Дау түрі: салықтық даулар
Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
Салық түрі: КТС, ҚҚС
Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі (бұдан әрі - уәкілетті орган) мұнай секторы ұйымдарынан түсетін түсімдерді қоспағанда заңды тұлғалардан алынатын корпоративтік табыс салығын (КТС), Қазақстан Республикасының аумағында өндірілген тауарларға, орындалған жұмыстарға және көрсетілген қызметтер қосылған құн салығын (ҚҚС) есептеу туралы аумақтық Мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі - салық органы) тексеру нәтижелері туралы хабарламаға «Т» Компаниясының апелляциялық шағымын алды.
Іс материалдарынан келіп шығатыны, мемлекеттік кірістер органы 01.01.2020 жылдан бастап 2020ж.31.12. дейінгі кезеңге салық және (немесе) бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдердің жекелеген түрлері бойынша салық міндеттемелерін орындау мәселесі бойынша тақырыптық тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша 46 017,5 мың теңге сомасында КТС және 10 150,7 мың теңге сомасында өсімақы, 27 610,5 мың теңге сомасында ҚҚС және 11 859,6 мың теңге сомасында өсімақы есептеу туралы хабарлама шығарылды.
«Т» Компаниясы салық органының қорытындысымен келіспей, салық органы шешімінің күшін жоюды өтінген апелляциялық шағыммен жүгінді.
1. Талап қою мерзіміне қатысты
2017ж.25.12. «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» (Салық кодексі) Қазақстан Республикасының Кодексінің 242, 400-баптарын бұзу шағым жасалған салық сомасын және өсімпұлдың тиісті сомасын есептеу үшін негіз болып табылады. 2020 жылғы шығыстар 230 087,4 мың теңге сомасында шегерімге және 2020 жылғы 4-тоқсандағы есепке ҚҚС жатқызылды. «V» Компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша 27 610,5 мың теңге сомасында.
Салық органының осы қорытындысымен «Т» Компаниясы тағайындалған жоспардан тыс тексеру талап қою мерзiмi аяқталған кезеңде жүргiзiлгенiмен келiспейдi.
Салық кодексінің 48-бабы 1-тармағының 1) тармақшасына және 2-тармағына сәйкес. салық органы салықтар мен бюджетке төленетін төлемдердің есептелген, есептелген сомасын есептеуге, есептеуге немесе қайта қарауға құқылы уақыт кезеңі салық міндеттемесі мен талабы бойынша талап қою мерзімі деп танылады.
Егер осы бапта өзгеше көзделмесе, талап қою мерзімі үш жылды құрайды.
Салық кодексінің 48-бабы 9-тармағының 1) тармақшасына сәйкес салық төлеуші ұсынған жағдайда талап қою мерзімі бір күнтізбелік жылға ұзартылады (салық агенті) осы баптың 2 және 3-тармақтарында белгіленген талап қою мерзімі бір күнтізбелік жылдан аз уақыт өткен кезең үшін салықтар мен төлемдердің есептелген сомасын есептеу және (немесе) қайта қарау бөлігінде қосымша салық есептілігін табыс етеді.
ҚР Жоғарғы Сотының 2022ж.22.12. нормативтік қаулысының 18-тармағына сәйкес. Салық органының салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдердің есептелген, есептелген сомасын есептеу немесе қайта қарау құқығына қатысты «Соттардың салық заңнамасын қолдануының кейбір мәселелері туралы» № 9 талап қою мерзімі Салық кодексінің 114-бабы 2-тармағының 1), 2) және 3) тармақшаларында көзделген хабарламалар шығарылған күнге есептеледі.
Осылайша, салық заңнамасында талап қою мерзімін тоқтата тұрудың нақты жағдайлары белгіленген. Бұл ретте тексеру нәтижелері туралы хабарлама бойынша талап қою мерзімі ол шығарылған күнге есептеледі.
