1. Дау түрі: салық даулары
2. Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
3. Салық түрі: ҚҚС, ҚҚС қайтару, ТБЖ қолдануға байланысты бұзушылықтар, резидент нестермен өзара есеп айырысулар
ҚР Қаржы министрлігі (бұдан әрі – уәкілетті орган) «А» Компаниясының Мемлекеттік кірістер аумақтық департаментінің (бұдан әрі-салық органы) есептелген ҚҚС сомасы, есепке жатқызылатын ҚҚС бюджетке төлеуге жатпайтын, қайтаруға расталмаған есептелген салық сомасынан асып кеткен сомасы туралы тексеру нәтижелері туралы хабарламаға шағымын алды, бюджеттен қайтарылған және қайтаруға расталмаған ҚҚС асып кету сомасы.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, салық органы 01.07.2021ж. 30.09.2022ж. кезеңінде бойынша қайтаруға ұсынылған қосылған құн салығы (ҚҚС) сомаларының дұрыстығын растау мәселелері бойынша «А» Компаниясына тақырыптық салықтық тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша 158 994,2 мың теңге мөлшерінде ҚҚС есептелген сомасы туралы, есепке жатқызылатын ҚҚС қайтаруға расталмаған, бюджетке төлеуге жатпайтын есептелген салық сомасынан 501 538,9 мың теңге мөлшерінде асып кеткен сомасы туралы, бюджеттен және бюджеттен қайтарылған ҚҚС асып кеткен сомасы қайтаруға расталмаған 59 916,8 мың теңге, өсімақы 2 217,0 мың теңге мөлшерінде туралы хабарлама шығарылды.
«А» Компаниясы салық органының қорытындыларымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда салық органының шешімінің күшін жоюды сұрайды және мынадай дәлелдер келтіреді.
«Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» Қазақстан Республикасы Кодексінің (Салық кодексі) 25.12.2017ж. 152-бабының және 45, 46, 47-тармақтарының қосылған құн салығының асып кетуін қайтару және асып кету сомасының дұрыстығын растау мақсатында тәуекелдерді басқару жүйесін қолдану 19.03.2018ж. №391 қағидаларының нормаларын бұзу салықтардың және өсімпұлдың тиісті қосылған құн салығы сомаларын есептеуге негіз болды есепке жатқызылатын ҚҚС-тың қайтаруға расталмаған, бюджетке төлеуге жатпайтын есептелген салық сомасынан 501 538,9 мың теңге мөлшерінде асып кету сомасын, бюджеттен қайтарылған және қайтаруға расталмаған ҚҚС асып кету сомасын 59 916,8 мың теңге, өсімпұл мөлшерінде айқындау кезінде 2 217,0 мың теңге, салық кодексінің 152, 404-баптарының нормаларын бұзу «К» жеке кәсіпкерімен (Ресей Федерациясы) өзара есеп айырысу бойынша 158 994,2 мың теңге сомасында ҚҚС есепке жатқызу кезінде.
Салық органының осы тұжырымымен «А» Компаниясы салықтық тексеру нәтижелері бойынша қайтаруға қажетсіз ұсынылған 427 976,3 мың теңге мөлшерінде ҚҚС сомасының артуы қайтаруға негізсіз расталмағандығына байланысты келіспейді.
Сондай-ақ, «А» Компаниясы қайтаруға растамау және 158 994,2 мың теңге сомасында ҚҚС есептеу негізсіз деп санайды, өйткені тексеруге қосымшалары бар есептердің көшірмелері және «К» жеке кәсіпкердің орындалған жұмыстарының актілері ұсынылған.
«А» Компаниясының дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттегеннен кейін уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді. Шағымды қарау барысында мыналар анықталды.
Уәкілетті орган шағым бойынша дәлелді шешім шығару мақсатында Салық кодексінің 186-бабына сәйкес 01.07.2021ж. бастап 30.09.2022 ж. дейінгі кезеңде қайтаруға ұсынылған ҚҚС сомаларының дұрыстығын растау мәселесі бойынша «А» Компаниясына тақырыптық тексеру тағайындады.
Осы хатты орындау үшін Мемлекеттік кірістер комитеті «А» Компаниясына тақырыптық тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша тақырыптық тексеру актісі (бұдан әрі – тақырыптық тексеру актісі) жасалды.
Тақырыптық тексеру актісінен мыналар шығады.
Тақырыптық тексеру барысында «А» компаниясы даулайтын 427 976,3 мың теңге мөлшеріндегі ҚҚС асып кету сомасы шағымданатын тексеру актісінің 4 тармағы бойынша расталмаған ҚҚС сомасы (458 107,0 мың теңге) мен тексеру актісі бойынша жалпы растамау мен 30 130,8 мың теңге мөлшеріндегі талап сомасы арасындағы айырма ретінде қалыптасқаны анықталды (531 669,7 - 501 538,9) және шағымда көрсетілмеген ҚҚС сомаларын қамтиды:
1) тікелей жеткізушілер бойынша бұзушылықтар - 20 433,2 мың теңге;
2) ТБЖ қолдану нәтижесінде анықталған бұзушылықтар - 229 167,4 мың теңге;
3) ТБЖ (қауіпті пирамида) қолдану нәтижесінде анықталған бұзушылықтар - 49 512,2 мың теңге;
4) есептеуге байланысты қайтарылуға жатпайтын ҚҚС сомасы - 158 994,2 мың теңге.
