Дау түрі: салық даулары
Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
Салық түрі: ҚҚС
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі - уәкілетті орган) қайтаруға ұсынылған ҚҚС сомаларының дұрыстығын растау мәселелері бойынша Мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі - салық органы) тексеру нәтижелері туралы хабарламаға «R» Компаниясының шағымын қарағаннан кейін.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, салық органы 01.07.2022ж. бастап 30.09.2023ж. дейінгі кезеңде қайтаруға ұсынылған ҚҚС сомаларының дұрыстығын растау мәселелері бойынша тақырыптық салықтық тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша есепке жатқызылатын ҚҚС бюджетке төлеуге жатпайтын қайтаруға расталмаған есептелген салық сомасынан асып кеткен сомасы туралы хабарлама 110 946,9 мың теңге мөлшерінде шығарылды.
«R» Компаниясы салық органының қорытындыларымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда салық органының шешімінің күшін жоюды сұрайды.
ТБЖ қолдану нәтижесінде анықталған бұзушылықтардың болуы ҚҚС қайтарудан бас тарту үшін негіз болды, ЭШФ АЖ деректері мен әртүрлі деңгейлерде сату бойынша ҚҚС бойынша салық есептілігінің деректері арасындағы алшақтық қайтаруға 109 688,0 мың теңге сомаға ҚҚС асып кеткені расталмады. Бұдан басқа, 1 209,9 мың теңге сомасында валюталық түсімге қол жеткізбеу бөлігінде салық заңнамасын бұзушылықтар анықталды және 2 187,3 мың теңге мөлшерінде қайтаруға артық ұсынылған ҚҚС сомасы белгіленді.
«R» Компаниясы салық органының осы тұжырымдарымен келіспейді, себебі «R» Компаниясы мен оның тікелей жеткізушілері арасындағы салықтық тексеру актісінде көрсетілген өзара есеп айырысуларды талдау фактілері кейінгі деңгейдегі жеткізушілердің іс жүзінде тексеріліп жатқанын, яғни «R» Компаниясы мәмілелер жасамаған заңды тұлғалардың міндеттемелерін орындауы қорытындылады.
Шағымда сондай-ақ аумақтық салық органдарына сұрау салулар 14.02.2024ж., 28.02.2024ж., 29.02.2024ж. және 01.03.2024ж. жіберілгені көрсетілген, бұл ретте тексеру 06.03.2024ж. аяқталды, яғни сұрау салулар тексеру жабылғанға дейін жіберілді.
«R» Компаниясының пікірінше, сұраныстар жеткізушілер анықталған бұзушылықтарды жоюға үлгермеуі үшін, ал «R» Компаниясы өзіне тиесілі ҚҚС сомасын қайтарып ала алмауы үшін кеш жіберіледі. Сондай-ақ, шағымда «R» Компаниясы «М», «А», «К», «U», «C», «В» және т.б. компаниялардың келесі жеткізушілері бойынша жауаптар алынбағанын көрсетеді.
«R» Компаниясының дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттегеннен кейін уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.
Салық кодексінің 152-бабына сәйкес қосылған құн салығының асып кету сомасының дұрыстығын растау бойынша тақырыптық тексерулер жүргізу ерекшеліктері көзделген.
Салық кодексінің 152 - бабының 1-тармағына сәйкес қосылған құн салығының асып кету сомасының дұрыстығын растау бойынша тақырыптық тексеру салық төлеушіге қатысты тәуекелдерді басқару жүйесін қолдана отырып жүргізіледі: - осы Кодекстің 432-бабының 1 және 2-тармақтарын қолдануға байланысты салықтық өтініш; - қосылған құн салығы бойынша декларацияда көрсетілген қосылған құн салығының асып кету сомасын қайтару туралы талап (бұдан әрі – қосылған құн салығының асып кету сомасын қайтару туралы талап).
