Кедендік даулар
Заңды тұлға
Басқа кедендік сұрақтар
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі – уәкілетті орган) аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі-кеден органы) кедендік алымдарды есептеу туралы тексеру нәтижелері туралы хабарламаға «О» Компаниясынан шағым алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, кеден органы Еуразиялық экономикалық одақтың (бұдан әрі – ЕАЭО) тауарларын кедендік декларациялау үшін кедендік алымдарды төлеу мәселесі бойынша кедендік тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша жалпы сомасы 25 569,5 мың теңгеге хабарлама шығарылды.
«О» Компаниясы кеден органының қорытындыларымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда кеден органының шешімінің күшін жоюды сұрайды.
Кеден органының пікірінше, авиациялық көлікпен келіп түскен кеден бекетінде жүкті кедендік ресімдеу кезінде «О» Компаниясы жіберген негізгі қателік ретінде өтініш бойынша жүкті еркін айналымға шығарудың кедендік рәсімін дұрыс қолданбау болып табылады, ал 52 өтініштің орнына жөнелтушілер және әуе жүк құжаттары бөлінісінде 16 тауарларға арналған декларация (бұдан әрі – ТД) ресімделуге тиіс.
Кеден органының бұл тұжырымы «Қазақстан Республикасындағы кедендік реттеу туралы» Қазақстан Республикасы Кодексінің (бұдан әрі – Кодекс) 216-бабы 2-тармағының нормаларына қайшы келеді, оған сәйкес кедендік әкелу баждарын, ішкі тұтыну үшін шығарудың кедендік рәсімімен орналастырылатын тауарларға қатысты салықтарды төлеу жөніндегі міндет бір жөнелтушіден бір алушының атына әкелінеді жалпы кедендік құны екі жүз (200) Еуроға баламалы сомадан аспайтын көлік (тасымалдау) құжаты пайда болмайды.
Сәлемдемелердің жөнелтушілері мүлдем басқа компаниялар болды, ал сәлемдемелердің әрқайсысының сомасы 200 евродан аз болды, бұл жүкті өтінішпен жеңілдетілген рәсімдеуге мүмкіндік береді.
Сондай-ақ, кеден органының «О» Компаниясы 1 035 өтініш берген кезде және 20 000 теңге ставка бойынша есептелетін тауарларды кедендік декларациялау үшін кедендік алымдарды төлеуді есептеу қажеттілігі туралы тұжырымы қате болып табылады.
Мемлекеттік кірістер органдары алатын кедендік алымдардың ставкалары «кеден органдары алатын кедендік алымдардың ставкаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 05.04.2018ж. №171 Қаулысымен (бұдан әрі – №171 Қаулы) белгіленген, оған сәйкес тауарларды кедендік декларациялау үшін алымның бір ғана түрі белгіленген – бұл ТД бергені үшін алым.
Жазбаша өтініш - бұл ТД болып табылмайтын жеке және дербес оңайлатылған құжат және оны беру мүмкіндігі Кеден одағы комиссиясының 20.05.2010ж. №263 Шешімімен бекітілген тауарларға арналған декларация ретінде көлік (тасымалдау), коммерциялық және (немесе) өзге де құжаттарды пайдалану тәртібі туралы Нұсқаулықтың 8 бөлімінде белгіленген (бұдан әрі - №263 Шешім).
Кодекстің 76-бабының 4-тармағында кедендік алымдарды төлеушілер, кедендік алымдарды төлеу, өндіріп алу және есепке жатқызу (қайтару) түрлері, мерзімдері мен тәртібі, кедендік алымдарды төлеу бойынша жеңілдіктер, сондай-ақ кедендік алымдар төленбеген жағдайлар Кодексте белгіленетіні белгіленген.
«О» Компаниясының пікірінше, Кодексте «жазбаша мәлімдеме» ұғымы мен анықтамасы жоқ, сондықтан №171 Қаулы жазбаша мәлімдемеге қолданылмайды және оны ТД аналогы деп тану қате болып табылады.
Жоғарыда айтылғандардың негізінде «О» Компаниясы тексеру нәтижелері туралы хабарламаның күшін жоюды сұрайды.
СЭҚ қатысушысының дәлелдерін тексере отырып, кеден органы ұсынған материалдарды зерттей отырып, уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.