1. Есепке жатқызылатын ҚҚС бюджетке төлеуге жатпайтын, қайтаруға расталмаған есептелген салық сомасынан 299 112,8 мың теңге сомасында асып кетуіне қатысты
Салық кодексінің 152-бабына сәйкес ҚҚС асып кеткен сомалардың дұрыстығын растау бойынша тақырыптық тексерулер жүргізу ерекшеліктері көзделген.
Бұл ретте, Салық кодексінің 152 - бабының 1-тармағына сәйкес ҚҚС асып кету сомасының дұрыстығын растау бойынша тақырыптық тексеру ҚҚС бойынша декларацияда көрсетілген ҚҚС асып кету сомасын қайтару туралы талапты (бұдан әрі - ҚҚС асып кету сомасын қайтару туралы талап) ұсынған салық төлеушіге қатысты тәуекелдерді басқару жүйесін (ТБЖ) қолдана отырып жүргізіледі.
Салық кодексінің көрсетілген бабының 2-тармағында тексерілетін кезеңге салық төлеуші ҚҚС асып кеткен соманы қайтару туралы талап қойған салық кезеңінен бастап, ҚҚС бойынша декларация табыс етілген салық кезеңін қоса алғанда, ҚҚС асып кеткен соманы қайтару туралы талап қойылатыны айқындалған.
Салық кодексінің 152-бабының 11-тармағына сәйкес салық төлеуші (салық агенті) ұсынған ҚҚС бойынша салық есептілігін және (немесе) ақпараттық жүйелер мәліметтерін зерделеу және талдау негізінде салық органдары жүзеге асыратын бақылау нәтижелері «Пирамида» талдамалық есебі болып табылатынын көрсету қажет.
Бұл ретте, Салық кодексінің 152 - бабы 12-тармағының 2) тармақшасына сәйкес тексерілетін салық төлеушінің өнім берушілері бойынша тақырыптық тексеру аяқталған күні «Пирамида» талдамалық есебін талдау нәтижелері бойынша бұзушылықтар анықталған сомалар шегінде ҚҚС асып кетуін қайтару жүргізілмейді.
Тәуекелдерді басқару жүйесін қолдана отырып, ҚҚС асып кеткен сомаларды қайтару тәртібі 137 - баптың 2-тармағына және 10-тармаққа сәйкес 19.03.2018ж. №391 қосылған құн салығының асып кеткен сомасының дұрыстығын растау мақсатында қосылған құн салығының асып кетуін қайтару және тәуекелдерді басқару жүйесін қолдану қағидаларында (бұдан әрі-Қағидалар) әзірленген Салық кодексінің 429-бабы және «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 10-бабының 1) тармақшасы белгіленгенін атап өткен жөн.
Қағидалардың 38-тармағына сәйкес тәуекелдерді басқару жүйесі «Ппирамида» талдамалық есебі қалыптастырылатын тәуекел аймағындағы салық төлеушілер санатына жатқызылған салық төлеушілерді айқындау мақсатында тақырыптық тексерулер жүргізу кезінде АЖ-ны пайдалана отырып, ҚҚС асып кетуін растау мақсатында осы бұйрыққа 2-қосымшаға сәйкес тәуекел дәрежесі өлшемшарттары бойынша балл берудің автоматтандырылған есебі негізінде тәуекел дәрежесін айқындайды және оңайлатылған тәртіппен қайтарылуға жататын ҚҚС асып кету сомасын айқындау кезінде.
Қағидалардың 43-тармағына сәйкес, егер тәуекел дәрежесінің өлшемшарттарын пайдалана отырып бағалау нәтижелері бойынша балдардың жиынтық қорытындысы Қазақстан Республикасының Мемлекеттік кірістер комитеті белгілеген балдар шегінен аспаса, онда мұндай салық төлеушілер бойынша «Пирамида» талдамалық есебі қалыптастырылады.
«Тәуекел дәрежесінің өлшемшарттарын есептеудің кейбір мәселелері туралы» МКК Төрағасының 25.11.2022ж. №693 бұйрығымен тәуекел дәрежесінің өлшемшарттарын пайдалана отырып бағалау нәтижелері бойынша 350 балл мөлшерінде балл шегі белгіленді.
Тәуекел дәрежесі критерийлерін пайдалана отырып бағалау нәтижелері бойынша балдардың жиынтық қорытындысы Қағидалардың 43-тармағында белгіленген шектен аспағанына байланысты қоғам жеткізушілері бойынша «Пирамида» талдамалық есебі қалыптастырылды.
Бұл ретте, Қағидалардың 45-тармағына сәйкес көрсетілетін қызметті беруші салық төлеуші ұсынған ҚҚС бойынша салық есептілігін және (немесе) АЖ мәліметтерін, сондай-ақ уәкілетті мемлекеттік органдардан, жергілікті атқарушы органдардан, уәкілетті тұлғалардан алынған мәліметтерді зерделеу және талдау негізінде жүзеге асыратын бақылау нәтижелері «Пирамида» талдамалық есебі болып табылады.) салық төлеушінің қызметі туралы мәліметтер.