Қаралып отырған жағдайда, салық тексеруі КТС бойынша 01.01.2020 жылғы салық кезеңін қамтыды. 2020ж.31.12. дейін және ҚҚС 2020 жылғы 4-тоқсан үшін.
КТС есептеуге қатысты «Т» Компаниясы Салық кодексінің жоғарыда көрсетілген нормасына сәйкес тиісінше 2023 жылғы 10 қаңтарда 2020 жыл үшін КТС бойынша қосымша декларация (100.00 н.) тапсырғанын көрсету керек, есептелген салық сомасын есептеу және/немесе қайта қарау бөлігінде талап қою мерзімі бір күнтізбелік жылға ұзартылуға жатады яғни 2024ж.31.12. дейін.
Демек, шағым жасалған хабарлама шығарылған күнге (2024ж.13.02.) 2020 жылға КТС есептеу бөлігінде талап қою мерзімі (ұзартуды ескере отырып). тиісінше, «Т» Компаниясының дәлелдері көрсетілген бөлікте дұрыс емес болып табылады.
2020 жылғы 4-тоқсанға ҚҚС есептеуге қатысты Салық кодексінің 157-бабына сәйкес салық төлеушіге салықтық тексерудің алдын ала актісін табыс ету, салықтық тексерудің алдын ала актісіне жазбаша қарсылық беру, сондай-ақ мұндай қарсылықты қарау тәртібі мен мерзімдерін уәкілетті орган бекітетінін атап өткен жөн.
Салық төлеушіге салықтық тексерудің алдын ала актісін табыс ету, салықтық тексерудің алдын ала актісіне жазбаша қарсылық беру, сондай-ақ мұндай қарсылықты қарау тәртібі мен мерзімдері 2018ж.12.01. ҚР Қаржы министрінің № 20 бұйрығымен (бұдан әрі - № 20 ереже) бекітілген.
№ 20 ережеде қарсылықты қарау және ұзартудың нақты мерзімдері, қарсылықты қарау барысында жіберілген сауалға ҚР ҚМ МКК жауабын алу мерзімдері белгіленген.
№ 20 ереженің 8 және 9-тармақтарына сәйкес алдын ала актіге жазбаша қарсылық алдын ала актіні тапсырған күннен бастап 15 (он бес) жұмыс күні ішінде келу тәртібімен салықтық тексеруді жүзеге асыратын мемлекеттік кірістер органына ұсынылады. Жазбаша қарсылық, № 20 Қағидалардың 12, 13, 14 және 15-тармақтарында көзделген жағдайларды қоспағанда, оны алған кезден бастап 5 (бес) жұмыс күні ішінде онда көрсетілген мәселелер шегінде қаралады.
№ 20 Ереженің 15-тармағына сәйкес мемлекеттік кірістер органдары салық төлеушіге және Қазақстан Республикасының (немесе) уәкілетті мемлекеттік органдарға және (немесе) өзге де ұйымдарға, сондай-ақ ҚР ҚМ Мемлекеттік кірістер комитетіне (ҚР ҚМ МКК) аумақтық мемлекеттік кірістер органдары № 20 Қағиданың 12, 13 және 14-тармақтарына сәйкес жазбаша қарсылықты қарау мерзімін ұзартады, бірақ күнтізбелік 30 (отыз) күннен аспауға тиіс.
Жазбаша қарсылықты қарау мерзімдерін ұзарту туралы салық төлеушіге (салық агентіне) сұрау салу жіберілген күннен бастап 2 (екі) жұмыс күні ішінде хабарланады.
Бұл жағдайда «Т» Компаниясы 25.12.2023ж. салық тексеруінің алдын ала актісі. салық органына 12.01.2024ж. жазбаша қарсылық берілді (12.01.2024ж. хат).
