ҚР Қаржы министрлігі (бұдан әрі-Уәкілетті орган) қайтаруға ұсынылған ҚҚС сомаларының дұрыстығын растау туралы аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі – салық органы) тексеру нәтижелері туралы хабарламаға «А» Компаниясының апелляциялық шағымын алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, салық органы 2018ж.01.01. бастап 2020ж.30.09. аралығындағы кезеңде қайтаруға ұсынылған ҚҚС сомаларының дұрыстығын растау мәселелері бойынша «А» Компаниясына тақырыптық салықтық тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша 33 392,4 мың теңге мөлшерінде бюджетке төленуге жатпайтын қайтаруға расталмаған есептелген салық сомасынан есепке жатқызылатын ҚҚС асып кету сомасы туралы хабарлама шығарылды.
«А» Компаниясы салық органының тұжырымдарымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда салық органының есепке жатқызылатын ҚҚС қайтаруға расталмаған есептелген салық сомасынан асып кету сомасы туралы шешімінің күшін жоюды сұрайды.
Шағымнан тексеру актісінде тексеру материалдарына а.аудандық сотының 2021ж.29.03. азаматқа қатысты үкімі қоса тіркелгені көрсетілгені келіп шығады З. аз. және К. аз. сондай-ақ, көрсеткішінен үзінді келтірілгені көрсетілген Л. аз. және сот үкімінен болмауы керек деген негізсіз қорытынды жасалды Л.аз. «А» Компаниясын құру және оның қызметін жүзеге асыру үшін ерік білдіру. Шын мәнінде, Л.аз. өз бетінше компания ашып, өзінің досы қаржы-шаруашылық операцияларын жүргізуге сенімхат берді З.аз.
Бұдан әрі шағымда А.қаласының мамандандырылған ауданаралық экономикалық сотының 2019ж.10.09. заңды күшіне енген шешімі бар екендігі атап өтілді Л.аз. сот отырысында пікір білдірді, сондай-ақ қаржы-шаруашылық қызметі оның басшылығымен жүзеге асырылғанын түсіндірді, ал З.аз. «А» Компаниясының қызметін жүзеге асыру үшін сенімхат берді. Бұрын ұсынылған түсініктеме, оның «А» Компаниясын құруға қатысы жоқ екендігі дұрыс емес және оны шатастырып жазған. Бұл ретте, заңды тұлғаны құру кезінде бұзушылықтарға жол берілген жоқ, осыған байланысты сот салық органының «А» Компаниясына мемлекеттік тіркеуді жарамсыз деп тану туралы талап арызын қанағаттандырудан бас тартты.
Салықтық тексеру актісінен келіп шығатыны, Салық кодексінің 152-бабы 12-тармағының 1) тармақшасына сәйкес, «Пирамида» талдамалық есебін талдау нәтижелері бойынша анықталған бұзушылықтарға байланысты, 217,1 мың теңге сомасында валюталық түсімнің толық түспеуіне байланысты 3 265,6 мың теңге сомасында ҚҚС қайтару расталмаған.
Сондай - ақ, А аудандық сотының 2021ж.29.03. үкіміне (бұдан әрі-2021ж.29.03. үкім) сәйкес «А» Компаниясының басшысы Л.аз. ресми құрылтайшы және директор болып табылады.
Шағымды қарау барысында мыналар анықталды.
Салық кодексінің 152-бабында қосылған құн салығының асып кеткен сомаларының дұрыстығын растау бойынша тақырыптық тексерулер жүргізу ерекшеліктері көзделгенін көрсету қажет.
Салық кодексінің 152-бабының 11-тармағына сәйкес салық төлеуші (салық агенті) ұсынған ҚҚС бойынша салық есептілігін және (немесе) ақпараттық жүйелердің мәліметтерін зерделеу және талдау негізінде салық органдары жүзеге асыратын бақылау нәтижелері «Пирамида» талдамалық есебі болып табылады.
Салық кодексінің 152-бабы 12-тармағының 2-тармақшасына сәйкес тексерілетін салық төлеушінің өнім берушілері бойынша тақырыптық тексеру аяқталған күні «Пирамида» есебін талдау нәтижелері бойынша бұзушылықтар анықталған сомалар шегінде ҚҚС артуын қайтару жүргізілмейді. Бұл ретте Салық кодексінің 152-бабы 12-тармағы 2) тармақшасының көрсетілген ережелері қосылған құн салығының асып кеткен сомасын қайтарудың оңайлатылған тәртібін қолдануға құқығы бар салық төлеушілердің тікелей өнім берушілері «Пирамида» Талдамалық есебінің нәтижелері бойынша анықталған бұзушылықтарды жойған жағдайда қолданылмайды.
Осыған ұқсас ережелер Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2018 жылғы 19 наурыздағы №391 бұйрығымен бекітілген қосылған құн салығының асып кетуін қайтару қағидаларының 14-тармағының 2) тармақшасында бекітілген.
