Дау түрі: салық даулары
Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
Салық түрі: ЖТС, ҚҚС
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі-уәкілетті орган) Мемлекеттік кірістер аумақтық департаментінің (бұдан әрі-салық органы) жеке табыс салығын (ЖТС) және қосылған құн салығын (ҚҚС) есептеу туралы тексеру нәтижелері туралы хабарламаға «К» дара кәсіпкерінің апелляциялық шағымын алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, Мемлекеттік кірістер органы 01.01.2020ж. бастап 07.06.2023ж. дейінгі кезеңде салықтарды және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдерді дұрыс есептеу және уақтылы төлеу мәселесі бойынша кешенді салықтық тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша салық сомасы 32 554,8 мың теңге және өсімақы 9 811,8 мың теңге және ҚҚС есептелгені туралы хабарлама шығарылды салық сомасы 27 939,3 мың теңге және өсімақы 9 073,7 мың теңге.
«К» дара кәсіпкері тексеру нәтижелері туралы шығарылған хабарламамен толық келіспейді және мынадай дәлелдер келтіреді.
1. Салық салынатын айналым мақсатында пайдаланылмаған шығыстар бойынша 2021-2022жж. 2 - 4 тоқсан, 2022ж. 1 – 4 тоқсан және 2023ж. 1, 2 тоқсан үшін есептен ҚҚС алуға бағытталған оның қызметіне байланысты емес шығыстарды шегерімдерден алып тастауға қатысты.
Салық кодексінің 242, 264 және 400, 402-баптарын бұзу шағымданған салық сомасын және тиісті өсімпұл сомасын есептеуге негіз болды. Аталған баптарды бұза отырып, «К» дара кәсіпкер кәсіпкері 2021-2022жж. 285 498,0 мың теңге сомасында табыс алуға бағытталған оның қызметіне байланысты емес шығыстарды және салық салынатын айналым мақсатында пайдаланылмаған шығыстар бойынша ҚҚС-ты 2021 жылғы 2, 3-тоқсан үшін есепке жатқызады, 1, 3, 2022 жылғы 4 тоқсан және 2023 жылғы 1 тоқсан ішінде 38 361,0 мың теңге сомасында.
«К» дара кәсіпкері шағымда «салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» Қазақстан Республикасы Кодексінің (Салық кодексі) 264-бабының 4), 5) тармақшаларына және 403-бабының 1), 2) тармақшаларына сәйкес 25.12.2017ж. шығыстар шегерілмейтінін және мәміле бойынша ҚҚС сомасы есепке жатқызылатынын көрсетеді, шот-фактураны және (немесе) өзге құжатты жазып беру жөніндегі әрекетті сот жұмыстарды нақты орындамай жасаған жеке кәсіпкерлік субъектісі деп таныған мәміле бойынша заңды күшіне енген сот шешімінің негізінде жарамсыз деп танылды.
Шағымнан сот барлық мән-жайларды ескере отырып, мәмілелердің жарамсыздығы фактісін белгілемегені, Мемлекеттік кірістер органының дәлелдері салықтарды есептеу үшін негіз бола алмайтындығы шығады.
Шағымда көрсетілгендей, Салық кодексінің жоғарыда көрсетілген нормаларына сәйкес құжатталған шығыстар шегерімдерге және ҚҚС-қа есепке жатқызылуға жатады, тиісінше, мемлекеттік кіріс органы сатып алушының заңды бастапқы құжаттары болған кезде соңғысы шегеруге жататын шығыстарды тек өзінің болжамдарына сүйене отырып шеккен жоқ деген қорытынды жасауға құқылы емес.
Сонымен қатар, шағымда осы тексеру барысында нұсқаманы алғаннан кейін тексерілетін салық кезеңінің салық есептілігіне толықтырулар ескерілмегені, оның ішінде 03.04.2024ж. ЖТС бойынша, 01.08.2023 ж., 24.07.2023ж., 25.12.2023ж. және 02.08.2023ж. ҚҚС бойынша Декларация көрсетілген.
«К» дара кәсіпкері қосымша декларацияларды ұсыну арқылы салық төлеуші бұзушылықтарды өз бетінше жойды деп санайды, алайда қосымша декларациялар қабылданбады, өйткені Мемлекеттік кірістер органдары оларды тексеру кезеңінде ұсынылған деп санайды.
