниясының дәлелдерін тексеріп, МКО ұсынған материалдарды зерделегеннен кейін уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.
«U» компаниясының тақырыптық салықтық аудиті 2023 жылдың 3 тоқсаны үшін ҚҚС-ның қайтарымында көрсетілген ҚҚС-тың асып кеткен сомасын қайтару туралы өтініш негізінде 01.01.2023 жылдан бастап 30.09.2023 жылға дейінгі кезеңге жүргізілгенін атап өткен жөн. сұратуда көрсетілген ҚҚС 322 280,0 мың теңгені құрайды.
Салық кодексiнiң 429-бабының 2-тармағына сәйкес нөлдiк ставка бойынша салық салынатын сату айналымы жүргiзiлген салық кезеңiнiң соңындағы қосылған құн салығының асып кетуi, егер бiр мезгiлде мынадай шарттар орындалған жағдайда, Салық кодексiнiң 431-бабында айқындалған тәртiппен сатып алынған тауарлар, жұмыстар мен қызметтер үшiн қайтарылуға тиiс екендiгiн атап өткен жөн :
1) қосылған құн салығын төлеуші нөлдік ставка бойынша салық салынатын тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді тұрақты өткізуді жүзеге асырады;
2) тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді тұрақты өткізу жүзеге асырылған салық кезеңі үшін нөлдік ставка бойынша салық салынатын өткізу айналымы жалпы салық салынатын өткізу айналымының кемінде 70 пайызын құрайды.
Салық кодексінің 429-бабының 3-тармағында осы баптың 2-тармағында белгіленген шарттар сақталмаған жағдайда қосылған құн салығының асып кету сомасы нөлдік ставка бойынша салық салынатын өткізу айналымының мақсаттары үшін пайдаланылатын тауарлар (жұмыстар, қызмет көрсетулер) бойынша өтелетін салық сомасының бір бөлігіне қайтаруға жататыны көзделген.
Салықтық аудит бойынша есептен алынғандай, салық салынатын айналымның жалпы көлемінде нөлдік ставка бойынша салық салынатын айналымның үлесі: 2023 жылдың 1 тоқсанында - 9,24%, 2023 жылғы 2-тоқсанда - 16,56%, 2023 жылғы 3-тоқсанда - 34,18% құрады.
Салық кодексінің 429-бабының 2-тармағына сәйкес ҚҚС-тың асып кетуін қайтару мақсатында салық кезеңі үшін нөлдік ставка бойынша салық салынатын өткізу айналымы 70%-дан кем, осыған байланысты Салық кодексінің 429-бабының 3-тармағына сәйкес салықтық тексеру есебіне сәйкес 2023 жылдың 1 тоқсанында қайтару үшін қаралуға жататын ҚҚС асып кетуі 3 515,8 мың теңгені құрады. 2023 жылдың 2 тоқсанына 20 328,6 мың теңге сомасында, 2023 жылдың 3 тоқсанына 92 304,6 мың теңге, жалпы сомасы 116 149,1 мың теңге сомасында.
Салық кодексiнiң 152-бабына сәйкес қосылған құн салығының асып кету сомасының дәлдiгiн растау үшiн тақырыптық тексерулер жүргiзу ерекшелiктерi көрсетiледi.
Салық кодексінің 152-бабының 1-тармағына сәйкес ҚҚС асып кеткен сомасының дәлдігін растау үшін тақырыптық тексеру ҚҚС қайтару кезінде көрсетілген ҚҚС артық сомасын қайтару туралы өтініш берген салық төлеушіге қатысты тәуекелдерді басқару жүйесін (ТБЖ) пайдалана отырып жүргізіледі (бұдан әрі ҚҚС-тың асып кеткен сомасын қайтару туралы сұрау салу).
Салық кодексінің 152-бабының 11-тармағына сәйкес «Пирамида» талдамалық есебі салық төлеуші (салық агенті) ұсынған ҚҚС бойынша салық есептілігін және (немесе) ақпараттық жүйелерден алынған ақпаратты зерделеу және талдау негізінде салық органдары жүзеге асыратын бақылау нәтижелері болып табылатынын атап өткен жөн.
Салық кодексiнiң 152-бабы 12-тармағының 2) тармақшасында тексерiлетiн салық төлеушiнiң тақырыптық аудитi аяқталған күнi «Пирамида» есебiн талдау нәтижелерi бойынша бұзушылықтар анықталған сомалар шегiнде ҚҚС-тың асып кетуi қайтарылуға тиiс емес екендiгi белгiленедi.
Тәуекелдерді басқару жүйесін пайдалана отырып ҚҚС артық сомаларын қайтару тәртібі Салық кодексінің 137-бабының 2-тармағына және 429-бабының 10-тармағына және «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 10-бабының 1) тармақшасына сәйкес әзірленетін №391 Қағидаларда белгіленгенін атап өткен жөн.
