Дау түрі: салық даулары
Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
Салық түрі: КТС
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі - уәкілетті орган) мұнай секторы ұйымдарынан түсетін түсімдерді қоспағанда, заңды тұлғалардан корпоративтік табыс салығының (КТС) есептеу туралы Мемлекеттік кірістер аумақтық департаментінің (бұдан әрі-салық органы) тексеру нәтижелері туралы хабарламаға «М» компаниясының апелляциялық шағымын алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, Мемлекеттік кіріс органы 01.01.2020ж. бастап 31.12.2022ж. дейінгі кезеңде салықтарды және бюджетте басқа да міндетті төлемдерді есептеудің дұрыстығы мен уақтылығы мәселесі бойынша кешенді салықтық тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша 195 303,6 мың теңге салық және 38 784,7 мың теңге өсімпұл сомасында КТС есептеу туралы хабарлама шығарылды.
«М» компаниясы салық органының қорытындысымен келіспей, апелляциялық шағым түсіріп, онда салық органының шешімінің күшін жоюды сұраған.
Салық кодексінің 242-бабының 1, 3-тармақтарын және 264-бабының 5) тармағын бұзу салықтың шағымданатын сомасын және өсімпұлдың тиісті сомасын есептеуге негіз болды. Аталған баптарды бұза отырып, «М» компаниясы 2020, 2022 жылдарға арналған «W» компаниясымен, «I», «U», «А», «I», «В» ш/қ өзара есеп-айырысу бойынша жалпы сомасы 976 517,9 мың теңге шығыстарды шегерімге жатқызған.
«М» компаниясы салық органының бұл қорытындысымен келіспейді, себебі «М» компаниясы шағымда W» компаниясын өзара есеп-айырысу 2020 жылдың қыркүйегінде жүргізілгенін, ал «W» компаниясын банкрот деп тану, орналасқан жері бойынша жоқтығын белгілеу, ҚҚС бойынша есептен шығару, ЭШФ үзінді көшірмесін шектеу «М» компаниясымен мәмілелер жүзеге асырылғаннан бірнеше жыл өткен соң, 2021-2022 жылдарға арналғанын көрсетеді және өзара есеп айырысуды жүзеге асыру кезінде бұзушылықтардың дәлелі бола алмайды.
Сонымен қатар, «М» компаниясы 2020 жылға арналған КТС бойынша декларацияларда көрсетілген шығыстарды шегерімге жатқызу үшін негіз болып табылатын барлық растайтын бухгалтерлік құжаттарды ұсынды.
Бұл ретте шағымға құжаттар (сатып алу-сату шарттары, қағаз жеткізгіштегі шот-фактуралар, тауарларды шетке жіберуге арналған жүкқұжаттар, тауар-көлік жүкқұжаттары, «W» компаниясының «К» ш/қ жеткізушісінен бидай сатып алғанын куәландыратын төлем құжаттары) қоса берілді.
Бұдан басқа, «М» компаниясы Салық кодексінің 190-бабының 5-тармағына назар аударады, оған сәйкес салық төлеуші салық есебін дербес ұйымдастырады және «М» компаниясы салық есебін ұйымдастыру және салық тіркелімдері мен есептілік, сондай-ақ құрастырудың дұрыстығы түріндегі ақпаратты жүйелеу бойынша «W» компаниясына ешқандай түрде әсер ете алмайды деп санайды салық есептілігі және салық органдарына ақпарат беру, сондықтан өз жеткізушілерінің әрекеттері үшін жауап бермейді.
«І» ш/қ, «У» ш/қ, «А» ш/қ және «B» ш/қ өзара есеп айырысуларына қатысты шағымда «М» компаниясы тексеру барысында жоғарыда көрсетілген жеткізушілерден тауарларды жеткізу бойынша барлық растайтын құжаттарды ұсынғаны көрсетіледі.
Аталған шаруа қожалықтарымен жасалған шарттарды «М» компаниясы бұзған жоқ және бөгде ұйымдардың бухгалтерлік және салықтық есептерді жүргізуі және олардың тиісті салық есептілігін беруі үшін жауапты емес.
Осылайша, «М» компаниясы осы шағымды қарауды және тексеру нәтижелері туралы хабарламаларды толық көлемде жоюды сұрайды.
«М» компаниясының дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттегеннен кейін уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.
Салық кодексіне сәйкес шегеруге жатпайтын шығыстарды қоспағанда, салық кодексінің 242 – бабының 1, 3 және 4-тармақтарына сәйкес салық төлеушінің табыс алуға бағытталған қызметті жүзеге асыруға байланысты шығыстары осы бапта және Салық Кодексінің 243-263-баптарында белгіленген ережелер ескеріле отырып, салық салынатын табысты айқындау кезінде шегерімге жатады.
Шегерімдерді салық төлеуші өзінің табыс алуға бағытталған қызметіне байланысты осындай шығыстарды растайтын құжаттар болған кезде іс жүзінде жүргізілген шығыстар бойынша жүргізеді.
Халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес айқындалатын болашақ кезеңдердің шығыстары олар жататын салық кезеңінде шегерілуге жатады.