«К» дара кәсіпкердің дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттегеннен кейін уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.
Салық кодексіне сәйкес шегеруге жатпайтын шығыстарды қоспағанда, салық кодексінің 242 – бабының 1, 3 және 4-тармақтарына сәйкес салық төлеушінің табыс алуға бағытталған қызметті жүзеге асыруға байланысты шығыстары осы бапта және Салық Кодексінің 243-263-баптарында белгіленген ережелер ескеріле отырып, салық салынатын табысты айқындау кезінде шегерімге жатады.
Шегерімдерді салық төлеуші өзінің табыс алуға бағытталған қызметіне байланысты осындай шығыстарды растайтын құжаттар болған кезде іс жүзінде жүргізілген шығыстар бойынша жүргізеді.
Халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес айқындалатын болашақ кезеңдердің шығыстары олар жататын салық кезеңінде шегерілуге жатады.
Егер осы бапта және Салық Кодексінің 243 – 263-баптарында өзгеше белгіленбесе, осы бөлімнің мақсаттары үшін шығыстарды тану күнін қоса алғанда, оларды Тану халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес жүзеге асырылады.
Халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес шығыстарды тану тәртібі Салық кодексіне сәйкес шегерімдерді айқындау тәртібінен өзгеше болған жағдайда, көрсетілген шығыстар Салық кодексінде айқындалған тәртіппен салық салу мақсаттары үшін ескеріледі.
Салық кодексінің 400-бабының 1-тармағына сәйкес Салық кодексінің 367-бабы 1-тармағының 1) тармақшасына сәйкес қосылған құн салығын төлеуші болып табылатын тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді алушының есепке жатқызылатын ҚҚС сомасы, егер олар өткізу бойынша салық салынатын айналым мақсатында, сондай-ақ егер осы тармақтың 1) -4) тармақшаларында көрсетілген шарттар орындалса пайдаланылады немесе пайдаланылады.
Салық кодексінің 400-бабына сәйкес шот-фактура ҚҚС-ты есепке жатқызу үшін негіз болып табылатынын атап өткен жөн.
Бұл ретте барлық ҚҚС төлеушілер үшін міндетті құжат болып табылатын шот-фактураны жазып беру Салық кодексінің 412-бабының талаптарына сәйкес жүзеге асырылады.
Салық кодексінің 412-бабының 12-тармағына сәйкес шот-фактура салық төлеушінің бұйрығымен оған уәкілеттік берілген қызметкердің қолымен куәландырылуы мүмкін. Бұл ретте бұйрықтың көшірмесі тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді алушыларды көзбен таныстыру үшін қолжетімді болуға тиіс.
Салық кодексінің 190-бабының 2 және 3-тармақтарында есепке алу құжаттамасы: «бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы» Қазақстан Республикасының Заңына (бұдан әрі - бухгалтерлік есеп туралы Заң) сәйкес оны жүргізу бойынша міндет жүктелген тұлғалар үшін – бухгалтерлік құжаттаманы; тексерудің стандартты файлы - жеке тұлғалар үшін, осы файлды өз еркімен ұсынатын тұлғалар үшін-бастапқы есепке алу құжаттары; салықтық нысандар; салықтық есепке алу саясаты; салық салу объектілерін және (немесе) салық салуға байланысты объектілерді айқындау үшін, сондай-ақ салық міндеттемесін есептеу үшін негіз болып табылатын өзге де құжаттар.
Егер осы баптың 4-тармағында өзгеше белгіленбесе, салық есебі Бухгалтерлік есеп деректеріне негізделеді. Бухгалтерлік құжаттаманы жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасында белгіленеді.
Бухгалтерлік есеп туралы Заңның 6-бабының 1-тармағына сәйкес Бухгалтерлік есеп Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасымен, сондай-ақ есеп саясатымен регламенттелген дара кәсіпкерлер мен ұйымдардың операциялары мен оқиғалары туралы ақпаратты жинаудың, тіркеудің және жинақтаудың реттелген жүйесін білдіреді.
Бухгалтерлік есеп туралы Заңның 7-бабының 1-тармағына сәйкес бухгалтерлік құжаттама бастапқы құжаттарды, бухгалтерлік есеп регистрлерін, қаржылық есептілікті және есеп саясатын қамтиды.
