Даулардың түрі: салықтық даулар
Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
Салық түрі: КТС және ҚҚС
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі-уәкілетті орган) мұнай секторы ұйымдарынан (КТС) түскен түсімдерді, өндірілген тауарларға қосылған құн салығын қоспағанда, мемлекеттік кірістер аумақтық департаментінің (бұдан әрі – салық органы) заңды тұлғалардан корпоративтік табыс салығын есептеу туралы тексеру нәтижелері туралы хабарламаға "S" компаниясының апелляциялық шағымын алды, Қазақстан Республикасының аумағында орындалған жұмыстар мен көрсетілген қызметтер (ҚҚС).
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, салық органы 01.01.2020ж. бастап 31.12.2022ж. дейінгі кезең үшін салықтардың және (немесе) бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдердің жекелеген түрлері бойынша салық міндеттемесін орындау мәселесі бойынша кешенді салықтық тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша 9 432,2 мың теңге салық және 2 942,1 мың теңге өсімпұл сомасында КТС есептеу туралы хабарлама шығарылды. Салық сомасы 6 188,5 мың теңге және өсімпұл 2 242,8 мың теңге, азайтылған шығын сомасы 4 409,8 мың теңге.
"S" компаниясы салық органының қорытындыларымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда салық органының шешімінің күшін жоюды сұрайды.
25.12.2017ж. "салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" Қазақстан Республикасы Кодексінің (Салық кодексі) 190, 242, 400-баптарын бұзу шағымданатын соманы және өсімпұлдың тиісті сомасын есептеу үшін негіз болып табылды.
Салық органының осы тұжырымымен "S" компаниясы "D" компаниясымен өзара есеп айырысулар бастапқы бухгалтерлік құжаттармен (шарттармен, шот-фактуралармен, қорларды тарапқа босатуға арналған жүкқұжаттармен, орындалған жұмыстардың (көрсетілген қызметтердің) актілерімен) расталғандығына байланысты келіспейді.
"S" компаниясының дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттегеннен кейін уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.
Салық кодексіне сәйкес шегеруге жатпайтын шығыстарды қоспағанда, салық кодексінің 242 – бабының 1, 3 және 4-тармақтарына сәйкес салық төлеушінің табыс алуға бағытталған қызметті жүзеге асыруға байланысты шығыстары осы бапта және Салық Кодексінің 243-263-баптарында белгіленген ережелер ескеріле отырып, салық салынатын табысты айқындау кезінде шегерімге жатады.
Шегерімдерді салық төлеуші өзінің табыс алуға бағытталған қызметіне байланысты осындай шығыстарды растайтын құжаттар болған кезде іс жүзінде жүргізілген шығыстар бойынша жүргізеді.
Халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес айқындалатын болашақ кезеңдердің шығыстары олар жататын салық кезеңінде шегерілуге жатады.
Егер осы бапта және Салық Кодексінің 243 – 263-баптарында өзгеше белгіленбесе, осы бөлімнің мақсаттары үшін шығыстарды тану күнін қоса алғанда, оларды Тану халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес жүзеге асырылады.
Халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес шығыстарды тану тәртібі Салық кодексіне сәйкес шегерімдерді айқындау тәртібінен өзгеше болған жағдайда, көрсетілген шығыстар Салық кодексінде айқындалған тәртіппен салық салу мақсаттары үшін ескеріледі.
Салық кодексінің 400-бабының 1-тармағына сәйкес Салық кодексінің 367-бабы 1-тармағының 1) тармақшасына сәйкес қосылған құн салығын төлеуші болып табылатын тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді алушының есепке жатқызылатын ҚҚС сомасы, егер олар өткізу бойынша салық салынатын айналым мақсатында, сондай-ақ егер осы тармақтың 1) -4) тармақшаларында көрсетілген шарттар орындалса пайдаланылады немесе пайдаланылады.
Салық кодексінің 400-бабына сәйкес шот-фактура ҚҚС-ты есепке жатқызу үшін негіз болып табылатынын атап өткен жөн.
Бұл ретте барлық ҚҚС төлеушілер үшін міндетті құжат болып табылатын шот-фактураны жазып беру Салық кодексінің 412-бабының талаптарына сәйкес жүзеге асырылады.
Салық кодексінің 412-бабының 12-тармағына сәйкес шот-фактура салық төлеушінің бұйрығымен оған уәкілеттік берілген қызметкердің қолымен куәландырылуы мүмкін. Бұл ретте бұйрықтың көшірмесі тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді алушыларды көзбен таныстыру үшін қолжетімді болуға тиіс.
