1. Кедендік даулар
2. Заңды тұлға
3. Тауарлардың кедендік құны
Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігіне (бұдан әрі – уәкілетті орган) «А» Компаниясынан аумақтық мемлекеттік кірістер департаментіне (бұдан әрі – кеден органы) тексеру нәтижелері туралы хабарламаға кедендік баждарды және ҚҚС есептеуге қатысты шағым түсті.
Іс материалдарынан белгілі болғандай, кеден органы халық тұтынатын тауарлардың (салмалы тұтқалар, әртүрлі материалдардан жасалған чемодандардың корпустары, полиэтилен пакеттер, болат бұрандалар, пластикалық бұйымдар) кедендік құнын декларациялаудың дұрыстығына кедендік тексеру жүргізді нәтижесінде жалпы сомасы 7 281,3 мың теңгеге хабарлама шығарылды.
«А» Компаниясы кеден органының қорытындысымен келіспей, апелляциялық шағым түсіріп, онда кеден органының шешімінің күшін жоюды сұрады.
Осылайша, «А» Компаниясы Еуразиялық экономикалық комиссия Алқасының 27.03.2018ж. № 42 Шешіміне сәйкес тауарларға арналған декларациялардың (бұдан әрі – ТД) көп бөлігі үшін деп түсіндіреді, кеден органы тәуекелдерді басқару жүйесін (ТБЖ) пайдалана отырып айқындалған тауарлардың кедендік құны туралы мәлімделген ақпараттың сенімсіздігі белгілерінің болуына байланысты қарастырылып отырған мәміленің қосымша мән-жайларын анықтау үшін қосымша тексеру жүргізу туралы шешім қабылдады.
Тауарлардың кедендік құнына жүргізіліп жатқан кедендік бақылау шеңберінде кеден органы ұсынылған құжаттарды зерттеп, тауарлардың мәлімделген кедендік құнын қабылдау туралы шешім қабылдады:
– 4 ТД бойынша мәлімделген «тартылатын тұтқалар»;
– 1 ТД бойынша мәлімделген «былғарыдан жасалған чемоданның корпусы»;
– 1 ТД бойынша мәлімделген «тоқыма чемоданының корпусы»;
– 1 ТД бойынша мәлімделген «пластикалық чемодан корпусы»;
– 1 ТД бойынша мәлімделген «полиэтиленнен жасалған өзге қаптар» кеден органының 16.06.2021ж., 20.08.2021ж., 27.09.2021ж., 29.10.2021ж. 17.11.2020ж. хаттарымен расталған.
Осыған байланысты, қабылданған шешімдер негізінде 13 ТД бойынша бірдей тауарларға қатысты кедендік бақылау жүргізілмеген.
Сонымен қатар, «жасыл дәліз» арқылы «коррозияға төзімді болат өздігінен бұрап тұратын бұрандалар» және «тартылатын тұтқалар» сияқты өнімдер шығарылды.
Осыған байланысты «А» Компаниясы тауарларды түзету және кедендік баждар мен салықтарды қосымша есептеу негізсіз және заңсыз деп санайды.
Жоғарыда айтылғандарға байланысты «А» Компаниясы 2022 жылғы 15 қыркүйектегі тексеру нәтижелері туралы хабарламаның күшін жоюды сұрайды.
Сыртқы саудаға қатысушының дәлелдерін қарап, кеден органы ұсынған материалдарды зерделей келе, уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.
«Қазақстан Республикасындағы кедендік реттеу туралы» Қазақстан Республикасы Кодексінің (бұдан әрі – Кодекс) 396-бабында кедендік декларациялау кезінде мәлімделген әкелінетін тауарлардың кедендік құнына кедендік бақылауды жүзеге асыру кезінде кеден органы кедендік бақылауды жүзеге асыратыны белгіленген. тауарлардың кедендік құнын анықтау мен декларациялаудың дұрыстығын тексереді.
