1.Дау түрі: салық даулары
2. Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
3. Салық түрі: ҚҚС
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі-уәкілетті орган) Мемлекеттік кірістер аумақтық департаментінің (бұдан әрі – салық органы) есепке жатқызылатын қосылған құн салығының (ҚҚС) бюджетке төлеуге жатпайтын қайтаруға расталмаған есептелген салық сомасынан асып кету сомасы туралы және бюджеттен қайтарылған және қайтаруға расталмаған қосылған құн салығының асып кету сомасы туралы тексеру нәтижелері туралы хабарламаға «К» Компаниясының апелляциялық шағымын алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, салық органы қосылған құн салығын (ҚҚС) есептеудің дұрыстығы және уақтылы төлеу бойынша, 2021ж.01.01.-дан бастап 2021ж.30.09. кезеңінде қайтаруға ұсынылған ҚҚС сомаларының дұрыстығын растау мәселесі бойынша тақырыптық салықтық тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша есепке жатқызылатын ҚҚС-тың қайтаруға расталмаған, бюджетке төленуге жатпайтын есептелген салық сомасынан 29 493,3 мың теңге мөлшерінде асып кету сомасы туралы және бюджеттен қайтарылған және 24 902,6 мың теңге сомасында қайтаруға расталмаған ҚҚС асып кету сомасы туралы хабарлама шығарылды, өсімақы 950,9 мың теңге.
«К» компаниясы тексеру нәтижелері туралы хабарламамен толық келіспейді және бұл ретте мынадай дәлелдер келтіреді.
Шағымда «К» компаниясы 2021 жылғы 1 тоқсанда мақсары майының экспортын жүргізбегені көрсетілген. ЕАЭО-ға мүше мемлекеттерден импортталған шикізат бойынша ҚҚС сомасы 2021 жылғы 1 тоқсанда 26 542,0 мың теңгені құрады (мақсары майы бойынша ҚҚС - 19 950,2 мың теңге).
«К» Компаниясы мақсары майын Қытай Халық Республикасына (ҚХР) 2021 жылдың 2 тоқсанында экспорттады.
2021 жылдың 2 тоқсанында тауарлар экспортының үлесі 90% -., 2021 жылдың 3 тоқсанында 30% -. құрады.
«К» Компаниясы сатып алынған шикізат бойынша ҚҚС есепке жатқызылғанын атап өтті, бұл тиісті құжаттармен расталады.
Мақсары тұқымдары 5 жеткізушіден, оның ішінде 3 ауыл шаруашылығы өндірушісінен («В» Компаниясы, «Q» Компаниясы, «А» Компаниясы) сатып алынды.
По мнению Компании «К», превышение НДС подлежит возврату в соответствии с требованиями статьи 429 Кодекса Республики Казахстан «О налогах и других обязательных платежах в бюджет» от 25.12.2017г. (Налоговый кодекс), Правил возврата превышения НДС и применения системы управления рисками (СУР) в целях подтверждения достоверности суммы превышения НДС, утвержденным приказом Министра финансов Республики Казахстан от 19.03.2018г. №391 (далее - Правила №391).
«К» Компаниясының пікірінше, асып кеткен ҚҚС қайтару 2017ж.25.12. «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» Салық кодексінің 429-бабының, Уәкілетті органның 2018ж.19.03. №391 бұйрығымен бекітілген Асып кеткен ҚҚС қайтару ережелеріне және ҚҚС асып кету сомасының дұрыстығын растау мақсатында тәуекелдерді басқару жүйесін (ТБЖ) қолдану (бұдан әрі - №391 Ережелер) талаптарына сәйкес қайтарылуға жатады.
Сонымен қатар, ауыл шаруашылығы өндірушілерінен шикізат сатып алу бойынша 8 902,4 мың теңге сомасындағы ҚҚС тексеру нәтижелері бойынша қайтаруға расталған жоқ.
Салықтық тексеру актісінен көрініп тұрғандай, қайтарылуға жатпайтын ҚҚС асып кету сомасы: артық ұсынылған ҚҚС асып кету сомасына байланысты - 19 950,2 мың теңгені; экспортты растамауға байланысты - 2 507,0 мың теңгені; ТБЖ қолдану нәтижелері бойынша анықталған бұзушылықтар бойынша - 40 445,0 мың теңгені құрады. Осыған байланысты, салықтық тексеру нәтижелері бойынша қайтаруға ұсынылған 29 493,3 мың теңге мөлшерінде ҚҚС асып кеткен сома қайтаруға расталған жоқ. Бұдан басқа, бюджеттен бұрын қайтарылған 24 902,6 мың теңге сомасындағы ҚҚС-тың артуы қайтаруға расталған жоқ.
