1.Даудың түрі: салықтық даулар
2. Салық төлеуші санаты: заңды тұлға
3. Салық түрі: КТС
Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігіне (бұдан әрі - уәкілетті орган) «К» Компанияның аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі - салық органы) ірі кәсіпкерлік субъектілерінен және мұнай саласындағы ұйымдардан түсетін түсімдерді қоспағанда, заңды тұлғалардан алынатын корпоративтік табыс салығын (КТС), Қазақстан Республикасының аумағында өндiрiлген тауарларға, орындалған жұмыстарға және көрсетілген қызметтерге салынатын қосылған құн салығын (ҚҚС), резидент емес үшін ҚҚС есептеу, залалды кемітілген туралы тексеру нәтижелері туралы хабарламасына шағымы келіп түсті.
Іс материалдарынан анықталғандай, салық орган 01.01.2019ж. бастап 31.12.2021ж. дейінгі кезең үшін салықтар мен бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдерді, зейнетақы қорына түсетін түсімдерді, әлеуметтік аударымдар түсімдерін есептеудің дұрыстығы және уақтылы төленуі мәселесі бойынша «К» Компаниясына кешенді тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша 192 515,4 мың теңге сомасында КТС және 60 772,3 мың теңге өсімақы, 11 446,6 мың теңге сомасында ҚҚС, резидент емес үшін ҚҚС 34 744,7 мың теңге және 12 825,3 мың теңге есептеу, 372,5 мың теңге сомасында залалды кемітілген туралы хабарлама шығарылды.
«К» Компаниясы салық органының нәтижелермен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда ол салық органының шешімін толығымен жоюды сұрайды.
1. КТС есептеуге қатысты
1.1.Жылдық жиынтық табыстың (ЖЖТ) ұлғаюына қатысты
«Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» Қазақстан Республикасының 25.12.2017ж. Кодексінің (Салық кодексі) 226-бабына сәйкес «К» Компаниясының бухгалтерлік есебінің деректері 2020 жылы ЖЖТ-сы 97 246,9 мың теңге сомасына ұлғайтуға негіз болды.
«К» Компаниясы салық органының осы тұжырымдарымен келіспейді, өйткені салық және бухгалтерлік есеп деректері, бухгалтерлік құжаттардың және электрондық шот-фактуралар тізілімінің (ЭШФ) деректері бойынша сәйкессіздіктер жоқ, осыған байланысты салықтық тексеру нәтижелері бойынша 2020 жылғы сатудан түскен табыс негізсіз ұлғайтылды.
«К» Компаниясының дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттегеннен кейін уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.
Салық кодексінің 226-бабының 1-тармағына сәйкес ЖЖК салық төлеуші осы тармақтын 1) - 25) тармақшаларында көрсетілген кірістерінің барлық түрлері ҚҚС мен акциз сомасы қосылмастан, қосылады.
Салық кодексінің 227-бабының 2-тармағында өткізуден түсетін кіріс өткізілген тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер құнының мөлшерінде, оған ҚҚС мен акциздің сомасы қосылмастан айқындалады.
Салық кодексінің 227-бабының 2-тармағында бойынша кірістер немесе шегерімдер тауарлар толық немесе ішінара қайтарылған жағдайда түзетілуге жатады.
Бұл ретте, Салық кодексінің 190-бабының 3-тармағында салықтық есепке алу бухгалтерлік есепке алу деректеріне негізделеді. Бухгалтерлік құжаттаманы жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есепке алу және қаржылық есептілік туралы заңнамасымен белгіленеді.
Осылайша, Салық кодексінің ережелеріне сәйкес ЖЖТ Салық кодексінің 226-бабы 1-тармағының 1) - 25) тармақшаларында көрсетілген кірістердің барлық түрлері енгізіледі, ал тауарлар толық немесе ішінара қайтарылған жағдайда кірістер түзетуге жатады. Салық есебі Бухгалтерлік есеп деректеріне негізделген.
Соңымен қатар, Салық кодексінің 190-бабының 1-тармағына сәйкес салық салу объектілері және (немесе) салық салуға байланысты объектілер туралы ақпаратты қорыту және жүйелеу, сондай-ақ салықтар мен бюджетке төленетін төлемдерді есептеу және салықтық есептілікті жасау мақсатында салық төлеушінің (салық агентінің) Салық кодекстің талаптарына сәйкес есепке алу құжаттамасын жүргізу процесі салықтық есепке алу болып табылады.
Салық кодексінің 190-бабының 2-тармағы бойынша есепке алу құжаттамасы осы тармақтын 1) - 6) тармақшаларында көрсетілген құжаттарды қамтиды.