Қарастырылып отырған жағдайда Қытайдан келген «А» Компаниясы 2019 жылғы 31 қазандағы келісім-шарт шеңберінде «Н» Компаниясымен импорттық тауарларды әкелді, онда ИТС:
• «тартылатын тұтқалар» – 2,50 АҚШ доллары/кг;
• «былғарыдан жасалған чемоданның корпусы», «тоқыма чемоданының корпусы», «пластикалық чемоданның корпусы» – 2,80 АҚШ доллары/кг;
• «басқа полиэтилен қаптар» – 1,01 АҚШ доллары/кг;
• «коррозияға төзімді болаттан жасалған өздігінен бұрап тұратын бұранда» – 1,0 АҚШ доллары/кг;
• «пластикалық бұйымдар» – 2,80 және 2,82 АҚШ доллары/кг;
Тауарларды декларациялау «ішкі тұтыну үшін шығару» кедендік рәсіміне сәйкес жүзеге асырылды, әкелінетін тауарлардың кедендік құнын декларант әкелінген тауарлармен жасалған мәміле құнын негізге ала отырып айқындайды (1-әдіс).
Кейіннен, 23 ТД бойынша тіркелген тауарларға қатысты кеден органының кедендік тексеру нәтижелері бойынша әкелінетін тауарлардың мәміле құнына негізделген әдіс (1-әдіс) ұқсас тауарлармен мәміле құнына негізделген әдіске өзгертілді (3-әдіс) келесі тауарлар бойынша тауарлардың кедендік құнын ұлғайта отырып:
• «тартылатын тұтқалар» – 3,17-3,83 АҚШ доллары/кг;
• «басқа полиэтилен пакеттер» – 1,20 АҚШ доллары/кг;
• «пластикалық бұйымдар» – 3,0 АҚШ доллары/кг, ал «коррозияға төзімді болат өздігінен бұрап тұратын бұранда» және «былғары/тоқыма/пластикалық чемодан корпусы» тауарлар жөнінде есеп бойынша 2,0 доллар АҚШ/кг және 3,0 АҚШ доллары/кг тиісінше резервтік әдіске (6-әдіс) өзгертілді.
Кеден құнын айқындау және оны ұлғайту әдісін өзгерту, сыртқы сауда қызметіне басқа қатысушылар әкелетін ұқсас тауарлардың бағасымен салыстырғанда әкелінетін тауарлардың төмен бағасын анықтау, төлем тапсырмаларының болмауы, тауарларды жеткізушіге кредиторлық берешектің болуы.
Кодекстің 479-бабына сәйкес уәкілетті орган шағымды қарау кезінде жоспардан тыс көшпелі кедендік тексеру жүргізуді тағайындауға құқылы.
15.09.2022ж. кедендік тексеру актісі бар екенін ескере отырып. 01.11.2022ж. хатпен шағымды қарау барысында дәлелді шешім қабылдау үшін мәліметтер жеткіліксіз. Уәкілетті орган шағымданатын мәселелер бойынша «А» Компаниясына көшпелі кедендік тексеруді (бұдан әрі – қосымша кедендік тексеру) тағайындады.
Қосымша кедендік тексеру нәтижелері бойынша жоғары тұрған кеден органы 21.04.2024ж. жоспардан тыс көшпелі кедендік тексеру актісін берді. (бұдан әрі – кедендік тексерудің қосымша актісі).
Қосымша кедендік тексеру актісінен 31.10.2019ж., шарттың 1.1 және 1.2 тармақтарына сәйкес «Н» Компаниясымен (Өнім беруші), Жеткізуші беруге міндеттенетіні, ал Тапсырыс беруші («А» Компаниясы) тауарды қабылдауға және төлеуге. Тауардың атауы, ассортименті, саны, бірлігінің бағасы, төлем шарттары мен жеткізу мерзімдері тараптармен алдын ала келісіледі және тауарларға арналған декларацияда айқындалады.
Шарттың 5.1 және 5.2-тармақтарына сәйкес, тауардың бағасы АҚШ долларымен белгіленеді және шарттың шот-фактураларында бекітіледі, ол басқалармен қатар жеткізілетін тауарлардың санын анықтайды. Жеткізілген және/немесе жеткізуге келісілген тауарлардың санына бағаны қайта қарауға, егер бұл екі тараптың өзара келісуі болмаса, жол берілмейді.
Шарттың жалпы сомасы 2 000 000 АҚШ долларын құрайды (келісімшарттың 6.1 тармағы).
