Дау түрі: салық даулары
Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
Салық түрі: КТС
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі - уәкілетті орган) КТС есептеудің аумақтық Мемлекеттік кірістер департаментін (бұдан әрі – Мемлекеттік кірістер органы) тексеру нәтижелері туралы хабарламаға «N» Компаниясының апелляциялық шағымын алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, Мемлекеттік кірістер органы «N» Компаниясына 01.01.2021 жылдан бастап салық және (немесе) бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдердің жекелеген түрлері бойынша салық міндеттемелерін орындау мәселесі бойынша тақырыптық тексеру жүргізді. 31.12.2022ж. бойынша, оның нәтижелері бойынша ірі кәсіпкерлік субъектілерінен және мұнай секторы ұйымдарынан түсетін түсімдерді қоспағанда, заңды тұлғалардан корпоративтік табыс салығын есептеу туралы хабарлама шығарылды (КТС) 18 115,7 мың теңге сомасында және өсімпұл 9 376,6 мың теңге, Қазақстан Республикасының аумағында өндірілген тауарларға, орындалған жұмыстар мен көрсетілген қызметтерге қосылған құн салығы (ҚҚС) 1 228,4 мың теңге сомасында және өсімпұл 446,9 мың теңге сомасында және азайтылған шығын сомасы туралы 71 633,4 мың теңге сомасында.
«N» Компаниясы салық органының қорытындысымен келіспей, салық органы шешімінің күшін жоюды өтінген апелляциялық шағыммен жүгінді.
25.12.2017 жылғы Салық кодексінің 242-бабы 1, 3-тармақтарын және 400-бабын бұзу шағым жасалған салық сомасын және өсімпұлдың тиісті сомасын есептеу үшін негіз болып табылады. 2022 жылғы «T» Компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша шегерімнен шығыстар мен ҚҚС алынып тасталды 161 916,4 мың теңге мөлшерінде, ҚҚС 2022ж. 4-тоқсанына 1 228,4 мың теңге сомасында, сондай-ақ 2022 ж. Тіркелген активтер бойынша шығыстар шегерімнен шығарылды. 295,4 мың теңге мөлшерінде және залал 71 633,4 мың теңге сомасында азайтылды.
Салық органының осы қорытындысымен «N» Компаниясы келіспейді, себебі 2022 жылғы салықтық тексеру нәтижелері бойынша «T» Компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша шығыстар мен ҚҚС шегерімнен негізсіз алып тасталды.
«N» Компаниясының шағымында мемлекеттік кірістер органы заңды күшіне енген сот актілерін ұсынбағаны, мәмілелердің жалған екендігі анықталмағаны, жұмыстардың нақты орындалмағаны дәлелденбегені, бастапқы бухгалтерлік құжаттардың теріске шығарылмағаны көрсетілген.
Бұдан басқа, «N» Компаниясы шағымда контрагенттің заңды мекенжайы бойынша болмауы не оның салықтық бұзушылықтары есептеу үшін негіз бола алмайтынын көрсетеді, бұл Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының құқықтық ұстанымымен расталады.
Шағымда Қазақстан Республикасының 190, 242, 400 жылғы «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» Кодексінің 25.12.2017-бабына сәйкес (25.12.2017ж. Салық кодексі), ресімделген бастапқы құжаттардың болуы және операциялардың іс жүзінде жүзеге асырылуы шығыстар мен ҚҚС есепке жатқызуды тану үшін жеткілікті негіз болып табылады.
«N» Компаниясы шағымда әрбір даулы операцияның егжей-тегжейлі экономикалық талдауының жоқтығын, шығыстарды алып тастауды растайтын есептеулердің келтірілмегенін, нақты бастапқы құжаттарды қабылдамау себептерінің негіздемесінің жоқтығын және тексеру қорытындыларының болжамды сипатқа ие екенін атап көрсетеді.
Компанияның «N» дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.
Салық кодексінің 1-бабы 242-тармағына сәйкес 25.12.2017. Салық кодексіне сәйкес шегерімге жатпайтын шығыстарды қоспағанда, салық төлеушінің табыс алуға бағытталған қызметті жүзеге асыруға байланысты шығыстары осы бапта және Салық кодексінің 243 - 263-баптарында белгіленген ережелерді ескере отырып, салық салынатын табысты айқындау кезінде шегерімге жатады.