Егер осы бапта және Салық Кодексінің 243 – 263-баптарында өзгеше белгіленбесе, осы бөлімнің мақсаттары үшін шығыстарды тану күнін қоса алғанда, оларды Тану халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес жүзеге асырылады.
Халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес шығыстарды тану тәртібі Салық кодексіне сәйкес шегерімдерді айқындау тәртібінен өзгеше болған жағдайда, көрсетілген шығыстар Салық кодексінде айқындалған тәртіппен салық салу мақсаттары үшін ескеріледі.
Салық кодексінің 190-бабының 2 және 3-тармақтарында есепке алу құжаттамасы: «бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы» Қазақстан Республикасының Заңына (бұдан әрі - бухгалтерлік есеп туралы Заң) сәйкес оны жүргізу бойынша міндет жүктелген тұлғалар үшін – бухгалтерлік құжаттаманы; тексерудің стандартты файлы - жеке тұлғалар үшін, осы файлды өз еркімен ұсынатын тұлғалар үшін-бастапқы есепке алу құжаттары; салықтық нысандар; салықтық есепке алу саясаты; салық салу объектілерін және (немесе) салық салуға байланысты объектілерді айқындау үшін, сондай-ақ салық міндеттемесін есептеу үшін негіз болып табылатын өзге де құжаттар.
Егер осы баптың 4-тармағында өзгеше белгіленбесе, салық есебі Бухгалтерлік есеп деректеріне негізделеді. Бухгалтерлік құжаттаманы жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасында белгіленеді.
Бухгалтерлік есеп туралы Заңның 6-бабының 1-тармағына сәйкес Бухгалтерлік есеп Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасымен, сондай-ақ есеп саясатымен регламенттелген дара кәсіпкерлер мен ұйымдардың операциялары мен оқиғалары туралы ақпаратты жинаудың, тіркеудің және жинақтаудың реттелген жүйесін білдіреді.
Бухгалтерлік есеп туралы Заңның 7-бабының 1-тармағына сәйкес бухгалтерлік құжаттама бастапқы құжаттарды, бухгалтерлік есеп регистрлерін, қаржылық есептілікті және есеп саясатын қамтиды.
Бухгалтерлік жазбалар бастапқы құжаттар негізінде жүргізіледі. Бастапқы құжаттар операция немесе оқиға жасалған сәтте не олар аяқталғаннан кейін тікелей жасалуы тиіс.
Бұдан басқа, Бухгалтерлік есеп туралы Заңның 7-бабының 6) тармақшасына сәйкес қағаз және электрондық жеткізгіштердегі бастапқы құжаттарда міндетті деректемелер болуға тиіс, мұнда басқалармен қатар операция жасауға (оқиғаны растауға) жауапты адамдардың лауазымдарының атауын, тегін, аты-жөнін және қолын көрсету және оның дұрыстығы көзделген (оның) ресімдеу.
Осылайша, салық төлеушінің шығыстары тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер бойынша шығыстар табыс алуға бағытталуы және салық салынатын айналым мақсатында пайдаланылуы тиіс, сондай-ақ басшы мен бас бухгалтер немесе салық төлеушінің бұйрығымен осыған уәкілеттік берілген қызметкер қол қойған тиісті құжаттармен расталған жағдайда, ҚҚС бойынша шегерімдерге және есепке жатқызылуға жатады. Бұл ретте Салық кодексінің нормаларына сәйкес салық есебі Бухгалтерлік есеп деректеріне негізделеді. Бухгалтерлік құжаттаманы жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасында белгіленеді.
Сондай-ақ, Салық кодексінің 264-бабының 5) тармақшасына сәйкес заңды күшіне енген сот шешімі негізінде жарамсыз деп танылған мәміле бойынша шығыстар шегерімге жатпайтынын көрсету қажет.
Демек, заңды күшіне енген сот шешімі негізінде жарамсыз деп танылған мәміле бойынша шығыстар шегерімге жатпайды.
Салықтық тексеру нәтижелері бойынша 2020 жылғы «W» компанияларымен «І» ш/қ, «U» ш/қ, «А» ш/қ және «В» ш/қ өзара есеп айырысу бойынша шығыстар шегерімдерден Алып тасталды.
1. «W» компаниясымен өзара есеп айырысуға қатысты Салықтық тексеру нәтижелері бойынша 2020 жылға арналған шығыстар «W» компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша 93 896,8 мың теңге сомасында шегерімдерден Алып тасталды (1 173,71 тонна мөлшерінде 3-сыныпты жұмсақ бидай жеткізу).
ҚР БСАЖ деректеріне сәйкес «W» компаниясы орналасқан жері бойынша жоқ, ол: 15.01.2019 ж., 11.03.2020 ж., 05.08.2020 ж., 30.10.2020 ж., 24.06.2021 ж., 19.05.2022 ж., 23.05.2022 ж., 22.12.2022 Ж. және 30.12.2022 ж.