Кодекстің 398-бабында кеден органдары Қазақстан Республикасында төленуге жататын кедендік баждарды, кедендік алымдарды, салықтарды, арнайы, демпингке қарсы, өтемақы баждарын есептеудің дұрыстығына және бюджетке уақтылы төленуіне бақылауды жүзеге асыратыны белгіленген.
Кодекстің 81-бабына сәйкес кедендік баждарды, салықтарды төлеушілер декларант немесе кедендік баждарды, салықтарды төлеу жөніндегі міндеті туындаған өзге де тұлғалар болып табылады.
Кедендік баждарды, салықтарды төлеуші кедендік декларациялау үшін кедендік алымды төлеуші болып табылады.
«О» Компаниясы 2022-2023 жылдары Қытайдан халық тұтынатын тауарлар (ерлер, әйелдер және балалар киімдері, фурнитура үлгілері, мата үлгілері, аксессуарлар үлгілері) тауарларға арналған декларация ретінде №263 Шешімге сәйкес 1 035 дана өтінішті пайдалана отырып, ішкі тұтыну үшін шығарудың кедендік рәсімі бойынша импортталды.
Кодекстің 216-бабының 2-тармағында бір көлік (тасымалдау) құжаты бойынша бір жөнелтушіден бір алушының атына әкелінетін және жалпы кедендік құны екі жүз Еуроға баламалы сомадан аспайтын тауарларды ішкі тұтыну үшін шығарудың кедендік рәсімімен орналастырылатын кедендік әкелу баждарын, салықтарды төлеу жөніндегі міндет, ал егер Комиссия мұндай соманың өзге мөлшері айқындалды-кеден органы тауарларға арналған декларацияны тіркеген күні қолданыстағы валюта бағамы бойынша комиссия айқындаған соманың мөлшері туындамайды. Бұл ретте осы тармақтың мақсаттары үшін Еуразиялық экономикалық одақтың кедендік аумағына әкелінетін тауарларды келу орнына дейін тасымалдауға (тасымалдауға) арналған шығыстар, осындай тауарларды тиеуге, түсіруге немесе қайта тиеуге арналған шығыстар және осындай тауарларды осындай тасымалдауға (тасымалдауға), тиеуге, түсіруге немесе қайта тиеуге байланысты сақтандыруға арналған шығыстар кедендік құнға енгізілмейді.
№263 Шешімнің II бөлімінің 6-тармағының 1) тармақшасында көлік (тасымалдау), коммерциялық және (немесе) өзге де құжаттар ішкі тұтыну және экспорт үшін шығарудың кедендік рәсімдерімен орналастырылатын тауарларға қатысты өтініш бере отырып, ТД ретінде пайдаланылуы мүмкін екені анықталды, бұл ретте мынадай шарттар сақталды:
- декларацияланатын тауарлардың жалпы кедендік құны (ішкі тұтыну үшін шығарудың кедендік рәсімімен орналастырылатын тауарлар үшін – Кодекстің 136-бабының 2-тармағын ескере отырып айқындалған) 200 Еуроға баламалы сомадан, ал ЕАЭО-ға мүше мемлекеттердің заңнамасында көзделген жағдайларда – 1 000 еуроға баламалы сомадан аспайды;
- тауарларды бір адам сыртқы экономикалық мәміле жасау кезінде немесе біржақты сыртқы экономикалық мәміле бойынша жасалған бір сыртқы сауда шарты (келісімшарт) бойынша немесе қандай да бір мәміле жасамай міндеттемелерді орындау есебіне өткізеді;
- тауарларды тасымалдау бір көлік құралында жүзеге асырылады;
- тауарлар бір уақытта бір кеден органына ұсынылды.
Сонымен қатар, «О» Компаниясы бір жөнелтушіден бір алушының атына қаралатын тауарлар бойынша өтініштерді ресімдеді.