Осы тармақтың ережелері салық төлеушінің Қазақстан Республикасында да, одан тысқары жерлерде де шеккен шығыстарына қолданылады.
Салық төлеушінің құрылысқа, тіркелген активтерді сатып алуға арналған шығындары және күрделі сипаттағы басқа да шығындар Салық кодексінің 265 - 276-баптарына сәйкес шегерімге жатқызылады.
Салық кодексінің 25.12.2017ж. 242-бабы 3-тармағына сәйкес. шегерімдерді салық төлеуші табыс алуға бағытталған оның қызметіне байланысты осындай шығыстарды растайтын құжаттар болған кезде нақты жүргізілген шығыстар бойынша жүргізеді.
Салық кодексінің 25.12.2017ж. 400-бабының 1-тармағына 1) тармақшаға сәйкес қосылған құн салығын төлеуші болып табылатын тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді алушы есепке жатқызатын ҚҚС сомасы 25.12.2017 жылғы Салық кодексінің 367-бабы 1-тармағына сәйкес, егер олар өткізу бойынша салық салынатын айналым мақсатында пайдаланылса немесе пайдаланылатын болса, сондай-ақ осы тармақтың 1) -2) тармақшаларында көрсетілген шарттар орындалса, алынған тауарлар, жұмыстар мен қызметтер үшін төлеуге жататын қосылған құн салығының сомасы танылады.
Салық кодексінің 25.12.2017ж. 400-бабы 1-тармағының 1) тармақшасына сәйкес осы тармақтың 2) және 3) тармақшаларында көзделген жағдайларды қоспағанда, тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді сатып алған жағдайда - онда қосылған құн салығы бөлінген және жеткізуші салық төлеушінің сәйкестендіру нөмірі көрсетілген мынадай құжаттардың бірінде көрсетіледі.
Салық кодексінің 25.12.2017ж. 190-бабының 2 және 3-тармақтарымен. есепке алу құжаттамасы: бухгалтерлік құжаттаманы - «Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы» Қазақстан Республикасының Заңына (бұдан әрі - Бухгалтерлік есеп туралы заң) сәйкес оны жүргізу міндеті жүктелген тұлғалар үшін; тексерудің стандартты файлы - осы файлды ерікті түрде ұсынатын тұлғалар үшін; осы баптың 4-тармағында көрсетілген адамдар үшін - бастапқы есепке алу құжаттары; салық нысандары; салықтық есепке алу саясаты; салық салу объектілерін және (немесе) салық салуға байланысты объектілерді айқындау үшін, сондай-ақ салық міндеттемесін есептеу үшін негіз болып табылатын өзге де құжаттар.
Егер осы баптың 4-тармағында өзгеше белгіленбесе, салық есебі бухгалтерлік есеп деректеріне негізделеді. Бухгалтерлік құжаттаманы жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасында белгіленеді.
Бухгалтерлік есеп туралы заңның 6-бабының 1-тармағына сәйкес бухгалтерлік есеп Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасымен, сондай-ақ есеп саясатымен регламенттелген дара кәсіпкерлер мен ұйымдардың операциялары мен оқиғалары туралы ақпаратты жинаудың, тіркеудің және қорытудың реттелген жүйесін білдіреді.
Бухгалтерлік есеп туралы заңның 7-бабының 1-тармағына сәйкес бухгалтерлік құжаттама бастапқы құжаттарды, бухгалтерлік есеп тіркелімдерін, қаржылық есептілікті және есеп саясатын қамтиды.
Бухгалтерлік жазбалар бастапқы құжаттар негізінде жүргізіледі. Бастапқы құжаттар операция немесе оқиға жасалған кезде не олар аяқталғаннан кейін тікелей жасалуға тиіс.
