1. Дау түрі: салық даулары
2. Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
3. Салық түрі: КТС (сенімсіз жеткізушілермен өзара есеп айырысу)
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігімен (бұдан әрі-уәкілетті орган) мұнай секторы ұйымдарынан түсетін түсімдерді қоспағанда, заңды тұлғаларға корпоративтік табыс салығын (КТС) және Қазақстан Республикасының аумағында өндірілген тауарларға, орындалған жұмыстарға және көрсетілген қызметтерге қосылған құн салығын (ҚҚС) есептеу туралы мемлекеттік кірістер аумақтық департаментінің (бұдан әрі – салық органы) тексеру нәтижелері туралы хабарламаға берген «G» Компаниясының апелляциялық шағымы алынды.
Іс материалдарынан келіп шығатыны, мемлекеттік кірістер органы бойынша, 01.01.2021 жылдан бастап 31.12.2023ж. салық және (немесе) бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдердің жекелеген түрлері бойынша салық міндеттемелерін орындау мәселесі бойынша кешенді тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша мұнай секторы ұйымдарынан түсетін түсімдерді қоспағанда, заңды тұлғалардан корпоративтік табыс салығын есептеу туралы хабарлама шығарылды (КТС) 308 616,7 мың теңге сомасында салық және 71 779,3 мың теңге өсімпұл, Қазақстан Республикасының аумағында өндірілген тауарларға, орындалған жұмыстар мен көрсетілген қызметтерге қосылған құн салығы (ҚҚС) салық сомасында 261 222,2 мың теңге және өсімпұл сомасында 48 965,1 мың теңге, ЕАЭО-ға мүше мемлекеттердің аумағынан импортталған тауарларға қосылған құн салығы сомасында 162 765,8 мың теңге және өсімпұл сомасында 25 586,8 мың теңге, Қазақстан Республикасының аумағына Кеден одағына мүше мемлекеттердің аумағынан әкелінетін бензин (авиациялықты қоспағанда) және дизель отыны 153 481,4 мың теңге және өсімпұл 24 127,3 мың теңге сомасында.
«G» Компаниясы салық органының қорытындысымен келіспей, салық органы шешімінің күшін жоюды өтінген апелляциялық шағыммен жүгінді.
Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы (Салық кодексі) Қазақстан Республикасының 25.12.2017 жылғы Кодексінің 190, 242, 400-баптарын бұзу шағым жасалған салық сомасын және өсімпұлдың тиісті сомасын есептеу үшін негіз болып табылады. «S» ЖШС-мен 2022 жылғы өзара есеп айырысулар бойынша 1 696 565,0 мың теңге сомасында шығыстар мен ҚҚС шегерімге және 2022 жылғы 4-тоқсандағы есептен ҚҚС шегерімге жатқызылды. 203 587,8 мың теңге сомасында.
Салық органының осы қорытындысымен «G» Компаниясы салық тексеруінің нәтижелері бойынша тауарларды жеткізу жөніндегі бастапқы бухгалтерлік құжаттармен расталған «S» ЖШС-мен өзара есеп айырысулар бойынша шығыстар мен ҚҚС шегерімдерінен негізсіз алып тасталғандықтан келіспейді.
«G» Компаниясының дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.
Салық кодексінің 242-бабы 1, 3 және 4-тармақтарына сәйкес салық төлеушінің кіріс алуға бағытталған қызметті жүзеге асыруға байланысты шығыстары осы бапта және Салық кодексінің 243 - 263-баптарында белгіленген ережелерді ескере отырып, салық салынатын кірісті айқындау кезінде Салық кодекспен.
Шегерiмдердi салық төлеушi iс жүзiнде жүргiзiлген шығыстар бойынша оның табыс алуға бағытталған қызметiне байланысты осындай шығыстарды растайтын құжаттар болған кезде жүргiзедi.
Халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес айқындалатын болашақ кезеңдердің шығыстары олар жататын салық кезеңінде шегерімге жатады.
Егер осы бапта және Салық кодексінің 243 - 263-баптарында өзгеше белгіленбесе, осы бөлімнің мақсаттары үшін шығыстарды тану, оларды тану күнін қоса алғанда, халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес жүзеге асырылады.
Халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес шығыстарды тану тәртібі Салық кодексіне сәйкес шегерімдерді айқындау тәртібінен өзгеше болған жағдайда, көрсетілген шығыстар Салық кодексінде айқындалған тәртіппен салық салу мақсаттары үшін ескеріледі.
Салық кодексінің 400-бабы 1-тармағына сәйкес ҚҚС сомасы, Салық кодексінің 367-бабы 1-тармағының 1) тармақшасына сәйкес қосылған құн салығын төлеуші болып табылатын тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді алушы есепке жатқызатын, алынған тауарлар үшін төлеуге жататын қосылған құн салығының сомасы танылады, егер олар өткізу бойынша салық салынатын айналым мақсатында пайдаланылатын немесе пайдаланылатын болса, сондай-ақ егер осы тармақтың 1) -4) тармақшаларында көрсетілген шарттар орындалса.
Салық кодексінің 400-бабына сәйкес шот-фактура ҚҚС есепке жатқызу үшін негіз болып табылатынын көрсету қажет.
Бұл ретте барлық ҚҚС төлеушілер үшін міндетті құжат болып табылатын шот-фактураны жазып беру Салық кодексінің 412-бабының талаптарына сәйкес жүзеге асырылады.
Салық кодексінің 412-бабы 12-тармағына сәйкес шот-фактура салық төлеушінің бұйрығымен оған уәкілетті қызметкердің қолымен расталуы мүмкін. Бұл ретте бұйрықтың көшірмесі тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді алушылардың көзбен шолып танысуы үшін қолжетімді болуға тиіс.
Салық кодексінің 190-бабының 2 және 3-тармақтарында есепке алу құжаттамасы: «Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы» Қазақстан Республикасының Заңына (бұдан әрі - Бухгалтерлік есеп туралы заң) сәйкес оны жүргізу міндеті жүктелген тұлғалар үшін - бухгалтерлік құжаттаманы; тексерудің стандартты файлы - осы файлды ерікті түрде ұсынатын тұлғалар үшін; осы баптың 4-тармағында көрсетілген адамдар үшін - бастапқы есепке алу құжаттары; салық нысандары; салықтық есепке алу саясаты; салық салу объектілерін және (немесе) салық салуға байланысты объектілерді айқындау үшін, сондай-ақ салық міндеттемесін есептеу үшін негіз болып табылатын өзге де құжаттар.
Егер осы баптың 4-тармағында өзгеше белгіленбесе, салық есебі бухгалтерлік есептің деректеріне негізделеді. Бухгалтерлік құжаттаманы жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасында белгіленеді.
Бухгалтерлік есеп туралы заңның 6-бабының 1-тармағына сәйкес бухгалтерлік есеп Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасымен, сондай-ақ есеп саясатымен регламенттелген дара кәсіпкерлер мен ұйымдардың операциялары мен оқиғалары туралы ақпаратты жинаудың, тіркеудің және қорытудың реттелген жүйесін білдіреді.
Бухгалтерлік есеп туралы заңның 7-бабының 1-тармағына сәйкес бухгалтерлік құжаттама бастапқы құжаттарды, бухгалтерлік есеп тіркелімдерін, қаржылық есептілікті және есеп саясатын қамтиды.
Бухгалтерлік жазбалар бастапқы құжаттар негізінде жүргізіледі. Бастапқы құжаттар операция немесе оқиға жасалған кезде не олар аяқталғаннан кейін тікелей жасалуға тиіс.
Бұдан басқа, Бухгалтерлік есеп туралы заңның 7-бабының 6) тармақшасына сәйкес қағаз, сондай-ақ электрондық тасығыштардағы бастапқы құжаттарда міндетті деректемелер болуы тиіс, онда басқалармен қатар операцияны жасауға (оқиғаны растауға) жауапты тұлғалардың лауазымдарының атауларын, тегін, аты-жөнін және қолын көрсету және оны (оны) ресімдеудің дұрыстығы көзделген.