Бухгалтерлік жазбалар бастапқы құжаттар негізінде жүргізіледі. Бастапқы құжаттар операция немесе оқиға жасалған сәтте не олар аяқталғаннан кейін тікелей жасалуы тиіс.
Бұдан басқа, Бухгалтерлік есеп туралы Заңның 7-бабының 6) тармақшасына сәйкес қағаз және электрондық жеткізгіштердегі бастапқы құжаттарда міндетті деректемелер болуға тиіс, мұнда басқалармен қатар операция жасауға (оқиғаны растауға) жауапты адамдардың лауазымдарының атауын, тегін, аты-жөнін және қолын көрсету және оның дұрыстығы көзделген (оның) ресімдеу.
Осылайша, тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер бойынша шығыстарды шегерімге жатқызу операцияны не оқиғаны жасау фактісін тіркейтін растайтын бастапқы құжаттар болған кезде, Егер бұл шығыстар табыс алуға бағытталған болса, сондай-ақ егер олар салық салынатын айналым мақсатында пайдаланылса немесе пайдаланылса, осындай шығыстар бойынша ҚҚС есепке жатқызылады. Бұл ретте бастапқы есепке алу құжаттамасын жүргізу бухгалтерлік есеп туралы Заңның талаптарына сәйкес, оның ішінде операцияны не оқиғаны жасау фактісін тіркеу бойынша жүзеге асырылады.
Бұл ретте, Салық кодексінің 264-бабының 1) тармақшасына, 404-бабы 2-тармағының 1) тармақшасына сәйкес шегерімдер табыс алуға бағытталған қызметпен байланысты емес шығындарға жатпайтынын, сондай-ақ есепке жатқызылатын ҚҚС сомасы азайтылуға жататынын көрсету қажет, олар бойынша ҚҚС салынатын тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер бойынша жүргізіледі бұрын салық салынбайтын айналым мақсатында пайдаланылғандарды қоспағанда, салық салынатын айналым мақсатында пайдаланылмаған тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер бойынша есепке жатқызылған, осыған байланысты салық төлеуші Салық кодексінің 407 және 408 баптарына сәйкес пропорционалды әдісті қолданды.
Қаралып отырған жағдайда, салықтық тексеру нәтижелері бойынша 2021 жылғы табыс алуға бағытталған қызметпен байланысты емес шығыстар 2022 жылғы 165 327,7 мың теңге сомасында 120 170,4 мың теңге сомасында шегерімдерден Алып тасталды, сондай-ақ мақсаттарда пайдаланылмаған тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер бойынша есептен ҚҚС алып тасталды ҚҚС бұрын 2021 жылғы 2, 3 тоқсандар, 2022 жылғы 1, 3, 4 тоқсандар үшін және 2023 жылғы 1 тоқсан үшін жалпы сомасы 38 361,0 мың теңге есепке жатқызылған салық салынатын айналым.
2021-2022жж.ЖТС (220.00-т.) бойынша декларациялардың деректеріне сәйкес 220.00.016 I, II жолдарда нөлдік көрсеткіштері бар салық кезеңінің басына және соңына арналған қорлардың деректері көрсетілген, бұл ретте «К» дара кәсіпкері 220.00.016 III А жолдарының деректеріне сәйкес 2021ж. үшін 180 257,7 мың теңге сомасында қорлар сатып алынған және 2022 жылы шегерімге жатқызылған 145 701,4 мың теңге сомасында.
Бұл ретте, ЭШФ АЖ деректеріне сәйкес «К» дара кәсіпкері 2021 жылы 181 424,9 мың теңге сомасына 7 732 984 дана тауық жұмыртқасын, 21 770,9 мың теңге сомасында ҚҚС сатып алды. Ал, ЭШФ АЖ деректеріне сәйкес «К» дара кәсіпкері көрсетілген салық кезеңінде «S» компаниясының атына 11 596,3 мың теңге сомасына 315 000 дана тауық жұмыртқасын, 1 391,6 мың теңге сомасында ҚҚС сатты, бұл 20.01.2021 ж. ЭШФ растады.