«W» компаниясы 29.06.2020 ж.бастап 06.08.2021 ж. дейін ҚҚС төлеуші болды, орналасқан жері бойынша болмауына байланысты есептен шығарылды.
Тәуекелдерді басқару жүйесінің санаты бойынша» W « компаниясының тәуекел дәрежесі жоғары.
Sono «W»компаниясы АЖ сәйкес:
- 2020 жылғы 2, 4 тоқсандар үшін ҚҚС бойынша декларациялар (300.00-Нысан) нөлдік көрсеткіштермен ұсынылған.
- 2020 жылғы 3 тоқсандағы ҚҚС бойынша Декларация (300.00 ф.) 300.00.001 «ҚҚС салынатын өткізу бойынша айналым» жолы бойынша 93 896,8 мың теңге сомасында және 300.00.015 «ҚҚС-сыз сатып алынған және есепке алуға рұқсат етілмеген тауарлар, жұмыстар, қызметтер» жолы бойынша 99 204,5 мың сомасында көрсетіле отырып ұсынылды.теңге, 11 267,6 мың теңге сомасында төлеуге ҚҚС есептелді. Алайда, 22.08.2022ж. 2020 жылдың 3 тоқсанына ҚҚС бойынша 93 896,8 мың теңге сомасында сату айналымы және 11 267,6 мың теңге сомасына ҚҚС азайтыла отырып, қосымша декларация табыс етілді. Бұл ретте сатып алынған тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер бойынша шот-фактуралар тізілімі (декларацияға 8-қосымша) толтырылмаған.
- 2020 жылғы КТС бойынша Декларация (100.00-Нысан) нөлдік көрсеткіштермен ұсынылған.
- 2020 жылғы 1-4 тоқсандағы ЖТС және әлеуметтік салық бойынша декларациялар (200.00-Нысан) нөлдік көрсеткіштермен ұсынылған, қызметкерлер көрсетілмеген.
- 2019-2022 жылдарға арналған мүлік салығы, көлік құралдарына салынатын салық, жер салығы бойынша декларациялар (700.00-нысан) ұсынылмаған.
- импортталған тауарлар бойынша жанама салықтар бойынша декларацияда (320.00-нысан) 2019-2022жж. аралығындағы кезеңде тауарлардың импорты жүзеге асырылмаған, бұл тауарларды әкелу және жанама салықтарды (328.00-нысан) және дербес шоттарды төлеу туралы өтініштердің болмауымен расталады.
Сондай-ақ, Астана-1 АЖ мәліметтеріне сәйкес 2019-2022 жылдар кезеңінде үшінші елдер шеңберіндегі импорттық операциялар жүзеге асырылмаған.
Жоғарыда айтылғандардан «W» Компаниясының негізгі құралдары, көлік құралдары және жер учаскелері (активтері) жоқ екендігі шығады.
Өз кезегінде, 2020 жылы «W» компаниясының жеткізушілері ЭШФ мәліметтері бойынша жалпы сомасы 149,7 мың теңге болып табылады:
- Компания 1 сомасы 32,1 мың теңге (тиеу, сақтау).
- Компания 2 сомасы 117,6 мың теңге (офистік үй-жайды қосалқы жалдау).
Осылайша, «W» компаниясының атына және одан әрі «М» компаниясында сатылған тауардың (1 174 тонна мөлшерінде 93 896,8 мың теңге сомаға жұмсақ 3-сыныпты бидай) шығу тегі анықталмаған.
Тексеру барысында мынадай құжаттар ұсынылды: электрондық шот-фактуралар, тарапқа қорларды босатуға арналған жүкқұжаттар, шарттар, салыстыру актісі, төлем тапсырмалары, тауар-көлік жүкқұжаттары (бұдан әрі - ТТН).
- 04.09.2020 ж., 10.09.2020 ж., 15.09.2020 ж. шарттарынан 3.1-тармақта «Сатып алушы» тауарды «сатушы» қоймасынан өз күшімен шығаруға міндеттенеді.
ЭШФ АЖ деректеріне сәйкес мыналар анықталды:
- жүк жөнелтуші « W « компаниясын көрсетті, жөнелту мекенжайы-елді мекен П (d бөлімі);
- ТТН нөмірі, күні көрсетілмеген (G бөлімі).
Тауарлы-материалдық қорларды босатуға арналған жүкқұжаттардан «М» компаниясының атына «W» компаниясы тауарларды жеткізді (3-сыныпты жұмсақ бидай).
Бұл шот-фактуралар көрсетілмеген:
- көлік ұйымының атауы;
- Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 20.12.2012 жылғы бұйрығына 26-қосымшада көзделген ТТН нөмірі, күні, міндетті толтыру. №562 (ф.3-2).
Сондай - ақ, жүктерді автомобиль көлігімен тасымалдауды ұйымдастыру тәртібі, оларды тасымалдау кезінде қауіпсіздікті қамтамасыз ету жөніндегі жалпы талаптар, сондай-ақ жүктерді автомобиль көлігімен тасымалдауға қатысушылардың өзара қарым-қатынасы Қазақстан Республикасы Үкіметінің 30.04.2015 ж. №546 қаулысымен бекітілген Автомобиль көлігімен жүктерді тасымалдау қағидаларымен (бұдан әрі - №546 қағидалар) регламенттелетінін атап өткен жөн.