Салық органы алдын ала актіге қарсылықта баяндалған «Т» Компаниясының дәлелдерімен келіспеуіне байланысты ҚР ҚМ МКК-не тиісті сұрау салу жолдады (2024ж.18.01. хат). Осыған байланысты, № 20 ереженің 15 тармағына сәйкес, «Т» Компаниясының жазбаша қарсылығын қарау мерзімі 30 күнтізбелік күнге дейін ұзартылды.
Баяндалғанды ескере отырып, осы қарсылықты қарау 2024ж.16.02. кешіктірілмей аяқталуға тиіс.
Қаралып отырған жағдайда, салықтық тексеру актісі 2024ж.13.02. және тексеру нәтижелері туралы 2024ж.13.02.
Осылайша, «Т» Компаниясы тексерудің алдын ала актісін 2023ж.25.12. алғандықтан, салық органы қарсылықты қарауды 2024ж.16.02. кешіктірмей аяқтауға тиіс, тиісінше салық және бюджетке төленетін төлемдердің есептелген, есептелген сомасын есептеу, қайта қарау бөлігінде талап қою мерзімі 25.12.2023ж. кезеңіне тоқтатыла тұруға жатады. 2024ж.16.02. дейін, яғни ҚР заңнамасында айқындалған тәртіппен қарсылықты дайындау, беру және қарау кезеңінде.
Баяндалғанды негізге ала отырып және Салық кодексінің 314, 423-баптарына сәйкес КТС үшін күнтізбелік жыл, ҚҚС үшін күнтізбелік тоқсан салық кезеңі болып табылатынын ескере отырып, салық органы нұсқама шеңберінде есептелген, есептелген сомаларды:
- 2020ж.01.01. бастап КТС бойынша;
- ҚҚС бойынша 2020ж.01.10. бастап.
Демек, жоғарыда көрсетілген күндерге дейін салық кезеңдері үшін КТС және ҚҚС сомаларын есептеу бөлігінде шағым жасалған хабарламаны шығару күніне (2024ж.13.02.) талап қою мерзімі өткен жоқ. Осыған байланысты, 2020 жылғы КТС, 2020 жылғы 4-тоқсанға ҚҚС есептелуге жатады.
Осылайша, Салық кодексінің 48-бабының нормасын ескере отырып, шағым жасалған хабарлама шығарылған күнге (2024ж.13.02.) 2020 жылға КТС есептеу бөлігінде талап қою мерзімі (тоқтата тұруды ескере отырып). және ҚҚС 2020 жылғы 4-тоқсан үшін салық тексеруінің нәтижелері бойынша «V» Компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша көрсетілген кезең үшін КТС және ҚҚС есептеу негізделген болып табылады.
2. «V» Компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша шығыстар мен ҚҚС шегерімдерінен алып тастауға қатысты
Шағым жасалған салық сомасын және өсімпұлдың тиісті сомасын есептеу үшін негіздеме Салық кодексінің 242, 400 баптарының бұзылуы болып табылады, «V» Компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша 2020 жылғы шығыстар шегерімге 230 087,4 мың теңге сомасында және 27 610,5 мың теңге сомасында ҚҚС 4 жылдың 2020 тоқсанына есепке жатқызылды.
Салық органының осы қорытындысымен «Т» Компаниясы тақырыптық салықтық тексеру жүргiзу кезiнде салық органының мамандары «Т» Компаниясы тарапынан «V» Компаниясынан алынған қызметтер бойынша шығыстар сомасын шегерiмге және ҚҚС есебiне жатқызу жолымен салық мiндеттемелерiн азайту туралы негiзсiз қорытындылар жасағандықтан келiспейдi. Сондай-ақ, салық органы Мамандандырылған ауданаралық экономикалық сотының 2024 жылғы 16.01. заңды күшіне енбеген және шағым жасалған шешіміне сілтеме жасайды.