Тиісінше, «К» дара кәсіпкері 2021 жылы 7 417 984 дана (7 732 984 - 315 000) көлемінде сатып алған тауық жұмыртқалары сату бойынша айналымда да, салық кезеңінің соңында да (2021ж.) қорларда да салық есебінде көрсетілмеген.
Сондай-ақ, «К» дара кәсіпкері 2021 жылы 8 070,0 мың теңге сомасына 30 тонна тыңайтқыш сатып алды, оның ішінде 864,6 мың теңге сомасында ҚҚС және 16 060,2 мың теңге сомасына 55,38 тонна мөлшерінде соя шроты, оның ішінде 864,6 мың теңге сомасында ҚҚС сатып алды, бұл ЭШФ растайды. Алайда, бұл тауарлар сату бойынша айналымда да, салық кезеңінің соңында (2021ж.) қорларда да салық есебінде көрсетілмеген.
Сол сияқты, «К» дара кәсіпкері 2022 жылы 14 310 мың теңге сомасына 302 400 дана тауық жұмыртқасына, 1 717,2 мың теңге сомасында ҚҚС сатты, бұл 02.06.2022 Ж. және 31.08.2022 ж. ЭШФ растады.
Бұл ретте, ЭШФ АЖ деректеріне сәйкес «К» дара кәсіпкері 2022 жылға 111 174,6 мың теңге сомасына 3 853 200 дана тауық жұмыртқасын, 13 340,9 мың теңге сомасында ҚҚС сатып алды.
Тиісінше, «К» дара кәсіпкері 2021 жылы 3 550 800 дана (3 853 200 - 302 400) көлемінде сатып алған тауық жұмыртқалары сату бойынша айналымда да, салық кезеңінің соңында қорларда да (2022 ж.) салық есебінде көрсетілмеген.
Сондай-ақ, 2022 жылы 12 493,0 мың теңге сомасына 39 000 кг тауық еті, 728,6 мың теңге сомасында ҚҚС сатылды, бұл 18.08.2022ж. және 15.12.2022 ж. ЭШФ расталды.
Бұл ретте, ЭШФ АЖ деректеріне сәйкес «К» дара кәсіпкері осы салық кезеңінде 40 955,3 мың теңге сомасына 139 000 кг тауық мяса, 4 914,6 мың теңге сомасында ҚҚС сатып алды.
Тиісінше, «К» дара кәсіпкері 2022 жылы 100 000 кг (139 000-39 000) көлемінде сатып алған тауық еті сату бойынша айналымда да, салық кезеңінің соңында қорларда да (2022 ж.) салық есебінде көрсетілмеген.
Сондай-ақ, «К» дара кәсіпкері 2023 жылы 34 968,5 мың теңге сомасына 907 200 дана тауық жұмыртқасын, 4 196,2 мың теңге сомасында ҚҚС сатып алды, бұл ретте аталған тауарлар сату бойынша айналымда да, салық кезеңінің соңында қорларда да салық есебінде көрсетілмеген (2023ж.), яғни, көрсетілген шығыстар кіріс алуға бағытталған қызметпен байланысты емес.
Бұл ретте, жоғарыда баяндалған фактілерді ескере отырып, салықтық тексеру нәтижелері бойынша «I» компаниясынан 10 465,7 мың теңге сомасына сатып алынған тауық жұмыртқалары бойынша кіріс алуға бағытталған шығыстар, 4 464,3 теңге сомасына «А» дара кәсіпкері және сомасы ҚҚС және басқалары 2021 жылға шегерімге жатқызылатынын көрсету қажет 558,5 мың теңге сомасына шығыстар, барлығы 15 488,5 мың теңге сомасына.
Осыған ұқсас, «I» компаниясының жеткізушісінен тауық және тауық етінің жұмыртқаларын сатып алу жөніндегі шығыстар 25 531,1 мың теңге айналым сомасына, басқа шығыстар 4 397,6 мың теңге сомасына, барлығы 29 928,7 мың теңге сомасына 2022 жылға шегерімдерге жатқызылуға жатады.
Сондай-ақ, өткізілген тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер бойынша 1302,2 мың теңге сомасындағы шығыстар және 111,3 мың теңге сомасындағы, барлығы 1413,5 мың теңге сомасындағы басқа шығыстар 2023 жылға шегерімдерге жатқызылуға жатады.