Салық кодексінің 190-бабының 2 және 3-тармақтарында есепке алу құжаттамасы: "бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы" Қазақстан Республикасының Заңына (бұдан әрі - бухгалтерлік есеп туралы Заң) сәйкес оны жүргізу бойынша міндет жүктелген тұлғалар үшін – бухгалтерлік құжаттаманы; тексерудің стандартты файлы - жеке тұлғалар үшін, осы файлды өз еркімен ұсынатын тұлғалар үшін-бастапқы есепке алу құжаттары; салықтық нысандар; салықтық есепке алу саясаты; салық салу объектілерін және (немесе) салық салуға байланысты объектілерді айқындау үшін, сондай-ақ салық міндеттемесін есептеу үшін негіз болып табылатын өзге де құжаттар.
Егер осы баптың 4-тармағында өзгеше белгіленбесе, салық есебі Бухгалтерлік есеп деректеріне негізделеді. Бухгалтерлік құжаттаманы жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасында белгіленеді.
Бухгалтерлік есеп туралы Заңның 6-бабының 1-тармағына сәйкес Бухгалтерлік есеп Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасымен, сондай-ақ есеп саясатымен регламенттелген дара кәсіпкерлер мен ұйымдардың операциялары мен оқиғалары туралы ақпаратты жинаудың, тіркеудің және жинақтаудың реттелген жүйесін білдіреді.
Бухгалтерлік есеп туралы Заңның 7-бабының 1-тармағына сәйкес бухгалтерлік құжаттама бастапқы құжаттарды, бухгалтерлік есеп регистрлерін, қаржылық есептілікті және есеп саясатын қамтиды.
Бухгалтерлік жазбалар бастапқы құжаттар негізінде жүргізіледі. Бастапқы құжаттар операция немесе оқиға жасалған сәтте не олар аяқталғаннан кейін тікелей жасалуы тиіс.
Бұдан басқа, Бухгалтерлік есеп туралы Заңның 7-бабының 6) тармақшасына сәйкес қағаз және электрондық жеткізгіштердегі бастапқы құжаттарда міндетті деректемелер болуға тиіс, мұнда басқалармен қатар операция жасауға (оқиғаны растауға) жауапты адамдардың лауазымдарының атауын, тегін, аты-жөнін және қолын көрсету және оның дұрыстығы көзделген (оның) ресімдеу.
Осылайша, салық төлеушінің шығыстары тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер бойынша шығыстар табыс алуға бағытталуы және салық салынатын айналым мақсатында пайдаланылуы тиіс, сондай-ақ басшы мен бас бухгалтер немесе салық төлеушінің бұйрығымен осыған уәкілеттік берілген қызметкер қол қойған тиісті құжаттармен расталған жағдайда, ҚҚС бойынша шегерімдерге және есепке жатқызылуға жатады. Бұл ретте Салық кодексінің нормаларына сәйкес салық есебі Бухгалтерлік есеп деректеріне негізделеді. Бухгалтерлік құжаттаманы жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасында белгіленеді.
Салық кодексінің 264-бабының 5) тармақшасына сәйкес заңды күшіне енген сот шешімі негізінде жарамсыз деп танылған мәміле бойынша шығыстар шегеруге жатпайды.
Салық кодексінің 403-бабының 2) тармақшасына сәйкес бұрын есепке жатқызылатын қосылған құн салығы ретінде танылған қосылған құн салығы заңды күшіне енген сот шешімі негізінде жарамсыз деп танылған мәміле бойынша алып тасталуға жатады.
Демек, заңды күшіне енген сот шешімі негізінде жарамсыз деп танылған мәміле бойынша шығыстар мен ҚҚС шегерімге жатпайды.
Қарастырылып отырған жағдайда, салықтық тексеру нәтижелері бойынша "D" компаниясымен тауарларды сатып алу бойынша өзара есеп айырысу есебінен шығыстар мен ҚҚС шегерімдерден алынып тасталды (сиыр еті, сиыр еті сүйексіз ұшасы, сиыр майы, сүйексіз жылқы еті, сүйексіз жылқы еті, сүйексіз жылқы еті, сүйексіз жылқы еті, сүйексіз жылқы еті, сүйексіз тауық еті, бауыр 2021 жылға 35 108,5 мың теңге сомасында, 2022 жылға 16 462,4 мың теңге сомасында және ҚҚС 2021 жылғы 4 тоқсанға 4 213,0 мың теңге сомасында, 2022 жылғы 1 тоқсанға 1 975,5 мың теңге сомасында.
Төлем Қолма-қол ақшасыз есеп айырысу арқылы жүзеге асырылады.
Негізгі қызмет түрі: "қандай да бір нақтылаусыз тауарлардың кең ассортиментімен көтерме сауда".
