1.Даудың түрі: салық даулары
2. Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
3. Салық түрі: ҚҚС
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі – уәкілетті орган) есепке жатқызылатын қосылған құн салығының (ҚҚС) қайтаруға расталмаған, бюджетке төлеуге жатпайтын, есептелген салық сомасынан асып кеткен сомасы туралы Мемлекеттік кірістер аумақтық департаментінің (бұдан әрі-салық органы) тексеру нәтижелері туралы хабарламасына «F» Компаниясының апелляциялық шағымын алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, салық органы қосылған құн салығын (ҚҚС) есептеудің дұрыстығы және уақтылы төлеу, 2020ж. 31.10. бастап 2022ж. 31.03. дейінгі кезеңде қайтаруға ұсынылған ҚҚС сомаларының дұрыстығын растау мәселесі бойынша тақырыптық салықтық тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша есепке жатқызылатын ҚҚС сомасынан асып кету сомасы туралы хабарлама шығарылды қайтаруға расталмаған, бюджетке төлеуге жатпайтын есептелген салықтың мөлшері 44 125,3 мың теңге.
«F» Компаниясы тексеру нәтижелері туралы хабарламаның 37 129,8 мың теңге сомасындағы ҚҚС асып кету бөлігінде келіспейді және мынадай дәлелдер келтіреді.
Шағымда тексеру нәтижелері бойынша өкілдердің, сондай-ақ «V» Компаниясының басшысының заңды мекенжайы бойынша болмауы себебінен 2020ж.01.10. бастап 2021ж.30.06. дейінгі кезең үшін ҚҚС асып кеткен сомасын өтеуден бас тартылғаны көрсетілген.
«F» Компаниясы 2020ж.01.10. бастап 2021ж.30.06. дейінгі кезеңде «V» Компаниясымен өзара есеп айырысуы бойынша ҚҚС асып кету сомасын қайтару туралы талапты екі рет бергенін атап өтті:
- бірінші тексеру нәтижелері бойынша «V» Компаниясы тарапынан бар салық берешегіне байланысты ҚҚС асып кеткен соманы қайтарудан бас тартылды, ол қайтадан талап берілгенге дейін жойылған;
- екінші тақырыптық тексеру қорытындысы бойынша «V» Компаниясының заңды мекенжайы бойынша болмауы себебінен ҚҚС асып кеткен соманы қайтарудан бас тартылды, ал бірінші тексеру кезінде орналасқан жері расталған болатын.
Сондай-ақ, шағымда 2022 жылғы мамырда «V» Компаниясының басшылығы мен құрылтайшылары ауысқаны көрсетілген, осыған байланысты «F» Компаниясы орналасқан жері бойынша осы кәсіпорынның болмауы/болуы үшін жауапты болмайды.
Бұдан басқа, шағымда «F» Компаниясы тарапынан барлық салық міндеттемелері толық көлемде орындалғандығына қарамастан салықтық тексеру барысында қайта қарсы тексеру тағайындалғаны негізсіз деп атап өтілді.
Салықтық тексеру актісінен «F» Компаниясы 2022 жылғы 1 тоқсандағы ҚҚС бойынша декларацияда (300.00-нысан) 2020ж.01.10. бастап 2021ж.30.06. дейінгі кезеңде ҚҚС асып кетуін қайтару туралы 44 099,4 мың теңге сомасында талап қойғаны, бұл ретте «F» Компаниясының дербес шотының деректеріне сәйкес тексеру басталған күнінің жағдайы бойынша ҚҚС-тан асып кету 37 599,2 мың теңге сомасында, тиісінше ҚҚС-тан асып кету дербес шотта есептелетін сома шегінде қаралуға жатады.
Сондай-ақ, салықтық тексеру актісінде «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» Қазақстан Республикасының Кодексінің 2017ж.25.12. (Салық кодексі) 152-бабы 12-тармағының 4) тармақшасына сәйкес қайтаруға 44 099,4 мың теңге сомасында ҚҚС асып кеткені, оның ішінде қарсы тексеру жүргізу мүмкін еместігі себебінен расталмағаны көрсетілген «V» Компаниясында 40 417,0 мың теңге сомасында, сондай-ақ 444,8 мың теңге сомасында тәуекелдерді басқару жүйесін қолдану нәтижесінде анықталған бұзушылықтар бар.
Шағымды қарау барысында мыналар анықталды.