Салық кодексінің 12-тармағы 3-тармақшасына сәйкес салықтық тексеру аяқталған күні қосылған құн салығы сомаларының дұрыстығы расталмаған сомалар шегінде қосылған құн салығын қайтару жүргізілмейді.
Салық кодексінің 152-бабының 7-тармағына сәйкес тауарлар экспорты жағдайында қайтаруға жататын қосылған құн салығының сомасын айқындау кезінде Қазақстан Республикасының заңнамасында айқындалған тәртіппен ашылған Қазақстан Республикасының аумағындағы екінші деңгейдегі банктердегі салық төлеушінің банктік шоттарына валюталық түсім түскен не Қазақстан Республикасының аумағына тауарларды іс жүзінде әкелу жүзеге асырылған тауарлардың экспорты есепке алынады, сыртқы сауда тауар айырбасы (бартерлік) операциялары бойынша экспортталған тауарларды сатып алушы қосылған құн салығын төлеушіге жеткізген.
Сондай – ақ, Салық кодексінің 136-бабының 1 және 2-тармақтарына сәйкес тәуекелдерді басқару жүйесі (бұдан әрі-ТБЖ) тәуекелдерді бағалауға негізделгенін және тәуекелдерді анықтау және олардың алдын алу мақсатында салық органдары әзірлейтін және (немесе) қолданатын шараларды қамтитынын атап өту қажет.
Мемлекетке залал келтіруі мүмкін және (немесе) мүмкін салық төлеушінің (салық агентінің) салық міндеттемесін орындамау және (немесе) толық орындамау ықтималдығы тәуекел болып табылады.
Салық кодексінің осы бабының 3-тармағына сәйкес салық органдарының ТБЖ қолдану мақсатын:
1) назарды тәуекелі жоғары салаларға шоғырландыру және қолда бар ресурстарды неғұрлым тиімді пайдалануды қамтамасыз ету;
2) салық салу саласындағы бұзушылықтарды анықтау бойынша мүмкіндіктерді ұлғайту;
3) қызметі бойынша тәуекелдің төмен дәрежесі айқындалған салық төлеушілерге (салық агенттеріне) қатысты салықтық бақылауды барынша азайту.
Салық кодексінің 137-бабына сәйкес салық органдары салық төлеушілер (салық агенттері) ұсынған салық есептілігінің деректеріне, уәкілетті мемлекеттік органдардан, жергілікті атқарушы органдардан, уәкілетті тұлғалардан алынған мәліметтерге, сондай-ақ салық төлеушінің (салық агентінің) қызметі туралы басқа да құжаттарға және (немесе) мәліметтерге талдауды жүзеге асырады.
Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2018ж.02.02. №118 бұйрығымен бекітілген «Қосылған құн салығының асып кету сомаларының және тәуекел дәрежесі өлшемшарттарының анықтығын растау мақсатында тәуекелдерді басқару жүйесін қолдану қағидаларының» 8-тармағының 3-тармақшасына сәйкес салық төлеуден жалтару белгілерін айқындауға құқық қорғау органдарын қоса алғанда, басқа уәкілетті мемлекеттік органдардан келіп түскен, ҚҚС асып кету мөлшеріне әсер еткен фактілердің болуы негіз болып табылады.
Қаралып отырған жағдайда, «А» Компаниясының салықтық тексеруі 2020 жылғы 3-тоқсандағы ҚҚС бойынша декларацияда көрсетілген ҚҚС асып кетуін қайтару туралы талап негізінде жүргізілді.
«А» Компаниясы 2018ж.01.01. бастап 2019ж.31.03. аралығындағы кезеңде ҚҚС артуын қайтару туралы талапта көрсеткен ҚҚС сомасы 33 392,4 мың теңгені құрайды.
Салықтық тексеру нәтижелері бойынша 33 392,4 мың теңге сомасына ҚҚС қайтару расталмады, оның ішінде:
- «Пирамида» аналитикалық есебінің талдау нәтижелері бойынша анықталған бұзушылықтарға байланысты 3 265,6 мың теңге сомасында;
- 217,1 мың теңге сомасында валюталық түсімнің түспеуіне байланысты;
- басқа себептер бойынша 31 396,4 мың теңге.
Қаралып отырған жағдайда, тексеру барысында ТБЖ бойынша «А» Компаниясы қызметінің көрсеткіштерін тестілеу жүргізілді, оның нәтижелері бойынша баллдар саны 35-тен асты, тиісінше «А» Компаниясы тәуекел аймағындағы салық төлеушілер санатына жатқызылды. Бұл ретте, «Пирамида» талдамалық есебіне сәйкес 20 тікелей жеткізушіде 3 265,6 мың теңге сомасына бұзушылықтар анықталды.
Сондай-ақ, тексеру барысында 2 келісімшарт бойынша (2018ж.20.08. РМТК№-1-20-08/2018, 2018ж.01.11. №01-11-18/ААЅ) валюталық түсімнің толық түспегені анықталды,), бұл 217,1 мың теңге сомасында ҚҚС қайтарудан бас тартуға әкелді.