Шағымды қарау барысында мыналар анықталды.
«К» Компаниясына тақырыптық тексеру 2021 жылғы 3 тоқсандағы ҚҚС бойынша декларацияда көрсетілген ҚҚС асып кетуін қайтару туралы талап негізінде жүргізілді (10.11.2021ж.), 01.01.2021 ж. бастап 30.09.2021 ж. дейінгі кезеңде 29 493,3 мың теңге сомасында, оның ішінде 2021 жылғы 1 тоқсанда - 19 950,2 мың теңге; 2021 жылғы 2 тоқсанда – 7 811,2 мың теңге, 2021 жылғы 3 тоқсанда - 1 731,9 мың теңге мың теңге.
Уәкілетті орган Салық кодексінің 186-бабына сәйкес дәлелді шешім шығару мақсатында 2022ж.20.06. хатпен «К» Компаниясына 2021ж.01.01. бастап 2021ж.30.09., дейінгі кезеңде қайтаруға ұсынылған ҚҚС сомаларының дұрыстығын растау мәселесі бойынша тақырыптық тексеру жүргізуді тағайындағанын атап өткен жөн, сондай-ақ, бюджетке аударуға жататын ҚҚС-тың 24 902,6 мың теңге мөлшерінде асып кету сомасын айқындаудың негізділігі, бұрын алдыңғы 2021ж.19.11. №41 тексеру актісі бойынша қайтарылған, бірақ салықтық тексеру барысында расталмаған.
Салық органы уәкілетті органның осы хатын орындау үшін «К» Компаниясына тақырыптық тексеру жүргізу бойынша 2022ж.21.06. ұйғарым шығарды, оның нәтижелері бойынша 2022ж. 26.10. тақырыптық тексеру актісі (бұдан әрі - 26.10.2022 ж. тақырыптық тексеру актісі) жасалды.
2022ж.26.10. тақырыптық тексеру актісінен мыналар шығады.
1. ҚҚС 19 950,2 мың теңге сомасында қайтаруға растамауға қатысты
2022ж.26.10. тақырыптық тексеру актісінен көрініп тұрғандай салық кезеңдері бөлінісінде жалпы салық салынатын айналымдағы нөлдік ставка бойынша салық салынатын айналымның үлесі: 2021 жылғы 1 тоқсанда - 0%; 2021 жылғы 2 тоқсанда - 89,10%; 2021 жылғы 3 тоқсанда - 28,86% құрады.
Салық Кодексінің 429-бабының 2-тармағына сәйкес, нөлдік ставка бойынша салық салынатын сату бойынша айналымдар жасалған салық кезеңінің соңында қалыптасқан ҚҚС асып кетуі, егер бір мезгілде салық кодексінің 431-бабында айқындалған тәртіппен сату бойынша салық салынатын айналымдар мақсатында пайдаланылатын сатып алынған тауарлар, жұмыстар мен көрсетілетін қызметтер бойынша қайтарылуға жатады:
1) ҚҚС төлеуші нөлдік мөлшерлеме бойынша салық салынатын тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді тұрақты өткізуді жүзеге асырады;
2) тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді тұрақты өткізу жүзеге асырылған салық кезеңі үшін нөлдік ставка бойынша салық салынатын өткізу жөніндегі айналым сату бойынша жалпы салық салынатын айналымда кемінде 70 пайызды құрайды.
Осы тармақтың мақсатында нөлдік ставка бойынша салық салынатын тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді тұрақты өткізуге әрбір тоқсанда кемінде бір рет қатарынан үш салық кезеңі ішінде жүзеге асырылатын, нөлдік ставка бойынша салық салынатын тауарларды өткізу, жұмыстарды орындау, қызметтер көрсету жатады. Бұл ретте аталған салық кезеңдерінің әрқайсысында мұндай іске асыру тұрақты іске асыру деп танылады.
Бұл ретте Салық Кодексінің 429-бабының 3-тармағына сәйкес, Салық Кодексінің 429-бабының 2-тармағында белгіленген шарттар орындалмаған жағдайда, ҚҚС сомасынан асып кету нөлдік ставка бойынша салық салынатын сату жөніндегі айналым мақсаттары үшін пайдаланылған тауарлар (жұмыстар, көрсетілетін қызметтер) бойынша есепке жатқызылған салық сомасының бөлігінде қайтарылуға жатады.