«Пирамида» есебі мыналарды ескере отырып қалыптастырылады:
салық міндеттемелерін орындамау тәуекелі және
Қағидалардың 47-тармағында көрсетілген тәуекелді, оның ішінде жалған (бестоварлық) операцияларды пайдалана отырып.
Қағидалардың 46-тармағына сәйкес өнім берушінің салық есептілігі мәліметтерін және АЖ мәліметтерін салыстыру нәтижесінде анықталған сәйкессіздіктер, сондай-ақ бюджетке ҚҚС есептеу және төлеу бойынша салық міндеттемелерінің орындалмағанын көрсететін басқа да мәліметтер салық міндеттемелерін орындамау тәуекелі деп танылатынын атап өткен жөн.
Егер «Пирамида» есебін қалыптастыру кезінде салық төлеуші болып табылатын өнім беруші белгіленген жағдайларда көрсетілетін қызметті беруші салық міндеттемелерін орындамау тәуекелі бойынша өнім берушілер бойынша «Пирамида» есебін одан әрі қалыптастыруды тоқтатады:
1) көлденең мониторингте тұрған;
2) өз өндірісінің тауарларын өндірушілердің тізбесіне енгізілген өз өндірісінің тауарларын өндіретін, оның ішінде салық төлеуші-ауыл шаруашылығы тауарын өндіруші (ірі және ұсақ мүйізді малдың терісін өндірушілерді және түсті және қара металдардың сынықтарын қайта өңдейтін адамдарды қоспағанда). Осы Қағидалар шеңберінде өз өндірісінің тауарларын өндіруші көрсетілетін қызметті алушының барлық тексерілетін кезеңі ішінде өндіруші деп танылған өнім беруші болып табылады;
3) Қазақстан Республикасының жер қойнауы және жер қойнауын пайдалану туралы заңнамасына сәйкес жасалған жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшарт шеңберінде қызметті жүзеге асыратын және талап қойылған салық кезеңінің алдындағы соңғы 5 (бес) жыл үшін есептелген кемінде 20 (жиырма) проценттің орташа салық жүктемесінің коэффициенті бар;
4) болашақта оларды сатып алушы экспорттайтын электр және жылу энергиясын, суды және (немесе) газды қоспағанда, электр және жылу энергиясын, суды және (немесе) газды жеткізуді жүзеге асыратын;
5) байланыс қызметтерін жеткізуді жүзеге асыратын;
6) есепке жатқызылған ҚҚС сомасы «Пирамида» есебін қалыптастыру күніне республикалық бюджет туралы заңда белгіленген және тиісті қаржы жылының 1 қаңтарына (бұдан әрі-АЕК) қолданыста болатын айлық есептік көрсеткіштің 10 еселенген мөлшерінен аспайтын жағдайларда жүргізіледі, егер тікелей өнім берушілер өздеріне қатысты тақырыптық тексеру жүргізілетін көрсетілетін қызметті алушыға қатысты өзара байланысты тараптар және (немесе) бақылаудағы адамдар болып табылса, осы тармақтың ережелері қолданылмайды.
Қағидалардың 52-тармағына сәйкес тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді берушілерде «Пирамида» есебінің нәтижелері бойынша салық заңнамасын бұзушылықтар анықталған кезде, ҚҚС асып кету сомасының дұрыстығын растау талапта және (немесе) салық өтінішінде көрсетілген, тауарларды, жұмыстарды жеткізушілерге тиесілі ҚҚС асып кету сомасына азайтылған сомалар шегінде жүргізіледі, мынадай фактілерді ескере отырып, бірақ олармен шектелмей, салық заңнамасын бұзушылықтар анықталған қызметтер:
1) өнім берушідегі ҚҚС бойынша салық есептілігінде көрсетілген мәліметтер және (немесе) электрондық шот – фактуралардың (бұдан әрі-ЭШФ) АЖ және МҚҚ-ның басқа да АЖ мәліметтері арасындағы алшақтықтар;
2) өнім берушіде ҚҚС бойынша салық есептілігінде көрсетілген мәліметтер және (немесе) сатылған тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер бойынша шот-фактуралар тізілімінде көрсетілген мәліметтер мен сатып алушының өзі сатып алған тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер бойынша шот-фактуралар тізіліміндегі мәліметтер арасындағы алшақтықтар;
3) Салық кодексінің 85 – бабына сәйкес ҚҚС бойынша тіркеу есебінен алынған тұлғамен, оның ішінде таратылған, әрекетсіз, банкротпен өзара есеп айырысу бойынша ҚҚС сомаларын есепке жатқызу-мұндай тұлға ҚҚС бойынша тіркеу есебінен алынған күннен бастап;
4) заңды күшіне енген сот шешімі негізінде жарамсыз деп танылған мәміле бойынша ҚҚС сомаларын есепке жатқызу;
5) қызметі бойынша басшыға (құрылтайшыға) қатысты оңалту негіздері бойынша тоқтатылғандарды қоспағанда, Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 216 және 245-баптарында көрсетілген құқық бұзушылықтар бойынша қылмыстық істі сотқа дейінгі тергеп-тексерудің бірыңғай тізілімінде тіркеу фактісі бар өнім берушімен өзара есеп айырысу бойынша ҚҚС сомаларын есепке жатқызу.
