Дау түрі: салық даулары
Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
Салық түрі: ҚҚС (ҚҚС қайтару)
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігімен (бұдан әрі – уәкілетті орган) бюджетке төлеуге жатпайтын, қайтаруға расталмаған есептелген салық сомасынан есепке жатқызылатын қосылған құн салығының (ҚҚС) сомасының асып кетуі туралы Мемлекеттік кірістер аумақтық департаментінің (бұдан әрі-салық органы) тексеру нәтижелері туралы хабарламасына берген «Q» Компаниясының апелляциялық шағымы алынды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, мемлекеттік кіріс органымен қайтаруға ұсынылған ҚҚС сомаларының дұрыстығын растау және 2020ж.29.05. бастап 2022ж.31.12. дейінгі кезең үшін ҚҚС міндеттемесін орындау мәселелері бойынша тақырыптық салықтық тексеру жүргізілді, оның нәтижелері бойынша бюджетке төлеуге жатпайтын, қайтаруға расталмаған 24 910,8 мың теңге мөлшерінде есепке жатқызылатын ҚҚС есептелген сомадан асып кеткен сомасы туралы тексеру нәтижелері туралы хабарлама шығарылды.
«Q» Компаниясы салық органының қорытындыларымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда ол салық органының шешімінің күшін жоюды сұрайды.
Ресей Федерациясына тауарларды ЕЭО – қа мүше мемлекеттің аумағына экспорттау бойынша жіберілген сатуды растау туралы сұрауларға жауаптардың болмауына байланысты тәуекелдерді басқару жүйесін (ТБЖ) қолдану нәтижесінде анықталған бұзушылықтардың болуы ҚҚС асып кетуін қайтаруды растамау үшін негіз болды.
«Q» Компаниясы тексеру актісінде «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» Кодекстің (бұдан әрі – Салық кодексі) 152-бабының 12-тармағын бұза отырып, ҚҚС қайтару туралы өтініш берілген операцияларға байланысы жоқ бұзушылықтар көрсетілгенін атап өтеді. Бұдан басқа, салық органы құжаттық салықтық тексеру актісіне ҚҚС асып кеткен сомаларды қайтарудан бас тартуға негіз болған құжаттарды қоса бермеді.
Шағымда «Q» Компаниясының 24 860,1 мың теңге сомасында ҚҚС қайтаруға өтініш бергені көрсетілген, оның негізінде 2020ж.29.05. бастап 2023ж.31.12. дейінгі кезеңге тақырыптық тексеру жүргізілді. Тексеру актісіне сәйкес Ресей Федерациясына (РФ) жіберілген сұрауларға жауаптардың болмауына байланысты ҚҚС қайтаруға жатпайды. Сонымен бірге, «Q» Компаниясы РФ-нан түскен валюта туралы растайтын құжаттар бар деп мәлімдейді.
«Q» Компаниясының дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттегеннен кейін уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.
Салық кодексінің 152-бабында ҚҚС асып кеткен сомалардың дұрыстығын растау бойынша тақырыптық тексерулер жүргізу ерекшеліктері көзделген.
Салық кодексінің 152 - бабының 11-тармағына сәйкес салық төлеуші (салық агенті) ұсынған ҚҚС бойынша салық есептілігін және (немесе) Ақпараттық жүйелер мәліметтерін зерделеу және талдау негізінде салық органдары жүзеге асыратын бақылау нәтижелері «Пирамида» талдамалық есебі болып табылады.
Салық кодексінің 152-бабы 12-тармағының 2-3) тармақшаларына сәйкес тексерілетін салық төлеушінің өнім берушілері бойынша тақырыптық тексеру аяқталған күні «Пирамида» талдамалық есебін талдау нәтижелері бойынша бұзушылықтар анықталған, ҚҚС дұрыстығы расталмаған сомалардың шегінде асып кеткен ҚҚС қайтару жүргізілмейді.