№391 Қағиданың 38-тармағына сәйкес тәуекелдерді басқару жүйесі «Пирамида» талдамалық есебі қалыптастырылатын және асып кету сомасын айқындау кезінде тәуекел аймағы бойынша салық төлеушілерге жатқызылған салық төлеушілерді айқындау мақсатында тақырыптық тексерулер жүргізу кезінде АЖ-ны пайдалана отырып, ҚҚС-ның асып кетуін растау мақсатында осы Бұйрыққа 2-қосымшаға сәйкес тәуекел дәрежесінің критерийлері бойынша баллдарды берудің автоматтандырылған есебі негізінде тәуекел дәрежесін айқындайды Жеңілдетілген тәртіппен қайтаруға жататын ҚҚС.
№391 Қағиданың 43-тармағына сәйкес, егер тәуекел критерийлерін пайдалана отырып бағалау нәтижелері бойынша жиынтық балл Қазақстан Республикасының Мемлекеттік кірістер комитеті белгілеген баллдардың шекті мәнінен (350 балл) аспаса, онда мұндай салық төлеушілер үшін «Пирамида» есебі қалыптастырылады.
№391 Қағиданың 45-тармағына сәйкес «Пирамида» есебі салық төлеуші ұсынған ҚҚС бойынша салық есептілігін және (немесе) АЖ мәліметтерін, сондай-ақ уәкілетті мемлекеттік органдардан, жергілікті атқарушы органдардан, уәкілетті тұлғалардан алынған мәліметтерді, сондай-ақ салық төлеушінің қызметі туралы өзге де құжаттарды және (немесе) ақпаратты зерделеу және талдау негізінде көрсетілетін қызметті беруші жүзеге асыратын бақылау нәтижелері болып табылады.
Пирамида туралы есеп мынаны ескере отырып қалыптастырылады:
салық міндеттемелерін орындамау тәуекелі және
№391 Қағиданың 47-тармағында көрсетілген тәуекел, оның ішінде ойдан шығарылған (шикізаттық емес) операцияларды пайдалану.
Қаралып отырған жағдайда, салықтық тексеру есебінен алынғандай, тәуекел дәрежесінің критерийлері бойынша баллдарды автоматтандырылған есептеу жүргізілді, оған сәйкес жалпы балл 48,1 баллды құрады, ол балдардың шекті мәнінен (350 балл) аспады, тиісінше «Пирамида» талдамалық есебі қалыптастырылды.
№391 Қағиданың 47-тармағына сәйкес салықтық жеңілдіктер (салық жинақтары) алу және салық төлемдерін азайту мақсатында көрсетілетін қызметті алушының заңсыз әрекеттерінен пайда табу тәуекелі танылады:
1) тауарлардың нақты жеткізілімінсіз ҚҚС сомасын өтеу құқығын алу, жұмыстарды орындау, қызметтер көрсету және (немесе) тауарлардың қосылған құнын арттыру мақсатында тиісінше ҚҚС асып кетуін арттыру мақсатында мәмілелер жасасу мақсатында салық төлеуден жалтару схемаларын, оның ішінде мәмілелер жасасуды пайдалану;
2) көлеңкелі экономикаға қаражатты алып қоюға және қаражатты қолма-қол ақшаға айналдыруға бағытталған іс-әрекеттер;
3) басқа мәмілені жабу мақсатында жасалған шам мәмілелері (мәмілелер бағасын елеулі төмендету немесе асыра көрсету).
Көрсетілген тәуекелдерді белгілеу бөлігінде №391 Қағидалардың 46-тармағының 4), 5) және 6) тармақшаларында көрсетілген жеткізушілерді қоспағанда, «Пирамида» есебі өнім берушінің санатына және (немесе) мәртебесіне қарамастан қалыптастырылады.
Қаралып отырған жағдайда, №391 Қағидалардың 47-тармағында көрсетілген тәуекелді ескере отырып, жасалған «Пирамида» есебінің нәтижелері бойынша келесі деңгейдегі жеткізушілер арасында ҚР салық заңнамасының бұзылуы анықталды, атап айтқанда:
- «В» компаниясы үшін 242 825,4 мың теңге сомасындағы ҚҚС-ты өтейді, бұл 6-деңгейлі жеткізушілер үшін АЖ электрондық шот-фактурасында электрондық шот-фактуралар беруге шектеу қойылған, қайтаруға расталмаған ҚҚС-ның ең аз сомасы 134 435,0 мың теңге.
- «U» компаниясы «К» компаниясы үшін 40 365,9 мың теңге сомасындағы ҚҚС-ты өтейді, бұл 6-деңгейлі жеткізушілер үшін АЖ электрондық шот-фактурасында электрондық шот-фактуралар беруге шектеу қойылған, қайтаруға расталмаған ҚҚС-ның ең аз сомасы 1 448,9 мың теңге.
- 6-деңгейлі жеткізушілер АЖ электрондық шот-фактураларда электрондық шот-фактуралар беруге шектеу қоятын «С» компаниясы үшін ҚҚС-ты «U» компаниясы, қайтаруға расталмаған ҚҚС-ның ең аз сомасы 26 217,7 мың теңгені құрайды.
Бұл ретте Салық кодексінің 158-бабы 1-тармағының 10) тармақшасына сәйкес шағым жасалған салық аудиті есебінде талаптары бұзылған Қазақстан Республикасы заңнамасының тиісті ережелері көрсетіле отырып, анықталған сәйкессіздіктер егжей-тегжейлі сипатталады (салықтық тексеру туралы есептің 2.10-тармағы).