№546 Ережеге сәйкес жүктерді тасымалдау ТТН-мен ресімделеді, ал үйіндімен (үйіндімен) тасымалданатын жүктердің кейбір түрлерін тасымалдау жағдайында өлшеу актісімен немесе өлшеу актісімен ресімделуі мүмкін.
ТТН-ның барлық даналарында жүк жөнелтуші автокөлік құралының келу, кету және тоқтап қалу уақытын қояды, сондай-ақ тиеу тәсілін, жүктің салмағын, жүк орындарының санын, тасымалдаушы орындайтын қызмет түрлерін көрсетеді және ТТН-ны қолтаңбамен, мөрмен немесе мөртабанмен куәландырады.
Жүкті тапсырған кезде жүргізуші ТТН-ның үш данасын жүк алушыға ұсынады, ол ТТН-ның әрбір данасында өзінің қолымен және мөрімен (мөртабанымен) жүкті қабылдағанын куәландырады және ТТН-ның барлық даналарында автокөлік құралының келу және кету уақытын көрсетеді.
Жүк жөнелтушінің (жүк алушының) экспедиторының сүйемелдеуімен тасымалданатын жағдайларда, соңғысы тауар-көлік жүкқұжатында жүк жөнелтушінің (жүк алушының) экспедиторының сүйемелдеуімен жүретіні туралы белгі қояды, сондай-ақ оның тегін, атын және әкесінің атын көрсетеді.
Жүкті тасымалдауға қабылдау кезінде экспедитор немесе экспедитор-жүргізуші жүк жөнелтушіге жеке басын куәландыратын құжатты және тасымалдаушы куәландырған жол парағын көрсетеді.
Автокөлік құралының жол парақтары ТТН немесе өлшеу (өлшеу) актісімен бірге автокөлік құралының жұмысын есепке алу, жүктерді тасымалдау үшін есеп айырысуды жүзеге асыру, сондай-ақ жүргізушіге жалақы есептеу үшін көрсеткіштерді айқындайтын негізгі бастапқы есепке алу құжаттары болып табылады.
Тиісінше, жүк алушының жүкті кіріске алуы ТТН негізгі тасымалдау құжатына сәйкес жүргізіледі, ал жол парақтары ТТН-мен бірлесіп автокөлік құралының жұмысын есепке алу және есеп айырысуды жүзеге асыру үшін көрсеткіштерді айқындайды, бұл ретте ТТН-да №546 Ережеде көзделген барлық мәліметтер көрсетілуге тиіс.
Қарастырылып отырған жағдайда «М» компаниясы (сатып алушы) мен «W» компаниясы (сатушы) арасында 04.09.2020 ж., 10.09.2020 ж., 15.09.2020 ж. сатып алу-сату шарттары жасалды, олардың нысанасы 1.1-тармақта. Сатушы сатып алушының меншігіне келесі өнімді беруге міндеттенеді: 3-сыныпты жұмсақ бидай.
Шарттардың 3.1-тармағында Сатып алушы тауарды сатушының қоймасынан өз күшімен шығаруға міндеттенеді.
Салықтық тексеруге ұсынылған ТТН тармақтарына сәйкес: «Тапсырыс беруші» - «W» компаниясы көрсетілген; «жүк жөнелтуші» - «К» ш/қ көрсетілген; «жүк алушы» - «М» компаниясы көрсетілген.
Сонымен қатар, ұсынылған ТТН-да жүк жөнелтушінің белгісі, қолы мен мөрі, автокөлік құралының келу, кету және тоқтап қалу уақыты туралы ақпарат, тиеу және түсіру тәсілі, ТТН реттік нөмірі, тауардың бағасы мен сомасы, жүктің ілеспе құжаттары жоқ.
Сондай - ақ, бастапқы есепке алудың негізгі құжаты-ТТН-мен бірлесіп автокөлік құралының жұмысын есепке алу көрсеткіштерін айқындайтын жүк автомобильінің жол парағы (үзбелі талон) салықтық тексеруге ұсынылмағанын атап өткен жөн.
«М» компаниясы «М» компаниясының атына сатылған бидай өндірушісі «К» ш/қ болып табылатынын, ол өз кезегінде «W» компаниясының жеткізушісі болып табылатынын көрсетеді.
Алайда, тексеру барысында «К» ш/қ ұсынылған статистикалық деректердің (2-аш) мәліметтері бойынша бидайдың жалпы сатылуы 2020 жылы 830 тоннаны құрайды, ал шот-фактуралардың деректеріне сәйкес «М» компаниясы мекенжайына «W» компаниясы өткізген бидайдың көлемі 1 173,7 тоннаны құрайды, осылайша сатып алынған және сатылған бидай көлемінің сәйкессіздігі анықталды.