Осылайша, салық төлеушінің шығыстары тауарлар, жұмыстар, қызметтер бойынша шығыстар кіріс алуға бағытталуы және салық салынатын айналым мақсатында пайдаланылуы, сондай-ақ басшы және бас бухгалтер немесе салық төлеушінің бұйрығымен оған уәкілеттік берілген қызметкер қол қойған тиісті құжаттармен расталуы тиіс болған жағдайда, ҚҚС бойынша шегерімге және есепке жатқызылуға жатады. Бұл ретте, Салық кодексінің нормаларына сәйкес салық есебі бухгалтерлік есеп деректеріне негізделеді. Бухгалтерлік құжаттаманы жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасында белгіленеді.
Қаралып отырған жағдайда, «G» Компаниясына қатысты салықтық тексеру Прокуратураның 13.12.2023ж. талабымен.
Прокуратураның 13.12.2023ж. талабынан Прокуратура «S» ЖШС-ні «SD» ЖШС-не қосу жолымен қайта ұйымдастыру жөніндегі материалдарды зерделегені, «Азаматтарға арналған үкімет» КЕАҚ (бұдан әрі - КЕАҚ) филиалын тіркеу басқармасы 29.05.2023ж. «SD» ЖШС-не қосылу жолымен «S» ЖШС қызметінің тоқтатылуын тіркеу туралы бұйрық шығарылды. Осы бұйрықты шығаруға ҚАҰ-ға 26.05.2023ж. «S» ЖШС қызметінің тоқтатылуын тіркеу туралы. Бұл ретте «SD» ЖШС 25.08.2022ж. Қ.Б. директорының және Қ.Н. құрылтайшысының түсініктемелеріне сәйкес, ОАЭС шешімімен жойылды, олар фирмалардың қосылуына қатысты құжаттарға қол қоймады, компания атынан өтінішпен КЕАҚ-ға жүгінген жоқ. «Азаматтарға арналған үкімет» КЕАҚ филиалын тіркеу басқармасы басшысының 29.05.2023ж. прокурордың наразылығы бойынша күші жойылды.
Сонымен қатар, мониторинг нәтижесінде 25.12.2022ж. «S» ЖШС бұрынғы құрылтайшысы Д.А. «S» ЖШС жарғылық капиталының 100% үлесін М.Б.
Прокуратураның 13.12.2023ж. талабынан бұл ретте, Д.А. компанияларын сатқаннан кейін «S» ЖШС атынан «GG» ЖШС-нің атына 3,8 млрд. теңге сомасында жалған шот-фактуралар жазылған. Бұл мән-жайлар аталған салық төлеушілердің салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдерді төлеуден жалтаруының айқын белгілерін көрсетеді.
Осылайша, салықтық тексеру нәтижелері бойынша тауарларды сатып алу бойынша «S» ЖШС-мен өзара есеп айырысу бойынша шығыстар мен ҚҚС шегерімнен алып тасталды. (жазғы және қысқы костюмдер, құрылыс кеудешелері, комбинезондар, жұмысшы жылы шалбар, жұмыс туфлиі және қорғаныш, жазғы етік, дәнекерлеушінің жылы костюмі, белгі беру кеудешесі, Сібір үгіндісі краги, отқа төзімді теріден тігілген қолғаптар, BW 2007 қара түсті қоныштар, термобелье, жинақталған заттай қап, футболка поло, иықтық және иықтық баулары бар парашют типтес сақтандыру баулары ССП-5, диэлектрлік құлаққаптар, PLT 3 құлақшын, резеңке тапочкалар, қыста былғары қолғаптар және басқалар) 2022 жылға 1 696 565,0 мың теңге сомасында және 2022 жылғы 4-тоқсандағы есептен ҚҚС. 203 587,8 мың теңге сомасында.
Төлем қолма-қол ақшасыз есеп айырысу жолымен жүргізілді.
ҚР БСАЖ сәйкес «S» ЖШС басшысы және құрылтайшысы М.Б.Н.
Негізгі қызмет түрі: «Киімнен басқа, дайын тоқыма бұйымдарын өндіру».