Бұдан басқа, уәкілетті органның 2018ж.19.03. №391 бұйрығымен ҚҚС асып кету сомасының дұрыстығын растау мақсатында ҚҚС асып кетуін қайтару және ТБЖ қолдану қағидалары, сондай – ақ тәуекел дәрежесі өлшемшарттары (бұдан әрі - №391Қағидалар) бекітілгенін атап өткен жөн.
№391 қағидалар Салық кодексінің 137-бабының 2-тармағына және 429-бабының 10-тармағына және «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 10-бабының 1) тармақшасына сәйкес әзірленді және ТБЖ қолдана отырып, ҚҚС асып кеткен сомаларды қайтару тәртібін белгілейді.
Мәселен, №391 Қағидалардың 45 және 46-тармақтарына сәйкес «Пирамида» есебі Салық төлеуші ұсынған ҚҚС бойынша салық есептілігін және (немесе) салық төлеушінің қызметі туралы мәліметтер АЖ мәліметтерін, сондай-ақ уәкілетті мемлекеттік органдардан, жергілікті атқарушы органдардан, уәкілетті тұлғалардан алынған мәліметтерді зерделеу және (немесе) талдау негізінде көрсетілетін қызметті беруші жүзеге асыратын бақылау нәтижелері болып табылады.
Өнім берушінің салық есептілігі мәліметтерін және АЖ мәліметтерін салыстыру нәтижесінде анықталған сәйкессіздіктер, сондай-ақ бюджетке ҚҚС есептеу және төлеу бойынша салық міндеттемелерінің орындалмағанын көрсететін басқа да мәліметтер салық міндеттемелерін орындамау тәуекелі деп танылады.
№ 391 Қағидалардың 52-тармағына сәйкес тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді берушілерде «Пирамида» есебінің нәтижелері бойынша салық заңнамасын бұзушылықтар анықталған кезде, ҚҚС асып кету сомасының дұрыстығын растау талапта және (немесе) салық өтінішінде көрсетілген, тауарларды, жұмыстарды жеткізушілерге тиесілі ҚҚС асып кету сомасына азайтылған сомалар шегінде жүргізіледі, мынадай фактілерді ескере отырып, бірақ олармен шектелмей, салық заңнамасын бұзушылықтар анықталған қызметтер:
1) Өнім берушідегі ҚҚС бойынша салық есептілігінде көрсетілген мәліметтер және (немесе) электрондық шот – фактуралардың (бұдан әрі-ЭШФ) АЖ және МҚҚ-ның басқа да АЖ мәліметтері арасындағы алшақтықтар;
2) өнім берушіде ҚҚС бойынша салық есептілігінде көрсетілген мәліметтер және (немесе) сатылған тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер бойынша шот-фактуралар тізілімінде көрсетілген мәліметтер мен сатып алушының өзі сатып алған тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер бойынша шот-фактуралар тізіліміндегі мәліметтер арасындағы сәйкессіздіктер.
№391 Қағидалардың 67-тармағына сәйкес тақырыптық тексеру аяқталған күні Салық кодексінің 152-бабы 12-тармағының 3) тармақшасына сәйкес ҚҚС сомаларының дұрыстығы расталмаған сомалар шегінде ҚҚС асып кетуін қайтару жүргізілмейді.
Салықтық тексеру актісінен Қазақстан Республикасында «Q» Компаниясы сатып алған тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер 2022ж. 1-4 тоқсанда 3 533,6 мың теңге, ҚҚС сомасы 424,0 мың теңгені құрады. БЭЖ-ге мүше емес мемлекеттерден 207 187,2 мың теңге сомасына, 24 862,5 мың теңге сомасында ҚҚС, 10 186,2 мың теңге сомасына БЭЖ-ге мүше мемлекеттерден, 1 222,3 мың теңге сомасында ҚҚС импорты жүргізілді.
Салық органының ақпаратына сәйкес ҚҚС асып кету АҚШ-тан 24 862,5 мың теңге сомасында ҚҚС төлей отырып, импорт бойынша тауарларды (азаматтық авиация үшін қосалқы бөлшектер) сатып алуға байланысты құрылды.