2022ж.26.10. тақырыптық тексеру барысында «К» Компаниясы экспортталған тауарлардың өзіндік құнын (мақсары майы) растау мақсатында бухгалтерлік құжаттар, сатып алынған қорлар бойынша материалдық ведомость, сату бойынша есеп, 1312 «Шикізат және материалдар» шотының карточкалары, тауарларды әкелу және импорт бойынша жанама салықтарды төлеу туралы өтініштер, сатып алу бойынша ЭШФ түсіру ұсынылды.
«К» компаниясы тауарларды экспорттауды 2021 жылдың 2 және 3 тоқсандарында жүргізді.
Тақырыптық тексеру актісінде бухгалтерлік есеп деректері бойынша 2021 жылғы 2 тоқсанда «К» Компаниясы 682 183,4 кг көлемінде тауар экспорттағаны көрсетілген, оның өзіндік құны 309 494,9 мың теңгені құрады. Бұл ретте есепке нөлдік мөлшерлеме бойынша салық салынатын өткізу бойынша айналым мақсаттары үшін пайдаланылған тауарлар (жұмыстар, көрсетілетін қызметтер) бойынша 37 139,3 мың теңге сомасында, оның ішінде 2021 жылғы 1 тоқсанда - 12 236,7 мың теңге, 2021 жылғы 2 тоқсанда - 24 902,6 мың теңге ҚҚС жатқызылды.
2021 жылдың 3 тоқсанында «К» компаниясы 120 000 кг көлемінде тауар экспорттады, оның өзіндік құны 7 099,2 мың теңгені құрады. Бұл ретте 2021 жылдың 3 тоқсанында 851,9 мың теңге сомасында нөлдік ставка бойынша салық салынатын өткізу жөніндегі айналым мақсаттары үшін пайдаланылған тауарлар (жұмыстар, көрсетілетін қызметтер) бойынша ҚҚС есепке жатқызылды.
Демек, 26.10.2022 ж. тақырыптық тексеру нәтижелері бойынша нөлдік ставка бойынша салық салынатын сату бойынша айналым мақсаттары үшін пайдаланылған тауарлар (жұмыстар, көрсетілетін қызметтер) бойынша ҚҚС есепке жатқызылғаны анықталды:
- 2021 жылдың 1 тоқсанында 12 236,7 мың теңге сомасында;
- 2021 жылдың 2 тоқсанында 24 902,6 мың теңге сомасында;.
- 2021 жылдың 3 тоқсанында 851,9 мың теңге сомасында.
Бұл ретте ҚҚС-тың расталмаған сомасы 16 404,7 мың теңгені құрады:
- 2021 жылдың 1 тоқсанында 7 713,5 мың теңге сомасында ҚҚС артық ұсынылды (19 950,2 - 12 236,7);
- 2021 жылдың 2 тоқсанында ҚҚС 7 811,2 мың теңгеден асып кеткен соманың 7 908,5 мың теңге сомасында ҚҚС қарауға жатпайды (32 811,2-24 902,6) артық ұсынылған ҚҚС сомасы;
- 2021 жылғы 3 тоқсанда ҚҚС-тан асып кетудің талап етілген сомасынан 1 731,9 мың теңге 880,0 мың теңге (1 731,9-851,9) сомасында ҚҚС қарауға жатпайды.
Осылайша, 26.10.2022 ж. тақырыптық тексеру нәтижелері бойынша шағымданған ҚҚС сомасы шеңберінде 16 404,7 мың теңге мөлшерінде ҚҚС асып кеткен артық сома қайтарылуға жатпайды.
2. Тауарлардың экспортын растамауға байланысты 2 507,0 мың теңге сомасында ҚҚС асып кетуін қайтаруға растамауға қатысты
Салық кодексінің 152-бабының 5-тармағына сәйкес тауарлар экспорты жағдайында салық кодексіне сәйкес қайтарылуға жататын ҚҚС сомасын айқындау кезінде тауарларды Еуразиялық экономикалық одақтың кедендік аумағынан әкету фактісін растайтын кеден органының мәліметтері экспорттың кедендік рәсімінде ескеріледі.
2022ж.26.10. тақырыптық тексеру актісінде 2020ж.14.02. шарт бойынша Астана-1 АЖ сәйкес көрсетілген құны 144 000 АҚШ доллары болатын мақсары майын жеткізуге арналған, Сатып алушы – «О» компаниясы (Жапония) КД бойынша кету орнының кеден органында кеден шекарасын кесіп өту күні расталмаған 2021ж.29.09. №55302/290921/0097938 салмағы 41 070 кг мақсары майы 49 284 АҚШ долларына немесе 20 892,0 мың теңгеге экспортталды. ҚҚС сомасы 2 507,0 мың теңгені (20 892,0 х12%) құрады.