Салық кодексінің 431-бабының 2-тармағына сәйкес ҚҚС асып кетуін қайтару үшін оған шағымдану нәтижелерін ескере отырып (салық төлеуші шағым жасаған кезде) қайтаруға ұсынылған ҚҚС сомасының дұрыстығын растау жөніндегі салықтық тексеру актісі негіз болып табылады. Бұл ретте, Салық кодексінің 152-бабында қосылған құн салығының асып кету сомасының дұрыстығын растау бойынша тақырыптық тексерулер жүргізу ерекшеліктері көзделген.
Салық кодексінің 152-бабы 12-тармағының 4) тармақшасына сәйкес салықтық тексеру аяқталған күні қарсы тексеру жүргізу мүмкін болмауына байланысты, оның ішінде орналасқан жері бойынша өнім берушінің болмауы себебінен ҚҚС сомаларының дұрыстығы расталмаған сомалар шегінде ҚҚС қайтару жүргізілмейді.
Бұл ретте, Салық кодексінің 143-бабының 1-тармағына сәйкес қарсы тексеру-аталған салық төлеушіні (салық агентін) тексеру барысында пайдалану үшін осындай операциялар туралы қосымша ақпарат алу мақсатында салық органы кешенді немесе тақырыптық тексеру жүргізетін салық төлеушімен (салық агентімен) операцияларды жүзеге асырған адамдарды салық органының тексеруі.
Демек, салық төлеушіні кешенді немесе тақырыптық тексеру барысында салық төлеушімен операцияларды жүзеге асырған тұлғаларға қарсы тексерулер жүргізіледі, бұл ретте тексерілетін салық төлеушінің контрагенттерінің құжаттары қарсы тексерудің тақырыбы болып табылады.
Қаралып отырған жағдайда, салықтық тексеру барысында аудандық салық органына 2022ж.18.07. «V» Компаниясына қарсы тексеру жүргізуге сұрау жіберілді. Алайда, салық органы бұл сұрау салуды 2022ж.25.07. осы жабдықтаушының орналасқан жері бойынша болмауы себебінен тоқтатты, бұл 2022ж.25.07.салықтық тексеру актісімен расталады.
Ауданның салық органы көлеңкелі экономикаға қарсы күрес және жалған кәсіпкерлік қызмет фактілерін анықтау, жалған шот-фактураларды жазып беруде жолын кесу мақсатында «V» Компаниясы басшысының келуіне жәрдем көрсетуі туралы «А» облысы бойынша Экономикалық тергеу департаментіне 2022ж.22.07. хат жолдады.
Сол сияқты, салық органы Қаржы-шаруашылық қызметті құруға және енгізуге қатысы бар екендігі туралы түсініктеме алу мақсатында «А» қаласы бойынша салық органына 2022ж.22.07. тұрғылықты жері бойынша басшы мен құрылтайшыны іздестіруге жәрдемдесу туралы хат жолдады.
Сондай-ақ, «А» облысының салық органының 2022ж.03.10. «І» ауданының салық органының атына жіберген хатынан «А» облысының Прокуратурасының «V» Компаниясына қатысты талабы негізінде салықтық тексеру тағайындалғаны, алайда осы кәсіпорынның тіркеу деректерінде орналасқан жері бойынша болмауы себебінен нұсқама табыс етілмегендігі көрсетілген.
Осылайша, жоғарыда аталған фактілер «V» Компаниясының орналасқан жері бойынша жоқтығын растайды, бұл қарсы тексеруді жүргізудің мүмкін еместігінің себебі болды.
«V» Компаниясының қызмет түрі – «Фермаларда ұсталатын жануарларға арналған дайын азық өндіру».
Жоғарыда көрсетілгендей, Салық кодексінің 152-бабы 12-тармағының 4) тармақшасына сәйкес ҚҚС сомаларының салықтық тексеру аяқталған күні дұрыстығы расталмаған ҚҚС сомалар шегінде қайтарылмайды, оның ішінде қарсы тексеру жүргізу мүмкін болмауына байланысты, орналасқан жері бойынша жабдықтаушының болмауы себебінен.
Осылайша, Салық кодексінің 152 - бабы 12-тармағының 4) тармақшасының нормасын ескере отырып, салықтық тексеру нәтижелері бойынша ҚҚС асып кеткенін қайтаруға растамау негізді болып табылады.
Салық Кодексінің 182-бабының 1-тармағына сәйкес шағымды қарау аяқталғаннан кейін уәкілетті орган апелляциялық комиссияның шешімін ескере отырып, дәлелді шешім шығарады.
Апелляциялық комиссияның отырысының нәтижелері бойынша тексеру нәтижелері туралы шағымданған хабарламаны өзгеріссіз, ал шағымды қанағаттандырмай қалдыру туралы шешім қабылданды.