Сонымен қатар, 31 396,4 мың теңге сомасындағы ҚҚС артуын растамау үшін негіз ретінде салықтық тексеру актісінде 2021ж.29.03. үкімімен азамат деп көрсетілген З.аз. Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 189-бабының 3-бөлігі 1-тармағында, 286-бабының 2-бөлігі 4-тармағында көзделген қылмыстарды жасағаны үшін кінәлі деп танылды.
2021ж.29.03. үкімнің мазмұнынан сотталушы З.аз. өзіне сеніп тапсырылған бөтен мүлікті ірі мөлшерде ұрлаған, сондай-ақ айналысы шектелген заттарды контрабандалық жолмен өткізген, яғни құжаттар мен кедендік сәйкестендіру құралдарын алдап пайдалана отырып, дұрыс емес декларациялаумен, жарамсыз, қолдан жасалған және көрінеу дұрыс емес (жалған) мәліметтерді қамтитын құжаттарды ұсынумен ұштасқан, сол сияқты әскери техниканы Қазақстан Республикасының Мемлекеттік шекарасы арқылы адамдар тобының алдын ала сөз байласуымен заңсыз ауыстырған.
З.аз. шет мемлекетке бөтен бұйымды заңсыз сату бойынша белсенді шараларды қабылдай отырып, 2019 жылғы қаңтарда «А» Компаниясы арқылы «B» шетел Компаниясымен 2019ж.03.01. келісімшарт жасасты және «А» Компаниясының кеңсесінде 2019ж.14.01. №000001 шот-фактураны құрастырды.
2021ж.29.03. үкімде З.аз. қылмыстық жоспарға сәйкес әскери техниканы сатуды және заңсыз экспорттауды коммерциялық ұйым – «А» Компаниясы арқылы жүзеге асыруға шешім қабылдады, ол бұрын тіркелген және жалған тұлға – ресми түрде «А» Компаниясының құрылтайшысы және директоры болған Л.аз.
2021ж.29.03. үкімнің мазмұнынан куәгер Л.аз. («А» Компаниясының директоры) өз айғақтарында З.аз. баяғыда біледі, балалық шақтың досы, бір мектепте оқыды. «А» Компаниясына Л.аз. өтініші бойынша өз атына ашты. Зейнетақы аударымдарын жүргізуге уәде берген З.аз. «А» Компаниясы ұшақтарға арналған қосалқы бөлшектерді, шығын материалдарын, майды және басқаларды сатумен айналысуы тиіс еді.
29.03.2021ж.29.03. үкімнің мазмұнынан көрініп тұрғандай тергеу кезінде Л.аз. іс жүзінде қол қоймаған шолу құжаттарын көрсетті. Бұл факт тергеу кезінде жүргізілген қолжазба сараптамасымен расталады.
Сот талқылауы барысында Л.аз азамат сенімхат бергенін көрсетті З.аз. және «А» Компаниясының барлық істерімен айналысты З.аз.
Осылайша, қылмыстық сот бұл азаматты сенімді түрде анықтады Л.аз. «А» Компаниясының ресми директоры және құрылтайшысы болып табылады және кәсіпорынның қызметіне қатысы жоқ.
«А» Компаниясының шағымға қоса берген А. қаласының мамандандырылған ауданаралық экономикалық сотының 2019 жылғы 10 қыркүйектегі «А» Компаниясын мемлекеттік тіркеуді жарамсыз деп танудан бас тарту туралы шешіміне қатысты мыналарды атап өту қажет.
Қазақстан Республикасы Қылмыстық іс жүргізу кодексінің 127–бабының 1-тармағына сәйкес заңды күшіне енген үкім, сондай-ақ соттың қылмыстық іс бойынша оны мәні бойынша шешетін басқа да шешімі барлық мемлекеттік органдар, жеке және заңды тұлғалар үшін белгіленген мән-жайларға да, олар шығарылған адамға қатысты құқықтық бағасына да қатысты міндетті.
2021ж.29.03. аталған үкімнің күші жойылмағандықтан, сот талқылауы барысында анықталған фактілер мен мән-жайлар Л.аз. «А» Компаниясының құрылтайшысы мен басшылығына салықтық тексеру нәтижелеріне шағымды қарау кезінде дәлел ретінде танылуға жатады.
Осылайша, Салық кодексінің 152-бабы 12-тармағының 3) тармақшасына сәйкес салықтық тексеру аяқталған күні ҚҚС сомаларының дұрыстығы расталмаған сомалар шегінде ҚҚС қайтару жүргізілмейтінін ескере отырып, тиісінше 33 392,4 мың теңге сомасындағы ҚҚС артығын қайтаруға растамау бойынша «А» Компаниясының тексеру нәтижелері негізделген болып табылады.
Апелляциялық комиссия отырысының қорытындысы бойынша шағымданған хабарламаны тексеру нәтижелері туралы өзгеріссіз, ал шағымды қанағаттандырусыз қалдыру туралы шешім қабылданды.