"D" компаниясы орналасқан жері бойынша жоқ, ол 19.06.2019ж., 02.06.2021ж., 18.11.2021ж., 28.03.2022ж., 27.06.2022ж., 23.09.2022ж., 25.11.2022ж., 28.02.2023ж. салық тексерулерінің актілерімен расталады., 16.03.2023ж., 07.06.2023ж., 14.11.2023ж., 25.12.2023ж.
"D" компаниясы орналасқан жері бойынша болмауына байланысты 05.11.2022 ж.ҚҚС бойынша есептен шығарылды, жоғары тәуекел дәрежесіне ие.
Бұдан басқа, "D" компаниясында 27.07.2022 ж.ЭШФ (ЭШФ блогы) үзінді көшірмесінде шектеулер белгіленген. Аталған санат салық жүктемесінің төмен коэффициентімен және тауарларды, жұмыстарды, қызметтерді сату үшін қажетті материалдық-техникалық жабдықтаудың, еңбек ресурстарының болмауымен сипатталады, соның салдарынан жазылған шот-фактуралардың жалған болу қаупі жоғары.
Салық жүктемесінің коэффициенті 2021 жылы - 0,8% және 2022 жылы - 0,3% құрады.
СОНО АЖ сәйкес:
- көлік құралдарына салынатын салық, жер салығы, мүлік салығы бойынша декларациялар (т.700.00), қоршаған ортаға эмиссиялар үшін төленетін төлем бойынша (т.870.00) 2021 және 2022 жылдарға ұсынылмаған;
- КТС бойынша декларацияда (100.00-нысан) 2021 жылы жиынтық жылдық табыс 331 548,0 мың теңгені, 2022 жылы жиынтық жылдық табыс 233 663,7 мың теңгені құрады.
2021 жылға 2 920,6 мың теңге сомасында және 2022 жылға 818,8 мың теңге сомасында төленген салықтар;
- жеке табыс салығы және әлеуметтік салық бойынша декларацияда (200.00-нысан) 2021 жылғы 4 тоқсан және 2022 жылғы 1 тоқсан үшін 1 қызметкер көрсетілген.
Жоғарыда айтылғандардан "D" компаниясының материалдық-техникалық базасы, қойма үй-жайлары, көлік құралы бар екендігі шығады.
ҚҚС бойынша декларацияға сәйкес (300.00-нысан) "D" компаниясы сыртқы экономикалық қызметтің қатысушысы болып табылады. 2018 жылғы қыркүйектен 2020 жылғы қазанға дейін 300 700,5 мың теңге сомасына КБК 105102 импорт (құрылыс материалдары, тұрмыстық химия және халық тұтынатын тауарлар) бойынша 3 елден әкелінді. Еуразиялық экономикалық одаққа мүше мемлекеттерден импорт бойынша 20.06.2019ж. бастап 01.06.2020ж. дейін тауарларды әкелу және жанама салықтарды төлеу туралы өтінішке сәйкес тауарлар сатып алынды (азық-түлік күнбағысы, азық-түлік күнбағысының өзегі, бетон кірпіш, қызыл қарапайым кірпіш, газдалған бетон блогы, газоблок).
Айта кету керек, "D" компаниясында тауарларды жеткізуші (сиыр еті, сиыр еті, сиыр еті, сүйексіз жылқы еті, сүйексіз жылқы еті, сүйексіз жылқы еті, сүйексіз жылқы еті, сүйексіз тауық еті, мұздатылған күркетауық бауыры, мұздатылған күркетауық төс еті, сиыр тілі) "К" компаниясы".
"K" компаниясы 03.05.2023 ж.бастап ҚҚС төлеуші болып табылады, ТБЖ санаты бойынша жоғары тәуекел дәрежесіне ие. ҚҚС бойынша декларацияға сәйкес (300.00-нысан) сыртқы экономикалық қызметке қатысушы болып табылмайды.
ЭШФ АЖ деректеріне сәйкес "K" компаниясында 01.01.2020ж. мен 31.12.2022ж. аралығындағы кезеңде жоғарыда аталған тауарлар белгіленбеген, яғни тауарлардың шығу тегі жоқ (сиыр еті, сүйексіз сиыр еті, сиыр майы, сүйексіз жылқы еті, сүйексіз қазы жылқы еті, сүйексіз жылқы еті,сүйексіз жылқы еті, сүйексіз тауық еті, күркетауық бауыры мұздатылған, күркетауық төсінің филесі мұздатылған, тілі сиыр еті).