6) осы Қағидалардың 47-тармағында көзделген тәуекелдер анықталған өнім берушімен өзара есеп айырысу бойынша ҚҚС сомаларын есепке жатқызу;
7) есептелген ҚҚС сомаларын төлеу бойынша салық міндеттемесі орындалмаған өнім берушімен өзара есеп айырысу бойынша ҚҚС сомаларын есепке жатқызу.
Салық кодексінің 152-бабының 10-тармағына сәйкес тақырыптық тексеру жүргізу барысында салық органы «Пирамида» талдамалық есебін талдау нәтижелері бойынша бұзушылықтар анықталған жағдайда өнім берушілердің атына салық кодексінің 114-бабы 2-тармағының 10) тармақшасында көзделген хабарламаны жібереді.
Бұл ретте, егер тексерілетін салық төлеушінің тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді берушісі басқа салық органында орналасқан жері бойынша тіркеу есебінде тұрса, тақырыптық тексеруді тағайындаған салық органы тиісті салық органына талдау нәтижелері бойынша анықталған тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді берушілердің бұзушылықтарды жою жөніндегі Салық кодексіне сәйкес шаралар қабылдау туралы сұрау салуды жібереді «Пирамида» аналитикалық есебі.
Қаралып отырған жағдайда, «Пирамида» есебін талдау нәтижелері бойынша тақырыптық тексеру барысында тексерілетін салық төлеушінің өнім берушілерінде өнім берушідегі ҚҚС бойынша салық есептілігінде көрсетілген мәліметтер және (немесе) ЭШФ АЖ мәліметтері арасында сәйкессіздіктер анықталды, осыған байланысты мемлекеттік кірістердің аумақтық органдарына 47 тікелей өнім беруші бойынша бұзушылықтарды жою 20 433,2 мың теңге сомасына туралы сұрау салулар жіберілді, тексеру аяқталған кезде бұзушылықтар жойылған жоқ.
«Пирамида» есебіне жүргізілген талдау нәтижелері және сұрауларды жіберу туралы мәліметтер тақырыптық тексеру актісінде көрсетілген (2.9-тармақ).
Осылайша, тақырыптық тексеру нәтижелері бойынша «А» Компаниясының тікелей жеткізушілері бойынша 20 433,2 мың теңге сомаға ҚҚС асып кеткенін қайтаруды растамау бөлігінде салықтық тексерудің шағымданған актісінің нәтижелері расталды.
Сондай-ақ тақырыптық тексеру барысында ТБЖ қолдану нәтижесінде анықталған бұзушылықтардың болуына байланысты тексерілетін салық төлеушінің кейінгі деңгейлерінің өнім берушілерінде мемлекеттік кірістердің аумақтық органдарына өнім берушідегі ҚҚС бойынша салық есептілігінде көрсетілген мәліметтер және (немесе) тексерілетін салық төлеушінің 92 тікелей өнім берушісінің 2-4 деңгейінің 354 өнім берушісі бойынша ЭШФ АЖ мәліметтері арасындағы сәйкессіздіктерді жою туралы сұрау салулар жіберілді тексеру аяқталған кезде 229 167,4 мың теңге сомаға бұзушылықтар жойылған жоқ.
«Пирамида» есебіне жүргізілген талдау нәтижелері және сұрауларды жіберу туралы мәліметтер тақырыптық тексеру актісінде көрсетілген (2.10-тармақ).
Осылайша, тақырыптық тексеру нәтижелері бойынша келесі деңгейлерді (2-4 деңгей) жеткізушілер бойынша анықталған бұзушылықтарға байланысты 229 167,4 мың теңге сомасына ҚҚС асып кетуін қайтаруды растамау бөлігінде шағымданатын салықтық тексеру актісінің нәтижелері расталды.
Сонымен қатар, Қағидалардың 47-тармағында көзделген сәйкессіздіктер бойынша ТБЖ қолдану нәтижесінде тексерілетін салық төлеушінің 22 тікелей өнім берушісінің 2-5 деңгейіндегі өнім берушілерінде бұзушылықтар анықталды (ТБР, ТжКБ, ТжКБ, ЭШФ АЖ-да ЭШФ жазылуын шектеу), олар бойынша ең аз ҚҚС сомасы 49 512,2 мың теңгені құрайды.
Қағидалардың 47-тармағында көрсетілетін қызметті алушының салықтық пайда алу (салықтық үнемдеу) және салық төлемдерін азайту мақсатында өзінің заңсыз әрекеттерінен пайда алу тәуекелі деп танылатыны айқындалған:
1) салықтарды төлеуден жалтару схемаларын қолдану, оның ішінде тауарларды іс жүзінде жеткізбей, жұмыстарды орындамай, қызметтер көрсетпей ҚҚС сомаларын есепке жатқызу құқығын алу мақсатында мәмілелер жасасу және (немесе) тиісінше тауардың қосылған құнын ұлғайту, ҚҚС асып кетуін ұлғайту мақсатында мәмілелер жасасу;
2) ақша қаражатын көлеңкелі экономикаға шығаруға және ақша қаражатын қолма-қол ақшаға айналдыруға бағытталған іс-әрекеттер;
3) басқа мәмілені жабу мақсатында жасалған жалған мәмілелер (мәмілелердің бағасын айтарлықтай төмендету немесе асыра бағалау).