Баяндалған фактілер мен мән-жайларды ескере отырып, «W» компаниясымен өзара есеп айырысу жөніндегі бастапқы құжаттар операцияларды көрсету үшін толық және шынайы ақпаратты, сондай-ақ бухгалтерлік жазбаларды барабар күшейтуді қамтамасыз ете алмайтыны, тиісінше Қазақстан Республикасының Салық және бухгалтерлік заңнамасының ережелеріне сәйкес шегерімдер мен ҚҚС-қа шығыстарды есепке жатқызу үшін негіз болып табылмайтыны жөн.
Жоғарыда айтылғандардың негізінде 2020 жылға арналған шығыстар шегерімдерінен салықтық тексеру нәтижелері бойынша «W» компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша 93 896,8 мың теңге сомасында алып тастау негізді болып табылады.
2. «І» ш/қ, «U» ш/қ, «А» ш/қ және «В» ш/қ өзара есептеулерге қатысты Салық кодексінің 264-бабының 5) тармақшасына сәйкес заңды күшіне енген сот шешімі негізінде жарамсыз деп танылған мәміле бойынша шығыстар шегерімге жатқызылмайды.
2.1 «I» ш/қ
Салықтық тексеру нәтижелері бойынша 2022 жылғы шығыстар «І» ш/қ (1 900 тонна арпа мен зығыр тұқымын жеткізу) бойынша өзара есеп-айырысулар бойынша 355 000 мың теңге сомасында шегерімдерден алып тасталды.
Мамандандырылған ауданаралық экономикалық соттың (бұдан әрі - СМЭС) 2023.08.29 шешімімен 2022 жылы жасалған 10.06.2022 ж., 2022 ж. шарттары бойынша 355 000,0 мың теңге сомасына «М» компаниясы және «І» ш/қ арасындағы мәмілелер 13.06.2022 ж., 14.06.2022 ж., 07.11.2022 ж., 10.11.2022 ж., 08.11.2022 ж., 09.11.2022 ж. жарамсыз деп танылды.
Шешімнен азамат С атына 2002 жылғы 1 қаңтардан бастап салық басқармасында мемлекеттік тіркеу туралы куәлік негізінде «І» ш/қ тіркелгені шығады. Азамат С 2019 жылғы 2 тамызда азаматтың ағасы А атына «І» ш/қ жүргізу үшін сенімхат берді. Іс жүзінде А азаматы 2020 жылы С азаматына ш/қ жүргізумен айналысқан азамат А. заңсыз мәмілелер жасайтыны белгілі болды.
Заңсыз мәмілелер жасау туралы соттың шешімі бойынша «D» компаниясының «І» ш/қ берешек сомасын өндіріп алу туралы және нотариустың ш/қ-нан және «D» компаниясының пайдасына берешек сомасын өндіріп алу туралы нотариаттық жазбасы бойынша білдім. Сондықтан, 2020 жылдың күзінде азамат С азамат А атына сенімхатты қайтарып алды даулы мәмілелер туралы сот жіберген талап арыздан білді. «М» компаниясымен шарттарға қол қойған жоқ, мәмілелер жасаған жоқ.
Оларға даулы мәмілелер жасалмады, бұрын берілген сенімхаттың қолданылуы «І» ш/қ 2019 жылғы 2 тамыздан бастап тоқтатылды. Демек, даулы мәмілелер жасалған кезде үшінші тұлғаның «І» ш/қ басқаруға өкілеттігі болған жоқ.
Сондай-ақ, материалдардан «І» ш/қ-да ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлер бар екені белгілі, ауылдық округінде майлы дақылдар (зығыр) өсірілмейді.
Өткізілген тауардың жоқтығы туралы «І» ш/қ осы дәлелдер уәкілетті органның мәліметтерімен расталады. «Қазақстан Республикасы Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігінің ұлттық статистика бюросының департаменті» РММ-нің 2023 жылғы 14 тамыздағы «І» ш/қ 2021-2022 жылдары арпа мен зығыр егілген жоқ. 2021-2022 жылдары «І» ш/қ 2021 жылы тек 1000 центнер бидай, 2022 жылы 4500 центнер жинады.
Ауыл әкімінің 2023 жылғы 15 тамыздағы соттың сұрауына берген жауап хатына сәйкес, 2021, 2022 жылдары зығыр мен арпа өсірілмеген.
Тараптардың мәмілені нақты орындағанын растау мақсатында сотқа «І» ш/қ берілген шарттар, жүкқұжаттар, өзара есеп айырысуларды салыстыру актісі, кассалық чектер ұсынылды.
Ұсынылған дәлелдемелерді бағалай отырып, сот салық міндеттемелерін азайту және бюджетке салық төлеуден жалтару мақсатында контрагенттермен ресми құжат айналымын құру үшін даулы мәмілелер ойдан шығарылған, шот-фактуралар мен бастапқы құжаттар жазылды деген қорытындыға келді.
Жауапкер ұсынған бастапқы құжаттар қаржылық-шаруашылық операциялардың – даулы мәмілелер шеңберінде тауарлар алудың даусыз дәлелі болып табылмайды. Салық салу мақсатында Шарттың заң талаптарына ресми сәйкестігі емес, қаржы-шаруашылық операциялардың нақты орындалуы маңызды.