Осы тармақтың мақсатында электрондық цифрлық қолтаңбаны қолдана отырып, электрондық шот-фактуралардың ақпараттық жүйесінде ресімделген бухгалтерлік құжаттама немесе бастапқы есепке алу құжаттары да есепке алу құжаттамасы болып танылады.
Қаралып отырған жағдайда, салықтық тексеру нәтижелері бойынша 2020 жылғы ЖЖТ сомасы 2 763 527,6 мың теңгені құрайды, оның ішінде: өнімді (жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді) өткізуден түскен кірістер 2 762 218,1 мың теңге сомасында; басқа кірістер 1 309,5 мың теңге сомасында.
2020 жылғы «К» Компаниясының КТС бойынша декларациясының (100н.) деректері бойынша: ЖЖТ 2 678 342,5 мың теңге сомасында, оның ішінде: 2 678 223,9 мың теңге сомасында өнімді (жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді) сатудан түскен табыс; 118,6 мың теңге сомасында басқа да кірістер; түзету (азайту) 12 061,8 мың теңге сомасындағы кірістер. Серіктестіктің 2020 жылғы кірістер сомасы (түзетуді алып тастағанда) барлығы 2 666 280,7 мың теңге сомасында көрсетілген (2 678 342,5 - 12 061,8).
Сонымен қатар, салықтық тексеруді жүргізген мемлекеттік кірістер органы (МКҚ) шағымды қарау барысында ұсынған материалдар мен ақпаратқа сәйкес: - 2020 жылғы сатып алушылар бойынша ЭШФ ақпараттық жүйесінің (ЭШФ АЖ) деректері бойынша: тауарларды (жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді) өткізуден түсетін табыс 2 762 218,1 мың теңгені құрайды; сатылған өнімді қайтару 24 068,3 мың теңге сомасында («А» және «С» Компанияларынан). Сатылған өнімді қайтаруды шегергендегі сатудан түскен табыс 2 738 149,8 мың теңгені құрайды (2 762 218,1 - 24 068,3); - 2020 жылғы айналым-сальдо ведомосінің деректері бойынша 6290 «Өзге де кірістер» бухгалтерлік шоты бойынша 1 309,5 мың теңге сомасындағы кіріс (оның ішінде валюта айырбастаудан түскен кірістер, артығы бойынша, күмәнді міндеттемелерді есептен шығару бойынша, жалақыдан ұстап қалу бойынша) көрсетілген.
«К» Компаниясының бухгалтерлік есебінің деректері бойынша 2020 жылғы табыс 2 739 459,3 мың теңгені құрайды (2 738 149,8 + 1 309,5).
Баяндалған жағдайды ескере отырып, «К» Компаниясының бухгалтерлік құжаттамасының деректері бойынша 2020 жылғы табыс 2 739 459,3 мың теңгені құрайды (қайтарылатын өнім бойынша түзетуді шегергенде), ал «К» Компаниясының салық есептілігінің деректері бойынша (100н.) 2020 жылғы табыс 2 666 280,7 мың сомасында көрсетілген.теңге (түзетуді алып тастағанда). Демек, «К» Компаниясы салық есептілігінде (100н.) 2020 жылғы табыс 73 178,6 мың теңгеге төмендетілді (2 739 459,3 - 2 666 280,7).
Бұл ретте салықтық тексеру актісінің деректері мен ЭШФ АЖ деректері арасындағы өнімді (жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді) өткізуден түсетін кірістер бойынша алшақтықтардың сомасы 24 068,3 мың теңгені құрайды (2 762 218,1 - 2 738 149,8), тиісінше, салықтық тексеру нәтижелері бойынша өнімді (жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді) сатудан түскен табыс 24 068,3 мың теңгеге асырылды, онда «А», «С» Компанияларынан тауарларды қайтару сомасы бар.
Баяндалғанды негізге ала отырып, Салық кодексінің 287-бабы 1-тармағының 1) тармақшасына сәйкес 2020 жылы салықтық тексеру нәтижелері бойынша 24 068,3 мың теңге сомаға (сатылған өнімді қайтару) ЖЖТ ұлғайту негізсіз болып табылатыны жөн.