Сондықтан, «Пирамида» есебінің №391 Қағиданың 47-тармағында көрсетiлген тәуекелдi ескере отырып, салықтық тексеру есебiнiң нәтижелерi бойынша келесi деңгейдегi жеткiзушiлер үшiн 162 101,7 мың теңге мөлшерiнде ҚҚС сомасындағы Қазақстан Республикасының салық заңнамасын бұзу фактiлерi анықталды.
БСН-ді дұрыс көрсетпеуге қатысты, «Салық заңнамасын қолданудың сот тәжірибесі туралы» Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының 2022 жылғы 22.12. №9 Нормативтік қаулысының 35-тармағына сәйкес, Салық төлеуші салық тексеруінің нәтижелері туралы хабарламаға немесе салық органының Салық кодексінің 18-тарауының 2-тармағында белгіленген салықтық тексеру жүргізу тәртібі мен мерзімдерін бұзуы негізінде аудиторлық қорытындыға наразылық білдірген кезде сот (жіберілген бұзушылықтардың сипатын және олардың тексеру нәтижелерінің заңдылығы мен негізділігіне әсерін бағалаудан бас тартылсын. Атап айтқанда, Салық кодексiнiң 148-бабына сәйкес салықтық тексеру жүргiзу үшiн негiз болып табылатын нұсқамасыз немесе кейiннен заңсыз деп танылған қаулы негiзiнде жүргiзiлген тексерудiң нәтижелерi заңсыз деп танылуға жатады.
Қаралып отырған жағдайда «V» ДК 6-деңгейі бойынша салықтық тексеру есепте қате көрсетіледі, сондай-ақ «А» компаниясының жеткізушісі үшін де қате көрсетіледі, алайда бұл сәйкессіздіктер аудит нәтижелерінің заңдылығы мен негізділігіне әсер етпейді және шағым жасалған хабарламаның күшін жою үшін негіз бола алмайды.
Осылайша, Салық кодексінің 152-бабы 12-тармағының және №391 Қағиданың ескере отырып, салықтық тексеру нәтижелері бойынша «Пирамида» есебінің нәтижелері бойынша анықталған бұзушылықтардың болуына байланысты 162 101,7 мың теңге сомасында ҚҚС-тың асып кетуін қайтаруды растамау негізді болып табылады.
- Валюталық түсімнің жетіспеушілігіне қатысты
Қайтаруға жататын ҚҚС-ның асып кеткен сомасын растамау үшін салық кодексінің 152-бабының 12-тармағын және №391 Қағиданы бұзу негіз болып табылады, себебі валюталық түсімнің жетіспеушілігінен ҚҚС-ның 8219,0 мың теңге сомасындағы асып кетуі қайтаруға расталмады.
2023 жылғы «Кr» компаниясы үшін 53,1 мың АҚШ доллары сомасындағы валюталық түсім банктің ағымдағы шотына түскендігіне байланысты «U» компаниясы МКО-ның мұндай қорытындысымен келіспейді және 08.10.2023 жылғы келісім бойынша банктің қорытындысы бойынша «С» компаниясы үшін қаражаттың түсуі 37 375,0 мың теңгені құрайды.
«U» компаниясы Салық кодексінің 155-бабы 1-тармағының 3), 4) тармақшаларына сәйкес инспекторлар валюталық түсім алғанын растайтын бухгалтерлік құжаттаманы сұратпады деп есептейді.
«U» компаниясы қосылған құн салығының асып кеткен сомасын қайтару және қосылған құн салығының асып кету сомасының дәлдігін растау мақсатында тәуекелдерді басқару жүйесін қолдану 64-тармағын Қағидасы келтіреді, сонымен қатар, №391 Қағидалардың 65-тармағына сәйкес әрбір шарт бойынша ҚҚС-тың асып кеткен сомасын ескере отырып валюталық түсімнің түсуі расталмауына байланысты.
«U» компаниясының дәлелдерін тексеріп, МКО ұсынған материалдарды зерделегеннен кейін уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.
Салық кодексінің 152-бабының 7-тармағына сәйкес, тауарларды әкеткен жағдайда, қайтаруға жататын ҚҚС сомасын айқындау кезінде тауарлардың экспорты есепке алынады. Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен ашылған Қазақстан Республикасының аумағындағы екінші деңгейдегі банктердегі салық төлеушінің банк шоттары бойынша валюталық түсім алынған немесе экспортталатын тауарларды сатып алушы ҚҚС төлеушіге жеткізетін тауарларды Қазақстан Республикасының аумағына іс жүзінде әкелуді жүзеге асырған сыртқы сауда тауар биржасы (бартер) операцияларына арналған тауарлар.
