1. Дау түрі: салық даулары
2. Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
3. Салық түрі: ҚҚС
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі – уәкілетті орган) ҚР аумағында өндірілген тауарларға, орындалған жұмыстарға және көрсетілген қызметтерге ҚҚС есептеу туралы және қосылған құн салығының асып кету сомасы туралы Мемлекеттік кірістер аумақтық департаментінің (бұдан әрі-салық органы) тексеру нәтижелері туралы хабарламаға «А» Компаниясының апелляциялық шағымын алды есепке жатқызылатын, бюджетке төлеуге жатпайтын, қайтаруға расталмаған есептелген салық сомасынан 5 900,7 мың теңге мөлшерінде.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, салық органы 06.06.2022ж. кезеңінде қайтаруға ұсынылған қосылған құн салығы (ҚҚС) сомаларының дұрыстығын растау мәселелері бойынша «А» Компаниясына тақырыптық салықтық тексеру жүргізді. 31.12.2023ж. бойынша, оның нәтижелері бойынша ҚР аумағында өндірілген тауарларға, орындалған жұмыстарға және көрсетілген қызметтерге 5,0 мың теңге сомасында ҚҚС есептеу туралы және есепке жатқызылатын қосылған құн салығының бюджетке төлеуге жатпайтын, қайтаруға расталмаған есептелген салық сомасынан 5 мың теңге мөлшерінде асып кету туралы хабарлама шығарылды 900,7 мың теңге.
«А» Компаниясы салық органының қорытындыларымен келіспей, апелляциялық шағымға жүгінді, онда салық органының шешімінің күшін жоюды сұрайды.
25.12.2017ж. «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» Қазақстан Республикасы Кодексінің (Салық кодексі) 152-бабының 12-тармағын бұзу салықтың шағымданатын сомасын есептеуге негіз болды. Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2018 жылғы 19 наурыздағы №391 бұйрығымен бекітілген қосылған құн салығының асып кетуін қайтару қағидалары (бұдан әрі – №391 Қағидалар) 906,1 мың теңге сомасына қолдану (ТБЖ) нәтижесінде анықталған бұзушылықтардың болуына байланысты қайтарылуға жатпайтын ҚҚС сомасы белгіленді және сұрау салуға жауап алынбады Ресей Федерациясының Федералдық салық қызметі басқармасынан 5 900,7 мың теңге сомасында.
«А» Компаниясы салық органының осы тұжырымдарымен келіспейді, себебі салықтық тексеру жүргізу барысында растайтын құжаттардың ұсынылғандығына, бұл ретте салық органдарының тараптары ескертулердің болмағандығына байланысты.
Салықтық тексеру актісінде Ресей Федерациясының Федералды салық қызметі басқармасынан сұрау жіберуге негіз жоқ. Сонымен, «А» Компаниясының пікірінше, қайтаруға ұсынылған ҚҚС дұрыстығы расталды, сондай-ақ өзара есеп айырысулар расталды және сонымен бірге, ҚҚС сомасын қайтаруды растамаудың себебі Ресей Федерациясының Федералдық салық қызметі басқармасының жіберілген сұрауға жауабының болмауы болып табылады.
«А» Компаниясының дәлелдерін тексеріп, салық органдары ұсынған материалдарды зерттегеннен кейін уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.
Салық кодексінің 152-бабына сәйкес қосылған құн салығының асып кету сомасының дұрыстығын растау бойынша тақырыптық тексерулер жүргізу ерекшеліктері көзделген.
Салық кодексінің 152 - бабының 1-тармағына сәйкес қосылған құн салығының асып кету сомасының дұрыстығын растау бойынша тақырыптық тексеру салық төлеушіге қатысты тәуекелдерді басқару жүйесін қолдана отырып жүргізіледі:
- осы Кодекстің 432-бабының 1 және 2-тармақтарын қолдануға байланысты салықтық өтініш;
- қосылған құн салығы бойынша декларацияда көрсетілген қосылған құн салығының асып кету сомасын қайтару туралы талап (бұдан әрі - қосылған құн салығының асып кету сомасын қайтару туралы талап).
