Дау түрі: салық даулары
Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
Салық түрі: КТС
Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігіне (бұдан әрі – уәкілетті орган) «А» компаниясынан корпоративтік табыс салығын (КТС) есептеу мәселелері бойынша аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің тексеру нәтижелері туралы хабарламасына қатысты шағым түсті.
Іс материалдарына сәйкес, мемлекеттік кіріс органы 2022ж.01.01.-2024ж.31.12 дейінгі кезеңде тақырыптық салық аудитін жүргізді, нәтижесінде 50 583,2 мың теңге КТС есептеу және 24 745,1 мың теңге айыппұл салу туралы хабарлама келді.
«А» компаниясы салық органының қорытындыларымен келіспей, салық органының шешімін бұзуды сұрап апелляциялық шағым берді.
Шағымда «А» компаниясының 2022 жылға КТС мақсаттары үшін несие шарты бойынша есептелген және төленген пайыздарды 221 314,5 мың теңге көлемінде шегергені көрсетілген.
«А» компаниясы сыйақыны шегеру тәртібі 2017 жылғы 25 желтоқсандағы «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» Қазақстан Республикасы Кодексінің (2017ж.25.12. Салық кодексі) 246-бабымен реттеледі деп санайды, бұл 2017ж.25.12.Салық кодексінің 242-бабының жалпы ережесіне тән.
2017ж.25.12. Салық кодексінің 246-бабы сыйақыны шегерудің толық тәртібін белгілейді. Бұл ереже салық органына несие міндеттемесінің өзі нақты және құжатталған болса, түпкілікті инвестициялық мақсатқа (жабдық сатып алу) «А» компаниясының бақылауынан тыс себептерге байланысты қол жеткізілмеген деген негізде шегерімнен бас тартуға мүмкіндік бермейді.
Шағымда салық аудиті кезінде салық органы 174 890,0 мың теңге көлемінде қарыз қаражатын депозитке салудан түскен кірісті танығаны, осылайша осы несиенің «А» компаниясының табыс әкелетін қызметімен байланысын тиімді түрде растағаны атап өтілген. Қаржы құралын пайдаланудан түскен кірісті тану және сол құралды пайдалану шығындарын шегеруден бас тарту заңды және логикалық тұрғыдан мүмкін емес.
Жоғарыда айтылғандарға сүйене отырып, «А» компаниясы 44 262,9 мың теңге көлеміндегі корпоративтік табыс салығын қосымша есептеу және тиісті айыппұл сомасы туралы салық аудитінің нәтижелері туралы хабарламаны заңсыз деп тануды және күшін жоюды сұрайды.
Салық аудитінің есебінде «А» компаниясының 2017ж.25.12. Салық кодексінің 264-бабын бұза отырып, 2022 жылға арналған 221 314,5 мың теңге көлеміндегі сыйақы шығындары шегерілгені көрсетілген, себебі несие сомасы табыс әкелетін қызметпен байланысты емес.
Шағымды қарау барысында келесілер анықталды.
2017ж.25.12. Салық кодексінің 242-бабының 1, 3 және 4-тармақтарына сәйкес, салық төлеушілердің табыс табуға бағытталған қызметіне байланысты шығыстары салық салынатын табысты анықтаған кезде, осы бапта және 2017ж.25.12. Салық кодексінің 243–263-баптарында белгіленген ережелерді ескере отырып, шегерімге жатады.
Шегерімдерді салық төлеуші табыс табуға бағытталған қызметіне байланысты осындай шығыстарды растайтын құжаттарды ұсынған кезде нақты шеккен шығыстар бойынша жүргізеді. Егер осы бапта және 2017ж.25.12. Салық кодексінің 243–263-баптарында басқаша көзделмесе, осы бөлімнің мақсаттары үшін шығыстарды, олардың танылған күнін қоса алғанда, тану халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес жүзеге асырылады.