2021 жылғы 2, 3 тоқсандар, 2022 жылғы 1, 3, 4 тоқсандар үшін және 2023 жылғы 1 тоқсан үшін есептен ҚҚС алып тастауға қатысты айта кету керек, «К» дара кәсіпкері ҚҚС салынатын сату бойынша айналымда 2021-2023 жылдардағы тауық жұмыртқаларын сату 11 875 984 дана көлемінде көрсетілмеген 2021ж. үшін 30 тонна мөлшерінде тыңайтқыштар, 55,38 тонна мөлшерінде соя шроты және 2022ж. үшін тауық еті 100 000 кг мөлшерінде, сондай-ақ аталған тауарлар 2021-2023жж. салық кезеңдерінің соңындағы қалдықтарда жоқ, тиісінше, аталған тауарлар бойынша ҚҚС сомасы салық салынатын айналым мақсатында пайдаланылмаған.
Салық кодексінің 2-тармағының 5) тармақшасына және 179-бабы 5-тармағының 1) тармақшасына сәйкес шағымда шағым беруші тұлға өзінің талаптары мен осы мән-жайларды растайтын дәлелдемелерді негіздейтін мән-жайлар көрсетілуге тиіс.
Бұл ретте, «К» дара кәсіпкері шағымда 2021 жылғы шығыстарды шегеруден 165 327,7 мың теңге сомасында, 2022 жылғы 120 170,4 мың теңге сомасында алып тастауға, сондай-ақ салық салынатын айналым мақсатында пайдаланылмаған тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер бойынша ҚҚС есептен алып тастауға қатысты дәлелдер келтірмеген ҚҚС бұрын 2021 жылғы 2, 3 тоқсан, 2022 жылғы 1, 3, 4 тоқсан үшін және 2023 жылғы 1 тоқсан үшін жалпы сомасы 38 361,0 мың теңге есепке жатқызылды.
«К» дара кәсіпкердің 2022 жылғы ЖТС бойынша 03.04.2024 ж., 2023 жылғы 1 тоқсандағы ҚҚС бойынша 01.08.2023 ж., 2023 жылғы 2 тоқсандағы 24.07.2023 Ж. және 25.12.2023 ж., 3 тоқсандағы қосымша декларацияларға сәйкес салықтық тексерумен енгізілген өзгерістер мен толықтырулар ескерілмегені туралы дәлелдеріне қатысты 2020ж. бастап 02.08.2023 ж. айта кету керек.
Салық кодексінің 211-бабы 5-тармағының 1) тармақшасына сәйкес салықтар мен бюджетке төленетін төлемдердің түрлері, сондай – ақ салықтық тексеруді жүргізуге арналған нұсқамада көрсетілген әлеуметтік төлемдер бойынша кешенді және тақырыптық тексерулер жүргізу кезеңінде (ұзартуды және тоқтата тұруды ескере отырып) тексерілетін кезеңнің салық есептілігіне өзгерістер мен толықтырулар енгізуге жол берілмейді.
Салық кодексінің жоғарыда көрсетілген нормасын бұза отырып, «К» дара кәсіпкері нұсқама тапсырылған күннен кейін (03.07.2023ж.) қосымша декларациялар ұсынды, осыған байланысты ұсынылған декларациялар салықтық тексеру барысында негізді есепке алынбады.
Осылайша, 2021-2022 жылдарға арналған шығыстар шегерімдерінен 285 498,1 мың теңге сомасында және 2021 жылғы 2, 3 тоқсандар, 2022 жылғы 1, 3, 4 тоқсандар және 2023 жылғы 1 тоқсан үшін есептен ҚҚС алып тастау салықтық тексеру нәтижелері бойынша 38 361,0 мың теңге сомасында негізделген болып табылады.
2. 2021-2022жж. үшін өтеусіз алынған мүліктен (ақшалай қаражаттан) кірісті ұлғайтуға қатысты жалпы сомасы 111 376,8 мың теңге.
Салық кодексінің 238-бабы мен 264-бабының 5) тармағын бұзу салықтың шағымданатын сомасын және өсімпұлдың тиісті сомасын есептеу үшін негіз болды. Көрсетілген Бапқа сәйкес 2021-2022 жж. өтеусіз алынған мүліктен «С» компаниясы мен «U» дара кәсіпкерінен жалпы сомасы 111 376,8 мың теңгеге ақшалай қаражат түсімдері түрінде табыс ұлғайтылды.
