Дау түрі: салықтық даулар
Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
Салық түрі: резидент еместің табысынан төлем көзінен ұсталатын КТС
ҚР Қаржы министрлігі (бұдан әрі - уәкілетті орган) Қазақстан Республикасының аумағында өндірілген тауарларға, орындалған жұмыстар мен көрсетілген қызметтерге қосылған құн салығын (ҚҚС) есептеу туралы аумақтық Мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі - салық органы) тексеру нәтижелері туралы хабарламаға «М» компаниясынан шағым алды.
Іс материалдарынан келіп шығатыны, салық органы «М» компаниясына 01.01.2023ж. бастап 31.12.2023ж. бойынша салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдердің дұрыс есептелуі мен уақтылы төленуі мәселесі бойынша кешенді салықтық тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша 3 251,8 мың теңге сомасында ҚҚС және 1 016,5 мың теңге сомасында өсімпұл, 54 196,4 мың теңге залалды азайтылған мөлшерінде шығын сомасы туралы хабарлама шығарылды.
«М» компаниясы салық органының қорытындысымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда салық органының шешімін толығымен жоюды сұрайды және мынадай дәлелдер келтіреді.
Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы Қазақстан Республикасы Кодексінің 242-бабының 1, 3-тармақтарын және 400-бабының 1-тармағын бұзу шағым жасалған салық сомасын, тиісті өсімпұл сомасын есептеу және залалды азайту үшін негіз болып табылады. (Салық кодексі) нәтижесінде «М» компаниясы 2023 жылғы 1-тоқсаннан бастап 2023 жылғы 4 тоқсан бойынша іс жүзінде қызмет көрсетусіз «И» компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша 27 098,2 мың теңге сомасындағы шығыстар және 3 251,8 мың теңге сомасындағы ҚҚС шегерімге негізсіз жатқызылды.
Салық органының осы қорытындыларымен «М» компаниясы «И» компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша растайтын құжаттар: орындалған жұмыстар актілері, шарттар, ақы төлеу жөніндегі құжаттар, салыстыру актісі тексеруге ұсынылғандықтан келіспейді. Жұмыстар іс жүзінде жүргізілгендіктен, «М» компаниясы ҚҚС есептеуді негізсіз деп есептейді.
«М» компаниясының дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.
Салық кодексінің 242-бабы 1 және 3-тармақтарына сәйкес салық төлеушінің кіріс алуға бағытталған қызметті жүзеге асыруға байланысты шығыстары Салық кодексіне сәйкес шегерімге жатпайтын шығыстарды қоспағанда, салық салынатын кірісті айқындау кезінде шегерімге жатады.
Шегерiмдердi салық төлеушi iс жүзiнде жүргiзiлген шығыстар бойынша оның табыс алуға бағытталған қызметiне байланысты осындай шығыстарды растайтын құжаттар болған кезде жүргiзедi. Халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес айқындалатын болашақ кезеңдердің шығыстары олар жататын салық кезеңінде шегерімге жатады.
Салық кодексінің 400-бабының 1-тармағына сәйкес тауарларды алушы есепке жатқызатын ҚҚС сомасы, Салық кодексінің 367-бабы 1-тармағының 1) тармақшасына сәйкес ҚҚС төлеуші болып табылатын жұмыстарды, қызметтерді алынған тауарлар, жұмыстар мен қызметтер үшін төленуге тиіс ҚҚС сомасы, егер олар өткізу бойынша салық салынатын айналым мақсатында пайдаланылатын немесе пайдаланылатын болса, сондай-ақ, егер осы тармақтың 1) -4) тармақшаларында көрсетілген шарттар орындалса.
Салық кодексінің 400-бабына сәйкес ҚҚС есепке жатқызу үшін шот-фактура негіз болып табылады.
Салық кодексінің 190-бабы 3-тармағына сәйкес салық есебі бухгалтерлік есеп деректеріне негізделеді. Бухгалтерлік құжаттаманы жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасында белгіленеді.
Бұл ретте Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі - Бухгалтерлік есеп туралы заң) 6-бабының 3-тармағында операциялар мен оқиғалар бухгалтерлік есеп жүйесінде көрсетілетіні белгіленген, бұл ретте бухгалтерлік жазбалардың бастапқы құжаттардың түпнұсқаларымен барабар бекітілуін және барлық операциялар мен оқиғалардың бухгалтерлік жазбаларда көрсетілуін қамтамасыз етуге тиіс.
Бухгалтерлік есеп туралы заңның 7-бабының 1-тармағына сәйкес бухгалтерлік құжаттама бастапқы құжаттарды, бухгалтерлік есеп тіркелімдерін, қаржылық есептілікті және есеп саясатын қамтиды.
Бухгалтерлік жазбалар бастапқы құжаттар негізінде жүргізіледі. Бастапқы құжаттар операция немесе оқиға жасалған кезде не олар аяқталғаннан кейін тікелей жасалуға тиіс.
Бұл ретте Бухгалтерлік есеп туралы заңның 7-бабы 3-тармағының 6) тармақшасына сәйкес қағаз және электрондық жеткізгіштердегі бастапқы құжаттарда міндетті деректемелер, атап айтқанда операцияны жасауға (оқиғаны растауға) жауапты адамдардың лауазымдарының атауы, тегі, аты-жөні және қолдары және оның (оның) ресімделуінің дұрыстығы қамтылуға тиіс.