Қаралып отырған жағдайда «R» Компаниясы 2023 жылғы 3 тоқсандағы ҚҚС бойынша декларацияда көрсетілген ҚҚС асып кету сомасын қайтару туралы талап қойды (300.00-нысан) 01.07.2022ж. бастап 30.09.2023ж. дейінгі кезеңде 110 946,9 мың теңге сомасында.
Салық кодексінің 152 - бабының 11-тармағына сәйкес салық төлеуші (салық агенті) ұсынған ҚҚС бойынша салық есептілігін және (немесе) Ақпараттық жүйелер мәліметтерін зерделеу және талдау негізінде салық органдары жүзеге асыратын бақылау нәтижелері «Пирамида» талдамалық есебі болып табылады.
Бұл ретте, Салық кодексінің 152 - бабы 12-тармағының 2) тармақшасына сәйкес тексерілетін салық төлеушінің өнім берушілері бойынша тақырыптық тексеру аяқталған күні «Пирамида» есебін талдау нәтижелері бойынша бұзушылықтар анықталған сомалар шегінде ҚҚС асып кетуін қайтару жүргізілмейді.
Тәуекелдерді басқару жүйесін қолдана отырып, ҚҚС асып кеткен сомаларды қайтару тәртібін Салық кодексінің 137-бабының 2-тармағына және 429-бабының 10-тармағына және «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 10-бабының 1) тармақшасына сәйкес әзірленген №391 қағидалар белгілейтінін атап өткен жөн. №391 Қағидалардың 38-тармағына сәйкес тәуекелдерді басқару жүйесі осы бұйрыққа 2-қосымшаға сәйкес тәуекел дәрежесінің өлшемшарттары бойынша балл берудің автоматтандырылған есебі негізінде тәуекел дәрежесін айқындайды, олар бойынша талдамалық есеп қалыптастырылатын тәуекел аймағындағы салық төлеушілер санатына жатқызылған салық төлеушілерді айқындау мақсатында тақырыптық тексерулер жүргізу кезінде АЖ-ны пайдалана отырып, ҚҚС асып кетуін растау мақсатында «Пирамида» және оңайлатылған тәртіппен қайтаруға жататын ҚҚС асып кету сомасын анықтау кезінде.
Бұл ретте №391 Қағидалардың 39-тармағында салық төлеушінің салық пайдасын (салық үнемдеуін) алу және салық төлемдерін азайту мақсатында өзінің заңсыз әрекеттерінен пайда алу тәуекелін айқындау үшін жария етуге жатпайтын құпия ақпарат болып табылатын, оның ішінде тәуекел дәрежесін (деңгейін) бағалау жүргізілген салық төлеушіге критерийлер қолданылатыны белгіленген.
№391 Қағидалардың 43-тармағында егер тәуекел дәрежесінің өлшемшарттарын пайдалана отырып бағалау нәтижелері бойынша балдардың жиынтық қорытындысы мемлекеттік кірістер комитеті белгілеген баллдар шегінен асып кетсе, мұндай салық төлеушілер бойынша «Пирамида» есебі қалыптастырылмайтыны анықталды. Егер тәуекел дәрежесінің өлшемшарттарын пайдалана отырып бағалау нәтижелері бойынша балдардың жиынтық қорытындысы мемлекеттік кірістер комитеті белгілеген баллдар шегінен аспаса, онда мұндай салық төлеушілер бойынша «Пирамида» есебі қалыптастырылады.
«Тәуекел дәрежесінің өлшемшарттарын есептеудің кейбір мәселелері туралы» Мемлекеттік кірістер комитеті Төрағасының 25.11.2022ж. №693 бұйрығымен тәуекел дәрежесінің өлшемшарттарын пайдалана отырып бағалау нәтижелері бойынша 350 балл мөлшерінде балл шегі белгіленді. Серіктестік қызметінің көрсеткіштерін бағалау бойынша тәуекел дәрежесінің критерийлері бойынша балдарды автоматтандырылған есептеуге сәйкес жиынтық қорытынды 86,6 балды құрады.