Салық органының 2022ж.22.08. хатына сәйкес 2021ж.29.09. №55302/290921/0097938 КД бойынша кету орнының кеден органында кедендік шекараны кесіп өту күні 2021ж.03.11. болып табылады.
Осылайша, 2022ж.26.10. тақырыптық тексеру нәтижелері бойынша 2021ж.29.09. №55302/290921/0097938 КД бойынша 2021ж.01.01. мен 2021ж.30.09. аралығындағы экспорттың кедендік рәсімінде Еуразиялық экономикалық одақтың кедендік аумағынан тауарларды әкету фактісі расталған жоқ.
3. ТБЖ қолдану нәтижелері бойынша бұзушылықтарға байланысты 40 445,0 мың теңге сомасында ҚҚС асып кетуін қайтаруға растамауға қатысты
Салық кодексінің 137-бабына сәйкес және ТБЖ қолдану қағидаларына сәйкес Қаржы министрінің 2018ж.02.02. №118 бұйрығымен бекітілген ҚҚС асып кеткен сомалардың дұрыстығын растау мақсатында ҚҚС бойынша ТБЖ пайдалана отырып тестілеу жүргізілді, бағалау нәтижелері бойынша балдар саны 40 балды құрады. ТБЖ қолдану нәтижесінде анықталған бұзушылықтардың болуына байланысты қайтаруға ҚҚС – 40 445,0 мың теңгеден асып кеткені расталмады.
Мәселен, 2022ж.26.10. тақырыптық тексеру актісінде «А» Компаниясымен өзара есеп айырысу 28 349,6 мың теңге ҚҚС сомасына жүргізілгені көрсетілген.
Бұл ретте, «Жабдықтаушылар бойынша пирамида» есебіне сәйкес алшақтық белгіленді. «А» Компаниясы 29 268,6 мың теңге ҚҚС сомасына ЭШФ жазып берді, ҚҚС бойынша салық есептілігінде (300.00-нысан) сату бойынша ҚҚС сомасы «0» теңгені құрады, осыған байланысты алшақтық 29 268,6 мың теңгені (29 268,6-0) құрады. Бұл ретте, «А» Компаниясы ҚҚС бойынша қосымша салық есептілігін берді (2022ж.08.09.), яғни салықтық тексеру аяқталғаннан кейін (2022ж.28.03. №60 акт).
Тиісінше, 2022ж.26.10. тақырыптық тексеру актісі бойынша «А» Компаниясымен өзара есеп айырысулар бойынша 28 349,6 мың теңге сомаға шағым жасалған салықтық тексеру нәтижелері бойынша ҚҚС қайтарудан бас тартудың негізділігі расталды.
«N» Компаниясына қатысты 2022ж.26.10. тақырыптық тексеру актісінде осы кәсіпорынмен өзара есеп айырысу 10 296,0 мың теңге мөлшерінде ҚҚС сомасына жүргізілгені көрсетілген.
Бұл ретте, «Жабдықтаушылар бойынша пирамида» есебіне сәйкес әртүрлі деңгейдегі «N» Компаниясы («Z» Компаниясы, «S» Компаниясы) сәйкесінше, 2022ж.26.10. тақырыптық тексеру актісімен 10 296,0 мың теңге сомасына ҚҚС асып кету сомасы анықталған бұзушылықтардың болуына байланысты «N» ЖШС-мен өзара есеп айырысу бойынша «Пирамида» есебінде қайтаруға расталмады.
Осындай бұзушылықтар бірінші деңгейдегі жабдықтаушылар бойынша анықталды «A» Компаниясы, «F» Компаниясы, «F» Компаниясы, «М» Компаниясы, «E» Компаниясы, «S» Компаниясы, «C» Компаниясы, «B» Компаниясы, «J» Компаниясы, «К» Компаниясы, «N» Компаниясы, «S» Компаниясы, «E» Компаниясы және «Н» Компаниясы жалпы сомасы 1 799,4 мың теңге.
Демек, 2022ж.26.10. тақырыптық тексеру актісі бойынша 2022ж.28.03. «Пирамида» талдамалық есебін талдау нәтижелері бойынша анықталған бұзушылықтардың болуына байланысты ҚҚС асып кетуін қайтарудан бас тарту бөлігінде 40 445,0 мың теңге сомасында тексеру нәтижелері расталды.