Сондай-ақ, №391 Қағиданың 65-тармағына сәйкес тауарларды экспорттау кезінде, қайтаруға жататын ҚҚС сомасын айқындау кезінде, Қазақстан Республикасының аумағындағы екінші деңгейдегі банктерде көрсетілетін қызметті алушының банктік шоттары бойынша валюталық түсім алынған немесе сыртқы сауда тауар биржасы (бартер) операциялары бойынша экспортталатын тауарларды сатып алушы ҚҚС төлеушіге жеткізетін тауарларды Қазақстан Республикасының аумағына іс жүзінде әкеткен тауарлар есепке алынады.
Валюталық түсiм жетiспеген жағдайда барлық келiсiм-шарттар бойынша сәйкестендiрiлмеген ҚҚС-ның жалпы сомасы ескерiледi.
Қаралып отырған жағдайда, «Кr» компаниясының сатып алушысы үшін 2023 жылғы 23.03. шартқа сәйкес нақты жөнелтілген өнімнің құны 53 169,12 АҚШ долларын құрайды.
Бұл ретте салық тексеруiн жүргiзу барысында «U» компаниясы келiсiм-шарттар туралы мәлiметтердi, келiсiм-шарттың тiркеу нөмiрiн, екiншi деңгейдегi банктi, соның iшiнде банктен валюталық түсiм алынған «Kr» компаниясын сатып алушыны көрсете отырып, тауарлар тиелген экспорттық келiсiм-шарттар бойынша деректердi ұсынды.
Салықтық тексеруді жүргізу барысында ҚР Қаржы министрінің 2018ж.21.02. бұйрығымен белгіленген «Валюталық түсімнің түсуі туралы қорытындының нысанын және оны ұсыну тәртібін бекіту туралы» №260 банкке 29.01.2024ж. экспорттық келiсiм-шарттар бойынша валюта түсiмiнiң түсуi туралы ақпарат беру туралы сауал жолданды.
Салықтық тексеру барысында алынған 08.02.2024ж. банктің жауабынан 30.01.2023 жылдан бастап 07.02.2024 жылға дейінгі кезеңде «Кr» компаниясының контрагенті үшін 23.03.2023 жылғы шартқа сәйкес валюталық түсім алынбайды.
Жоғарыда айтылғандарды ескере отырып, 2023ж.23.03. келісім-шарт бойынша валюталық түсімдердің болмауына байланысты 4 776,3 мың теңге сомасында ҚҚС асып кеткен сомасын қайтару расталмаған, салықтық тексеру нәтижелері бойынша негізделеді.
Сондай-ақ, салықтық тексеру барысында «С» компаниясын сатып алушы үшін шартқа сәйкес нақты жөнелтілген өнімнің құны 18 765,2 мың теңгені құрайтыны анықталды.
Бұл ретте, 2023 жылғы келісім-шарт бойынша валюталық түсімнің жетіспеушілігіне байланысты салықтық аудит есебіне сәйкес ҚҚС-ның 3 438,1 мың теңге сомасындағы асып кетуі қайтаруға расталмады.
Бұл ретте, банктің 2024ж.08.02. жауабында салықтық тексеру барысында алынған мемлекеттік кірістер органының сұрау салуы бойынша 2023ж.10.05. шартқа сәйкес көрсетіледі қорытынды берілген күнге, яғни 08.02.2024ж. жағдай бойынша валюта түсiмiнiң түсуi 37 375,1 мың теңгенi құрады, алайда банктiң қорытындысында көрсетiлген бұл мәлiметтер салық тексеруiмен ескерiлмеген.
Осылайша, банктің 10.05.2023ж. Келісімшарт бойынша ақпаратына сәйкес 37 375,0 мың теңге сомасындағы валюталық түсімнің түскені расталды, сондықтан 3 438,1 мың теңге сомасындағы ҚҚС-ның асып кеткенін растамау туралы салықтық тексеру есептің нәтижелері негізсіз болып табылады.
- Тауарларды әкелу және жанама салықтарды төлеу туралы өтініштегі алшақтықтар салдарынан 3 263,2 мың теңге сомасында ҚҚС қайтаруды растамауға қатысты
Қайтаруға жататын ҚҚС-тың асып кеткен сомасын растамау үшін «U» компаниясына берілген электрондық шот-фактураның нөмірі мен күні мен жанама салықтарды әкелу және төлеу туралы өтініште көрсетілген соманың сәйкессіздігі себеп болды. 6 169,8 мың теңге сомасындағы ҚҚС асып кетуі қайтаруға расталмады, оның ішінде сатып алушы «L» компаниясы, «С» компаниясы, «D» ДК үшін ҚҚС жалпы сомасы 3 263,2 мың теңге.
«U» компаниясы МКО-ның осы қорытындысымен келіспейді, себебі, Салық тексеру есебіне сәйкес 02.02.2024 жылғы тауарларды әкелу және жанама салықтарды төлеу туралы өтініште электрондық шот-фактураның нөмірі дұрыс көрсетілмегендіктен, 348,8 мың теңге сомасындағы ҚҚС қайтаруға расталмады, алайда «U» компаниясының деректері бойынша көрсетілген өтінімде түзетілген шот-фактура көрсетіледі.
Сондай-ақ, шағымда «L» компаниясын, «С» компаниясын, «D» ДК сатып алушылар Қырғыз Республикасының салық органына тауарды әкелуге және жанама салықтарды төлеуге өтініш бергені, онда тауарды жөнелту туралы жазбаның (ТЖЖ) нөмірі мен күні «Шот-фактура», «Нөмірі», «Күні» бағандарында көрсетілгені айтылған.