Бұл ретте, №391 Қағидалардың 45-тармағына сәйкес «Пирамида» талдамалық есебі Салық төлеуші ұсынған ҚҚС бойынша салық есептілігін және (немесе) АЖ мәліметтерін, сондай-ақ уәкілетті мемлекеттік органдардан, жергілікті атқарушы органдардан, уәкілетті тұлғалардан алынған мәліметтерді зерделеу және талдау негізінде көрсетілетін қызметті беруші жүзеге асыратын бақылау нәтижелері болып табылады. (немесе) салық төлеушінің қызметі туралы мәліметтер.
«Пирамида» аналитикалық есебі мыналарды ескере отырып қалыптастырылады: салық міндеттемелерін орындамау тәуекелі және №391 Қағидалардың 47-тармағында көрсетілген тәуекелді, оның ішінде жалған (бестоварлық) операцияларды пайдалана отырып.
№391 Қағидалардың 52-тармағына сәйкес тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді берушілерде «Пирамида» есебінің нәтижелері бойынша салық заңнамасын бұзушылықтар анықталған кезде, ҚҚС асып кету сомасының дұрыстығын растау талапта және (немесе) салық өтінішінде көрсетілген, тауарларды, жұмыстарды жеткізушілерге тиесілі ҚҚС асып кету сомасына азайтылған сомалар шегінде жүргізіледі, мынадай фактілерді ескере отырып, бірақ олармен шектелмей, салық заңнамасын бұзушылықтар анықталған қызметтер, оның ішінде:
- сатылған тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер бойынша ҚҚС сомасын жеткізушіде ҚҚС бойынша салық есептілігінде көрсетілген мәліметтер және (немесе) Жеткізушінің жазып берілген шот-фактуралары бойынша электрондық шот-фактуралардың АЖ мәліметтері арасында салыстыру кезінде анықталған төмендету;
-өнім берушіде ҚҚС бойынша салық есептілігінде көрсетілген мәліметтер және (немесе) сатылған тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер бойынша шот-фактуралар тізілімінде көрсетілген мәліметтер мен сатып алушының өзі сатып алған тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер бойынша шот-фактуралар тізіліміндегі мәліметтер арасындағы алшақтықтар.
№391 Қағидалардың 52-тармағында тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді берушілерде «Пирамида» есебінің нәтижелері бойынша салық заңнамасын бұзушылықтар анықталған кезде, ҚҚС асып кету сомасының дұрыстығын растау талапта және (немесе) салық өтінішінде көрсетілген, тауар берушілерге тиесілі ҚҚС асып кету сомасына азайтылған сомалар шегінде жүргізілетіні көзделген, салық заңнамасын бұзушылықтар анықталған жұмыстар, қызметтер.
Салық кодексінің 152-бабының 10-тармағына сәйкес тақырыптық тексеру жүргізу барысында салық органы «Пирамида» талдамалық есебін талдау нәтижелері бойынша бұзушылықтар анықталған жағдайда өнім берушілердің атына салық кодексінің 114-бабы 2-тармағының 10) тармақшасында көзделген хабарламаны жібереді. Бұл ретте, егер тексерілетін салық төлеушінің тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді берушісі басқа салық органында орналасқан жері бойынша тіркеу есебінде тұрса, тақырыптық тексеруді тағайындаған салық органы тиісті салық органына талдау нәтижелері бойынша анықталған тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді берушілердің бұзушылықтарды жою жөніндегі Салық кодексіне сәйкес шаралар қабылдау туралы сұрау салуды жібереді «Пирамида» аналитикалық есебі.
Қаралып отырған жағдайда, серіктестік қызметінің көрсеткіштерін бағалау бойынша жоғарыда көрсетілгендей, тәуекел дәрежесінің критерийлері бойынша балдарды автоматтандырылған есептеуге сәйкес жиынтық қорытынды 86,6 балды құрады, осыған байланысты «Пирамида» талдамалық есебі қалыптастырылды, оның нәтижелері бойынша тексерілетін кезеңде ТБЖ қолдану нәтижесінде 10 тікелей өнім беруші бойынша сәйкессіздіктер себебінен кейінгі деңгейлерде бұзушылықтар анықталды ЭШФ АЖ деректері мен салық есептілігі деректері арасындағы ҚҚС бойынша, мұнда ҚҚС асуының ең аз сомасы 109 688,0 мың теңгені құрады.