«S» ЖШС орналасқан жері бойынша жоқ, бұл 19.01.2023ж., 20.04.2023ж., 21.04.2023ж.
СЕӨС АЖ сәйкес:
- 2022 жылға мүлік салығы, көлік құралдары салығы, жер салығы бойынша декларация (700.00-нысан). ұсынылмаған, демек жоғарыда көрсетілген тауарларды «G» Компаниясының мекенжайына жеткізуді жүзеге асыру үшін көлік құралдары жоқ.
ҚР БСАЖ деректеріне сәйкес «S» ЖШС-нің банктік шоты «F» АҚ-да 10.01.2023ж. бастап ашылған, ал «G» Компаниясы мен «S» ЖШС арасындағы өзара есеп айырысулар 2022 жылғы желтоқсан айында жүргізілген.
Салық кодексінің 143-бабының 1 және 2-тармақтарына сәйкес салық органы осындай операциялар туралы қосымша ақпарат алу, көрсетілген салық төлеушіні тексеру барысында туындайтын мәселелер бойынша операциялардың фактісі мен мазмұнын растау мақсатында оған қатысты кешенді немесе тақырыптық тексеру жүргізетін салық төлеушімен (салық агентімен) операцияларды жүзеге асырған тұлғаларды салық органының қарсы тексеру болып табылады (салық агенті).
Қарсы тексеру кешенді немесе тақырыптық тексеруге қатысты қосалқы болып табылады.
«G» Компаниясы мен «S» ЖШС арасында өзара есеп айырысу бойынша қарсы тексеру жүргізуге сұрау салу «S» ЖШС-нің «SD» ЖШС-ге қосылуына байланысты қалыптаспағанын көрсету қажет. «SD» ЖШС-не қатысты мәжбүрлеп тарату жүргізілді. Тіркеу есебінен шығару туралы бұйрық, күні 30.05.2023ж.
ЭШФ АЖ деректеріне сәйкес «S» ЖШС-нің жалғыз жеткізушісі «F» ЖШС болып табылады, одан 2 100 983,2 жылдың 252 464,9 тоқсанында айналым сомасы 4 мың теңге және ҚҚС сомасы 2022 мың теңге болатын тауарлар сатып алынған.
Мамандандырылған ауданаралық экономикалық сотының 15.02.2024ж. «S» ЖШС мен «F» ЖШС арасында 2012 жылғы 30 қарашадағы 2 100 983,2 мың теңге айналым сомасына және 252 464,9 мың теңге сомасына ҚҚС жасалған шарт жарамсыз деп танылды.
«F» ЖШС 15.02.2024ж., сондай-ақ ЕАЭО-ға мүше мемлекеттердің аумағынан импорттаушы болып табылады, себебі жеке шотқа сәйкес 2021-2022 жж. БСК бойынша 105102 соманы 211 424,1 мың теңгені, 105 115 соманы 10 816,0 мың теңгені құрайды.
«F» ЖШС-нің жиынтық жылдық табысы 2021 жылы 37 997,3 мың теңге сомасын құрайды, бұл ретте КТС 0 теңге, ҚҚС 0 теңге төлеу.
2021-2022 жылдар кезеңінде жазып берілген электрондық шот-фактуралар бойынша тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді өткізу бойынша айналым 2 780 257,3 мың теңге соманы және 333 977,8 мың теңге сомаға ҚҚС құрайды, ал 2021-2022 жылдары алынған электрондық шот-фактуралар бойынша. айналым 84 901,8 мың теңге сомасын және 641,8 мың теңге сомасын ҚҚС құрайды, бұл ретте КТС төлеу 0 теңгені құрайды, ҚҚС 0 теңгені құрайды.
Жалдау (пайдалану) шарттарының тізіліміне сәйкес (н. 871.00) 2021 жылдан бастап 2022 ж. дейін «F» ЖШС-де заңды тұлғалар мен жеке кәсіпкерлер ұсынатын сауда объектілерін, сауда объектілеріндегі, оның ішінде сауда базарларындағы сауда орындарын жалдау (пайдалану) бойынша шарттар жоқ.
Сондай-ақ 2021-2022жж кезеңіндегі салық есептілігі (н.700.00), (н.870.00) ұсынылмаған.