Салық кодексінің 152 - бабының 1-тармағында ҚҚС асып кету сомасының дұрыстығын растау бойынша тақырыптық тексеру ҚҚС бойынша декларацияда көрсетілген ҚҚС асып кету сомасын қайтару туралы талапты (бұдан әрі-ҚҚС асып кету сомасын қайтару туралы талап) ұсынған салық төлеушіге қатысты ТБЖ қолданумен жүргізілетіні белгіленген.
Бұл ретте №391 Қағидалардың 39-тармағына сәйкес салық төлеушінің өзінің заңсыз әрекеттерінен пайда алу тәуекелін айқындау үшін салық пайдасын (салық үнемдеуін) алу және салық төлемдерін азайту мақсатында жария етуге жатпайтын құпия ақпарат болып табылатын, оның ішінде тәуекел дәрежесін (деңгейін) бағалау жүргізілген салық төлеушіге критерийлер қолданылады.
№391 Қағидалардың 40-тармағында тәуекелдерді икемді және жедел басқару мақсатында Комитет тоқсан сайын есепті кезеңнің екінші айының бірінші күнінен кешіктірмей Комитеттің ресми сайтында орналастырылуға жататын тәуекел дәрежесінің өлшемшарттарын есептеу тәртібін айқындайды.
№391 Қағидалардың 43 – тармағына сәйкес уәкілетті органның 2022ж. 28.03. №317 бұйрығына (бұдан әрі-ҚҚС асып кетуін қайтару қағидалары) сәйкес өзгерістер мен толықтырулар енгізуді ескере отырып, егер тәуекел дәрежесінің өлшемшарттарын пайдалана отырып бағалау нәтижелері бойынша балдардың жиынтық қорытындысы Комитет белгілеген баллдар шегінен аспаса, онда мұндай салық төлеушілер бойынша «Пирамида»есеп қалыптастырылады.
Қарастырылып отырған жағдайда, тексеру актісінен «Q» Компаниясының тәуекел дәрежесінің критерийлері 33,21 баллды құрағаны шығады.
Осылайша, тәуекел критерийлерін пайдалана отырып бағалау нәтижелері бойынша балдардың жиынтық қорытындысы Қаржы министрлігінің Мемлекеттік кірістер комитеті белгілеген, олар жария етілмейтін құпия ақпарат болып табылатын баллдар шегінен, 350 балдан аспады, оның ішінде тәуекел дәрежесін (деңгейін) бағалау жүргізілген салық төлеушіге осыған байланысты «жеткізушілерге Пирамида» есебі құрастырылды.
ҚҚС асып кетуін қайтару №391 қағидаларының 52-тармағында тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді жеткізушілерде «Пирамида» есебінің нәтижелері бойынша салық заңнамасын бұзушылықтар анықталған кезде, ҚҚС асып кету сомасының дұрыстығын растау талапта және (немесе) салық өтінішінде көрсетілген, ҚҚС асып кету сомасына азайтылған сомалар шегінде жүргізілетіні көзделген.
Тексеру актісінде көрсетілгендей «Q» Компаниясы келесі тікелей жеткізушілер бойынша есепке жатқызған ҚҚС сомасы расталмаған:
- «H» Компаниясы 123,8 мың теңге сомаға;
- «K» Компаниясы 111,5 мың теңге сомаға;
- «М» Компаниясы 50,3 мың теңге сомаға;
- «V» Компаниясы 47,2 мың теңге сомаға;
- «С» Компаниясы 12,9 мың теңге сомаға;
- «F» Компаниясы 5,1 мың теңге сомаға;
- «E» Компаниясы 3,6 мың теңге сомаға;
- «К» Компаниясы 1,4 мың теңге сомаға;
- «Т» Компаниясы 0,7 мың теңге сомаға;
- «Е» Компаниясы 0,4 мың теңге сомаға;
- «А» Компаниясы 0,2 мың теңге сомаға.
Осылайша, қолдану нәтижесінде анықталған бұзушылықтардың (ТБЖ) болуына байланысты қайтаруға жатпайтын ҚҚС сомасы 357,1 мың теңгені құрады.