Салық кодексінің 158-бабы 1-тармағының 10) тармағына сәйкес салықтық тексерудің шағым жасалған актісінде талаптары бұзылған Қазақстан Республикасы заңнамасының тиісті ережелерін көрсете отырып, анықталған сәйкессіздіктер егжей-тегжейлі сипатталғанын көрсету қажет (салықтық тексеру актісінің 2.10-тармағы).
Бұл ретте, салықтық тексеру актісінде көрсетілгендей, салықтық тексеру аяқталған сәтте кейінгі деңгейдегі өнім берушілер қалыптастырылған «Пирамида» талдамалық есебі бойынша ҚҚС-тың анықталған бұзушылықтарын жойған жоқ. Қаралып отырған жағдайда «R» Компаниясы шағымда «М», «А», «К», «U», «С» және «В» Компанияларының кейінгі деңгейлерін жеткізушілерге қатысты дәлелдер келтіреді, олар бойынша қайтаруға расталмаған ҚҚС асып кету сомасы 6 673,5 мың теңгені құрайды.
Бұл ретте, шағымда жоғарыда көрсетілген өнім берушілердің тіркелген жері бойынша мемлекеттік кірістердің аумақтық органдарына сұрау салулардың кеш жіберілуіне байланысты жауаптар алынбағаны атап өтілді.
№391 Қағидалардың 69-тармағына сәйкес тақырыптық тексеру нәтижелері бойынша расталмаған ҚҚС асып кету сомасы салық төлеушінің талап қою мерзімдері шегінде кейінгі салық кезеңдерінде талапқа енгізу жолымен тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер берушілердің салық заңнамасын бұзушылықтарды жойуына қарай қайтарылуға жататынын көрсету қажет.
Бұл ретте тақырыптық тексеруді жүзеге асыратын мемлекеттік кіріс органы осы Қағидалардың 48-тармағында көрсетілген сұрау салуды жіберудің орындылығын айқындау мақсатында бұзушылықтарды жоюға бұрын жіберілген сұрау салуларға алынған жауаптарды ескере отырып, осындай өнім берушілер бойынша «Пирамида» есебінің нәтижелерін талдайды. Қаралып отырған жағдайда шағымды қарау барысында «R» Компаниясы есепке жатқызылған сомаларға талдау және анықталған бұзушылықтарды жоюға талдау жүргізді.
Осылайша, Салық кодексінің 152-бабы 12-тармағы 2) тармақшасының және №391 Қағидалардың нормаларын ескере отырып, салықтық тексеру нәтижелері бойынша 109 688,0 мың теңге сомасында ҚҚС асып кетуі қайтарылуға жатпайды.
Салық кодексінің 179 - бабының 5-тармағына сәйкес шағымда шағым беруші тұлға өзінің талаптары мен осы мән-жайларды растайтын дәлелдемелерді негіздейтін мән-жайлар көрсетіледі.
Қаралып отырған жағдайда, «R» Компаниясы шағымда валюталық түсімнің түспеуіне байланысты 1 258,8 мың теңге сомасында ҚҚС асып кетуін, сондай-ақ қайтаруға артық ұсынылған ҚҚС асып кету сомасын қайтаруға растамау бөлігінде мән-жайлар мен дәлелдемелер келтірмеген.
Жоғарыда айтылғандардың негізінде Салық кодексінің 152-бабы 12-тармағы 2) тармақшасының нормаларын және №391 қағидаларды ескере отырып, салықтық тексеру нәтижелері бойынша 110 946,9 мың теңге сомасында ҚҚС асып кетуін қайтаруға растамау негізді болып табылады.
Апелляциялық комиссияның нәтижелері бойынша шағым жасалған хабарламаны өзгеріссіз, ал шағымды қанағаттандырмай қалдыру туралы шешім қабылданды.