Шағымда «Т» Компаниясы «Т» Компаниясын құрған тұлғалардың заңсыз мүліктік пайдасын алу мақсатында өнім беруші құрылғаны туралы қорытындылар шындыққа сәйкес келмейтінін көрсетеді. Себебі мәміле жасалған кезде тараптар құқықтық қабілетке ие болды, заңды тұлғаны мемлекеттік тіркеуге ие болды, заңды тұлғаның жарғысына сәйкес кәсіпкерлік қызметті жүзеге асырды, заңды тұлғалар тізіліміне кірді.
«Т» Компаниясының дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.
Салық кодексінің 242-бабы 1, 3 және 4-тармақтарына сәйкес салық төлеушінің кіріс алуға бағытталған қызметті жүзеге асыруға байланысты шығыстары осы бапта және Салық кодексінің 243-263-баптарында белгіленген ережелерді ескере отырып, салық салынатын кірісті айқындау кезінде Салық кодексіне сәйкес шегерімдерге жатпайтын шығыстардан басқа.
Шегерiмдердi салық төлеушi iс жүзiнде жүргiзiлген шығыстар бойынша оның табыс алуға бағытталған қызметiне байланысты осындай шығыстарды растайтын құжаттар болған кезде жүргiзедi.
Халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес айқындалатын болашақ кезеңдердің шығыстары олар жататын салық кезеңінде шегерімге жатады.
Егер осы бапта және Салық кодексінің 243 - 263-баптарында өзгеше белгіленбесе, осы бөлімнің мақсаттары үшін шығыстарды тану, оларды тану күнін қоса алғанда, халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес жүзеге асырылады.
Халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес шығыстарды тану тәртібі Салық кодексіне сәйкес шегерімдерді айқындау тәртібінен өзгеше болған жағдайда, көрсетілген шығыстар Салық кодексінде айқындалған тәртіппен салық салу мақсаттары үшін ескеріледі.
Салық кодексінің 400-бабы 1-тармағына сәйкес ҚҚС сомасы, Салық кодексінің 367-бабы 1-тармағының 1) тармақшасына сәйкес қосылған құн салығын төлеуші болып табылатын тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді алушы есепке жатқызатын, алынған тауарлар үшін төлеуге жататын қосылған құн салығының сомасы танылады, егер олар өткізу бойынша салық салынатын айналым мақсатында пайдаланылатын немесе пайдаланылатын болса, сондай-ақ егер осы тармақтың 1)-4) тармақшаларында көрсетілген шарттар орындалса.
Салық кодексінің 400-бабына сәйкес шот-фактура ҚҚС есепке жатқызу үшін негіз болып табылатынын көрсету қажет.
Бұл ретте барлық ҚҚС төлеушілер үшін міндетті құжат болып табылатын шот-фактураны жазып беру Салық кодексінің 412-бабының талаптарына сәйкес жүзеге асырылады.
Салық кодексінің 412-бабы 12-тармағына сәйкес шот-фактура салық төлеушінің бұйрығымен оған уәкілетті қызметкердің қолымен расталуы мүмкін. Бұл ретте бұйрықтың көшірмесі тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді алушылардың көзбен шолып танысуы үшін қолжетімді болуға тиіс.
Салық кодексінің 190-бабының 2 және 3-тармақтарында есепке алу құжаттамасы «Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы» Қазақстан Республикасының Заңына (бұдан әрі - Бухгалтерлік есеп туралы заң) сәйкес оны жүргізу міндеті жүктелген тұлғалар үшін - бухгалтерлік құжаттаманы; тексерудің стандартты файлы - осы файлды ерікті түрде ұсынатын тұлғалар үшін; осы баптың 4-тармағында көрсетілген адамдар үшін - бастапқы есепке алу құжаттары; салық нысандары; салықтық есепке алу саясаты; салық салу объектілерін және (немесе) салық салуға байланысты объектілерді айқындау үшін, сондай-ақ салық міндеттемесін есептеу үшін негіз болып табылатын өзге де құжаттар.
Егер осы баптың 4-тармағында өзгеше белгіленбесе, салық есебі бухгалтерлік есептің деректеріне негізделеді. Бухгалтерлік құжаттаманы жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасында белгіленеді.