Осылайша, Кодекстің 216-бабының 2-тармағына сәйкес белгіленген талаптардың бұзылуына және №263 Шешімнің II бөлімінің 6-тармағының 1) тармақшасына сәйкес ТД ретінде өтінішті қолдану шарттары сақталмауына байланысты 16 ТД бойынша 52 өтініш кедендік декларациялауға жатады, өйткені ішкі істер органдары үшін шығарудың кедендік рәсімі бойынша ресімделген тауарлар бір алушының атына бір жөнелтушіден бір көлік (тасымалдау) құжаты бойынша әкелінген және жалпы кедендік құны екі жүз Еуроға баламалы сомадан асатын тұтыну.
Кодекстің 76-бабына сәйкес кеден органдарының тауарларды шығарумен, Көлік құралдарын кедендік алып жүрумен байланысты кедендік операцияларды жасағаны үшін, сондай-ақ Кодексте белгіленген өзге де әрекеттерді жасағаны үшін алынатын міндетті төлемдер кедендік алымдар болып табылады.
Кедендік алымдардың мөлшерлемелерін Қазақстан Республикасының Үкіметі белгілейді.
Кодекстің 77-бабының 1 және 2-тармақтарында кедендік алымдарға мыналар кіретіні анықталды: тауарларды кедендік декларациялау үшін кедендік алым. Тауарларды кедендік декларациялау үшін кедендік алымды төлеуші кедендік декларацияны бергенге дейін немесе бір мезгілде төлейді.
Кодекстің 176-бабының 6-тармағына сәйкес ТД және транзиттік декларация ретінде көлік (тасымалдау), коммерциялық және (немесе) өзге де құжаттарды, оның ішінде Қазақстан Республикасының халықаралық шарттарында көзделген, Кодексте, Қазақстан Республикасының халықаралық шарттарында және (немесе) Қазақстан Республикасының халықаралық шарттарында айқындалатын жағдайларда және тәртіппен тауарларды шығару үшін қажетті мәліметтерді қамтитын құжаттарды пайдалануға жол беріледі Еуразиялық экономикалық комиссия (бұдан әрі - Комиссия) және Комиссия көздеген жағдайларда Қазақстан Республикасының заңнамасымен келіседі.
№263 Шешімнің 2 – тармағына сәйкес ТД ретінде көлік (тасымалдау), коммерциялық және (немесе) өзге де құжаттарды пайдалана отырып, тауарларды кедендік декларациялау кезінде осы шешімнің II және III бөлімдерінде айқындалған жағдайларда декларант немесе кеден өкілі осындай құжаттармен бірге кеден органына жазбаша өтініш (бұдан әрі-өтініш) немесе тауарлар тізімі.
№ 263 Шешімнің II бөлімінің 7 - тармағында тауарларды ЕАЭО кедендік аумағына әкелуді көздейтін кедендік рәсімдерге орналастырған кезде екі данада, ал тауарларды осы аумақтан әкетуді көздейтін кедендік рәсімдерге орналастырған кезде - үш данада жасалған өтініш берілетіні анықталды.
Өтінішке оны жасаған адам қол қояды және егер ЕАЭО-ға мүше мемлекеттің заңнамасына сәйкес өтінішті жасаған адамның мөрі болуға тиіс болса, мөрмен куәландырылады.
Бұдан басқа, №263 Шешімге №3 қосымшаның 10-тармағында олардың төленгенін растайтын төлем құжатының нөмірі мен күні көрсетіле отырып, «кедендік алымдарды төлеу туралы мәліметтер» бағанын толтыру көзделген.
№171 Қаулымен мемлекеттік кірістер органдары алатын кедендік алымдардың ставкалары бекітілді, оған сәйкес тауарларды кедендік декларациялау үшін кедендік алым ТД үшін 20 000 теңгені құрайды.
Тауарларды кедендік декларациялау жазбаша өтініш бере отырып, көлік (тасымалдау), коммерциялық және (немесе) ТД ретінде өзге де құжаттарды пайдалана отырып жүзеге асырылатындықтан, тиісінше 983 өтініш берген кезде «О» Компаниясы кедендік алымды төлеуді жүргізуге тиіс болды, өйткені мұндай тауарға қатысты кеден органдары осындай тауарды шығаруға байланысты кедендік операция жасайды.
Жоғарыда айтылғандардың негізінде кеден органының кедендік тексеру нәтижелері бойынша кедендік алымды есептеуі заңды болып табылады.
Апелляциялық комиссияның шешімімен кедендік тексеру нәтижелері заңды деп танылды.