Демек, ЭШФ АЖ деректеріне сәйкес "K" компаниясында тауарларды (сиыр еті, сүйексіз сиыр еті, сиыр еті, сүйексіз жылқы еті, сүйексіз жылқы еті, сүйексіз жылқы еті, сүйексіз жылқы еті, сүйексіз тауық еті, мұздатылған күркетауық бауыры, мұздатылған күркетауық төс еті, сиыр тілі) сатып алу туралы ақпарат жоқ) "D"компаниясының атына сатылған.
Бұдан басқа, мамандандырылған ауданаралық экономикалық соттың (СМЭС) 17.11.2023ж. шешімімен "S" компаниясы мен "D" компаниясы арасында айналым сомасы 51 570,9 мың теңге және 6 188,5 мың теңге сомасына ҚҚС сомасына жасалған 19.11.2021ж. шарт бойынша мәмілелер жарамсыз деп танылғанын атап өткен жөн.
17.11.2023ж. СМЭС шешімінен "D" компаниясының ЭШФ АЖ мәліметтері бойынша 54 683,7 мың теңге сомасына сиыр еті мен жылқы мясо, "K" компаниясынан 6 562,0 мың теңге сомасына ҚҚС сатып алатыны, 01.07.2021ж. бастап жоғары тәуекел дәрежесі берілгені шығады.
Айта кету керек, "D" компаниясы 2021 жылдың 4-тоқсанында және 2022 жылдың 1-тоқсанында "S" компаниясының атына ет сатады. Сондай-ақ, "D" компаниясы "K" компаниясынан 2021 жылдың 4 тоқсанында 33 386,1 мың теңге сомасына ет, 4 006,3 мың теңге сомасына ҚҚС және 2022 жылдың 1 тоқсанында 18 971,2 мың теңге айналым сомасына, 2 061,5 мың теңге сомасына ҚҚС сатып алады. Алайда,"K" компаниясы көрсетілген кезеңде етті сата алмады, өйткені ЭШФ АЖ сәйкес етті тек 2022 жылғы наурызда ҚҚС-сыз 3 631,6 мың теңге айналым сомасына және 2022 жылғы желтоқсанда ҚҚС-сыз 77 100,0 мың теңге сомасына сатып алады. Осылайша, "D" компаниясы аталған тауарларды өндіруші болып табылмайды және оларды сатып алу бойынша мәліметтер жоқ, сондай-ақ жұмыстарды орындау, қызметтер көрсету және тауарларды жеткізу үшін материалдық-техникалық база, көлік құралдары, жабдықтар, сондай-ақ еңбек ресурстары жоқ.
"D" компаниясы сотқа тауардың шығу тегін растау үшін қатысты, жол берілетін және анық дәлелдемелер, сондай-ақ тауарларды жеткізуге растау үшін тауар-көлік жүкқұжаттарын, жол парақтарын ұсынбаған.
Осылайша, сот "D" компаниясының тауарды жеткізу үшін нақты мүмкіндігі болмағанын, қатысуы жасанды сипатта болғанын және қаржы-шаруашылық операцияларды жүзеге асыруға көрініс беру және "S" компаниясының шығыс бөлігін ұлғайту есебінен негізсіз салық пайдасын алу мақсатында тек ресми құжат айналымын құруға дейін азайғанын анықтады.
Осылайша, сот "S" компаниясы мен "D" компаниясы арасындағы мәмілелерді 51 570,9 мың теңге көлеміндегі айналым сомасына және 6 188,5 мың теңге сомасына ҚҚС жарамсыз деп таныды.
Жоғарыда баяндалған фактілерді, сондай-ақ жеткізушінің "D" компаниясы тауарларды нақты жеткізбестен "S" компаниясының атына шот-фактураларды жазып беруді жүзеге асырғанын ескере отырып, тиісінше "D" компаниясы "S" компаниясына тауарларды жеткізе алмады, сондықтан осы кәсіпорынның құжаттары операциялардың жасалғаны туралы сенімді түрде куәландыра алмайды және барабар көрсетуді қамтамасыз ете алмайды олар бухгалтерлік есепте және тиісінше Қазақстан Республикасы заңнамаларының талаптарына сәйкес шығыстарды шегерімдерге және ҚҚС-қа есепке жатқызу үшін негіз ретінде таныла алмайды.
Осылайша, "D" компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша есептен шығыстар мен ҚҚС шегерімдерінен алып тастау және салықтық тексеру нәтижелері бойынша көрсетілген бөлікте КТС және ҚҚС тиісті есептеу негізді болып табылады.
Апелляциялық комиссия отырысының нәтижелері бойынша - тексеру нәтижелері туралы шағым жасалған хабарламаны өзгеріссіз, ал шағымды қанағаттандырмай қалдыру туралы шешім қабылданды.