1.2. Тауар-материалдық қорлар (ТМҚ) бойынша шегерімдерді азайтуға қатысты
2020-2021 жылдары өткізілген тауарлар (жұмыстар, көрсетілетін қызметтер) бойынша шығыстарды асыра бағалау жөніндегі негіздеме «К» Компаниясы Салық кодексінің 242-бабын бұза отырып, 2020 және 2021 жылдардағы салық кезеңдерінің соңына ТМҚ қалдықтарын төмендеткені болды. Атап айтқанда, 2020-2021 жылдардағы КТС (100н.) бойынша декларациялардың деректері бойынша салық кезеңінің соңындағы ТМҚ қалдықтарының құны бухгалтерлік есеп деректеріне, яғни 1310, 1320, 1330 бухгалтерлік шоттар бойынша «К» Компаниясының айналым-сальдо ведомосінің деректеріне сәйкес келмейді.
Салық органының осы тұжырымдарымен «К» Компаниясы келіспейді, өйткені салықтық тексеру нәтижелері бойынша салық кезеңінің соңына ТМҚ ұлғаюына және 2020 жылдың соңына ТМҚ қалдығын айқындауға байланысты 2020-2021 жылдарға арналған өткізілген тауарлар (жұмыстар, көрсетілетін қызметтер) бойынша шығыстар бөлігінде шегерімдер азайтылды, соңында 685 189,6 мың теңге сомасында 2021 жылы 1 154 194,1 мың теңге сомасында, бұл «К» Компаниясының бухгалтерлік және салықтық есебінің деректеріне сәйкес келмейді. Бұл ретте серіктестік егер ТМҚ қалдығы салық кезеңінің соңында ұлғайса, онда сату азаюы тиіс, ал салықтық тексеру нәтижелері бойынша сатудан түскен табыс та ұлғайды деп есептейді.
«К» Компаниясының дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттегеннен кейін уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.
Уәкілетті орган шағымды қарау барысында Салық кодексінің 186-бабына сәйкес дәлелді шешім шығару мақсатында салық кезеңінің соңында ТМҚ қалдықтарын төмендету бөлігінде 2020-2021 жылдары өткізілген тауарлар (жұмыстар, көрсетілетін қызметтер) бойынша шығыстар бойынша шегерімдер сомасын азайтудың негізділігі мәселесі бойынша «К» Компаниясына тақырыптық тексеру жүргізуді тапсырды. (хат).
Мемлекеттік кірістер комитеті (бұдан әрі - МКК) осы хатты орындау үшін №0 нұсқама негізінде «К» Компаниясына тақырыптық тексеру жүргізіп, №0 акт жасады.
Тақырыптық тексерудің №0 актісінен мыналар шығады.
Салық кодексінің 242-бабының 1 және 3-тармақтары бойынша шегерiмге жатпайтын шығыстарды қоспағанда, салық төлеушiнiң кіріс алуға бағытталған қызметті жүзеге асыруға байланысты шығыстары салық салынатын кірісті айқындау кезiнде Салық кодекстің осы бабында және 243 - 263-баптарында белгіленген ережелер ескеріле отырып, шегерімге жатады.
Шегерiмдердi салық төлеуші өзінің кіріс алуға бағытталған қызметіне байланысты шығыстарды растайтын құжаттары болған кезде іс жүзінде жүргізілген осындай шығыстар бойынша жүргiзедi.
Салық кодексінің 190-бабының 3-тармағына сәйкес салықтық есепке алу бухгалтерлік есепке алу деректеріне негізделеді. Бухгалтерлік құжаттаманы жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есепке алу және қаржылық есептілік туралы заңнамасымен белгіленеді.
Бұл ретте, Салық кодексінің 192-бабының 5-тармағында запастарды есепке алу халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына (ХҚЕС) және (немесе) Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есепке алу және қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес жүзеге асырылады. Бұл ретте салық салу мақсатында запастардың құны - сатудың ықтимал таза бағасына дейін есептен шығару және сатудың ықтимал таза бағасының ұлғаюынан туындаған, бұрын есептен шығару жүргізілген запастарға қатысты қалпына келтіру арқылы запастар құнының өзгеруін есепке алмай айқындалады.
ХҚЕС (IAS) 2 «Қорлар» 10-тармағына сәйкес қорлардың өзіндік құны қорлардың ағымдағы орналасқан жері мен жай-күйін қамтамасыз ету үшін сатып алуға жұмсалған барлық шығындарды, қайта өңдеуге арналған шығындарды және басқа да шығындарды қамтуы тиіс.
Қазақстан Республикасының Қаржы министрінің 2007 жылғы 23 мамырдағы №185 бұйрығымен бекітілген Бухгалтерлік есеп шоттарының үлгілік жоспардын 11-тармағында 1300 - «Қорлар» кіші бөлімі қарапайым қызмет барысында сатуға арналған, немесе сату үшін өндіріс процесінде, немесе өндірістік процесте немесе қызметтер ұсыну кезінде пайдалануға арналған шикізат немесе материалдар нысанындағы активтерді есепке алуға арналғаны анықталған.