Бұдан басқа, Бухгалтерлік есеп туралы заңның 7-бабының 6) тармақшасына сәйкес қағаз, сондай-ақ электрондық тасығыштардағы бастапқы құжаттарда міндетті деректемелер болуы тиіс, онда басқалармен қатар операцияны жасауға (оқиғаны растауға) жауапты тұлғалардың лауазымдарының атауларын, тегін, аты-жөнін және қолын көрсету және оны (оны) ресімдеудің дұрыстығы көзделген.
Осылайша, салық төлеушінің шығыстары тауарлар, жұмыстар, қызметтер бойынша шығыстар кіріс алуға бағытталуы және салық салынатын айналым мақсатында пайдаланылуы, сондай-ақ басшы және бас бухгалтер немесе салық төлеушінің бұйрығымен оған уәкілеттік берілген қызметкер қол қойған тиісті құжаттармен расталуы тиіс болған жағдайда, ҚҚС бойынша шегерімге және есепке жатқызылуға жатады.
Салықтық тексеру нәтижелері бойынша 2022 жылғы 161 916,4 мың теңге сомасындағы шығыстар шегерімнен және 2022 жылғы 4-тоқсандағы есептен ҚҚС алынып тасталды. «T» Компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша 1 228,4 мың теңге сомасында (объект бойынша құрылыс-монтаждау жұмыстары: автомобиль жолын орташа жөндеу).
Негізгі қызмет түрі - 1, 2 санаттағы тұрақты сауда объектілерін қоспағанда, тұрғын емес ғимараттар салу.
«T» Компаниясы 18.05.2021ж. бастап ҚҚС бойынша тіркеу есебінде тұрған. 10.06.2023ж. дейін, ҚҚС бойынша есептен шығарылды 10.06.2023ж. орналасқан жері бойынша болмауы себебінен.
ҚР БСАЖ деректері бойынша ТБЖ санаты - тәуекелдің жоғары дәрежесі.
«Т» Компаниясы заңды мекен-жайы бойынша жоқ салық төлеушілер тізіміне енгізілді (25.07.2014ж., 26.01.2016ж., 22.02.2016ж., 09.11.2018ж., 03.06.2019ж., 14.09.2021ж., 27.04.2023ж., 19.07.2023ж., 05.09.2023ж., 10.10.2024ж., 01.12.2025ж. салықтық тексеру актілері)
Қаржы министрлігі Мемлекеттік кірістер комитеті (ҚМ МКК) сайтының деректеріне сәйкес kgd.gov.kz «T» Компаниясы заңды мекенжайы бойынша жоқ салық төлеушілер тізімінде тұр.
2022 жылға салықтық жүктеме коэффициенті (КНТ) 0,0% -ды құрайды.
СЕӨС АЖ сәйкес:
- 2022 жылғы КТС бойынша декларация (н.100.00)
- жеке табыс салығы және әлеуметтік салық бойынша декларациялар (н.200.00) берілді: 2022 жылдың 2 тоқсанына. еңбекақы төлеу қоры (ЕТҚ) - 380,0 мың теңге, қызметкерлер саны 2; 2022 жылғы 3-тоқсанда ЕТҚ - 760,0 мың теңге, қызметкерлер саны 3; 2022 жылғы 4-тоқсанда нөлдік көрсеткіштермен ұсынылған.
- көлік құралдары салығы, жер салығы және мүлік салығы бойынша декларация (н.700.00) 2022 жылға тапсырылмаған. Тиісінше, «T» Компаниясының балансында активтер (ғимараттар, құрылыстар, жер учаскелері және көлік құралдары) жоқ.
Бұдан басқа, салықтық тексеру барысында уәкілетті органдарға:
1) «Азаматтарға арналған үкімет «Мемлекеттік корпорациясы» КЕАҚ филиалы 27.10.2025ж. 03.11.2025ж. жауабынан «T» Компаниясынан кейін жылжымалы және жылжымайтын мүлікке тіркеу құқығы жоқ.
2) «Полиция департаменті» ММ 28.10.2025ж. 29.10.2025ж. жауабынан «T» Компаниясының автокөлік құралдарын тіркеуге құқығы жоқ.
3) «Ауыл шаруашылығы басқармасы» ММ 28.10.2025ж. 29.10.2025ж. жауабынан «T» Компаниясынан кейін механикалық көлік құралдарына тіркеу құқығы жоқ.