Осы тәуекелдерді белгілеу бөлігінде «Пирамида» есебі осы Қағидалардың 46-тармағының 4), 5) және 6) тармақшаларында көрсетілген өнім берушілерді қоспағанда, өнім берушінің санатына және (немесе) мәртебесіне қарамастан қалыптастырылады.
Осы тәуекелдер анықталған кезде тақырыптық тексеруді жүзеге асыратын МҚК осы Қағидалардың 4-тарауының 2-параграфына сәйкес өнім берушіге қарсы тексеруді тағайындайды.
Қағидалардың 47-тармағына сәйкес «Пирамида» есебіне жүргізілген талдау нәтижелері туралы мәліметтер тақырыптық тексеру актісінде (2.10/1-тармақ) көрсетілген.
Осылайша, тақырыптық тексеру нәтижелері бойынша көрсетілетін қызметті алушының салықтық пайда алу (салықтық үнемдеу) және салық төлемдерін азайту мақсатында өзінің заңсыз әрекеттерінен пайда алу тәуекелдері бойынша кейінгі деңгейдегі өнім берушілер бойынша 49 512,2 сомасында ҚҚС асып кетуін қайтаруды растамау бөлігінде шағымданатын салықтық тексеру актісінің нәтижелері расталды.
Баяндалғанның негізінде тақырыптық тексеру нәтижелерін ескере отырып, салықтық тексеру нәтижелері бойынша 299 112,8 мың теңге сомасында ҚҚС асып кеткенін растауға негізді болып табылады.
2. 158 994,2 мың теңге сомасында ҚҚС есептеуге және 158 994,2 мың теңге сомасында ҚҚС асып кетуін қайтаруға растамауға қатысты
Жеткізу шартына сәйкес «А» Компаниясы темір рудасын Ресей Федерациясының аумағына металлургия комбинатына экспорттайды. Темір рудасын металлургия комбинатына жеткізу кезінде резидент емес жеке кәсіпкер «К» (РФ) Агенттік Шартқа сәйкес «А» Компаниясының агенттік қызметтерін жүзеге асырады.
Агенттік шарттың 1.1-тармағына сәйкес «К» жеке кәсіпкері сыйақы үшін «А» Компаниясы мен металлургия комбинаты арасында жасалған Жеткізу шартына байланысты тапсырма бойынша және принципалдың атынан заңдық маңызы бар іс-әрекеттер жасауға міндеттенеді:
- өнімнің шарттық бағасын келісуді бақылау (шарттың 1.1.1 - тармағы);
- өнімді қабылдауды бақылау (шарттың 1.1.2 - тармағы);
- өнімді қабылдау процесінде неғұрлым жоғары сапалық сипаттамалар анықталған жағдайда жеткізілген өнімге ақы төлеуді бақылау және қамтамасыз ету (шарттың 1.1.3 - тармағы);
- төлемнің уақтылы жүргізілуін бақылау (шарттың 1.1.4 - тармағы);
- басқа қызметтер (шарттың 1.1.5 - тармағы).
Салық кодексінің 152-бабының 8-тармағына сәйкес тақырыптық тексеру жүргізу барысында салық органы осы Кодекстің 143-бабында айқындалған тәртіппен тексерілетін салық төлеушінің тауарларын, жұмыстарын, көрсетілетін қызметтерін тікелей берушілеріне қарсы тексерулер тағайындайтынын атап өткен жөн.
«А» Компаниясын резидент нестен ҚҚС есебіне жатқызудың заңдылығын белгілеу мақсатында тақырыптық тексеру шеңберінде Ресей Федерациясының Федералдық салық қызметі басқармасына (бұдан әрі –ҚҚС) «А» Компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша «К» жеке кәсіпкерге қарсы тексеру жүргізу және олардың металлургиялық комбинатта қызмет көрсетуін растау туралы сұрау жіберілді.
УФНС «К» жеке кәсіпкерден жауап алу хаттамасымен қоса жауап берді, оған сәйкес мыналар анықталды:
- агенттік Шарттың 1.1.1-тармағы бойынша - өнімнің шарттық бағасы «К» жеке кәсіпкері мен металлургия комбинатының коммерциялық дирекциясы арасындағы ауызша келісім бойынша белгіленеді;
- 1.1.2-тармақ бойынша - өнімді қабылдауды бақылау зертханалық талдау үшін сынамаларды іріктеуді бақылаудан тұрады;
- 1.1.3-тармақ бойынша - неғұрлым жоғары сапалық сипаттамалар анықталған жағдайда бағаны қайта есептеудің дұрыстығына бақылауды жүзеге асырады;
- 1.1.4-тармақ бойынша - төлемге қатысы бар металлургия комбинатының қызметтерін бақылауда жүзеге асырылады;
- 1.1.5-тармақ бойынша өзге де қызметтер көрсетпейді.