Осы кіші бөлім мынадай шоттардың топтарын қамтиды:
1310 - «Шикізат және материалдар», онда өндірістік процесте одан әрі пайдалануға арналған шикізат және материалдар, оның ішінде ауыл шаруашылық шикізаттары мен материалдар есепке алынады;
1320 - «Дайын өнім», онда дайын, оның ішінде ауыл шаруашылығы өнімі есепке алынады;
1330 - «Тауарлар», онда тауарлардың, оның ішінде сатып алынған және қайта сатуға сақталған ауыл шаруашылығы тауарларының қозғалысына байланысты операциялар көрсетіледі.
Осылайша, салық мақсатында ТМҚ есебі ХҚЕС және бухгалтерлік заңнама талаптарына сәйкес жүзеге асырылады.
Тақырыптық тексеру нәтижелері бойынша серіктестік «1С: Өндірістік кәсіпорынды басқару» есептік бағдарламасында бухгалтерлік есеп жүргізуді жүзеге асыратыны анықталды.
Серіктестік тақырыптық тексеру жүргізу барысында (№0 акт) мыналарды ұсынды: айналым-сальдо ведомостары (АСВ), олардың деректері бойынша қорлардың құны: 31.12.2020ж. салық кезеңінің соңында 275 979,6 мың теңгені құрайды; салық кезеңінің басында 01.01.2021 ж. 275 979,6 мың теңгені құрайды; салық кезеңінің соңында 31.12.2021ж. 299 911,5 мың.теңге.
Бухгалтерлік шоттар бойынша АСВ деректеріне сәйкес (1310 «Шикізат және материалдар», 1320 «Дайын өнім», 1330 «Тауарлар») 01.01.2020ж., 31.12.2020ж., 01.01.2021ж., 31.12.2021ж. жағдай бойынша қорлар қалдықтарының құны теріс мәндермен, оның ішінде:
- 01.01.2020 жылға 572 913,5 мың теңге сомасында, оның ішінде бухгалтерлік шоттар бойынша: 1310 «Шикізат және материалдар» сомасында (-) 178 898,0 мың теңге; 1320 «Дайын өнім» сомасында (-) 265 807,9 мың теңге, 1330 «Тауарлар» сомасында (-) 128 207,6 мың теңге;
- 31.12.2020ж., 01.01.2021ж. сомасында (-) 409 221,2 мың теңге, оның ішінде бухгалтерлік шоттар бойынша: 1310 «Шикізат және материалдар» сомасында (-) 223 327,4 мың теңге; 1320 «Дайын өнім» сомасында (-) 150 285,1 мың теңге; 1330 «Тауарлар» сомасы (-) 35 608,7 мың теңге;
- 31.12.2021ж. сомасында (-) 856 490,9 мың теңге, оның ішінде бухгалтерлік шоттар бойынша: 1310 «Шикізат және материалдар» сомасында (-) 361 769,1 мың теңге; 1320 «Дайын өнім» сомасында (-) 442 080,9 мың теңге; 1330 «Тауарлар» шотында (-) 52 640,9 мың теңге.
Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің бірінші орынбасары - Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 20.01.2020 ж. №39 бұйрығымен бекітілген КТС (100.00 т.) бойынша салық есептілігін (декларациясын) жасау қағидаларының (бұдан әрі - қағидалар) 17-тармағына сәйкес «Шегерімдер» бөлімінде:
- 100.00.019 жолында Салық кодексінің 242 - бабының 1 - тармағына сәйкес шегерімге жатқызылатын өткізілген (пайдаланылған) тауарлардың өзіндік құны, сатып алынған жұмыстардың, көрсетілетін қызметтердің құны көрсетіледі, 100.00.0019 I - 100.00.019 II + 100.00.019 III + 100.00.019 IV + 100.00.019 V - 100.00.019 VI - 100.00.019 VII-100.00.019 VIII-100.00.019 IX;
- 100.00.019 I жолында салық кезеңінің басындағы қорлардың баланстық құны көрсетіледі. Көрсетілген жол салық кезеңінің басындағы бухгалтерлік баланс бойынша айқындалған деректерге сәйкес толтырылады;
- 100.00.019 II жолы салық кезеңінің соңындағы бухгалтерлік баланс деректеріне сәйкес толтырылады.