Шағымнан «К» дара кәсіпкері «С» компаниясынан және «U» дара кәсіпкерінен 2021-2022жж. үшін жалпы сомасы 111 376,8 мың теңге ақшалай қаражаттың түсімдерін МКҚ-ға енгізумен келіспейтіні шығады, бұл ретте шағымда дәлелдер келтірілмеген.
«К» дара кәсіпкердің дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттегеннен кейін уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.
Салық кодексінің 226-бабының 1-тармағына сәйкес жылдық жиынтық табысқа салық төлеушілердің қосылған құн салығы мен акциздің сомасын, оның ішінде өтеусіз алынған мүлік түріндегі кірістерді қоспай-ақ табыстарының барлық түрлері енгізіледі.
Салық кодексінің 238-бабының 1-тармағына сәйкес салық төлеуші өтеусіз алған кез келген мүліктің, оның ішінде жұмыстар мен қызметтердің құны оның табысы болып табылады.
Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің (бұдан әрі – ҚР Азаматтық кодексі) 117-бабының 3-тармағымен ақша мен бағалы қағаздарды қоса алғанда, жылжымайтын мүлікке жатпайтын мүлік жылжымалы мүлік деп танылады.
ҚР АК-нің 157-бабының 3-тармағымен мәміле жарамсыз болған кезде Тараптардың әрқайсысы мәміле бойынша алынғанның бәрін екіншісіне қайтаруға, ал заттай қайтару мүмкін болмаған кезде (оның ішінде алынған мүлік мүлікті пайдалануда, орындалған жұмыста немесе көрсетілген қызметте көрсетілген кезде) – қайтарылуға жататын мүліктің құнын, мүлікті пайдалану құнын, орындалған жұмыстарды немесе көрсетілген қызметтерді өтеуге міндетті егер мәміленің жарамсыздығының өзге салдары осы Кодексте немесе Қазақстан Республикасының өзге де заңнамалық актілерінде көзделмесе, ақшада.
Қаралып отырған жағдайда, салықтық тексеру актісінен көрініп тұрғандай, мамандандырылған ауданаралық экономикалық соттың 31.08.2023 ж.шешімімен «С» компаниясы мен «К» дара кәсіпкері арасында жасалған мәмілелер жарамсыз деп танылды.
Сол сияқты, мамандандырылған ауданаралық экономикалық соттың 08.08.2023 ж.шешімімен «U» дара кәсіпкері мен «К» дара кәсіпкері арасында жасалған мәмілелер жарамсыз деп танылды.
Айта кету керек, «К» дара кәсіпкері «С» компаниясымен және «U» дара кәсіпкерімен жасалған мәмілелер жарамсыз болған жағдайда, ақша қаражатын қайтару жүзеге асырылмаған.
Осыған байланысты, салықтық тексеру актісінен көрініп тұрғандай, «С» компаниясынан 2021 жылға 8 928,8 мың теңге сомасында және 2022 жылға 92 975,4 мың теңге сомасында, сондай-ақ «U» дара кәсіпкерінен 2022 жылға 9 472,5 мың теңге сомасында, жалпы сомасы 111 376,7 мың теңге өтеусіз алынған мүлік түріндегі табыс деп танылды. Бұл ретте, салықтық тексеру нәтижелері бойынша 2022 жылғы тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді өткізуден түсетін кірістер 57 364,3 мың теңге сомасына, оның ішінде «С» компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша 48 906,6 мың теңге сомасына және «U» дара кәсіпкерімен 8 457,7 мың теңге сомасына азайтылды.
Салық кодексінің 2-тармағының 5) тармақшасына және 179-бабы 5-тармағының 1) тармақшасына сәйкес шағымда шағым беруші тұлға өзінің талаптары мен осы мән-жайларды растайтын дәлелдемелерді негіздейтін мән-жайлар көрсетілуге тиіс.
Бұл ретте, «К» дара кәсіпкері шағымда 2021-2022 ж. ж.өтеусіз алынған мүліктен түсетін табысты салықтық тексеру нәтижелері бойынша ұлғайтудың негізсіздігі және 2022 ж. сатудан түсетін табысты азайту бөлігінде дәлелдер келтірмеген.
