Даудын түрі: салықтық даулар
Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
Салық түрі: ҚҚС қайтару
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі – уәкілетті орган) «D» компаниясының Мемлекеттік кірістер аумақтық департаментінің (бұдан әрі-Мемлекеттік кірістер органы) есепке жатқызылатын ҚҚС бюджетке төлеуге жатпайтын қайтаруға расталмаған есептелген салық сомасынан асып кеткен сомасы туралы тексеру нәтижелері туралы хабарламаға апелляциялық шағым алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, Мемлекеттік кіріс органы қайтаруға ұсынылған қосылған құн салығы (ҚҚС) сомаларының дұрыстығын 2023ж.01.01. бастап 2023ж.31.03. дейінгі кезең үшін ҚҚС есептеудің дұрыстығын және уақтылы төленгенін растау мәселесі бойынша тақырыптық салықтық тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша есепке жатқызылатын ҚҚС-тың бюджетке төленуге жатпайтын, қайтаруға расталмаған есептелген салық сомасынан 48 931,1 мың теңге мөлшерінде асып кету сомасы тексеру нәтижелері туралы хабарлама шығарылды
«D» компаниясы Мемлекеттік кірістер органының (МКО) қорытындыларымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда тәуекелдерді басқару жүйесін (ТБЖ) қолдану нәтижелері бойынша анықталған бұзушылықтар бөлігінде тексеру нәтижелері туралы хабарламаны алып тастауды сұрайды.
2017 жылғы 25.12. Қазақстан Республикасының «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» Кодексінің (Салық кодексі) 152 бабын бұзу ҚҚС асып кеткен сомасын қайтаруға растамауға негіз болды, оның нәтижесінде ТБЖ қолдану нәтижесінде бұзушылықтар анықталды.
МКО-ның осы қорытындысымен «D» компаниясы салық тексеруі актісі бойынша анықталған алшақтықтар Салық кодексінің 152-бабының 12-тармағында және Қаржы министрінің 2018ж.02.02. №118 бұйрығымен бекітілген Қосылған құн салығының асып кеткен сомаларының және тәуекел дәрежесі өлшемдерінің дұрыстығын растау мақсатында тәуекелдерді басқару жүйесін қолдану қағидаларының 13-тармағында белгіленген бұзушылық болып табылмайтындықтан келіспейді. Бұл ретте салықтық тексеру актісінде Салық кодексінің және жоғарыда көрсетілген Қағидалардың нормаларына сәйкес анықталған алшақтықтардың негіздері көрсетілмеген.
«D» компаниясы Салық кодексінің 152-бабы 12-тармағы 2-тармағының нормасын келтіреді және «D» компаниясының тікелей жеткізушілерінде ҚР салық заңнамасын бұзушылықтар анықталмағанын көрсетеді.
«D» компаниясы Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2018ж. 19.03. №391 бұйрығымен бекітілген Қосылған құн салығының асып кетуін қайтару және қосылған құн салығының асып кету сомасының дұрыстығын растау мақсатында тәуекелдерді басқару жүйесін, сондай-ақ тәуекел дәрежесінің критерийлерін қолдану қағидалары (бұдан әрі - №391 Қағида) «Пирамида» есебін қалыптастыру тексерілетін көрсетілетін қызметті берушінің тікелей жеткізушілері бойынша жүргізіледі.
Бұл ретте «D» компаниясы № 391 Қағиданың 14-тармағының 2) тармақшасын және Салық кодексінің 152-бабының 12-тармағын келтіреді, оларға сәйкес тексерілетін көрсетілетін қызметті берушінің жеткізушілері бойынша тақырыптық тексеру аяқталған күні «Пирамида» есебінің нәтижелері бойынша бұзушылықтар анықталған сомалар шегінде ҚҚС асып кетуін қайтару жүргізілмейді.
«D» компанияның дәлелдерін тексеріп, МКО ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.
Салық кодексінің 152-бабының 1-тармағына сәйкес ҚҚС-тың асып кеткен сомасының дәлдігін растау үшін ҚҚС-тың асып кеткен сомасын қайтару туралы талап-арыз берген салық төлеушіге қатысты ҚҚС-тың асып кеткен сомасын растау үшін тақырыптық тексеру жүргізіледі.
ҚҚС-тың асып кеткен сомаларын қайтару тәртібі ТБЖ пайдалана отырып, Салық кодексінің 137-бабының 2-тармағына және 429-бабының 10-тармағына және «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 10-бабының 1) тармақшасына сәйкес әзірленген №391 Ережесімен белгіленеді.