Осылайша, тауарлар, жұмыстар, қызметтер бойынша шығыстар сомасын және ҚҚС сомасын шегерімге жатқызу осы шығыстар кіріс алуға бағытталған және олар салық салынатын айналым мақсатында пайдаланылатын немесе пайдаланылатын жағдайда операцияның не оқиғаның жасалу фактісін тіркейтін осы шығыстарды растайтын бастапқы құжаттар болған кезде жүргізіледі. Бұл ретте бастапқы есепке алу құжаттамасын жүргізу Бухгалтерлік есеп туралы заңның талаптарына сәйкес, оның ішінде операцияны не оқиғаны жасау фактісін тіркеу бойынша жүзеге асырылады.
Қаралатын жағдайда, салық тексеруінің нәтижелері бойынша 01.01.2023ж. 31.12.2023ж. дейін іс жүзінде қызмет көрсетудің болмауына байланысты «И» компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша 27 098,2 мың теңге сомасындағы шығыстар және 3 251,8 мың теңге сомасындағы есептен ҚҚС шегерімдерінен шығарылды.
«М» компаниясы мен «И» компаниясы арасында көлік қызметін көрсетуге шарттар жасалды.
Салық тексеруіне ұсынылған орындалған жұмыстардың (көрсетілген қызметтердің) актілеріне және электронды шот-фактураларға сәйкес «И» компаниясы 2023 жылы «М» компаниясының атына жалпы сомасы 27 098,2 мың теңгеге, оның ішінде ҚҚС сомасы 3 251,8 мың теңгеге көлік қызметтерін көрсетті.
Салыстырып тексеру актісіне сәйкес 01.12.2023ж. бастап 10.01.2024ж. дейін жалпы сомасы 20 000,0 мың теңгеге кассалық кіріс ордерлері бойынша төленді.
Айта кету керек, тексеру барысында «И» компаниясында «М» компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша 01.01.2023ж. бастап 31.12.2023ж. дейін қарсы тексеру жүргізу туралы сұрау салу жіберілді.
Ұсынылған жауапта «И» компаниясының басшысы мен құрылтайшысының өтінішіне сәйкес оның «И» компаниясының қаржы-шаруашылық қызметіне қатысы жоқ екені көрсетілген (өтініш қоса беріледі).
СЕӨЖ АЖ деректері бойынша «И» компаниясының көлік құралдары жоқ. Полиция департаментінің хатына сәйкес «И» компаниясының көлік құралдары жоқ.
ЭШФ АЖ деректері бойынша «И» компаниясында оның атына көлік қызметтерін көрсеткен жеткізушілердің жоқтығы анықталды.
Сондай-ақ «М» компаниясы салықтық тексеруге «И» компаниясы көлік құралдарының болуын растайтын құжаттарды, көлік қызметтерін көрсету кестесін, жүру бағыттары мен тасымалдау шарттарын ұсынбаған.
Салықтық тексеру актісіне сәйкес «И» компаниясы заңды мекенжайы бойынша жоқ.
Салық органы «И» компаниясының атына 01.01.2021ж. 29.02.2024ж. «Тауарларды өткізу, жұмыстар мен қызметтер көрсету бойынша нақты айналым жасауды анықтау мақсатында шот-фактуралар жазып берілгеннен кейін электрондық нысанда жүргізілген камералдық бақылау нәтижелері бойынша Сіз ЭШФ-да көрсететін қаржы-шаруашылық операциялардың оларды жүзеге асыру ықтималдығы төмен екені анықталды» 39 ЭШФ-ны көрсете отырып. Хабарлама орындалмады.
20.05.2024ж. «И» компаниясы электрондық шот-фактуралардың ақпараттық жүйесіндегі электрондық нысандағы шот-фактуралардың үзінді көшірмесін шектеді.
Баяндалған фактілер мен мән-жайларды ескере отырып, салықтық тексеруге ұсынылған «И» компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша бастапқы құжаттар толық және шынайы ақпаратты қамтамасыз ете алмайтыны, сондай-ақ операцияларды көрсету үшін бухгалтерлік жазбаларды барабар нығайту, тиісінше, салық кодексінің ережелеріне сәйкес шығыстарды шегерімге және ҚҚС-ты есепке жатқызу үшін негіз болып табылатыны жөн Қазақстан Республикасының бухгалтерлік заңнамасы.
Осылайша, салықтық тексеру нәтижелері бойынша 27 098,2 мың теңге сомасындағы шығыстарды шегеруден және 3 251,8 мың теңге сомасындағы есептен ҚҚС алып тастау негізделген болып табылады.
Салық кодексінің 182-бабының 1-тармағына сәйкес шағымды қарау аяқталғаннан кейін уәкілетті орган Апелляциялық комиссияның шешімін ескере отырып, дәлелді шешім шығарады.
Апелляциялық комиссия отырысының нәтижелері бойынша шағым жасалған тексеру нәтижелері туралы хабарламаны өзгеріссіз, ал шағымды қанағаттандырусыз қалдыру туралы шешім қабылданды.