Тақырыптық тексеру нәтижелері бойынша (21.06.2021ж. №52 акт) салық кезеңдерінің басына және соңына ТМҚ құнының төмендеуіне байланысты шегерімдер:
- 2020 жылы 163 692,3 мың теңге сомасында ұлғайтылды (572 913,5 - 409 221,2);
- 2021 жылы 447 269,7 мың теңге сомасында азайтылды (856 490,9 - 409 221,2).
Шағым жасалған тексеру нәтижелері бойынша «К» Компаниясының салық кезеңінің соңына ТМҚ құнын төмендетуіне байланысты 2020 жылға арналған шегерімдер 409 210,0 мың теңге сомасында; 2021 жылға 445 072,6 мың теңге сомасында азайтылғанын атап өткен жөн.
Баяндалған мән-жайларды ескере отырып, шағымды қарау барысында тағайындалған тақырыптық тексеру (№0 акт) нәтижелері бойынша шегерімдерді азайту бойынша салық кезеңінің соңына ТМҚ құнының төмендеуіне байланысты шағымданатын тексеру нәтижелері: 2020 жылы 409 210,0 мың теңге сомасында расталмады; 2021 жылы 445 072,6 мың теңге сомасында - расталды.
Салық кодексінің 186-бабының 5-тармағына сәйкес шағымды қарау нәтижелері бойынша шешім тақырыптық және (немесе) қайталама тақырыптық тексерулердің нәтижелері ескеріле отырып шығарылады.
Бұл ретте Салық кодексінің 177-бабында және 181-бабының 3-тармағында «К» Компаниясының салық органын тексеру нәтижелері туралы хабарламаға шағымы шағымданатын мәселелер мен осы шағымданатын хабарлама шеңберіндегі сомалар шегінде қаралатыны анықталды.
Осылайша, Салық кодексінің 186-бабының 5-тармағына сәйкес салық кезеңінің соңында ТМҚ құнының төмендеуіне байланысты 2020 жылға шағым жасалған тексеру нәтижелері бойынша 409 210,0 мың теңге сомасында шегерімдерді азайту негізсіз болып табылады.
2. ҚҚС есептеуге қатысты
ҚҚС есептеу үшін негіздеме «К» Компаниясы бұзушылықпен: Салық кодексінің 400-бабы 2021 жылғы 3, 4 тоқсандар үшін есепке жатқызылатын ҚҚС сомасын асыра бағалады; Салық кодексінің 373-бабы 2020 жылғы 2-4 тоқсандар үшін, 2021 жыл 1-4 тоқсандар үшін резидент еместен жұмыстарды, қызметтерді сатып алу бойынша айналым төмендетілді.
Салық органының осы тұжырымдарымен «К» Компаниясы келіспейді, өйткені салықтық тексеру нәтижелері бойынша есепке жатқызылатын ҚҚС сомаларының артуына және 2021 жылғы 3 тоқсан үшін ҚҚС есебінен 6 768,6 мың теңге сомасында, 2021 жылғы 4 тоқсан үшін ҚҚС бойынша 4 678,0 мың теңге сомасында алып тастауға байланысты ҚҚС есептелді резидент еместен сатып алынған қызметтер.
«К» Компаниясының пікірінше, салықтық тексеру нәтижелері бойынша ҚҚС қосарланған есептелді, өйткені ҚҚС сомалары алдымен есептен шығарылды (105101 коды бойынша ҚҚС), содан кейін 105104 коды бойынша ҚҚС есептелді.
«К» Компаниясының дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттегеннен кейін уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.