Мұндай жағдайларда сот талап негізді түрде мәлімделді және қанағаттандырылады деген қорытындыға келді.
Бұдан басқа, облыстық соттың азаматтық істер жөніндегі сот алқасының 2023 жылғы 22 қарашадағы қаулысымен 2023 жылғы 29 тамыздағы Облыстық СМЭС шешімі өзгеріссіз қалды.
Осылайша, Салық кодексінің 264-бабының 5) тармақшасын ескере отырып, «І» ш/қ-мен өзара есеп-айырысу бойынша 2022 жылғы шығыстар шегерімдерден алып тасталуға жатады.
2.2 «U» ш/қ
Салықтық тексеру нәтижелері бойынша 2022 жылғы шығыстар шегерімдерден алып тасталды, «U» ш/қ-мен өзара есеп-айырысу бойынша 315 000 мың теңге сомасында (2 000 тонна мөлшерінде жұмсақ 3 сыныпты бидай мен зығыр тұқымын жеткізу).
2022 жылғы 1 қыркүйектегі, 2022 жылғы 2 қыркүйектегі №02/09, 2022 жылғы 6 қазандағы, 2022 жылғы 7 қазандағы, 7 шарттар бойынша 2022 жылғы «М» компаниясы мен «U» ш/қ арасындағы 315 000,0 мың теңге сомасындағы мәмілелер 2022 жылғы қараша, 2022 жылғы 8 қараша, 2022 жылғы 9 қараша, 2022 жылғы 10 қараша, жарамсыз деп танылды.
Аталған шешімнен 2022 жылы сату болған жоқ (шаруа қожалығының басшысы Ш азаматтың сөзімен), бірақ электрондық шот-фактуралар сатып алушылардың атына 25 580 тонна өнімге қойылды, өзара есеп-айырысу сомасы 2 950 374,3 мың теңгені құрайды.
Сондай-ақ, экономикалық тергеу департаментінің 07.06.2023ж. хатымен сіздің 18.04.2023 ж. хатыңызға жауап ретінде хабарланады: S азаматына («U» ш/қ) қатысты қаржы-шаруашылық қызметке жүргізілген талдау нәтижесінде соңғысының әрекеттерінде жалған шот-фактураларды жазып беру белгілері көрінеді.
Сонымен қатар, сотта «U» ш/қ жауапкері S азаматы талаптарды қолдады, «U» ш/қ электрондық-цифрлық қолтаңбасы оның жеке дербес компьютерінде орналасқан, бірақ жазғы кезеңде кілттер көшірілген флэш-карта жоғалды. 2022 жылы дақылдарды егу 362 га алқапта жүргізілді және жалпы өнім 362 тоннаны құрады. 2022 жылы ауыл шаруашылығы өнімін сатудан түскен табыс 39 590,0 мың теңгеден аспады. Оған қатысты қылмыстық қызметті үшінші тұлғалар жүзеге асырды, олар 2022 жылы 2 950 374,3 мың сомасына іске асыруды көрсетті.осы факті бойынша ол құқық қорғау органдарына жүгінді. Сатып алу-сату шарттарында оның қолы жоқ, мөрдің бедері қолдан жасалған, басқа азаматтық істер бойынша сараптама тағайындалған.
Сондай-ақ, шешімде S азаматы құқық қорғау органдарына көптеген өтініштер бергені, кінәлі адамдар анықталмағаны көрсетілген.
Талапкердің өтініші бойынша бірінші сатыдағы соттың 2022 жылғы 14 шілдедегі ұйғарымымен іс бойынша кешенді сот-қолжазба және сот-техникалық сараптама тағайындалды.
Сарапшының 2023 жылғы 25 тамыздағы қорытындысымен/23/10/5163 сатып алу-сату шарттарының «ш/қ басшысы» жолдарында орналасқан S азаматының атынан сегіз қол қойылды: 01.09.2022 ж., 02.09.2022 ж., 06.10.2022 ж., 07.10.2022 ж., 07.11.2022 ж., 08.1 1.2022 ж., 09.11.2022 ж., 10.11.2022 ж., S азаматының өзі емес, басқа адам орындады.
Жоғарыда көрсетілген фактілердің негізінде сот «U» ш/қ мен «М» компаниясы арасында жасалған мәмілелерді жарамсыз деп тануға шешім қабылдады.
Сонымен қатар, азаматтық істер жөніндегі сот алқасының 2023 жылғы 6 желтоқсандағы қаулысымен 2023 жылғы 27 қыркүйектегі МАЭС шешімі өзгеріссіз қалды.
Жоғарыда айтылғандардың негізінде 2022 жылға арналған шығыстар «U» ш/қ-мен өзара есеп айырысулар бойынша 315 000,0 мың теңге сомасында шегерімдерден алып тастауға жатады.
2.3 «А» ш/қ
Салықтық тексеру нәтижелері бойынша 2022 жылғы шығыстар «А» ш/қ-мен өзара есеп-айырысу бойынша 170 000,0 мың теңге сомасында шегерімдерден алып тасталды (3-сыныпты жұмсақ бидай мен 1 500 тонна арпа жеткізу).