Электрондық шот-фактуралардың ақпараттық жүйесінің (ЭШФ АЖ) деректеріне сәйкес «Т» Компаниясы «N» Компаниясына жалпы сомасы 161 916,4 мың теңгеге, ҚҚС 19 430,0 мың теңгеге ЭШФ қойды:
Салық кодексінің 25.12.2017ж. 143-бабының 1-2 тармақтарына сәйкес салық органы осындай операциялар туралы қосымша ақпарат алу, аталған салық төлеушіні (салық агентін) тексеру барысында туындайтын мәселелер бойынша операциялардың фактісі мен мазмұнын растау мақсатында оған қатысты салық органы кешенді немесе тақырыптық тексеру жүргізетін салық төлеушімен (салық агентімен) операцияларды жүзеге асырған тұлғаларды қарсы тексеру болып табылады.
Қарсы тексеру кешенді немесе тақырыптық тексеруге қатысты қосалқы болып табылады.
Салықтық тексеру актісіне сәйкес, «N» Компаниясының «T» Компаниясымен өзара есеп айырысуын растау үшін 13.11.2025ж. қарсы салықтық тексеру жүргізуге сұрау салу жіберілді. Мемлекеттік кірістер департаментіне. Сұрау салу 01.12.2025ж. заңды мекен-жайы бойынша «Т» Компаниясының болмауына байланысты тоқтатылды. 01.12.2025ж. салықтық тексеру актісі жасалды.
«T» Компаниясында «орындалған жоқ» мәртебесі бар камералдық бақылау хабарламасы мен хабарламасы бар екенін атап өткен жөн:
1. КК-нің 24.11.2022ж. хабарламасы, бұзушылықтар: «Салық есептілігінде, ЭШФ-да көрсетілген сатып алынған және сатылған тауарлар, жұмыстар, қызметтер бойынша мәліметтерді талдау негізінде, сондай-ақ ЭШФ-да Сіз көрсететін қаржы-шаруашылық операцияларының күмәнді экономикалық негізділігі, техникалық және оларды жүзеге асырудың өндірістік (еңбек ресурстарының, негізгі құралдардың, өндірістік активтердің, қойма үй-жайларының, көлік құралдарының, ТМҚ сатып алудың және т.б. болмауы). Осыған байланысты, егер шот-фактуралар қате жазып берілген жағдайда, Сізде көрсетілген ЭШФ-ны Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің бірінші орынбасары - Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 22.04.2019ж. №370».
2. КК 23.06.2023 жылғы хабарламасы, бұзушылықтар: «Тауарларды өткізу, жұмыстар мен қызметтерді көрсету бойынша нақты айналым жасауды анықтау мақсатында электрондық нысанда шот-фактуралар жазылғаннан кейін жүргізілген камералдық бақылау нәтижелері бойынша Сіз ЭШФ-да көрсететін қаржы-шаруашылық операциялардың оларды жүзеге асыру ықтималдығы төмен екені анықталды».
КК хабарламасы мен хабарламасы орындалмаған, осыған байланысты 21.08.2023ж. «T» Компаниясы 21.08.2023ж.
ЭШФ АЖ деректеріне сәйкес «Т» Компаниясының 2022 жылғы негізгі жеткізушісі «А» Компаниясы болып табылады, 55 347,9 мың теңге сомасына өзара есеп айырысу, 6 641,7 мың теңге сомасына ҚҚС (қиыршық тас, жол техникасын жалға алу, ШГС, цемент, бордюр, құбыр).
«А» Компаниясы әділет органдарында 08.12.2021ж. Негізгі қызмет түрі - аумақтарды абаттандыру бойынша қызмет. СЕӨС АЖ сәйкес:
- 2022 жылға КТС бойынша декларация (н.100.00).
- көлік құралдары салығы, жер салығы және мүлік салығы бойынша декларация (н.700.00) 2022 жылға тапсырылмаған. Тиісінше, «А» Компаниясының балансында активтер (ғимараттар, құрылыстар, көлік құралдары) жоқ.