2.1. 2021 жылғы 3 және 4 тоқсандар үшін есепке жатқызылған ҚҚС сомаларының азаюына қатысты
Салық кодексінің 400-бабының 1-тармағы бойынша егер алынған тауарлар, жұмыстар және көрсетілетін қызметтер өткізу бойынша салық салынатын айналым мақсатында пайдаланылса немесе пайдаланылатын болса, солар үшін төлеуге жататын және мыналарда:
1) осы тармақтың 2) және 3) тармақшаларында көзделген жағдайларды қоспағанда, тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер сатып алынған жағдайда – қосылған құн салығы бөліп көрсетіліп және өнім беруші салық төлеушінің сәйкестендіру нөмірі көрсетіле отырып, мынадай құжаттардың бірінде:
шот-фактураны жазып беру күніне қосылған құн салығын төлеуші болып табылатын өнім беруші жазып берген шот-фактурада немесе жол жүру билетінде (қағаз жеткізгіште, электрондық билетте, электрондық жол жүру құжатында);
әуе көлігінде жол жүру фактісін растайтын, осындай құжаттарды жазып беру күніне қосылған құн салығын төлеуші болып табылатын өнім беруші жазып берген құжатта;
жалпыға бірдей қолжетімді телекоммуникациялық желілердегі интернет-ресурста орналастырылғандарды қоса алғанда, есепті салықтық кезеңде алынған мерзімді баспасөз басылымдарының және бұқаралық ақпарат құралдарының өзге де өнімінің құнына тура келетін бөлікте Салық кодекстің 414-бабында сәйкес жазып берілген шот-фактурада;
мемлекеттік материалдық резервтен тауарларды шығару кезінде мемлекеттік материалдық резерв саласындағы уәкілетті органның құрылымдық бөлімшесі жазып берген шот-фактурада. ҚҚС сомасы формула бойынша, бірақ осы тауарларды мемлекеттік материалдық резервке беру кезінде төленген салық сомасынан аспайтындай болып айқындалады;
2) тауарлар импортталған жағдайда - Еуразиялық экономикалық одақтың кеден заңнамасына және (немесе) Қазақстан Республикасының кеден заңнамасына сәйкес ресімделген тауарларға арналған декларацияда, бірақ Қазақстан Республикасының бюджетіне төленген және кедендік рәсімнің шарттарына сәйкес қайтаруға жатпайтын салық сомасынан аспайтындай немесе тауарларды әкелу және жанама салықтарды төлеу туралы өтініште (өтініштерде), бірақ Қазақстан Республикасының бюджетіне төленген және қайтаруға жатпайтын салық сомасынан аспайтындай;
3) бейрезидент берген және осындай жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді сатып алушының айналымы болып табылатын жұмыстар, көрсетілетін қызметтер сатып алынған жағдайда - ҚҚС бойынша декларацияда, бірақ төлем құжатында немесе салық органы уәкілетті орган белгілеген нысан бойынша берген және қосылған құн салығының төленгенін растайтын құжатта көрсетілген салық сомасынан аспайтындай;
4) Салық кодексінің 367-бабы 1-тармағының 1) тармақшасында көрсетілген тұлға ҚҚС бойынша тіркеу есебіне қойылған жағдайда - ҚҚС бойынша тіркеу есебіне қойылған күнге дейін салық төлеуші сатып алған, жасаған, салған және қосылған құн салығы бойынша тіркеу есебіне қойылған күнге меншік құқығында болатын тауарлар бойынша, осы тармақтың 1) және 2) тармақшаларының біріне сәйкес осындай сома расталған жағдайда, осындай тұлға Салық кодексінің 215-бабының 4-тармағына сәйкес жасаған салықтық тіркелімде көрсетілген ҚҚС сомасы Салық кодексінің 367-бабы 1-тармағының 1) тармақшасына сәйкес қосылған құн салығын төлеуші болып табылатын тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді алушы есепке жатқызатын ҚҚС сомасы деп танылады.
Қаралып отырған жағдайда, «К» компаниясы 300.00.013 ІІ А В жолы бойынша «Есепке жатқызылатын ҚҚС сомасы» бөлімінде «Қазақстан Республикасында ҚҚС-пен сатып алынған тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер, оның ішінде өзге де құжаттар бойынша» жолында:
- 2021 жылғы 3 тоқсандағы ҚҚС бойынша декларацияда (к.№0) сатып алу бойынша айналым 56 504,2 мың теңге сомасында, ҚҚС 6 768,6 мың теңге сомасында көрсетілген;
- 2021 жылғы 4 тоқсандағы ҚҚС бойынша декларацияда (к.№00) сатып алу бойынша айналым 48 507,9 мың теңге сомасында, ҚҚС 4 678,0 мың теңге сомасында көрсетілген.
Есепке жатқызылатын ҚҚС сомасы бөлімінде «ҚҚС бойынша Декларация (300.00н.)» салық есептілігін жасау қағидаларының 16-тармағының 5), 6) тармақшаларына сәйкес:
- 300.00.013 II А жолында шот-фактураларды қоспағанда, Қазақстан Республикасында ҚҚС-пен сатып алынған тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер бойынша айналымдардың жалпы сомасы көрсетіледі;
- в строке 300.00.013 II В жолында 300.00.013 II А жолында бейнеленген айналымдар бойынша ҚҚС сомасы көрсетіледі.