2022 жылғы 28 қаңтардағы, 2022 жылғы 31 қаңтардағы, 2022 жылғы 01 ақпандағы, 2022 жылғы 02 ақпандағы шарттары бойынша 2022 жылғы «М» компаниясы мен «А» ш/қ арасындағы мәміленің 22.09.2023 жылғы 22.09.2023 жылғы шешімімен, 2022 жылғы 03 ақпандағы, 2022 жылғы 18 шілдедегі, 2022 жылғы 19 шілдедегі, 2022 жылғы 20 шілдедегі, 2022 жылғы 21 шілдедегі жарамсыз деп танылды.
Аталған шешімнен 2023 жылғы 15 тамыздағы «Қазақстан Республикасы Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігінің ұлттық статистика бюросының департаменті» республикалық мемлекеттік мекемесінің 2021 жылғы «А» ш/қ сотының сұрау салуына берген жауабына сәйкес жұмсақ бидайдың жалпы жиналымы 1 050 центнерді, арпа – 120 центнерді құрады. 2022 жылы «А» ш/қ бидай мен арпа егілген жоқ.
Жауапкер сотқа ұсынған ауыл әкімінің 2021 жылғы 29 қарашадағы анықтамасы мәмілелер нысанасының шығу тегінің дәлелі ретінде қабылданбайды.
Осы анықтаманың түпнұсқалығы 2023 жылғы 13 қыркүйектегі №361 ауыл әкімінен келіп түскен соттың сұрау салуына жауаппен теріске шығарылады. Осы хатқа сәйкес 2021 жылғы 29 қарашадағы анықтама «А» ш/қ берілмеді.
Сот даулы мәмілелер ойдан шығарылған, шот-фактуралар мен бастапқы құжаттар салық міндеттемелерін азайту және бюджетке салық төлеуден жалтару мақсатында контрагенттермен ресми құжат айналымын құру үшін жазылған деген қорытындыға келді. Жауапкер ұсынған бастапқы құжаттар қаржылық-шаруашылық операциялардың – даулы мәмілелер шеңберінде тауарлар алудың даусыз дәлелі болып табылмайды. Салық салу мақсатында Шарттың заң талаптарына ресми сәйкестігі емес, қаржы-шаруашылық операциялардың нақты орындалуы маңызды.
Жоғарыда көрсетілген фактілердің негізінде сот «А» ш/қ мен «М» компаниясы арасында жасалған мәмілелерді жарамсыз деп тануға шешім қабылдады.
Бұдан басқа, облыстық соттың азаматтық істер жөніндегі сот алқасының 2023 жылғы 5 желтоқсандағы қаулысымен 2023 жылғы 22 қыркүйектегі МАЭС шешімі үшін өзгеріссіз қалдырылды.
Жоғарыда айтылғандардың негізінде 2022 жылға арналған шығыстар «А» ш/қ-мен өзара есеп-айырысу бойынша 170 000,0 мың теңге сомасында шегерімдерден алып тастауға жатады.
2.4 «В» ш/қ
Салықтық тексеру нәтижелері бойынша 2022 жылға арналған «В» ш/қ (500 тонна мөлшерінде жұмсақ 3-сыныпты бидай жеткізу) өзара есеп айырысулар бойынша 50 000,0 мың теңге сомасындағы шығыстар шегерімдерден алып тасталды.
Мемлекеттік кірістер басқармасы 2022 жылы ауыл шаруашылығы дақылдары бөлінісінде В қызметіне талдау жүргізді:
- бидай: егіс алаңы 362 га, өнімділігі 19,7 ц / га, жалпы алым 713,1 тоннаны құрады, бұл ретте электрондық шот-фактуралардың ақпараттық жүйесінің (ЭШФ АЖ) деректеріне сәйкес өткізу 4 587,4 тоннаны құрады. Орташа бағасы 104,6 мың теңге. Алшақтық 3 874,3 тонна.
- арпа: егіс алқабы 112 га, өнімділігі 20 ц/га болған кезде жалпы алым 224 тоннаны құрады, бұл ретте ЭШФ АЖ деректеріне сәйкес сату 858 тоннаны құрады. Орташа бағасы 87,6 мың теңге. Алшақтық 634 тонна.
- зығыр: егіс алаңы болмаған жағдайда, ЭШФ АЖ сәйкес сату 412 тоннаны құрады. Орташа бағасы 116 мың теңге. 412 тоннаға алшақтық.
Бұл ретте 2022 жылғы бірыңғай жер салығы бойынша бірыңғай жер салығын төлеушілер үшін декларацияға сәйкес «B» ш/қ тиесілі жер учаскелерінің жалпы ауданы 84 га құрайды.
Осыған байланысты, аумақтық мемлекеттік кірістер органы сотқа «В» ш/қ мен «М» компаниясы арасындағы мәмілелерді жарамсыз деп тану туралы талап арызбен жүгінді.