№391 Қағиданың 38 тармағына сәйкес тәуекелдерді басқару жүйесі тәуекел дәрежесін «Пирамида» талдамалық есебі қалыптастырылатын тәуекел аймағындағы салық төлеушілер санатына жатқызылған салық төлеушілерді айқындау мақсатындағы тақырыптық тексерулер жүргізу кезінде және оңайлатылған тәртіппен қайтаруға жататын ҚҚС асып кеткен сомасын айқындау кезінде АЖ пайдалана отырып, қосылған құн салығының асып кетуін растау мақсатында осы бұйрыққа 2-қосымшаға сәйкес тәуекел дәрежесінің өлшемшарттары бойынша балл беруді автоматтандырылған есептеу негізінде тәуекел дәрежесін айқындайды.
Бұл ретте, №391 Қағиданың 39-тармағында салық жеңілдіктерін (салықтық жинақтарды) алу және салық төлемдерін азайту мақсатында салық төлеушінің заңсыз іс-әрекеттерінен пайда табу тәуекелін айқындау мақсатында жария етуге жатпайтын құпия ақпарат болып табылатын критерийлер, оның ішінде тәуекел дәрежесі (деңгейі) бағаланған салық төлеушіге қолданылатыны көзделген.
№391 Қағиданың 43-тармағына сәйкес, егер тәуекел критерийлерін пайдалана отырып бағалау нәтижелері бойынша баллдардың жиынтық балы Мемлекеттік кірістер комитеті белгілеген баллдық шекті мәннен (350 балл) аспаса, онда мұндай салық төлеушілер үшін «Пирамида» есебі қалыптастырылады.
«Пирамида» есебі салық төлеуші ұсынған ҚҚС бойынша салық есептілігін және (немесе) АЖ бойынша мәліметтерді, сондай-ақ уәкілетті мемлекеттік органдардан, жергілікті атқарушы органдардан, уәкілетті тұлғалардан алынған мәліметтерді, сондай-ақ салық төлеушінің қызметі туралы өзге де құжаттарды және (немесе) ақпаратты зерделеу және талдау негізінде көрсетілетін қызметті беруші жүзеге асыратын бақылау нәтижелері болып табылады.
№391 Қағиданың 52-тармағына сәйкес тауарларды жеткізушілер арасында «Пирамида» есебінің нәтижелері бойынша салық заңнамасының бұзылуы анықталған жағдайда ҚҚС-тың асып кету сомасының дәлдiгiн растау сұратуда көрсетiлген сомалар шегiнде және (немесе) салықтық өтiнiште салық заңдарының бұзылуы анықталған тауарларды, жұмыстарды, көрсетiлетiн қызметтердi жеткiзушiлерге жататын ҚҚС-ның асып кету сомасына төмендетiлген сомалар шегiнде мынадай фактiлердi ескере отырып жүргiзiледi, бірақ онымен шектелмейді:
1) жеткізушінің ҚҚС бойынша салық есептілігінде көрсетілген мәліметтер мен (немесе) электрондық шот-фактуралар АЖ (бұдан әрі – электрондық шот-фактуралар деп аталатын) және МҚК-ның басқа АЖ мәліметтері арасындағы алшақтық;
2) өнiм берушiнiң ҚҚС бойынша салық есептiлiгiнде көрсетiлген мәлiметтер мен (немесе) сатылған тауарлар, жұмыстар, көрсетiлетiн қызметтер бойынша шот-фактуралар тiзiлiмiнде көрсетiлген мәлiметтер мен сатып алушының өзi сатып алған тауарлар, жұмыстар, көрсетiлетiн қызметтер бойынша шот-фактуралар тiзiлiмiндегi мәлiметтер арасындағы алшақтықтар.
№391 Қағиданың 53-тармағының 1), 2), 3) тармақшаларында растауға жататын ҚҚС-ның асып кету сомасын айқындау тәртібі анықталады.
№391 Қағиданың 67-тармағының 2), 3) тармақшалары бойынша тақырыптық тексеру аяқталған күнге Салық кодексінің 152-бабының 12-тармағына сәйкес тексерілген көрсетілетін қызметті алушының жеткізушілері үшін «Пирамида» есебін талдау нәтижелері бойынша бұзушылықтар анықталған және ҚҚС сомасының дұрыстығы расталмаған сомалар шегінде ҚҚС-ты қайтару жүргізілмеуі көзделген.
Қаралып отырған жағдайда, «D» компаниясы тақырыптық салықтық тексеру 2023 жылдың 1 тоқсаны үшін ҚҚС қайтару кезінде көрсетілген ҚҚС-ның асып кеткен сомасын қайтару туралы сұрау салу негізінде жүргізілді, 2023 ж.01.01. бастап 2023ж.31.03. дейінгі кезеңге сұратуда көрсетілген ҚҚС 48 931,1 мың теңгені құрады.
Тақырыптық тексеру актісінен көрініп тұрғандай, тәуекелдерді бағалау нәтижелері бойынша жалпы нәтиже 110 баллды құрады, яғни ол Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Мемлекеттік кірістер комитеті белгілеген балдар шегінен аспады, демек, «D» компанияға «Пирамида» талдамалық есебі қалыптастырылды.