Баяндалғандарға сүйене отырып, 2022ж.26.10. тақырыптық тексеру актісімен қайтарылуға жатпайтын ҚҚС асып кету сомасы 59 356,7 мың теңгені құрады (16 404,7 + 2 507,0 + 40 445,0). Демек, қайтаруға ұсынылған 29 493,3 мың теңге көлеміндегі ҚҚС асып кеткен сома қайтаруға расталмаған.
Бұрын бюджеттен қайтарылған және 28.03.2022 ж. актісі бойынша қайтаруға расталмаған ҚҚС-тан асып кетуге қатысты мыналарды көрсету қажет.
Салық кодексінің 431-бабының 5-тармағына сәйкес салық төлеуші декларацияда бюджеттен қайтарылған, бірақ кейіннен салықтық бақылау нәтижелері бойынша расталмаған ҚҚС асып кету сомасын қайтару туралы талап көрсетілген ҚҚС асып кету сомасын 1-тармақшаға сәйкес келіскен жағдайда салық төлеуші бюджетке төлеуге тиіс) камералдық бақылау нәтижелері бойынша анықталған бұзушылықтарды жою туралы хабарлама негізінде осы Кодекстің 96-бабы 2-тармағының екінші бөлігі, немесе тексеру нәтижелері туралы хабарламалар.
Осылайша, 2021 жылғы 1-3 тоқсандары үшін 29 493,3 мың теңге мөлшерінде ҚҚС асып кету сомасы қайтаруға расталмады, сондай-ақ бюджеттен бұрын қайтарылған, бірақ 2022ж.28.03. шағымдалған тексеру барысында расталмаған ҚҚС асып кету сомасы 24 902,6 мың теңге мөлшерінде бюджетке төлеуге жатады.
Ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілерден («В» Компаниясы, «Q» Компаниясы, «А» Компаниясы) сатып алынған тауарлар (жұмыстар, көрсетілетін қызметтер) бойынша ҚҚС қайтаруға растамау бөлігінде «К» Компаниясының дәлелдеріне қатысты мыналарды атап өту қажет.
Шағымданған тексеру нәтижелері бойынша (2022ж.28.03. акт) ТБЖ қолдану нәтижелері бойынша анықталған бұзушылықтарға байланысты 40 445,0 мың теңге сомасында ҚҚС асып кеткені расталмағаны анықталды. Бұл ретте «К» Компаниясының жабдықтаушылары – «В» Компаниясы, «Q» Компаниясы, «А» Компаниясы бойынша «Пирамида» есебі бойынша бұзушылықтар анықталған жоқ. Демек, аталған бөлімдегі «К» Компаниясының дәлелдері дұрыс емес.
Осылайша, тақырыптық тексеру актісі бойынша ҚҚС асып кету сомасы қайтаруға растамау бөлігінде 2022ж.28.03. тексеру нәтижелері расталды: 29 493,3 мың теңге мөлшерінде ҚҚС асып кетуінің ұсынылған сомасы; 24 902,6 мың теңге сомасында бұрын бюджеттен қайтарылған, бірақ 2022ж.28.03. шағымданған салықтық тексеру актісінің нәтижелері бойынша расталмаған.
Жоғарыда баяндалғанның негізінде тақырыптық тексерудің нәтижелерін ескере отырып, қайтаруға расталмауы: ұсынылған 29 493,3 мың теңге мөлшерінде ҚҚС асып кету сомасы; бұрын бюджеттен 24 902,6 мың теңге мөлшерінде қайтарылған, бірақ 28.03.2022 ж. шағымдалған салықтық тексеру актісінің нәтижелері бойынша расталмаған ҚҚС асып кету сомасы негізді болып табылады.
Салық кодексінің 181 - бабының 3-тармағына сәйкес «К» Компаниясының шағымы шағымданатын мәселелер шегінде қаралды.
Салық Кодексінің 182-бабының 1-тармағына және 186-бабының 5-тармағына сәйкес шағымды қарау аяқталғаннан кейін уәкілетті орган тақырыптық тексеру нәтижелерін және апелляциялық комиссияның шешімін ескере отырып, дәлелді шешім шығарады.
Апелляциялық комиссия отырысының нәтижелері бойынша - салық органының тексеру нәтижелері бойынша шағым жасалған хабарламаны өзгеріссіз, ал шағымды қанағаттандырусыз қалдыру туралы шешім қабылданды.