«U» компаниясы 2003ж.18.09. Тәуелсіз мемлекеттер достастығына қатысушы мемлекеттердің халықаралық автомобиль жүк тасымалдары саласындағы ынтымақтастығы туралы келісімнің 8-бабына, 1956 жылғы 19.05. Халықаралық жүктерді тасымалдауға арналған келісім туралы конвенцияның 5-бабына сәйкес деп есептейді. және «Қазақстан Республикасының Халықаралық жүктерді тасымалдау шарты туралы конвенцияға қосылуы туралы» Қазақстан Республикасы Президентінің 1995 жылғы 12.05. №2271 Жарлығымен жүктерді халықаралық тасымалдау партиялық нота бойынша жүзеге асырылады. партия жазбасында көрсетілген мәліметтер тауарға ілеспе құжаттарда көрсетілген мәліметтерге сәйкес келуі тиіс.
Бұл ретте, «Сауда қызметін реттеу туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 7-5-бабы 1-тармағының 2) тармақшасына сәйкес Салық кодексінің 379-бабы 1-тармағының 2) тармақшасында тауарлардың берілуі фактісін растайтын құжат ресімделеді, бұл жағдайда электрондық шот-фактураны ресімдеуге негіз болған бастапқы құжат сәйкес келетін партия нотасының тіркелген күні көрсетіледі.
Жоғарыда айтылғандарды ескере отырып, өтiнiштердi қабылдау кезiнде Қырғыз Республикасының салық органы ҚҚС сомасы расталған және төленген электрондық шот-фактураны емес, партияның нотасын қарады.
«U» компаниясының дәлелдерін тексеріп, МКО ұсынған материалдарды зерделегеннен кейін уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.
Тауарларды Қазақстан Республикасының аумағынан Еуразиялық экономикалық одаққа мүше мемлекеттің аумағына әкеткен жағдайда, Салық кодексіне сәйкес қайтаруға жататын қосылған құн салығының сомасын айқындау кезінде Салық кодексінің 447-бабында көрсетілген құжаттардан алынған мәліметтер ескерілуге тиіс.
Салық кодексінің 447-бабы 1-тармағына сәйкес тауарлардың экспортын растайтын құжаттар мыналар болып табылады:
- түзетулердi ескере отырып жасалған келiсiмдер (келiсiм-шарттар), оған толықтырулар мен қосымшалар (соның негізінде тауарлар экспорты жүзеге асырылатын келісімдер (шарттар) деп аталады, ал тауарлар лизингі немесе зат түрінде кредит берілген жағдайда – лизингтік келісімдер (шарттар), заттарды дайындауға арналған келісімдер (шарттар) түрінде кредит беруді көздейтін келісімдер (шарттар) көрсетіледі);
- аумағына тауарлар әкелінетін Еуразиялық экономикалық одаққа мүше мемлекеттің салық органының жанама салықтарды төлеу және (немесе) алып қою және (немесе) төлеудің өзге де әдісі туралы белгісі бар тауарларды әкелу және жанама салықтарды төлеу туралы өтініш (қағаз тасығышта түпнұсқада немесе көшірмеде немесе электрондық түрде);
- Еуразиялық экономикалық одаққа мүше бір мемлекеттің аумағынан Еуразиялық экономикалық одаққа мүше басқа мемлекеттің аумағына тауарлардың қозғалысын растайтын тауарға ілеспе құжаттардың көшірмелері.
Сондай-ақ, «Жанама салықтарды алу тәртібі және тауарлардың экспорты мен импорты кезінде олардың төленуін бақылау тетігі туралы хаттама» 4-тармағы Жұмыстарды орындау, қызметтер көрсету" 18-қосымшасы ЕурАзЭҚ туралы шартқа нөлдік ҚҚС ставкасын қолданудың негізділігін растауға және (немесе) аумағынан тауарлар салық декларациясымен бір мезгілде салық органына әкетілген мүше мемлекеттің салық төлеушісінің акциздерден босатуға арналған тізбені көздейді Мынадай құжаттар (олардың көшiрмелерi) ұсынылуға тиiс:
1) басқа мүше мемлекеттің салық төлеушісімен немесе Одаққа мүше болып табылмайтын мемлекеттің салық төлеушісімен жасалған, олардың негізінде тауарлар экспорты жүзеге асырылатын келісімдер (шарттар); тауар лизингі немесе тауар кредиті (тауарлық несие, зат түріндегі несие) жағдайында - лизинг шарттары (келісімшарттар), тауарлық несие (тауарлық несие, зат түріндегі несие) шарттары (шарттары); тауарларды дайындауға арналған келісімдер (шарттар); толлингтiк шикiзатты қайта өңдеу жөнiндегi келiсiмдер (шарттар);
2) егер мүше мемлекеттің заңнамасында өзгеше көзделмесе, экспортталған тауарларды сатудан түскен түсімдердің экспорттаушы салық төлеушінің шотына нақты түскенін растайтын банктік үзінді көшірме;
3) тауарларды әкелу және жанама салықтарды төлеу туралы өтiнiш, аумағына тауарлар әкелінген мүше мемлекеттің салық органының жанама салықтарды төлеу туралы (салық міндеттемелерін орындаудан босату немесе өзге тәртібі) туралы белгісі бар жеке халықаралық ведомствоаралық келісімде көзделген нысанда (қағаз тасығышта немесе мүше мемлекеттердің салық органдарының қарауы бойынша көшірмеде) немесе өтініштер тізбесі (қағаз тасығышта немесе электрондық түрде) салық төлеушінің электрондық (электрондық-цифрлық) қолы қойылған).