Шарттың 7.1-тармағында Тапсырыс берушінің шартта көрсетілген мерзімде Жеткізушіге тауарды төлеуі қарастырылған:
– төлемді аванстық төлемдермен жүзеге асыруға болады, бұл жағдайда, егер бұл туралы қосымша келісімдерде келісілмеген болса, тауар төлемнен кейін 180 күн ішінде жеткізілуі тиіс;
– төлем жеткізілген күннен бастап 180 күннен кешіктірмей жасалуы мүмкін.
Төлем Тапсырыс беруші берген шот-фактура негізінде жүзеге асырылады.
Сондай-ақ, шарттың 12.7-тармағында шарт қол қойылған күннен бастап күшіне енеді және мерзімсіз, ал төлемдер бойынша – олар толық аяқталғанға дейін жарамды болады деп белгілейді.
ТД электрондық көшірмелерінің деректер базасына сәйкес, тексерілетін кезеңде «А» Компаниясы жоғарыда аталған шарт шеңберінде Қазақстан Республикасының аумағына 69 ТД (1 301 002,20 АҚШ долларын құрады) тауар әкелгені анықталды, оның ішінде 19 ТД бойынша шығындар тәуекелінің бейініне негізделген тауарлардың кедендік құны түзетілді.
Кеден органы кедендік баждарды, салықтарды есептеген 23 ТД бойынша декларант әкелінетін тауарлармен жасалған мәміле құны бойынша кедендік құн мәлімдеген (1-әдіс) және тауарлардың кедендік құнын растайтын құжаттар қосымша толтырылған келісімдермен шарт, шот-фактуралар, буып-түю парақтары және басқа жөнелту құжаттарының құжаттамасы болып табылады.
Кодекстің 418, 421 және 426-баптарына сәйкес қосымша кедендік тексеру жүргізу кезінде «А» компаниясына 12.12.2022ж. құжаттарды және (немесе) мәліметтерді ұсыну туралы сұрау салу жіберілді, оларды «А» Компаниясы 19.12.2022ж. хат арқылы ұсынылды.
Сондай-ақ екінші деңгейдегі банктерге (бұдан әрі – ЕДБ) «А» Компаниясының ақша қозғалысы туралы ақпаратты, тізілімдерді және анықтамаларды ұсыну үшін сұраныстар жіберілді.
№1 ЕДБ 26.12.2022ж. хатпен ағымдағы шоттар туралы ақпаратты, олар бойынша үзінді көшірмелерді және 17.04.2020ж. мен 04.11.2020ж. «Х» компаниясымен жасалған келісім-шарттар бойынша (қаралып отырған ТД-ға қатысы жоқ) ақша қозғалысы туралы ақпаратты ұсынды.
№2 ЕДБ 04.12.2023ж. хатпен қосымша келісімдері бар шарттар, оның ішінде 2019 жылғы 31 желтоқсандағы келісім-шарттар және 50 000 АҚШ доллары мен 12 298,64 АҚШ доллары сомасындағы қарыз туралы мәлімдемелер ұсынылған.
Сонымен қатар, «А» Компаниясы бухгалтерлік есептен мәліметтерді, атап айтқанда, бухгалтерлік балансты, 3310 шот картасын, қарастырылып отырған кезеңдегі жеткізушімен жасалған шарт бойынша 3310 шоттың кредиті бойынша тауарлардың құнына сәйкес келетін «Н» шотының кредиті бойынша операцияларды көрсететін шот картасын тауарларды кедендік декларациялау кезінде мәлімделген «А» Компаниясының бағалары ұсынды.
Сондай-ақ, қосымша кедендік тексеру кезінде Қазақстан Республикасы мен ЕАЭО елдерінде өңделген ұқсас тауарлардың баға диапазонына салыстырмалы талдау жүргізілді.
Қосымша кедендік тексеру актісінде «құндылық» тәуекел бейіндерін әзірлеу нәтижелері бойынша кеден органы 8 ДТ бойынша мәлімделген мәліметтердің дұрыстығын растағаны, ал 14 ТД үшін мәлімделген кедендік құнын қабылдау туралы шешім қабылданғаны атап өтілді.
Жоғарыда айтылғандардың негізінде, қосымша кедендік тексеру нәтижелері бұрын жүргізілген кедендік тексеру нәтижелерін растамайды, сондықтан әкелу кедендік баждары мен ҚҚС-ты бағалау заңсыз болып табылады.
Апелляциялық комиссияның шешімімен бұрын жүргізілген кедендік тексеру нәтижелері заңсыз деп танылды.