Агенттік шартының 3.2-тармағында «К» жеке кәсіпкердің қызметтеріне сыйақы беру шарттары белгіленген:
- жеткізілген темір рудасының әрбір тоннасы үшін 50% мөлшерінде – «А» Компаниясы базалық рудадан асатын темір рудасының бағасын келіскен жағдайда, 3.2.1-т. (негізгі: темір мөлшері 42 - 43% - 1190 рубль, темір мөлшері 52% - 1900 рубль);
- жөнелту жүргізілген ерекшелік бойынша баға деңгейінен асатын соманың 65% мөлшерінде қосымша төлем (3.2.2-т.).
Орындалған жұмыстардың есебіне сәйкес «К» жеке кәсіпкері құрамында 48% темір бар 458 201 тонна темір кенін жөнелтуді сүйемелдеу жөніндегі агенттік қызметтерді жүзеге асырды.
«А» Компаниясының тақырыптық тексеру актісінен көрініп тұрғандай, тексеруге «К» жеке кәсіпкерінің орындалған жұмыстары туралы есептерде көрсетілген тармақтар бойынша нақты қызмет көрсетуді растайтын құжаттар ұсынылмаған.
Мәселен, мысалы, 1-тармағы бойынша «Әрбір партия бойынша металлургия комбинатының аумағында жылжымалы құрамның түсіруге ілгерілеуін бақылау» осы қызметтердің көрсетілгенін растайтын бастапқы құжаттар (вагондарды түсіру кезінде әрбір жүк партиясының тасымалдануын және сақталуын растайтын, келу күні мен уақытын көрсете отырып, ілеспе құжаттар) жоқ.
2-тармағы бойынша «Айналымды жақсарту үшін жылжымалы құрамды жөнелту жиілігі бойынша ұсынымдар» осы қызметтердің көрсетілгенін растайтын бастапқы құжаттар (тауарларды жөнелту бойынша талдау, металлургия комбинатының атына жіберілген жазбаша ұсынымдар) жоқ.
3-тармақ бойынша «Әрбір жеткізілген партияның салмағының металлургиялық комбинатта өлшеуден өту кезінде мәлімделгенге сәйкестігі бойынша нақты бақылау» осы қызметтердің көрсетілгенін растайтын бастапқы құжаттар (өтінімдер, металлургиялық комбинат пен «К» жеке кәсіпкері арасында жасалған вагондарды өлшеу актілері) жоқ.
4-тармақ бойынша «Қол қойылған ерекшелікке сәйкес фракциялық құрамның сақталуын бақылау» деген осы қызметтердің көрсетілгенін растайтын бастапқы құжаттар (кеннің фракциялық құрамының зертханалық зерттеулерін және олардың металлургиялық комбинаттың ерекшелік деректерімен (акт) сәйкестігін растайтын «К» жеке кәсіпкерінің құжаттары) жоқ.
5-тармағы бойынша «Тиелген кендегі темірдің құрамын одан әрі растау мақсатында металлургия комбинатының персоналы жүзеге асыратын сынамаларды іріктеу рәсімін сүйемелдеу» осы қызметтердің көрсетілгенін растайтын бастапқы құжаттар (сынамаларды іріктеу нәтижелері, хат алмасу) жоқ.
6-тармақ бойынша «Темір құрамындағы анықталған және расталған ауытқулар жағдайында Кендегі металды қайта есептеуді тексеру. Түзетулерді ескере отырып, кен құнын қайта есептеуге жәрдемдесу» осы қызметтердің көрсетілгенін растайтын бастапқы құжаттар (кеннің зертханалық зерттеулерінің деректері, «К» жеке кәсіпкері кенінің құнын есептеу) жоқ.
7-тармағы бойынша «Жылжымалы құрамның нормативтік емес тоқтап қалу себептерін анықтауға көмек» осы қызметтердің көрсетілгенін растайтын бастапқы құжаттар (вагондардың тоқтап қалуы туралы деректер, вагондардың тоқтап қалу себептерін анықтау кезінде көмек көрсету жөніндегі құжаттар, «К» жеке кәсіпкері вагондарының тоқтап қалу есебі) жоқ.
8-тармағы бойынша «CPT/FCl тасымалдау операторлары үшін квоталарды қайта бөлуге жәрдемдесу» осы қызметтердің көрсетілгенін растайтын бастапқы құжаттар (квоталар туралы деректер және «К» жеке кәсіпкердің квоталарды қайта бөлуге жәрдемдесуі туралы құжаттар, хат алмасу, телефонограммалар, кездесулер хаттамалары) жоқ.
9-тармағы бойынша «Жылжымалы құрамды металлургиялық комбинаттың түсіру көкжиегінемақты беруге жәрдемдесу» осы қызметтердің көрсетілгенін растайтын бастапқы құжаттар (жылжымалы құрамды түсіруге беру кестесі туралы деректер және жылжымалы құрамдымақты беруге «К» жеке кәсіпкердің жәрдемдесуі туралы құжаттар, хат алмасу, телефонограммалар, кездесу хаттамалары) жоқ.