Салық төлеушi қосымшалар тiзiмiне мәлiметтердi салық органы жеке халықаралық ведомствоаралық келiсiмде көзделген нысанда алған мәлiметтердi енгiзуi тиiс.
Өтiнiмдер тiзбесiнiң нысаны, оны толтыру тәртiбi және форматы мүше мемлекеттердiң салық органдарының нормативтiк құқықтық актiлерiмен немесе мүше мемлекеттердiң өзге де нормативтiк құқықтық актiлерiмен белгiленедi.
Бір мүше мемлекеттің аумағынан басқа мүше мемлекеттің аумағына экспортталатын тауарларды өткізген жағдайда, және оларды осы басқа мүше мемлекеттің аумағында еркін кедендік аймақтың немесе еркін қойманың кедендік рәсімдеріне орналастыру бірінші мүше мемлекеттің салық органына өтініштің орнына осындай тауарлар еркін кедендік рәсімдермен орналастырылған басқа мүше мемлекеттің кеден органы куәландырған кедендік декларацияның көшірмесін ұсынуға жатады. кеден аймағы немесе еркін қойма;
4) бір мүше мемлекеттің аумағынан басқа мүше мемлекеттің аумағына жүктердің қозғалысын растайтын, мүше мемлекеттің заңнамасында көзделген көлік (тауарға ілеспе) және (немесе) өзге де құжаттар. Көрсетiлген құжаттар, егер тауарлар қозғалысының жекелеген түрлерi, оның iшiнде тауарларды көлiк құралдарын пайдаланбай өткiзу үшiн осы құжаттарды орындау мүше мемлекеттiң заңнамасында көзделмеген болса, ұсынылмайды;
5) аумағынан тауарлар экспортталған мүше мемлекеттің заңнамасында көзделген ҚҚС-ның нөлдік ставкасын қолданудың және (немесе) акциздерден босатудың негізділігін растайтын өзге де құжаттар.
Еуразиялық экономикалық одаққа мүше мемлекеттердің салық органдары арасында тауарларды әкелуге және жанама салықтарды төлеуге арналған өтінішті толтыру қағидаларының жанама салықтардың төленген сомалары туралы ақпарат алмасу туралы хаттамаға 2-қосымшаның 3-тармағына сәйкес ҚҚС бойынша шот-фактураның нөмірі 11-бағанда толтырылады, ал шот-фактураның күні 12-бағанда толтырылады.
Қаралып отырған жағдайда, 2023ж.24.05. шартқа сәйкес Сатып алушы «L» компаниясы (Қырғыз Республикасы) 2024 жылғы 02.02.2024ж. тауарларды әкелуге және жанама салықтарды төлеуге өтінім (328.00-нысан) табыс етті, онда 12.09.2023ж. электрондық шот-фактураның нөмірі «Шот-фактура», «Күні» көрсетіледі.
Сонымен қатар, «U» компаниясы жазып берген АЖ электрондық шот-фактурасының деректеріне сәйкес 09.12.2023ж. шот-фактураның мәртебесі бар (күші жойылған) және оның орнына 22.11.2023ж. түзетілген электрондық шот-фактура жазып берілген.
Тиісінше, 02.02.2024ж. Тауарларды әкелу және жанама салықтарды төлеу туралы өтініште (328.00-нысан) көрсетілген электрондық шот-фактураның нөмірі мен күні «L» компаниясына «U» компаниясы жазып берген электрондық шот-фактураның нөмірі мен күніне сәйкес келмейді.
Сондай-ақ, «L» компаниясын сатып алушы үшін мынадай айырмашылықтар анықталды:
- «U» компаниясына 22.11.2023ж. электрондық шот-фактура жазып берілді, бұл ретте 11.02.2023 жылғы Тауарларды әкелу және жанама салықтарды төлеу туралы өтініште көрсетілген 11.09.2023ж. ҚҚС шот-фактурасы көрсетіледі ҚҚС 277,8 мың теңге сомасында;
- «U» компаниясы 22.11.2023ж. электрондық шот-фактураны шығарды, бұл ретте 10.28.2023 жылғы Тауарларды әкелу және жанама салықтарды төлеу туралы өтініште 09.11.2023ж. шот-фактура көрсетіледі, ҚҚС сомасы 277,7 мың теңге;
- «U» компаниясына 22.11.2023ж. электрондық шот-фактура жазып берілді, бұл ретте 2023ж.24.05. Тауарларды әкелу және жанама салықтарды төлеу туралы өтініште көрсетілген 12.09.2023ж. ҚҚС, 277,8 мың теңге сомасында ҚҚС шот-фактурасы көрсетіледі;
- «U» компаниясына 2023ж.11.24 электрондық шот-фактура жазып берілді, бұл ретте 28.10.2023ж. тауарларды әкелу және жанама салықтарды төлеу туралы өтініште көрсетілген 19.09.2023ж. ҚҚС шот-фактурасы көрсетіледі, ҚҚС жалпы сомасы 1 461,4 мың теңге, жалпы сомасы 279,1 мың теңге.