Бухгалтерлік есеп туралы заңның 6-бабының 1-тармағына сәйкес бухгалтерлік есеп Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасымен, сондай-ақ есеп саясатымен регламенттелген дара кәсіпкерлер мен ұйымдардың операциялары мен оқиғалары туралы ақпаратты жинаудың, тіркеудің және қорытудың реттелген жүйесін білдіреді.
Бухгалтерлік есеп туралы заңның 7-бабының 1-тармағына сәйкес бухгалтерлік құжаттама бастапқы құжаттарды, бухгалтерлік есеп тіркелімдерін, қаржылық есептілікті және есеп саясатын қамтиды.
Бухгалтерлік жазбалар бастапқы құжаттар негізінде жүргізіледі. Бастапқы құжаттар операция немесе оқиға жасалған кезде не олар аяқталғаннан кейін тікелей жасалуға тиіс.
Бұдан басқа, Бухгалтерлік есеп туралы заңның 7-бабының 6) тармақшасына сәйкес қағаз, сондай-ақ электрондық тасығыштардағы бастапқы құжаттарда міндетті деректемелер болуы тиіс, онда басқалармен қатар операцияны жасауға (оқиғаны растауға) жауапты тұлғалардың лауазымдарының атауларын, тегін, аты-жөнін және қолын көрсету және оны (оны) ресімдеудің дұрыстығы көзделген.
Осылайша, салық төлеушінің шығыстары тауарлар, жұмыстар, қызметтер бойынша шығыстар кіріс алуға бағытталуы және салық салынатын айналым мақсатында пайдаланылуы, сондай-ақ басшы және бас бухгалтер немесе салық төлеушінің бұйрығымен оған уәкілеттік берілген қызметкер қол қойған тиісті құжаттармен расталуы тиіс болған жағдайда, ҚҚС бойынша шегерімге және есепке жатқызылуға жатады. Бұл ретте, Салық кодексінің нормаларына сәйкес салық есебі бухгалтерлік есеп деректеріне негізделеді. Бухгалтерлік құжаттаманы жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасында белгіленеді.
Қаралып отырған жағдайда салықтық тексеру нәтижелері бойынша «V» Компаниясынан 2020 жылға 230 087,4 мың теңге сомасында тауарларды (швеллер, табақ болат және т.б.) сатып алу бойынша шығыстар шегерімнен және 2020 жылғы 4-тоқсандағы есептен 27 610,5 мың теңге сомасында ҚҚС алынып тасталды.
ҚР БСАЖ-ға сәйкес «V» Компаниясының басшысы және құрылтайшысы К.Т.К. болып табылады.
Негізгі қызмет түрі: «Ақпараттық технологиялар саласындағы консультациялық және практикалық қызметтер».
«V» Компаниясы орналасқан жері бойынша жоқ, бұл 2021ж.29.03., 2021ж.09.08., 2021ж.09.12., 2022ж.28.04., 2023ж.27.09.
«V» Компаниясы 2021ж.12.05. ҚҚС бойынша есептен шығарылды. орналасқан жері бойынша болмауына байланысты.
СЕӨС АЖ сәйкес:
- 2020 жылға мүлік салығы, көлік құралдары салығы, жер салығы бойынша декларация (700.00 н.) ұсынылмаған;
- 2020 жылға КТС бойынша декларация (100 н.) ұсынылмаған;
- 2020 жылдың 4 тоқсанына жеке табыс салығы және әлеуметтік салық бойынша декларация (200.00 н.) 1 қызметкер көрсетілген, табысы көрсетілмеген;
- 2020 жылғы 4-тоқсанға ҚҚС бойынша декларация (300.00 н.) кері қайтарып алынды.
Жоғарыда келтiрiлгендерден «V» Компаниясының активтерi, көлiк құралдары, жер учаскелерi жоқ екендiгi туындайды.