2017ж.25.12. Салық кодексінің 1-бабының 62) тармақшасына сәйкес, сыйақы дегеніміз - алынған несие (кредит, микрокредит) сомасын, екінші деңгейдегі банктердің ақша аударымдары үшін комиссияларды және қарыз алушы үшін несие беруші немесе байланысты тарап болып табылмайтын тұлғаға төленетін басқа да төлемдерді қоспағанда, несиеге (кредитке, микрокредитке) байланысты барлық төлемдер.
2017ж.25.12. Салық кодексінің 246-бабының ережелеріне сәйкес сыйақы келесідей танылады:
1) Салық кодексінің 1-бабының 62) тармақшасында анықталған сыйақы;
2) байланысты тараптар арасындағы несие шарты бойынша айыппұл (айыппұл, кешіктірілген төлем үшін өсімпұл);
3) байланысты тарапқа кепілдік үшін өсімпұл.
Бұл істе «А» компаниясы мен резидент емес компания 2021 жылдың 11 қазанында келісімшарт жасасқаны анықталды, оған сәйкес соңғысы «А» компаниясына жалпы құны 35 400 004 еуро болатын тау-кен экскаваторлары мен самосвалдарын өндіруге, сатуға және жеткізуге міндеттенеді.
Келісімшарттың шарттары бойынша сатып алушы 2021 жылдың 12 қарашасынан кешіктірмей 26 462 000 еуро көлемінде алғашқы аванстық төлемді жасауға міндеттенеді.
Келісімшартты орындау үшін «А» компаниясы 2021 жылдың 2 қарашасында резидент емес банкпен 26 462 000 еуро көлемінде несиелік келісімшарт жасасты, оның мақсаты кен орнында қайталама кендерді өңдеуге капиталдық салымдар түрінде инвестициялық қызметті жүзеге асыру болып табылады.
Сонымен қатар, 2021 жылдың 18 қарашасында «А» компаниясының шотына 26 462 000 еуро көлемінде несие қаражаты түсті, олар 2021 жылдың 19 қарашасында резидент емес компанияның шотына аударылды. Дегенмен, құрал-жабдық жеткізушісіне қаражат түскен жоқ, себебі корреспондент банк бұл төлемге рұқсат бермеді, ал 2022 жылдың 13 қаңтарында «А» компаниясының шотына 26 461 150 еуро қайтарылды.
Жоғарыда айтылғандардан «А» компаниясының келісімшартта көрсетілген жабдықты сатып алмағандығы шығады.
Айта кету керек, Салықтар мен салықтарды басқару ақпараттық жүйесінің (АЖ СОНО) мәліметтері бойынша, «А» компаниясының 2022 жылғы жалпы жылдық табысы (ЖЖТ) 1 093 577,3 мың теңгені құрады, оның ішінде жабдықты жалға беруден түскен табыс 778 856,9 мың теңге (ЖЖТ-ның 71%-ы), бұл жабдықты жалға алу компанияның негізгі қызметі екенін көрсетеді.
Сондықтан, 2017ж.25.12. Салық кодексінің 242-бабының 1-тармағының сыйақы шығындарын шегеру шарттары орындалды, себебі бұл шығындар тікелей табыс табу үшін пайдаланылады.
Сондықтан, 2017ж.25.12. Салық кодексінің 242-бабының 1-тармағына сәйкес, салық аудитінің нәтижелері бойынша шегерімдерден 221 314,5 мың теңге көлеміндегі сыйақы сомаларын алып тастау негізсіз.
2025ж.18.07. Салық кодексінің 197-бабының 1-тармағына сәйкес, шағымды қарау аяқталғаннан кейін уәкілетті орган Апелляциялық комиссияның шешімін ескере отырып, дәлелді шешім шығарады.
Отырыс қорытындысы бойынша Апелляциялық комиссия нәтижелері туралы даулы хабарламаны жалпы сомасы 221 314,5 мың теңгені шегерімдерден алып тастағандықтан күшін жою және қалған бөлігін өзгеріссіз қалдыру туралы шешім қабылдады.