Бұл ретте, Салық кодексінің 152 - бабы 12-тармағының 2) тармақшасына сәйкес тексерілетін салық төлеушінің өнім берушілері бойынша тақырыптық тексеру аяқталған күні «Пирамида» есебін талдау нәтижелері бойынша бұзушылықтар анықталған сомалар шегінде ҚҚС асып кетуін қайтару жүргізілмейді.
Салық кодексінің 152 - бабының 11-тармағына сәйкес салық төлеуші (салық агенті) ұсынған ҚҚС бойынша салық есептілігін және (немесе) Ақпараттық жүйелер мәліметтерін зерделеу және талдау негізінде салық органдары жүзеге асыратын бақылау нәтижелері «Пирамида» талдамалық есебі болып табылады.
Тәуекелдерді басқару жүйесін қолдана отырып, ҚҚС асып кеткен сомаларды қайтару тәртібін Салық кодексінің 137-бабының 2-тармағына және 429-бабының 10-тармағына және «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 10-бабының 1) тармақшасына сәйкес әзірленген №391 қағидалар белгілейтінін атап өткен жөн.
№391 Қағидалардың 38-тармағына сәйкес тәуекелдерді басқару жүйесі осы бұйрыққа 2-қосымшаға сәйкес тәуекел дәрежесінің өлшемшарттары бойынша балл берудің автоматтандырылған есебі негізінде тәуекел дәрежесін айқындайды, олар бойынша талдамалық есеп қалыптастырылатын тәуекел аймағындағы салық төлеушілер санатына жатқызылған салық төлеушілерді айқындау мақсатында тақырыптық тексерулер жүргізу кезінде АЖ-ны пайдалана отырып, ҚҚС асып кетуін растау мақсатында «Пирамида» және оңайлатылған тәртіппен қайтаруға жататын ҚҚС асып кету сомасын анықтау кезінде.
Бұл ретте №391 Қағидалардың 39-тармағында салық төлеушінің салық пайдасын (салық үнемдеуін) алу және салық төлемдерін азайту мақсатында өзінің заңсыз әрекеттерінен пайда алу тәуекелін айқындау үшін жария етуге жатпайтын құпия ақпарат болып табылатын, оның ішінде тәуекел дәрежесін (деңгейін) бағалау жүргізілген салық төлеушіге критерийлер қолданылатыны белгіленген.
№391 Қағидалардың 43-тармағында егер тәуекел дәрежесінің өлшемшарттарын пайдалана отырып бағалау нәтижелері бойынша балдардың жиынтық қорытындысы мемлекеттік кірістер комитеті белгілеген баллдар шегінен асып кетсе, мұндай салық төлеушілер бойынша «Пирамида» есебі қалыптастырылмайтыны анықталды. Егер тәуекел дәрежесінің өлшемшарттарын пайдалана отырып бағалау нәтижелері бойынша балдардың жиынтық қорытындысы мемлекеттік кірістер комитеті белгілеген баллдар шегінен аспаса, онда мұндай салық төлеушілер бойынша «Пирамида» есебі қалыптастырылады.
«Тәуекел дәрежесінің өлшемшарттарын есептеудің кейбір мәселелері туралы» Мемлекеттік кірістер комитеті Төрағасының 25.11.2022ж. №693 бұйрығымен тәуекел дәрежесінің өлшемшарттарын пайдалана отырып бағалау нәтижелері бойынша 350 балл мөлшерінде балл шегі белгіленді.
«А» Компаниясы қызметінің көрсеткіштерін бағалау бойынша тәуекел дәрежесі критерийлері бойынша балдарды автоматтандырылған есептеуге сәйкес жиынтық қорытынды 89,95 балды құрады. Салық кодексінің 152-бабының 12-тармағына сәйкес салықтық тексеру аяқталған күнге олар бойынша сомалар шегінде қосылған құн салығын қайтару жүргізілмейді:
өнім берушімен өзара есеп айырысудың дұрыстығын растау үшін қарсы тексерулер жүргізуге сұрау салуларға жауаптар алынған жоқ;
тексерілетін салық төлеушінің жеткізушілері бойынша «Пирамида» талдамалық есебін талдау нәтижелері бойынша бұзушылықтар анықталды;
қосылған құн салығы сомаларының дұрыстығы расталмаған;
қарсы тексеру жүргізу мүмкін болмауына байланысты, оның ішінде себеппен қосылған құн салығы сомаларының дұрыстығы расталмаған:
орналасқан жері бойынша жеткізушінің болмауы;
өнім берушінің есептік құжаттамасының жоғалуы.