2022 жылғы 21 қазандағы және 2022 жылғы 22 қазандағы шарттар бойынша «М» компаниясы мен «В» ш/қ арасындағы мәмілелер жарамсыз деп танылды.
Шешімнен статистикалық есептілікте көрсетілген егіс алқабының мөлшері «В» ш/қ қолда бар жер учаскесіне сәйкес келмейтіні шығады.
Ш/қ басшысы «О» компаниялар тобымен шарт шеңберінде алынғанын түсіндірді. Алайда, бұл мән-жайлар АІЖК-нің 72-бабына сәйкес тиісті дәлелдемелермен расталмаған.
«Б» ш/қ тауарларды (жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді) сатып алу ЭШФ тізіліміне сәйкес жалдау шарттары көрсетілмеген.
Жауапкер егіс алаңы мен егін жинау бойынша жеке есеп жүргізген жоқ. Осыған байланысты мәмілелерде көрсетілген бидай көлемін алу мүмкіндігін анықтау мүмкін емес.
Сонымен қатар, сот даулы шарттарға сәйкес «В» ш/қ-ға тауарды (бидайды) сатып алушының қоймасына өз күшімен жеткізуге міндеттенгеніне назар аударды.
Алайда, сотқа ұсынылған ш/қ тарауының түсіндірмелерінен жауапкердің жеткізуді жүзеге асырмағаны, тасымалдау қызметтерін сатып алмағаны анықталды. «М» компаниясы да сотқа тасымалдау қызметтерін сатып алу туралы дәлел келтірген жоқ.
Ұсынылған тауар-көлік жүкқұжатына сәйкес тауарды тиеп жөнелтудің 1-тармағы көрсетілген. Бұл елді мекен кассалық чектерде де көрсетілген. Алайда аталған елді мекенде қойма немесе өзге өндірістік үй-жай «В» ш/қ жоқ. Жауапкердің 1-тармақтағы үй-жайларды жалға алуы да расталмаған.
Тіркеу деректеріне сәйкес «Б» ш/қ орналасқан жері 2-елді мекен болып табылады. «М» компаниясының бидайдың нақты болуы және оны шаруашылық қызметте одан әрі пайдалану туралы дәлелдері талап қоюдан бас тартуға негіз болып табылмайды.
Сотқа ұсынылған құжаттардан бидайдың шығу көзін анықтау мүмкін емес.
АК-нің 160-бабының 1-тармағына сәйкес заңды салдар туғызу ниетінсіз тек түр үшін жасалған ойдан шығарылған мәміле жарамсыз.
Сот даулы мәмілелер ойдан шығарылған, шот-фактуралар мен бастапқы құжаттар салық міндеттемелерін азайту және бюджетке салық төлеуден жалтару мақсатында контрагенттермен ресми құжат айналымын құру үшін жазылған деген қорытындыға келді.
Жауапкер ұсынған бастапқы құжаттар қаржылық-шаруашылық операциялардың – даулы мәмілелер шеңберінде тауарларды алудың даусыз дәлелі болып табылмайды. Салық салу мақсатында Шарттың заң талаптарына ресми сәйкестігі емес, қаржы-шаруашылық операциялардың нақты орындалуы маңызды.
Мұндай жағдайларда сот талап негізді түрде мәлімделді және қанағаттандырылады деген қорытындыға келді.
Жоғарыда көрсетілген фактілердің негізінде сот «В» ш/қ мен «М» компаниясы арасында жасалған мәмілелерді жарамсыз деп тануға шешім қабылдады.
Осылайша, 2022 жылғы шығыстар «В» ш/қ-мен өзара есеп-айырысу бойынша 50 000 мың теңге сомасында шегерімдерден алып тастауға жатады.
Қазақстан Республикасы Азаматтық іс жүргізу кодексінің 21-бабының 2-бөлігіне сәйкес заңды күшіне енген сот шешімдері, ұйғарымдары, қаулылары мен бұйрықтары, сондай-ақ соттар мен судьялардың заңды өкімдері, талаптары, тапсырмалары, шақырулары және басқа да өтініштері барлық мемлекеттік органдар, жергілікті өзін-өзі басқару органдары, қоғамдық бірлестіктер, басқа заңды тұлғалар, лауазымды адамдар мен азаматтар Қазақстан Республикасының бүкіл аумағында мүлтіксіз орындалуға жатады.
Осылайша, Салық кодексінің 264-бабы 5) тармақшасының нормасын ескере отырып, «І» ш/қ, «U» ш/қ, «А» ш/қ және «В» ш/қ өзара есеп-айырысулар бойынша шығыстарды шегеруден алып тастау және салықтық тексеру нәтижелері бойынша КТС тиісті есептеу негізді болып табылады.
Салық Кодексінің 182-бабының 1-тармағына сәйкес уәкілетті орган апелляциялық комиссияның шешімін ескере отырып, дәлелді шешім шығарады.
Апелляциялық комиссия отырысының нәтижелері бойынша – тексеру нәтижелері туралы шағым жасалған хабарламаны өзгеріссіз, ал шағымды қанағаттандырмай қалдыру туралы шешім қабылданды.