10-тармағы бойынша «Қойылған шоттардың уақтылы акцептілігіне бақылау жасау» металлургия комбинатында осы қызметтердің көрсетілгенін растайтын бастапқы құжаттар (қойылған шоттардың акцептері бойынша деректер және «К» жеке кәсіпкердің бақылау жүргізу туралы құжаттары, актілер, хаттамалар) жоқ.
11-тармағы бойынша «Тапсырыс беруші мен металлургия комбинаты арасында қол қойылған шарт шеңберінде тиелген темір кені үшін Тапсырыс беруші алдындағы металлургия комбинатының берешегін уақтылы өтеу мониторингін жүзеге асыруға жәрдемдесу» осы қызметтердің көрсетілгенін растайтын бастапқы құжаттар (металлургия комбинатының берешегін уақтылы өтеу мониторингі бойынша деректер және «К» жеке кәсіпкерінің жәрдемдесуі туралы құжаттар, хат алмасу, телефонограммалар, хаттамалар кездесулер) жоқ.
12-тармағы бойынша «Тоқсандық жөнелтудің сандық және сапалық көрсеткіштерін салыстыруға жәрдемдесу» осы қызметтердің көрсетілгенін растайтын бастапқы құжаттар (салыстырып тексеру актілері және «К» жеке кәсіпкердің салыстырып тексеруге жәрдемдесуі туралы құжаттар, хат-хабарлар, телефонограммалар, кездесулер хаттамалары) жоқ.
13-тармағы бойынша «Есепті тоқсанға металлургиялық шикізат нарықтарын талдау және болжау» осы қызметтердің көрсетілгенін растайтын бастапқы құжаттар («К» жеке кәсіпкері жасаған металлургиялық шикізат нарықтарын талдау және болжау) жоқ.
14-тармағы бойынша «Кредиторлық берешекті уақтылы өтеуге жәрдемдесу» осы қызметтердің көрсетілгенін растайтын бастапқы құжаттар (салыстыру актілері және «К» жеке кәсіпкердің жәрдемдесуі туралы құжаттар, хат алмасу, телефонограммалар, кездесулер хаттамалары) жоқ.
15-тармағы бойынша «Қалыптасқан жағдайды ескере отырып, шикізат ресурстарын қайта бөлу болжамы» болжам жасалғанын растайтын құжаттар жоқ.
16-тармақ бойынша «Әлемдік және ресейлік бағаларды ескере отырып, темір рудасының бағалары бойынша апта сайынғы болжамдарды дайындау (Platts, аглоруда және т.б.) осы қызметтердің көрсетілуін растайтын бастапқы құжаттар (темір рудасының бағалары бойынша «К» жеке кәсіпкердің апталық болжамдары) жоқ.
17-тармағы бойынша «Жөнелтілетін өнімге ағымдағы бағалар бойынша ұсынымдар әзірлеу» өнімге бағалар бойынша ұсынымдар (өнімге бағалар бойынша жазбаша ұсынымдар) әзірлеу бойынша жүргізілген жұмыс туралы мәліметтер жоқ.
18-тармағы бойынша «Ұсынылатын бағаны металлургиялық комбинатпен келісуге жәрдемдесу» осы қызметтердің көрсетілгенін растайтын бастапқы құжаттар (баға каталогтары, хат алмасу, телефонограммалар, кездесулер хаттамалары) жоқ.
19-тармағы бойынша «Ұсынылатын бағаны келісуде жеткізілетін өнімге ылғалдылықтың әсері жөніндегі ұсынымдар» осы қызметтердің көрсетілгенін растайтын бастапқы құжаттар (жеткізілетін өнімге ылғалдылықтың әсері туралы деректер, жазбаша ұсынымдар) жоқ.
20-тармағы бойынша «Металлургиялық комбинатпен келіссөздерде темір кені үшін ұсынылатын бағаны дәлелдеуге және негіздеуге Тапсырыс берушіге жәрдемдесу» осы қызметтердің көрсетілгенін растайтын бастапқы құжаттар (баға каталогтары, хат алмасу, телефонограммалар, кездесу хаттамалары) жоқ.
21-тармағы бойынша «Тапсырыс берушімен бірлесіп металлургия комбинатымен хат алмасуға және конференц-қоңырауларға қатысу» осы қызметтердің көрсетілгенін растайтын бастапқы құжаттар (хат алмасу, стенограммалар, телефонограммалар, кездесулер хаттамалары) жоқ.
22-тармағы бойынша «Тапсырыс берушіге баламалы өнім берушілердің бағалары бойынша ақпарат беру» осы қызметтердің көрсетілгенін растайтын бастапқы құжаттар (баламалы өнім берушілердің бағалары бойынша «К» жеке кәсіпкердің ақпараты, басқа өнім берушілердің баға каталогтары) жоқ.
23-тармағы бойынша «Тапсырыс берушінің тапсырмаларын орындауға байланысты мәселелер бойынша бейнеконференциялар өткізу» осы қызметтердің көрсетілгенін растайтын бастапқы құжаттар (бейнеконференциялар хаттамалары, хат алмасу) жоқ.
24-тармағы бойынша «Есеп айырысуды жылдам жүргізу үшін корреспондент банкті іздеу жөніндегі ұсынымдар» осы қызметтердің көрсетілгенін растайтын бастапқы құжаттар (банк қызметтерінің каталогтары, «К» жеке кәсіпкердің жазбаша ұсынымдары) жоқ.