Осыған ұқсас нормалар №391 Қағидалардың 67-тармағында көзделген.
Осылайша, салық заңнамасында тақырыптық тексеру барысында ҚҚС асып кетуін қайтаруды растамау жөніндегі жағдайлардың толық тізбесі көзделген.
Қаралып отырған жағдайда «А» Компаниясы 2023 жылғы 3 тоқсандағы ҚҚС бойынша декларацияда көрсетілген ҚҚС асып кетуін қайтару туралы талап қойды (300.00 ф.) 01.07.2022ж. бастап 30.09.2022ж. дейінгі кезеңде 5 900,7 мың теңге сомасында. Салық кодексінің 152-бабы 2-тармағының 3-бөлігіне сәйкес тексерілетін кезеңде салықтың осы түрі бойынша тексерулер жүргізілмеген және Салық кодексінің 48-бабында белгіленген талап қою мерзімінен аспайтын салық кезеңдері де енгізіледі.
Сонымен қатар, Салық кодексінің 155-бабы 1-тармағының 2), 5) тармақшаларына сәйкес салықтық тексеру жүргізу кезінде салық органының лауазымды адамдарының: мемлекеттік органдардан тексеру жүргізу үшін қажетті, оның ішінде коммерциялық, банктік, салықтық және өзге де қорғалатын құжаттар мен мәліметтерді сұратуға және алуға құқығы бар екенін атап өткен жөн Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес құпия; салықтық тексеру барысында туындаған мәселелер бойынша шет мемлекеттердің мемлекеттік және өзге де органдарына (ұйымдарына) сұрау салулар жіберу.
«А» Компаниясы қызметінің көрсеткіштерін бағалау бойынша жоғарыда көрсетілгендей, тәуекел дәрежесі критерийлері бойынша балдарды автоматтандырылған есептеуге сәйкес жиынтық қорытынды 89,95 баллды құрайды, осыған байланысты «Пирамида» талдамалық есебі қалыптастырылды, оның нәтижелері бойынша ТБЖ қолдану кезінде 906,1 мың теңге сомасына 7 тікелей жеткізуші бойынша бұзушылықтар анықталды және алынбады Ресей Федерациясының Федералдық салық қызметі басқармасының 5 900,7 мың теңге сомасындағы сұрауына жауап.
Анықталған бұзушылықтарға байланысты, сондай-ақ «А» Компаниясы «Салық заңнамасын сақтау мәселелері бойынша ынтымақтастық және өзара көмек туралы» Ресей Федерациясының Үкіметі мен Қазақстан Республикасының Үкіметі арасындағы 30.09.1998жылғы Келісімге сәйкес қайтаруға ұсынған ҚҚС асып кету сомаларының дұрыстығын растау мақсатында мемлекеттік кіріс органы өзара есеп айырысуларды растау тұрғысында сұрау салуды жолдады 10.05.2024ж. «А» ЖШҚ-мен Мәскеу қаласы бойынша Ресей Федерациясының Федералды салық қызметі басқармасына
Сонымен қатар, салықтық тексеру актісінде көрсетілгендей, жоғарыда аталған сұрауға салықтық тексеру аяқталған кезде Мәскеу қаласы бойынша Ресей Федерациясының Федералды салық қызметі басқармасынан жауап түскен жоқ.
Жоғарыда айтылғандардың негізінде Салық кодексінің 152-бабы 1 және 12-тармақтарының және №391 Қағидалардың нормаларын ескере отырып, салықтық тексеру нәтижелері бойынша 5 900,7 мың теңге сомасында ҚҚС асып кетуін қайтаруға растамау негізді болып табылады.
Салық Кодексінің 182-бабының 1-тармағына сәйкес шағымды қарау аяқталғаннан кейін уәкілетті орган Апелляциялық комиссияның шешімін ескере отырып, дәлелді шешім шығарады.
Апелляциялық комиссия отырысының нәтижелері бойынша тексеру нәтижелері туралы шағым жасалған хабарламаны өзгеріссіз қалдыру туралы шешім қабылданды.