- 2022 жылдың 1, 2-тоқсандары үшін ЖТС және әлеуметтік салық бойынша декларациялар (н.200.00) нөлдік көрсеткіштермен ұсынылған.
«А» Компаниясы 08.12.2021ж. бастап ҚҚС бойынша тіркеу есебінде тұрған, 08.12.2021ж. ҚҚС бойынша есептен шығарылған. тіркеуді жарамсыз деп тану себебі бойынша.
Сондай-ақ, Мамандандырылған ауданаралық экономикалық соттың (МАЭС) 27.02.2023ж. жазып берілген ЭШФ негізінде «А» Компаниясы мен «T» Компаниясы арасында жасалған шартты жарамсыз деп тану туралы (55 347,9 мың теңге сомасындағы айналым, 6 641,7 мың теңге сомасындағы ҚҚС).
«А» Компаниясы 10.05.2024ж. 13.03.2024ж. шешімінің негізінде
Бұдан басқа, 27.02.2023ж. және 13.03.2024ж. «T» Компаниясының мекенжайына МКБ КК хабарламалары:
1. КК 13.06.2023ж. хабарлама: «Заңды күшіне енген сот шешімінің негізінде жарамсыз деп танылған мәмілелер бойынша сомаларды есепке жатқызу (шегерімге)» 2022ж. Бұзушылық сомасы: «А» Компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша 6 641,7 мың теңге.
2. Бұзушылықтың мәні: «Салық кодексінің 400-бабы 1-тармағының 1-тармақшасына және 403-бабы 4-тармағына сәйкес тіркелуі жарамсыз деп танылған салық төлеушімен өзара есеп айырысу бойынша қосылған құн салығының (ҚҚС) сомасын есепке заңсыз жатқызу» есептен шығаруға жатады». Бұзушылық сомасы: «А» Компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша 6 641,7 мың теңге.
3. АК-нің 26.03.2025ж. хабарламасы, бұзушылықтар: «Шот-фактураны және (немесе) өзге құжатты жазып беру бойынша әрекетті (әрекетті) сот не қылмыстық қудалау органы таныған (мойындаған), жеке кәсіпкерлік субъектісі жұмыстарды, қызметтерді нақты орындамай-ақ жасаған (жасаған) мәміле (операция) бойынша сомаларды шегерімге заңсыз жатқызу» немесе заңды күшіне енген сот шешімінің негізінде жарамсыз деп танылған мәміле бойынша жүзеге асырылады. Салық кодексінің 4-бабының 264-тармағына сәйкес 2022 жыл кезеңі үшін шегерімге жатпайды». Бұзушылық сомасы: «А» Компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша 6 641,7 мың теңге.
4. АК-нің 26.03.2025ж. хабарламасы, бұзушылықтар: «Шот-фактураны және (немесе) өзге де құжатты жазу бойынша іс-әрекетті (іс-әрекетті) сот не қылмыстық қудалау органы жеке кәсіпкерлік субъектісі жұмыстарды, қызметтерді нақты орындамай-ақ жасаған (жасаған) деп таныған (таныған) мәміле (операция) бойынша сомаларды есепке заңсыз жатқызу» немесе заңды күшіне енген сот шешімінің негізінде жарамсыз деп танылған мәміле бойынша жүзеге асырылады. Салық кодексінің 403-бабы 1-тармағына сәйкес ҚҚС» 2022ж. Бұзушылық сомасы: «А» Компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша 6 955,7 мың теңге.
Көрсетілген КК хабарламалары орындалмаған.
Осылайша, 2022 жылға 161 916,4 мың теңге сомасындағы шығыстарды шегеруден алып тастау. және ҚҚС есебінен 2021 жылғы 4-тоқсанға 1 228,4 мың теңге сомасында, «T» Компаниясымен өзара есеп айырысулар бойынша және тиісті КТС, ҚҚС есептеу және салықтық тексеру нәтижелері бойынша көрсетілген бөліктегі залалды азайту негізделген болып табылады.
Апелляциялық комиссия отырысының қорытындысы бойынша тексеру нәтижелері туралы шағым жасалған хабарламаны өзгеріссіз, ал шағымды қанағаттандырусыз қалдыру туралы шешім қабылданды.
