Дау түрі: салықтық даулар
Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
Салық түрі: ҚҚС
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі - уәкілетті орган) бюджетке төлеуге жатпайтын, қайтаруға расталмаған есептелген салық сомасынан есепке жатқызылатын қосылған құн салығының (ҚҚС) асып кету сомасы туралы аумақтық Мемлекеттік кірістер департаментінің тексеру нәтижелері туралы хабарламасына «В» Компаниясының шағымын алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, мемлекеттік кірістер органы қайтаруға ұсынылған ҚҚС сомаларының дұрыстығын растау мәселелері бойынша, сондай-ақ 03.03.2023 жылдан бастап ҚҚС бойынша салық міндеттемелерін орындау мәселелері бойынша тақырыптық салықтық тексеру жүргізді. 30.09.2023ж. бойынша, оның нәтижелері бойынша 46 019,7 мың теңге мөлшерінде бюджетке төлеуге жатпайтын, қайтаруға расталмаған, есептелген салық сомасынан есепке жатқызылған ҚҚС асып кету сомасы туралы хабарлама шығарылды.
«В» Компаниясы салық органының қорытындысымен келіспей, салық органы шешімінің күшін жоюды өтінген апелляциялық шағыммен жүгінді.
ҚҚС сомасының асып кетуін растамауға Қазақстан Республикасының мемлекеттік шекарасын өту фактісі бойынша мәліметтерді ұсынбау негіз болды.
«В» Компаниясы ҚҚС-ның асып кеткен сомасын қайтарудан бас тарту себептерін санағандықтан осы қорытындылармен келіспейді, салықтық тексеру актісінің 2-бөлімінде көрсетілген заңсыз және негізделмеген құжаттық салықтық тексеру актісінде бас тартудың көрсетілген негіздері Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасы ратификациялаған, өзге де қағидалар белгіленген халықаралық шартпен реттелетін «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» Қазақстан Республикасының Кодексіндегіден (Салық кодексі).
Бұл ретте «В» Компаниясы шағымда Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының 22.12.2022ж. №9 «Соттардың салық заңнамасын қолдануының кейбір мәселелері туралы» нормативтік қаулысын келтіреді, оған сәйкес егер Қазақстан Республикасы ратификациялаған халықаралық шартта Салық кодексіндегіден өзгеше ережелер белгіленсе, аталған шарттың ережелері қолданылады.
Сондай-ақ, шағымда салықтық тексеру барысында мемлекеттік кірістер органы тиісті құжаттарға бухгалтерлік және салықтық есепке алуға қол жеткізгені атап өтілді, бұл салықтық тексеру актісінің 2-бөлімінде егжей-тегжейлі сипатталады және қайтаруға ҚҚС дұрыстығын растау фактілерінің бірі болып табылады. Бұдан басқа, мемлекеттік кірістер органы экспорт мақсаттары үшін шикізат сатып алуды растайды. Осыған байланысты, «В» Компаниясы Салық кодексінің 429-бабының 2-тармағында көзделген шарттар орындалды деп есептейді.
Бұдан әрі «В» Компаниясының шағымында «Қазақстан Республикасының мемлекеттік шекарасы туралы» Қазақстан Республикасының Заңына (бұдан әрі - Мемлекеттік шекара туралы заң) сәйкес мемлекеттік шекараны жүк бойынша кесіп өту Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Шекара қызметінің аумақтық бөлімшесінің құрылымдық бөлімшелері беретін мемлекеттік бақылаудан өткені туралы талон (не мемлекеттік бақылаудан өткені туралы талонның көшірмесі) негізінде жүзеге асырылатыны көрсетілген.
«В» Компаниясы шағымда Мемлекеттік шекара туралы заңның 14-бабында Қазақстан Республикасының заңдарында және Қазақстан Республикасы ратификациялаған халықаралық шарттарда көзделген жағдайларда өзге жерлерде мемлекеттік шекарадан өтуге жол берілетінін көрсетеді
Шағымда «В» Компаниясы Қазақстан Республикасының мемлекеттік шекарасын кесіп өту фактісінің толық негіздері «Еуразиялық экономикалық одақ туралы шартты ратификациялау туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 29, 97-баптарында көзделгенін атап көрсетеді.
Бұдан басқа, «В» Компаниясының шағымынан экспорт кезінде тауарлардың мемлекеттік шекарасынан өту фактісін мемлекеттік кіріс органы растайды және салықтық тексеру актісінің 2.6-тармағында көрсетіледі.