25-тармағы бойынша «Ағымдағы жағдайларда өзара есеп айырысу схемасы бойынша ұсынымдар әзірлеу» осы қызметтердің көрсетілгенін растайтын бастапқы құжаттар («К» жеке кәсіпкердің жазбаша ұсынымдары) жоқ.
Бұл ретте жауап алу хаттамасына сәйкес «К» жеке кәсіпкерінің агенттік қызметтер көрсетуі металлургия комбинатының басшылығымен ауызша уағдаластықтар негізінде жүзеге асырылғанын атап өткен жөн.
Жоғарыда айтылғандарға байланысты «К» жеке кәсіпкерінің «Орындалған жұмыстары туралы есептер» нақты көрсетілген қызметтерге сәйкес келмейді.
Осылайша, тақырыптық тексеру нәтижелері бойынша 158 994,2 мың теңге сомасында ҚҚС есептеу және «К» жеке кәсіпкерімен өзара есеп айырысу бойынша анықталған бұзушылықтарға байланысты 158 994,2 мың теңге сомасында ҚҚС асып кетуін қайтаруға растамау бөлігінде салықтық тексеру актісінің нәтижелері расталды.
Баяндалғанның негізінде тақырыптық тексеру нәтижелерін ескере отырып, 158 994,2 мың теңге сомасында ҚҚС есептеу және салықтық тексеру нәтижелері бойынша 158 994,2 мың теңге сомасында ҚҚС асып кетуін қайтаруға растамау негізді болып табылады.
3. Бұрын бюджеттен қайтарылған және 59 916,8 мың теңге сомасында қайтаруға расталмаған ҚҚС асып кетуге қатысты
Салық кодексінің 431-бабының 5-тармағына сәйкес салық төлеуші декларацияда бюджеттен қайтарылған, бірақ кейіннен салықтық бақылау нәтижелері бойынша расталмаған ҚҚС асып кету сомасын қайтару туралы талапты көрсеткен ҚҚС асып кету сомасын салық төлеуші келіскен жағдайда, ол баптың 2-тармағының екінші бөлігінің 1-тармақшасына сәйкес бюджетке төлеуге жатады Салық кодексінің 96-сы камералдық бақылау нәтижелері бойынша анықталған бұзушылықтарды жою туралы хабарлама немесе тексеру нәтижелері туралы хабарлама негізінде.
Салық кодексінің 431-бабының 6-тармағына сәйкес Салық кодексінің 431-бабының 5-тармағында көрсетілген сомалар бюджеттен қайтарылған күннен бастап әрбір күн үшін Салық кодексінің 104-бабының 4-тармағында көрсетілген мөлшерде өсімпұл есептеле отырып, бюджетке төленуге жатады.
Шағымданған тексеру барысында жоғарыда көрсетілгендей, есептен «К» жеке кәсіпкерімен өзара есеп айырысу бойынша 158 994,2 мың теңге сомасында ҚҚС алып тастау нәтижесінде 01.07.2021ж. бастап 30.09.2022ж. дейінгі кезеңде 158 994,2 мың теңге сомасында ҚҚС есептелді, оның ішінде 59 916,8 мың теңге сомасында ҚҚС бұрын «А» компанияға бюджеттен қайтарылды, оның ішінде:
- 2021 жылғы 3 тоқсанда ҚҚС сомасы 16 693,6 мың теңге;
- 2021 жылғы 4 тоқсанда ҚҚС сомасы 16 693,6 мың теңге;
- 2022 жылдың 2 тоқсанында ҚҚС 26 529,7 мың теңге сомасында.
Жоғарыда көрсетілгендей, тақырыптық тексеру нәтижелері бойынша 158 994,2 мың теңге сомасында ҚҚС есебінен алып тастаудың және шағымданатын салықтық тексеру нәтижелері бойынша «К» жеке кәсіпкерімен өзара есеп айырысу бойынша 158 994,2 мың теңге сомасына ҚҚС тиісті есептеудің негізділігі расталды, осыған байланысты бюджеттен бұрын қайтарылған ҚҚС асып кетуі бюджетке қайтарылуға жатады.
Осылайша, тақырыптық тексеру нәтижелері бойынша бюджеттен бұрын қайтарылған және қайтаруға расталмаған 59 916,8 мың теңге мөлшерінде ҚҚС асып кету сомасын айқындау бөлігінде салықтық тексерудің шағымданатын актісінің нәтижелері расталды.
Баяндалғанның негізінде тақырыптық тексеру нәтижелерін ескере отырып, салықтық тексеру нәтижелері бойынша бюджетке қайтарылуға жататын 59 916,8 мың теңге мөлшерінде ҚҚС асып кету сомасын айқындау негізді болып табылады.
Салық Кодексінің 182-бабының 1-тармағына сәйкес шағымды қарау аяқталғаннан кейін уәкілетті орган апелляциялық комиссияның шешімін ескере отырып, дәлелді шешім шығарады.
Апелляциялық комиссия отырысының нәтижелері бойынша шағым жасалған хабарламаны өзгеріссіз, ал шағымды қанағаттандырмай қалдыру туралы шешім қабылданды.