Шағымды қарау барысында тексеру жүргізген салық органы ұсынған материалдар мен ақпараттан «К» Компаниясы салықтық тексеруге 300.00.013 II А жолдарын транскрипциялау жөніндегі тізілімдерді, 2021 жылғы 3, 4-тоқсандар үшін ҚҚС бойынша Декларацияларға «К» Компаниясының «М» Компаниядан жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді сатып алуы көрсетілген тізілімдерді ұсынғаны жөн, Ресей Федерациясының (РФ)резиденттері болып табылатын жеке тұлға:
- 2021 жылдың 3 тоқсанында тауарлар, жұмыстар, қызметтер бойынша айналым 56 504,2 мың теңге сомасында, ҚҚС 6 768,6 мың теңге сомасында көрсетілген;
- 2021 жылдың 4 тоқсанында тауарлар, жұмыстар, қызметтер бойынша айналым 48 507,9 мың теңге сомасында, ҚҚС 4 678,0 мың теңге сомасында көрсетілген.
Баяндалған жағдайларды ескере отырып, «К» Компаниясы «ҚҚС бойынша Декларация (300.00н.)» салық есептілігін жасау қағидаларының 16-тармағының 5), 6) тармақшаларының талаптарын бұза отырып, 300.00.013 II А жолдарында, 2021 жылғы 3, 4 тоқсандар үшін ҚҚС бойынша декларацияларда тауарлар, жұмыстар, (шот-фактураларды қоспағанда), ал резидент емес болып табылатын контрагенттермен («М» Компаниясы (РФ), жеке тұлға) өзара есеп айырысу бойынша айналымдар бойынша ҚҚС-пен Қазақстан Республикасында сатып алынған көрсетілетін қызметтер.
Сонымен қатар, Орталықтандырылған біріздендірілген дербес шоттың (ОБДШ) деректері бойынша серіктестік тексерілетін кезеңде 105104 «Резидент емес үшін ҚҚС» коды бойынша ҚҚС төлемеген.
Осылайша, Салық кодексінің 400-бабының 1-тармағына сәйкес 2021 жылғы 3 тоқсандағы есептелген 6 768,6 мың теңге сомасында, 2021 жылғы 4 тоқсандағы 4 678,8 мың теңге сомасында ҚҚС алып тастау тексеру нәтижелері бойынша негізді болып табылады.
2.2. Резидент емес үшін ҚҚС есептеуге қатысты
Салық кодексінің 373-бабының 1 тармағына сәйкес, егер осы баптың 2-тармағында өзгеше көзделмесе, Қазақстан Республикасы өткізу орны болып танылатын бейрезидент өтеулі негізде орындаған жұмыстарды, көрсеткен қызметтерді қосылған құн салығын төлеуші сатып алған кезде олар осы Кодекске сәйкес ҚҚС салуға жататын, ҚҚС осындай төлеушінің бейрезиденттен жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді сатып алу бойынша айналымы болып табылады.
Салық кодексінің 378-бабының 2 тармағы бойынша Салық кодексінің 10-бөлімнің мақсаттары үшін, егер:
1) жұмыстар, көрсетілетін қызметтер Қазақстан Республикасының аумағындағы жылжымайтын мүлiкке тiкелей байланысты болса, Қазақстан Республикасы жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді өткізу орны болып танылады;
2) жылжымалы мүлікке байланысты жұмыстар, көрсетілетін қызметтер іс жүзінде Қазақстан Республикасының аумағында көрсетілсе, Қазақстан Республикасы жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді өткізу орны болып танылады;
3) көрсетілетін қызметтер мәдениет, ойын-сауық, ғылым, өнер, білім, дене шынықтыру немесе спорт саласындағы көрсетілетін қызметтерге жатса және іс жүзінде Қазақстан Республикасының аумағында көрсетілсе, Қазақстан Республикасы жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді өткізу орны болып танылады;
4) жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді сатып алушы Қазақстан Республикасының аумағында кәсіпкерлік немесе кез келген басқа да қызметті жүзеге асырса, Қазақстан Республикасы жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді өткізу орны болып танылады;
5) осы тармақтың бірінші бөлігінің 1), 2), 3) және 4) тармақшаларында және осы баптың 4-тармағында көзделмеген жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді Қазақстан Республикасының аумағында кәсіпкерлік немесе кез келген басқа да қызметті жүзеге асыратын салық төлеуші орындаса немесе көрсетсе, Қазақстан Республикасы жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді өткізу орны болып танылады.
Соңымен қатар, Салық кодексінің 439-бабына сәйкес Еуразиялық экономикалық одақта (ЕАЭО) ҚҚС салынатын объектілер, сондай-ақ салық салынатын айналым Салық кодекстің 368, 369 және 373-баптарына сәйкес айқындалады.