«В» Компаниясы шағымда салықтық тексеру актісінде Салық кодексінің 442-бабымен реттелетін және ұсынылған, атап айтқанда, 03.03.2023ж. 30.09.2023ж. мерзіміне Қазақстан Республикасының мемлекеттік шекарасын өту фактісін куәландыратын және растатйын құжаттармен, сондай-ақ халықаралық тауар-көлік жүкқұжаттарымен (CMR) расталған, Қазақстан Республикасының мемлекеттік шекарасын өту фактісі бойынша мәліметтер алмау туралы белгіленгені көрсетілген.
«В» Компаниясының дәлелдерін тексеріп, мемлекеттік кіріс органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.
ҚҚС асып кеткен сомаларының дұрыстығын растау бойынша тақырыптық тексерулер жүргізудің ерекшеліктері Салық кодексінің 152-бабында айқындалған.
Салық кодексінің 152-бабы 12-тармағына сәйкес салық тексеруі аяқталған күні олар бойынша:
өнім берушімен өзара есеп айырысулардың дұрыстығын растау үшін қарсы тексерулер жүргізуге арналған сұрау салуларға жауаптар алынбаған;
тексерілетін салық төлеушінің жеткізушілері бойынша «Пирамида» талдамалық есебін талдау нәтижелері бойынша бұзушылықтар анықталған;
қосылған құн салығы сомасының дұрыстығы расталмаған;
үстеме тексеру жүргізудің мүмкін еместігіне байланысты қосылған құн салығы сомасының дұрыстығы расталмаған, оның ішінде:
жеткізуші орналасқан жері бойынша болмаған;
жеткізушінің есепке алу құжаттамасы жоғалған.
Осыған ұқсас нормалар ҚР Қаржы министрінің 19.03.2018ж. № 391 бұйрығымен бекітілген Қосылған құн салығының асып кетуін қайтару және қосылған құн салығының асып кету сомасының дұрыстығын растау мақсатында тәуекелдерді басқару жүйесін қолдану ережесінің (бұдан әрі - № 391 Ереже) 67-тармағында көзделген.
Осылайша, салық заңнамасында тақырыптық тексеру жүргізу барысында ҚҚС асып кетуін қайтаруды растамау бойынша жағдайлардың толық тізбесі көзделген.
Қаралатын жағдайда «В» Компаниясының тақырыптық тексеруі 3 жылдың 2023 тоқсанына ҚҚС бойынша Декларацияда (300.00 н.) көрсетілген 03.03.2023ж.-30.09.2023ж. мерзіміне 46 019,7 мың теңге сомасында ҚҚС асып кеткен сомасын қайтару туралы талаптың негізінде жүргізілген.
Сонымен қатар, Салық кодексінің 155-бабы 1-тармағының 2) тармақшасына сәйкес салықтық тексеру жүргізу кезінде салық органының лауазымды тұлғалары мемлекеттік органдардан тексеру жүргізу үшін қажетті құжаттар мен мәліметтерді, оның ішінде Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес коммерциялық, банктік, салықтық және заңмен қорғалатын өзге де құпияны құрайтын құжаттарды сұратуға және алуға құқылы екенін атап өту қажет.
Қаралып отырған жағдайда қайтаруға ұсынылған ҚҚС асып кеткен сомасының дұрыстығын растау мақсатында мемлекеттік кірістер органы 20.02.2024ж.-01.03.2024ж. «В» Компаниясы бойынша мемлекеттік шекараны кесіп өту фактісі бойынша мәліметтерді ұсынуға қатысты сұрау жолдады.
Бұл ретте, салықтық тексеру аяқталған сәтте көрсетілген сұрау салуларға жауаптар алынған жоқ.
Салық кодексінің 152-бабы 12-тармағының 3) тармақшасына сәйкес салық тексеруі аяқталған күні ҚҚС сомасының дұрыстығы расталмаған сомалар шегінде ҚҚС қайтару жүргізілмейді.
Сондай-ақ Салық кодексінің 367-бабының 1-тармағына сәйкес қосылған құн салығын төлеушілер:
1) Қазақстан Республикасында қосылған құн салығы бойынша тіркеу есебіне қою жүргізілген тұлғалар:
дара кәсіпкерлер, жеке практикамен айналысатын тұлғалар;
мемлекеттік мекемелер мен мемлекеттік орта білім беретін оқу орындарын қоспағанда, резидент заңды тұлғалар;
Қазақстан Республикасында қызметін құрылымдық бөлімшелер арқылы жүзеге асыратын резидент еместер;
2) Еуразиялық экономикалық одақтың кеден заңнамасына және (немесе) Қазақстан Республикасының кеден заңнамасына сәйкес Қазақстан Республикасының аумағына тауарларды импорттайтын тұлғалар.