Сондай-ақ, «Пирамида» есебінің қорытындысы бойынша «D» компанияның 8 тікелей жеткізушісі мен үшін ҚҚС сомасының ҚҚС бойынша декларацияда (300.00-нысан) көрсетілген сатылған тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер бойынша айырмашылықтар бөлігінде келесі деңгейдегі жеткізушілер арасында бұзушылықтар анықталды. Қайтаруға расталмаған ҚҚС-тың берiлген шот-фактуралар бойынша ең аз сомасы 2 458,0 мың теңгенi құрады.
«D» компаниясына компания мен «С» компаниясы үшін 40 628,1 мың теңге көлемінде ҚҚС өтелді, ҚҚС бойынша декларацияда (300.00-нысан) және ҚҚС-тың ресімделген шот-фактуралары бойынша ҚҚС сомаларында көрсетілген сатылған тауарлар, жұмыстар, қызметтер бойынша ҚҚС сомасы арасындағы айырмашылықтар бойынша 2-ші және 3-ші деңгейлі жеткізушілерде бұзушылықтар анықталды.
Бұл ретте, «С» компаниямен үшiн қайтаруға келiсiлмеген ҚҚС-ның ең аз сомасы 1 404,3 мың теңгенi құрайды, оның iшiнде «Р» компаниясы мен үшiн 896,5 мың теңге сомасындағы келесi деңгейдегi жеткiзушiлер үшiн «S» компаниясы 117,8 мың теңге сомасында, «V» компаниясы 91,1 мың теңге сомасында, «Е» компаниясы 74,4 мың теңге сомасында, «Da» компаниясы 40,1 мың теңге сомасында, «L» компаниясы 37,2 мың теңге сомасында, «U» ЖК 36,8 теңге сомасында, «К» ЖК 30,5 мың теңге сомасында, «Do» компаниясы 21,4 теңге сомасында, «I» компаниясы 14,1 мың теңге сомасында, «H» компаниясы 11,7 теңге сомасында, «Ко» компаниясы 9,6 теңге сомасында, «О» компаниясы 7,0 мың теңге сомасында, «А» компаниясы 1,1 мың теңге сомасында, «Б» компаниясы 1,0 мың теңге сомасында, «ДХ» компаниясы 0,6 мың теңге сомасында, «I» ЖК 0,6 теңге сомасында, компаниясы «Bi» 0,3 мың теңге сомасында.
«D» компаниясы 10 405,8 мың теңге сомасындағы «Dai» компания үшін ҚҚС және сомасын өтеді, ол үшін ҚҚС сомасы арасындағы айырмашылықтар бөлігінде 2-ші және 3-ші деңгейлі жеткізушіде электрондық шот-фактура АЖ-да көрсетілген, шығарылған шот-фактуралар бойынша ҚҚС бойынша декларацияда көрсетілген сатылған тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер бойынша бұзушылықтар анықталды.
Бұл ретте, «Dai» компаниясы үшін қайтаруға расталмаған ҚҚС-ның ең аз сомасы 920,5 мың теңгені құрайды, оның ішінде келесі деңгейдегі жеткізушілер «G» компаниясы үшін 206,3 мың теңге сомасында, «Аl» компаниясы 377,2 мың теңге сомасында, «F» компаниясы 250,2 мың теңге сомасында, «Bе» компаниясы 107,6 мың теңге сомасында.
Бұдан басқа, «D» компаниясы, «М», «I», «Z», «P», «Мо», «Бе» компаниялары үшін 133,2 мың теңге сомасында ҚҚС-ты өтейді, бұл бойынша 2-деңгейдегі жеткізушілерде сатылған тауарлар бойынша ҚҚС сомасы арасындағы айырмашылықтар бөлігінде бұзушылықтар анықталған ҚҚС бойынша декларацияда (300.00-нысан) және ҚҚС сомасы, электрондық шот-фактура АЖ-да көрсетілген жазып берілген шот-фактуралар бойынша көрсетілген жұмыстар, қызметтер, қайтаруға расталмаған ҚҚС-ның ең аз сомасы 133,2 мыңды құрайды.
Осылайша, Салық кодексінің 152-бабы 12-тармағының және №391 Қағиданың ескере отырып, салықтық тексеру нәтижелері бойынша «Пирамида» есебінің нәтижелері бойынша анықталған бұзушылықтардың болуына байланысты ҚҚС-тың асып кетуін қайтаруды растамау негізді болып табылады.
Салық кодексінің 182-бабы 1-тармағына сәйкес уәкілетті орган шағымды қарау аяқталғаннан кейін апелляциялық комиссияның шешімін ескере отырып, дәлелді шешім қабылдайды.
Апелляциялық комиссия отырысының қорытындысы бойынша шағымдалған хабарламаны тексеру нәтижелері бойынша өзгеріссіз қалдыру туралы шешім қабылданды, ал шағым қанағаттандырылмады.