Бұдан басқа, жүргізілген талдау нәтижелері бойынша «F» ЖШС 2022 жылдың 4 тоқсанында «S» ЖШС («SD» ЖШС құқықтық мирасқоры) мекен-жайына мынадай тауарларды өткізетіні анықталды: жазғы костюм, сұр/қызғылт сары, қысқы жұмыс легионының костюмі, астары жылы күртеше, аралас жұмыс туфлиі, дәнекерлеушінің астары жылы талшықты костюм, белгі беру кеудешесі, малақай, поло футболка, Shelby шалбар, қысқы былғары қолғап, жалпы айналым сомасына 2 100 983,2 мың теңге мөлшерінде ерлердің жазғы комбинезоны 252 464,9 мың теңге сомасына. Алайда электрондық шот-фактуралар бойынша, сондай-ақ импорт бойынша алынған тауарларды талдау кезінде «S» ЖШС мекенжайына сатылатын тауарлардың шығу тегінің жоқтығы анықталды.
ШОКС шешімінен келіп шығатыны, көрсетілген мән-жайлар «F» ЖШС-да тауарларды жеткізу, жұмыстарды орындау немесе қызметтер көрсету үшін экономикалық қажетті мүліктің, материалдық ресурстар көлемінің болмауын, негізгі құралдардың, өндірістік активтердің, қойма үй-жайларының, көлік құралдарының болмауына байланысты тиісті экономикалық қызмет нәтижелеріне қол жеткізу үшін қажетті жағдайлардың болмауын ескере отырып, операцияларды нақты жүзеге асыру мүмкін еместігін куәландырады.
«F» ЖШС-де салық салу объектілерінің жоқтығы жасалған мәмілелердің нақтылығы мен шынайылығына күмән туғызады, салық міндеттемелерін барынша азайту және бюджетке салық төлеуден жалтару мақсатында ресми құжат айналымын құру туралы куәландырады, демек, «S» ЖШС («SD» ЖШС құқықтық мирасқоры) «F» ЖШС-дан сатып алған тауарлар және «G» Компаниясының атына өткізілгендер іс жүзінде жоқ.
Осылайша, сот «S» ЖШС («SD» ЖШС құқықтық мирасқоры) мен «F» ЖШС арасындағы мәмілелерді 2 100 983,2 жылға 252 464,9 мың теңге мөлшеріндегі айналым сомасына және 2022 мың теңге сомасына ҚҚС жарамсыз деп таныды.
Жоғарыда айтылған фактілер мен мән-жайларды, сондай-ақ жеткізуші «F» ЖШС «S» ЖШС атына шот-фактураларды жазып беруді жүзеге асырғанын ескере отырып (құқықтық мирасқоры «SD» ЖШС) тауарларды іс жүзінде жеткізбей, тиісінше «S» ЖШС («SD» ЖШС-нің құқықтық мирасқоры) «G» Компаниясының тауарларын жеткізе алмаса, демек, осы кәсіпорынның құжаттары операциялардың жасалғаны туралы шынайы куәландыра алмайды және олардың бухгалтерлік есепте барабар көрсетілуін қамтамасыз ете алмайды және тиісінше Қазақстан Республикасы заңнамасының талаптарына сәйкес шығыстарды шегерімге және ҚҚС-қа жатқызу үшін негіз болып таныла алмайды.
Осылайша, «S» ЖШС-мен 2022 жылғы өзара есеп айырысулар бойынша шығыстар мен ҚҚС шегерімдерінен 1 696 565,0 мың теңге сомасында және 2022 жылғы 4-тоқсандағы есептен ҚҚС шегерімдерінен алып тастау. 203 587,8 мың теңге сомасында және көрсетілген бөлікте КТС мен ҚҚС тиісті есептеу салықтық тексеру нәтижелері бойынша негізделген болып табылады.
Апелляциялық комиссия отырысының нәтижелері бойынша шағым жасалған тексеру нәтижелері туралы хабарламаны өзгеріссіз, ал шағымды қанағаттандырусыз қалдыру туралы шешім қабылданды.