3) осы Кодекстің 25-бөлімінде көзделген шетелдік компаниялар.
Салық кодексінің 367-бабының 2-тармағына сәйкес қосылған құн салығы бойынша тіркеу есебіне қою осы Кодекстің 82 және 83-баптарына сәйкес жүргізіледі.
Салық кодексінің 429-бабының 2-тармағында нөлдік ставка бойынша салық салынатын өткізу бойынша айналымдар жасалған салық кезеңінің соңында қалыптасқан қосылған құн салығының асып кетуі осы Кодекстің 431-бабында айқындалған тәртіппен өткізу бойынша салық салынатын айналымдар мақсатында пайдаланылатын сатып алынған тауарлар, жұмыстар мен қызметтер бойынша қайтарылуға жатады деп белгіленген егер бір мезгілде мынадай шарттар орындалса:
1) қосылған құн салығын төлеуші нөлдік ставка бойынша салық салынатын тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді тұрақты өткізуді жүзеге асырады;
2) тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді тұрақты өткізу жүзеге асырылған салық кезеңі үшін нөлдік ставка бойынша салық салынатын өткізу бойынша айналым өткізу бойынша жалпы салық салынатын айналымның кемінде 70 пайызын құрайды
Көрсетілген тармақ мақсатында нөлдік ставка бойынша салық салынатын тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді тұрақты өткізуге қатарынан үш салық кезеңі ішінде жүзеге асырылатын нөлдік ставка бойынша салық салынатын тауарларды өткізу, жұмыстарды орындау, қызметтерді көрсету әрбір тоқсанда кемінде бір рет жатады. Бұл ретте көрсетілген салық кезеңдерінің әрқайсысында осындай іске асыру тұрақты іске асыру деп танылады.
Осылайша, Қазақстан Республикасында ҚҚС бойынша тіркеу есебіне қою жүргізілген тұлғалар ҚҚС төлеушілер болып танылады. Бұл ретте ҚҚС асып кетуін қайтару шарттарының бірі ҚҚС төлеушінің нөлдік ставка бойынша салық салынатын тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді тұрақты өткізуі болып табылады.
Мемлекеттік кірістер органының 21.05.2024ж. шешіміне сәйкес «В» Компаниясының бірінші басшысы М. азаматы және «В» Компаниясының жалғыз құрылтайшысы П. азаматы, болу мақсаты Қазақстан Республикасында еңбек қызметін жүзеге асырумен байланысты емес Ресей Федерациясының резиденттері болып табылатындығына байланысты «В» Компаниясы ҚҚС бойынша есебінен тіркеу сәттен, яғни 03.03.2023ж. бастап, шығарылған.
Салық кодексінің 179-бабының 5-тармағына сәйкес шағымда шағым беруші тұлға өзінің талаптарын және осы мән-жайларды растайтын дәлелдемелерді негіздейтін мән-жайлар көрсетілетінін атап өту қажет.
Бұл жағдайда, «В» Компаниясы шағымда жазып берілген шот-фактуралар бойынша ҚҚС сомасымен ҚҚС бойынша декларацияларда (300.00 н.) көрсетілген, өткізілген тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер бойынша ҚҚС сомасының алшақтығы бөлігінде келесі деңгейлердегі өнім берушілер бойынша анықталған бұзушылықтарға байланысты 2 420,4 мың теңге сомасында ҚҚС асып кетуін қайтаруға растамау және 1 219,3 мың теңге мөлшерінде ҚҚС асып кетуінің артық ұсынылған сомасы бөлігінде осы мән-жайларды растайтын мән-жайлар мен дәлелдемелерді келтірмеді.
Осылайша, жоғарыда баяндалғанды, сондай-ақ Салық кодексінің 152-бабы 12-тармағының нормаларын ескере отырып, 2023 жылғы 3-тоқсандағы талапта көрсетілген 46 019,7 мың теңге сомасында ҚҚС асып кетуін қайтаруға растамау салықтық тексеру нәтижелері бойынша негізделген болып табылады.
Салық кодексінің 182-бабының 1-тармағына сәйкес шағымды қарау аяқталғаннан кейін уәкілетті орган Апелляциялық комиссияның шешімін ескере отырып, дәлелді шешім шығарады.
Апелляциялық комиссия отырысының нәтижелері бойынша шағым жасалған тексеру нәтижелері туралы хабарламаны өзгеріссіз қалдыру туралы шешім қабылданды.