Осылайша, Салық кодексінің 238 - бабы 1-тармағының нормасын ескере отырып, 2021-2022жж. үшін өтеусіз алынған мүліктен (ақшалай қаражаттан) 111 376,8 мың теңге сомасында кірісті ұлғайту және 2022ж. үшін сатудан түскен кірісті 57 364,3 мың теңге сомасында азайту салықтық тексеру нәтижелері бойынша негізделген болып табылады.
3. Резидент емес компаниямен өзара есеп айырысу бойынша 5 604,6 мың теңге сомасына сатудан түсетін кірісті ұлғайтуға қатысты.
Салық кодексінің 225, 226, 386-баптарының 1-тармақтарының тармақтарын бұзу салықтың шағымданатын сомасын және өсімпұлдың тиісті сомасын есептеу үшін негіз болды. Көрсетілген баптарды бұза отырып, «К» жеке кәсіпкері резидент емес компанияның атына тауар экспортынан 5 604,6 теңге сомасына нөлдік ставка бойынша өткізу бойынша айналымды төмендеткен.
Шағымнан «К» дара кәсіпкері 2022 жылғы сатудан түскен табыстың 5 604,7 мың теңге сомасына ұлғаюымен келіспейтіні шығады, бұл ретте шағымда дәлелдер келтірілмеген.
«К» дара кәсіпкердің дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттегеннен кейін уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.
Салық кодексінің 226-бабының 1-тармағына сәйкес жылдық жиынтық табысқа салық төлеушілердің қосылған құн салығы мен акциздің сомасын, оның ішінде өтеусіз алынған мүлік түріндегі кірістерді қоспай-ақ табыстарының барлық түрлері енгізіледі.
Салық кодексінің 227 - бабының 1-2-тармақтарына сәйкес осы Кодекстің 228-240-баптарына сәйкес жылдық жиынтық табысқа енгізілетін кірістерден басқа, тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді өткізу кезінде туындайтын табыс сомасы өткізуден түсетін табыс деп танылады.
Сатудан түскен табыс оған қосылған құн салығы мен акциздің сомасын қоспай, өткізілген тауарлардың, жұмыстардың, көрсетілетін қызметтердің құны мөлшерінде айқындалады.
Осы Кодекстің 394-бабында көзделген тауарларды өткізу жөніндегі айналымдарды қоспағанда, салық кодексінің 386-бабы 1-тармағының 1-бөлігі бойынша тауарларды өткізу жөніндегі айналымға нөлдік ставка бойынша салық салынады.
Қарастырылып отырған жағдайда, «К» дара кәсіпкері резидент емес компанияның атына 817,0 мың рубль сомасында тауарлық-материалдық қорларды сатқаны анықталды, бұл ретте 2022 жылғы ЖТС (220.00-нысан) бойынша декларацияда тауарларды сатудан түскен табыс 817,0 мың теңге сомасында көрсетілген, ал мынаны көрсету керек сомасы 6 421,6 мың теңге (817,0 мың рубль *7,86 теңге (18.08.2022 ж.бағамы)).
Демек, 2022 жылғы сатудан түскен табыс 5 604,6 мың теңге сомасына төмендетілді (6 421,6 – 817,0).
Жоғарыда көрсетілгендей, Салық кодексінің 2-тармағының 5) тармақшасына және 179-бабы 5-тармағының 1) тармақшасына сәйкес шағымда шағым беруші тұлға өзінің талаптары мен осы мән-жайларды растайтын дәлелдемелерді негіздейтін мән-жайлар көрсетілуге тиіс.
Бұл ретте, «К» дара кәсіпкері шағымда резидент емес компаниямен өзара есеп айырысу бойынша 2022 жылғы сатудан түскен табыстың 5 604,6 мың теңге сомасына ұлғаюының негізсіздігі бөлігінде дәлелдер келтірмеген.
Осылайша, Салық кодексінің 225, 226, 386-баптарының 1-тармақтарының нормаларын ескере отырып, салықтық тексеру нәтижелері бойынша резидент емес компаниямен өзара есеп айырысу бойынша сатудан түскен кірісті 5 604,6 мың теңге сомасына ұлғайту негізді болып табылады.