Сондай-ақ 10.05.2023ж. шарт бойынша «С» компаниясын сатып алушы үшін 1 232,0 мың теңге сомасында ҚҚС және 17.08.2023ж. шарт бойынша «D» ДК осындай айырмашылықтар анықталды, ҚҚС 569,6 мың теңге сомасында.
Осылайша, «L» компаниясы, «С» компаниясы, «D» ДК сатып алушымен тауарларды әкелуге және жанама салықтарды төлеуге арналған өтінімдегі анықталған сәйкессіздіктер салдарынан салықтық аудиторлық есептің нәтижелері бойынша ҚҚС-ның 3 263,2 мың теңге сомасындағы асып кетуі қайтаруға расталмады.
Жоғарыда айтылғандарды ескере отырып, Салық кодексінің 152-бабының және №391 Қағиданың ескере отырып, салықтық тексеру нәтижелері бойынша 3 263,2 мың теңге сомасында ҚҚС-тың асып кетуін қайтаруды растамау негізді болып табылады.
- Қазақстан Республикасының мемлекеттік шекарасы арқылы тауарлардың нақты өтуі туралы ақпараттың болмауына байланысты 743,1 мың теңге сомасында ҚҚС асып кетуін қайтаруды растамауға қатысты
Қазақстан Республикасының мемлекеттік шекарасынан өту фактісінің болмауына байланысты ҚҚС-ның 743,1 мың теңге сомасындағы асып кетуі қайтаруға расталмады.
«U» компаниясы сатып алушылармен 15 шарт бойынша тиеп жөнелтілген өнімнің құнын аудит растағандықтан, ҚҚС-ның мұндай қорытындысымен келіспейді, алайда осы шарттар бойынша жөнелтілген өнімнің құны қайтаруға жататын ҚҚС есептеу кезінде ескерілмеді.
«U» компаниясы салықтық тексеру есепте қандай келісімшартта экспортталатын тауарлар туралы мәліметтер жоқ екендігі туралы ақпарат көрсетілмегенін атап өтеді, осыған байланысты Салық кодексінің 158-бабы 1-тармағының 11) тармақшасының талаптары бұзылған деп есептейді .
152-баптың 5-тармағын негізге ала отырып, «U» компаниясы Салық кодексiнiң 386-бабының 4-тармағында салықтық тексеру жүргiзу үшiн жүкқұжаттарының (ЖҚ), тауарларға арналған декларациялардың көшiрмелерi толық берiлгенi, сондай-ақ аудиторлық есеп шот-фактуралардың мәлiметтерiн және тауарлардың Еуразиялық экономикалық одақтың (ЕАЭО) кеден шекарасынан өту фактiсiн растағанын, соған сәйкес тауарлар экспортының тиiстi ресiмдеуi расталғанын атап көрсетедi.
«U» компаниясы №391 Қағиданың 64-тармағын келтіреді, оған сәйкес ЕАЭО аумағында тауарлардың экспортталу фактісін растайтын ЕАЭО мемлекетінің кеден органының ақпараты ескеріледі, бұл ретте №391 Қағиданың 65-тармағына сәйкес әрбір келісім-шарт бойынша ҚҚС-ның асып кету сомасы есептелмеген.
«U» компаниясы Салық кодексінің 8-бабының 4-тармағына, Салық кодексінің 158-бабы 1-тармағының 10) тармақшасына, Қазақстан Республикасы Әкімшілік іс жүргізу кодексінің (ӘІЖК) 79-бабына сілтеме жасай отырып, тексеруге ұсынылған құжаттар тауарларды ЕАЭО кедендік шекарасынан әкету фактісін растайды деп есептейді.
«U» компаниясының дәлелдерін тексеріп, МКО ұсынған материалдарды зерделегеннен кейін уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.
Салық кодексінің 386-бабы 4-тармағына сәйкес салық органдарының ақпараттық жүйелерінде тауарлардың нақты экспорты туралы кеден органдарының хабарламасы бар электрондық құжат нысанындағы тауарларға арналған декларация да тауарлардың экспортын растайтын құжат болып табылады. Осы тармақта көзделген электрондық құжат нысанындағы тауарларға арналған декларация болған кезде Салық кодексінің 386-бабы 2-тармағының 2), 3) және 6) тармақшаларында және 386-бабы 3-тармағының 1) және 2) тармақшаларында белгіленген құжаттарды ұсыну талап етілмейді.