Осылайша, Салық кодексінің 152-бабы 1-тармағының нормаларын және ҚҚС асып кетуін қайтару қағидаларын ескере отырып, салықтық тексеру нәтижелері бойынша ТБЖ қолдануға байланысты 357,1 мың теңге сомасында ҚҚС асып кетуін қайтаруға растамау негізді болып табылады.
Сонымен қатар, «Q» Компаниясы Ресей Федерациясына «Р», «I», «К» Компанияларының атына тауарларды (Азаматтық авиацияның қосалқы бөлшектерін) сатуды жүргізді.
Салық кодексінің 155-бабы 1-тармағының 5) тармақшасына сәйкес салықтық тексеру жүргізу кезінде салық органының лауазымды адамдары салықтық тексеру жүргізу барысында туындаған мәселелер бойынша шет мемлекеттердің мемлекеттік және өзге де органдарына (ұйымдарына) сұрау салулар жіберуге құқылы.
Салық кодексінің 152-бабының 5-тармағына сәйкес тауарлар экспорты жағдайында салық кодексіне сәйкес қайтарылуға жататын ҚҚС сомасын айқындау кезінде тауарларды Еуразиялық экономикалық одақтың кедендік аумағынан әкету фактісін растайтын кеден органының мәліметтері экспорттың кедендік рәсімінде ескеріледі.
Салық кодексінің 155-бабы 1-тармағының 5) тармақшасына сәйкес қайтаруға ұсынылған ҚҚС асып кету сомасының дұрыстығын растау мақсатында салық органының ақпаратынан көрініп тұрғандай, жанама салықтарды алу тәртібі және тауарлардың экспорты мен импорты, жұмыстарды орындау, қызметтер көрсету кезінде олардың төленуін бақылау тетігі туралы хаттамаға сәйкес салықтық тексеру барысында (қосымша № 18 Еуразиялық экономикалық одақ туралы шартқа) «Q» компаниясының «Р» компанияларымен өзара есеп айырысуы бойынша ірі салық төлеушілер бойынша Ресейдің ауданаралық ИФНС-на (25.05.2023 ж.) сұрау салулар жіберілді, Иркутск облысы бойынша МИФНС-те «I» Компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша (2023ж.25.05. бастап), Мәскеу қ. бойынша МИФНС-те «К» Компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша (2023ж. 25.05.бастап).
Ресей Федерациясына жіберілген сұраныстарға сәйкес, тауарларды әкелу және жанама салықтарды төлеу туралы өтініштерде көрсетілген ілеспе құжаттар мен шот-фактуралардағы нөмірдің 9 және 11-бағандары бойынша бастапқы бухгалтерлік құжаттардағы сәйкессіздіктер анықталды.
Осылайша, 2023ж.25.05. Ресей Федерациясының МИФНС-не жіберілген салық органының сұраулары бойынша 2023ж.12.07. тексеру аяқталған кезде жауаптар алынбады.
Салық кодексінің 152-бабы 12-тармағының 3) тармақшасына сәйкес салықтық тексеру аяқталған күні ҚҚС сомаларының дұрыстығы расталмаған сомалар шегінде ҚҚС қайтару жүргізілмейді.
Жоғарыда айтылғандардың негізінде Ресей Федерациясының Федералды салық қызметінің ауданаралық инспекцияларынан 2023ж.25.05. салық органы жіберген сұрауларға жауап алмауына байланысты салықтық тексеру нәтижелері бойынша 24 910,8 мың теңге сомасында ҚҚС асып кетуін қайтаруға растамау негізделген болып табылады.
Салық Кодексінің 182-бабының 1-тармағына сәйкес шағымды қарау аяқталғаннан кейін уәкілетті орган апелляциялық комиссияның шешімін ескере отырып, дәлелді шешім шығарады.
Апелляциялық комиссия отырысының нәтижелері бойынша тексеру нәтижелері туралы хабарлама өзгеріссіз, ал шағым қанағаттандырусыз қалдырылды.