4. 2023 жылғы сатудан түсетін кірісті және 2023 жылғы 2 тоқсандағы салық салынатын айналымды ұлғайтуға қатысты.
Салық кодексінің 225, 226, 372-баптарының 1-тармақтарының тармақтарын бұзу салықтың шағымданатын сомасын және өсімпұлдың тиісті сомасын есептеу үшін негіз болды. Көрсетілген баптарды бұза отырып, «К» дара кәсіпкері 2023 жылы сатудан түскен табысы 44 537,9 мың теңге сомасында және 2023 жылғы 2 тоқсанда салық салынатын айналымы 4 621,3 мың теңге сомасында төмендетілді.
Шағымнан «К» дара кәсіпкері 2023 жылғы сатудан түскен табыстың және 2023 жылғы 2 тоқсандағы салық салынатын айналымның ұлғаюымен келіспейтіні шығады, бұл ретте шағымда дәлелдер келтірілмеген.
«К» дара кәсіпкердің дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттегеннен кейін уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.
Салық кодексінің 226-бабының 1-тармағына сәйкес жылдық жиынтық табысқа салық төлеушілердің қосылған құн салығы мен акциздің сомасын, оның ішінде сатудан түскен табыс түріндегі кірістерді қоспай-ақ табыстарының барлық түрлері енгізіледі.
Салық кодексінің 227 - бабының 1-2-тармақтарына сәйкес осы Кодекстің 228-240-баптарына сәйкес жылдық жиынтық табысқа енгізілетін кірістерден басқа, тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді өткізу кезінде туындайтын табыс сомасы өткізуден түсетін табыс деп танылады.
Сатудан түскен табыс оған қосылған құн салығы мен акциздің сомасын қоспай, өткізілген тауарлардың, жұмыстардың, көрсетілетін қызметтердің құны мөлшерінде айқындалады.
Салық Кодексінің 372-бабы 1-тармағының 1) тармақшасында тауарларды өткізу жөніндегі айналым тауарға құқықтарды беруді, оның ішінде тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді сатуды білдіретіні белгіленген.
Қаралып отырған жағдайда, «К» дара кәсіпкері 2023 жылғы ЖТС (220.00-нысан) бойынша және 2023 жылғы 2 тоқсандағы ҚҚС бойынша декларацияны нөлдік көрсеткіштермен ұсынды.
Ал, ЭШФ АЖ деректеріне сәйкес «К» дара кәсіпкері контрагент-сатып алушылардың атына 44 537,9 мың теңге сомаға тауарлар, жұмыстар, қызметтер сатты, бұл ретте ҚҚС салынатын айналым 2023 жылғы 2 тоқсанда 4 621,3 мың теңге соманы құрайды.
Жоғарыда көрсетілгендей, Салық кодексінің 2-тармағының 5) тармақшасына және 179-бабы 5-тармағының 1) тармақшасына сәйкес шағымда шағым беруші тұлға өзінің талаптары мен осы мән-жайларды растайтын дәлелдемелерді негіздейтін мән-жайлар көрсетілуге тиіс.
Бұл ретте, «К» дара кәсіпкері шағымда 2023 жылғы сатудан түскен табыстың 44 537,9 мың теңге сомасында және 2023 жылғы 2 тоқсандағы ҚҚС салынатын айналымның 4 621,3 мың теңге сомасында негізсіз ұлғаюы бөлігінде дәлелдер келтірмеді.
Осылайша, 2023 жылғы сатудан түскен кірісті 44 537,9 мың теңге сомасында және 2023 жылғы 2 тоқсандағы ҚҚС салынатын айналымды 4 621,3 мың теңге сомасында ұлғайту және салықтық тексеру нәтижелері бойынша ЖТС және ҚҚС тиісті есептеу негізді болып табылады.
25.12.2017 жылғы Салық Кодексінің 182-бабының 1-тармағына сәйкес шағымды қарау аяқталғаннан кейін уәкілетті орган апелляциялық комиссияның шешімін ескере отырып, дәлелді шешім шығарады.
Апелляциялық комиссия отырысының нәтижелері бойынша – тексеру нәтижелері туралы шағым жасалған хабарламаны өзгеріссіз, ал шағымды қанағаттандырмай қалдыру туралы шешім қабылданды.