Сәйкес 07.02.2018ж. Шешіммен бекітілген ЕАЭО-ға мүше мемлекеттердің кеден органдарының тауарларды кедендік аумақтан іс жүзінде әкетуді растау тәртібінің 7-тармағы №25 (бұдан әрі – №25 Рәсім) кеден органы тауарларды кедендік рәсімдерге сәйкес шығарған мүше мемлекеттің орталық кеден органының ақпараттық жүйесі 1-параграф Тапсырыс №25 Одақтың кедендік аумағынан тауарларды іс жүзінде әкету туралы ақпаратты, оның ішінде электрондық хабарламалар негізінде, сондай-ақ осы тауарларды Одақтың кедендік аумағының бір бөлігінен Одақтың кедендік аумағының екінші бөлігіне Одақтың кедендік аумағының екінші бөлігіне Одаққа мүше болып табылмайтын мемлекеттердің аумақтары арқылы тасымалдауға байланысты жүзеге асырылатын экспорттың кедендік рәсіміне орналастырылған тауарлардың өтуі туралы ақпаратты жинайды және өңдейді. және (немесе) теңіз арқылы.
Бұл ретте, Салық кодексінің 152-бабының 5-тармағына сәйкес тауарларды әкеткен жағдайда, Салық кодексіне сәйкес қайтаруға жататын ҚҚС сомасын айқындау кезінде кеден органының тауарларды ЕАЭО кедендік аумағынан әкету фактісін растайтын мәліметтері есепке алынады.
Осылайша, қайтаруға жататын ҚҚС сомасын айқындау кезінде тауарларды әкеткен жағдайда кеден органының ақпараттық жүйелерінен ЕАЭО кедендік аумағынан тауарларды әкету фактісін растайтын мәліметтер ескеріледі.
Тауарлар декларациясының (ТД) деректері негізінде салықтық аудит есебінен алынғандай, экспортқа шығарылуға жататын тауарлардың жалпы көлемі 31 972,66 АҚШ доллары (14 772,6 мың теңге) сомасындағы 3 482,86 тоннаны құрады. Сонымен қатар, «Астана-1» ақпараттық жүйесінің мәліметтеріне сәйкес, жоғарыда аталған кедендік декларациялау үшін ЕАЭО кедендік аумағынан тауарларды әкетудің нақты күні туралы ақпарат жоқ.
Шағымды қарау барысында Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік кірістер комитетіне (МКК) кедендік декларация бойынша әкетудің кедендік рәсіміне сәйкес ЕАЭО кедендік аумағынан тауарлардың нақты экспорты туралы ақпарат беру туралы өтініш жолдады. Жоғарыда көрсетілген МКК-не сәйкес тауар ЕАЭО кедендік аумағынан 28.08.2023ж. кеден бекеті арқылы экспортталды, бұл да Астана-1 АЖ-да расталады.
Осылайша, кедендік декларация бойынша МКК деректері бойынша тауарлар іс жүзінде ЕАЭО кедендік аумағынан Астана-1 АЖ-да көрсетіле отырып әкетілгендіктен, ҚҚС-ның 743,1 мың теңге сомасындағы асып кеткенін растамау туралы салықтық тексеру есептің нәтижелері негізсіз болып табылады.
Шағымды қарау нәтижелері бойынша, шағымды қарау нәтижелері бойынша шағымданған салық тексеруінің нәтижелері 4 181,3 мың теңге (3 438,1 + 743,1) сомасындағы ҚҚС-ның асып кеткен сомасын қайтаруды растамау бөлігінде расталмады, бұл ретте олар 379 178,7 мың теңге сомасында расталды, оның ішінде мынадай негіздер бойынша:
- 206 130,9 мың теңге - қайтаруға артық ұсынылған ҚҚС сомасының асып кетуіне байланысты;
- 162 101,7 мың теңге – ТБЖ анықталған бұзушылықтары үшін;
- 4 776,3 мың теңге - валюталық түсімнің жетіспеушілігінен;
- 6 169,8 мың теңге - тауарларды әкелу және жанама салықтарды төлеу туралы өтініштегі алшақтықтар есебінен.
Бұл ретте, жоғарыда көрсетілгендей, «U» компаниясына 01.01.2023 жылдан бастап 30.09.2023 жылға дейінгі кезеңде 322 280,0 мың теңге сомасында ҚҚС-тың асып кеткен сомасын қайтару туралы талап-арыз ұсынылды.
Шағымды қарау нәтижелері бойынша 379 178,7 мың теңге сомасында қайтаруға жататын ҚҚС асып кетуін растамау бөлігінде шағымданған тексеру нәтижелері расталды. Тиiсiнше Салық кодексiнiң 152-бабының 12-тармағын, №391 Қағидаларың ескере отырып, салық тексеруiнiң нәтижелерi бойынша ҚҚС-тың асып кеткен сомасын қайтару туралы өтiнiште көрсетiлген 322 280,0 мың теңге мөлшерiнде ҚҚС-тың асып кеткен сомасын қайтаруды растамау негiзделедi.
Апелляциялық комиссия отырысының нәтижелері бойынша тексеру нәтижелері туралы шағым жасалған хабарламаны өзгеріссіз, ал шағымды қанағаттандырмай қалдыру туралы шешім қабылданды.