Салық кодексінің 440-бабының 3-тармағы бойынша егер Салық кодексінің 441-бабы 2-тармағының негізінде жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді өткізу орны Қазақстан Республикасы болып танылса, Салық кодексінің 372-бабының 2-тармағына сәйкес айналымдар ЕАЭО жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді өткізу бойынша айналым болып табылады.
Салық кодексінің 372-бабының 3-тармағында жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді өткізу бойынша айналым кез келген жұмыстар орындауды немесе қызметтер көрсетуді, оның ішінде өтеусіз орындауды немесе көрсетуді, сондай-ақ тауарды өткізуден ерекшеленетін, сыйақы үшін кез келген қызметті, оның ішінде, осы тармақтын 1) - 9) тармақшалар көрсетілген білдіреді.
Салық кодексінің 441-бабының 2-тармағында егер осы тармақтың 1)- 5) тармақшаларда көрсетілген жағдайларда, осы мемлекеттің салық төлеушісі жұмыстарды орындаса, қызметтерді көрсетсе, ЕАЭО мүше мемлекеттің аумағы жұмыстар, көрсетілетін қызметтер өткізілетін орын деп танылады.
Осылайша, іске асыру орны Қазақстан Республикасының аумағы болып танылатын бейрезидент, ЕАЭО мүше мемлекеттің бейрезиденті өтеулі негізде орындаған жұмыстар, көрсеткен қызметтер жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді іске асыру жөніндегі айналым болып табылады.
Қаралып отырған жағдайда, тексеру актісінде «К» Компаниясы келесі салық кезеңдерінде резидент еместерден жұмыстарды, қызметтерді сатып алу бойынша айналымдардың сомаларын төмендетіп жібергені көрсетілген: 2020 жылғы 3 тоқсанда 10 505,9 мың теңге сомасына айналым, 260,7 мың теңге сомасына ҚҚС; 2020 жылғы 4 тоқсанда 51 722,0 сомасына айналым 6 206,6 мың теңге сомасына ҚҚС; 2021 жылғы 1 тоқсанда 68 933,4 мың теңге сомасына айналым, 5 892,0 мың теңге сомасына ҚҚС; 2021 жылғы 2 тоқсанда 85 355,1 мың теңге сомасына айналым, 9 938,8 мың теңге сомасына ҚҚС; 2021 жылғы 3 тоқсанда айналым сомасы 56 504,2 мың теңге, ҚҚС сомасы 6 768,6 мың теңге; 2021 жылғы 4 тоқсанда айналым сомасы 48 507,9 мың теңге, ҚҚС сомасы 4 678,0 мың теңге.
Сонымен қатар, «К» Компаниясы салықтық тексеру нәтижелері бойынша есептелген резидент емес үшін ҚҚС сомаларына шағымданған кезде, шағымда резидент еместерден сатып алынған жұмыстар, қызметтер бойынша айналымдар құнының ҚҚС салумен келіспейтіні туралы дәлелдер келтірілмеген.
Бірақ, Салық кодексінің 179-бабы 2-тармағының 5) тармағына, 3, 5 тармағыларына сәйкес шағымда шағым беруші тұлға өз талаптарын негіздейтін мән-жайлар және осы мән-жайларды растайтын дәлелдемелер көрсетілуге тиіс. Шағымда дауды шешу үшін маңызы бар өзге де мәліметтер көрсетілуі мүмкін. Шағымға: салық төлеуші (салық агенті) өз талаптарын негіздейтін мән-жайларды растайтын құжаттар; іске қатысы бар өзге де құжаттар қоса беріледі.
Баяндалғанды негізге ала отырып, Салық кодексінің 373-бабының 1-тармағына сәйкес резидент еместерден жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді сатып алу бойынша резидент емес үшін ҚҚС салу және 2020 жылғы 3-4 тоқсанға, 2021 жылғы 1-4 тоқсанға резидент емес үшін ҚҚС есептеу салықтық тексеру нәтижелері бойынша негізделген болып табылады.
Апелляциялық комиссия отырысының нәтижелері бойынша 2020 жылға ЖЖТ 24 068,3 мың теңге сомасында ұлғайту (сатылған өнімді қайтару); салық кезеңінің соңында ТМҚ құнының төмендеуіне байланысты 2020 жылға 409 210,0 мың теңге сомасында шегерімдердің азаюы бәлігінде салық органының тексеру нәтижелері туралы шағымданатын хабарламаның күшін жою, ал қалған бөлігінде өзгеріссіз қалдыру туралы шешім қабылданды.