Мамандандырылған ауданаралық экономикалық сотының 2024ж. 16.01. «Т» компаниясы мен «V» Компаниясы арасындағы мәмілелер жарамсыз деп танылды.
2024ж.16.01. «V» Компаниясында тауарларды, жұмыстар мен қызметтерді жеткізу үшін негізгі құралдар, қойма үй-жайлары, көлік құралдары, өндірістік активтер жоқ.
Сот сондай-ақ тауарларды жеткiзу, жұмыстарды орындау немесе қызметтер көрсету үшiн экономикалық қажеттi материалдық ресурстардың жоқтығын назарға алады. Компанияда «V» салық салу объектілерінің болмауы құжаттардың салық міндеттемелерін жасыру және бюджетке салық төлеуден жалтару мақсатында ресімделгенін куәландырады.
Сот баяндалған мән-жайлар жиынтығында «Т» Компаниясы мен «V» Компаниясы арасында осы мәмілелер іс жүзінде жасалмағанын растайтынын анықтады. Сондай-ақ «Т» Компаниясы мен «V» Компаниясы арасындағы 257 697,9 мың теңге сомасындағы өзара есеп-айырысулар бойынша және 14.12.2020 жылғы, 18.12.2020 жылғы, 25.12.2020 жылғы шарттар негізінде жазылған 17.12.2020 жылғы шот-фактуралармен расталатын мәмілелер жарамсыз деп танылды.
Осылайша, сот КТС бойынша шегерімге және ҚҚС бойынша есепке жатқызылған сомалар азайтуға негіз болып табылатынын анықтады.
Бұл ретте Салық кодексінің 264-бабының 5) тармақшасына сәйкес заңды күшіне енген сот шешімінің негізінде жарамсыз деп танылған мәміле бойынша шығыстар шегерімге жатпайды.
Салық кодексінің 403-бабының 2) тармақшасына сәйкес бұрын қосылған құн салығы ретінде танылған, есепке жатқызылатын қосылған құн салығы заңды күшіне енген сот шешімінің негізінде жарамсыз деп танылған мәміле бойынша алып тастауға жатады.
Азаматтық істер жөніндегі сот алқасының 2024ж.09.04. СМЭС шешімі 2024ж.16.01. өзгеріссіз қалдырылды, апелляциялық шағым қанағаттандырусыз қалдырылды.
Қазақстан Республикасы Азаматтық іс жүргізу кодексінің 21-бабының 2-бөлігіне сәйкес заңды күшіне енген сот шешімдері, қаулылар мен бұйрықтар, сондай-ақ заңды өкімдер, талаптар, тапсырмалар, соттар мен судьялардың шақырулары мен басқа да өтініштері барлық мемлекеттік органдар үшін міндетті, жергілікті өзін-өзі басқару органдарының, қоғамдық бірлестіктердің, басқа да заңды тұлғалардың, лауазымды адамдар мен азаматтардың құзыретіне жатады және Қазақстан Республикасының бүкіл аумағында мүлтіксіз орындалуға жатады.
Жоғарыда баяндалғанның негізінде, Салық кодексінің 264-бабының 5) тармақшасын және Салық кодексінің 403-бабының 2) тармақшасын ескере отырып, 2020 жылғы шығыстарды шегеруден алып тастау. және ҚҚС есебінен 2020 жылғы 4-тоқсанға «V» Компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша және салықтық тексеру нәтижелері бойынша КТС мен ҚҚС тиісті есептеу негізделген болып табылады.
Салық кодексінің 182-бабының 1-тармағына сәйкес уәкілетті орган Апелляциялық комиссияның шешімін ескере отырып, дәлелді шешім шығарады.
Апелляциялық комиссия отырысының нәтижелері бойынша шағым жасалған тексеру нәтижелері туралы хабарламаны өзгеріссіз, ал шағымды қанағаттандырусыз қалдыру туралы шешім қабылданды.
