Даудын түрі: салықтық даулар
Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
Салық түрі: КТС, ҚҚС
Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі (бұдан әрі - уәкілетті орган) КТС, ҚҚС есептелген сомасы туралы аумақтық Мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі - мемлекеттік кірістер органы) тексеру нәтижелері туралы хабарламаға «L» компаниясының апелляциялық шағымын алды.
Іс материалдарынан келіп шығатыны, мемлекеттік кірістер органы 01.01.2023ж. бастап 31.12.2023ж. дейін кезеңіне салық және (немесе) бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдердің жекелеген түрлері бойынша салық міндеттемелерін орындау мәселелері бойынша тақырыптық салықтық тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша ірі кәсіпкерлік субъектілерінен және мұнай секторы ұйымдарынан түсетін түсімдерді қоспағанда заңды тұлғалардан корпоративтік табыс салығын (КТС) 39 173,7 мың теңге сомасында, өсімпұл 12 251,9 мың теңге сомасында, Қазақстан Республикасының аумағында өндірілген тауарларға, орындалған жұмыстар мен көрсетілген қызметтерге қосылған құн салығы (ҚҚС) 15 248,5 мың теңге сомасында, өсімпұл 690,0 мың теңге сомасында есептеу туралы хабарлама шығарылды.
«L» компаниясы Мемлекеттік кірістер органының (МКО) қорытындыларымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда КТС, ҚҚС есептеу бойынша тексеру нәтижелері туралы хабарламаның күшін жоюды сұрайды.
Салықтарды есептеу үшін Компанияның 25.12.2017 жылғы «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» Қазақстан Республикасының Кодексінің 242, 400-баптарын бұзуы негіз болды. (25.12.2017ж. Салық кодексі) нәтижесінде шығыстар мен ҚҚС «А» дара кәсіпкермен (ЖК) өзара есеп айырысу бойынша есепке жатқызылды.
МКҚ-ның осы тұжырымымен «L» компаниясы «А» ДК 26.04.2024ж. Мемлекеттік кіріс органдары анықтаған жоғары тәуекел дәрежесі бар бұзушылықтарды жою туралы хабарламаға (бұдан әрі-камералдық бақылау хабарламасы) түсініктеме берілгендігіне байланысты келіспейді.
«L» компаниясы 25.12.2017ж. Салық кодексінің 96-бабының нормасын келтіреді, оған сәйкес «А» ДК 200.00н. қосымша салық есептілігін тапсыру туралы түсініктеме береді.
Осыған байланысты, «L» компаниясының пікірінше, осындай даулар тиісті шешімдер шығарылған соттарды қараудың мәні болды.
«L» компаниясы «А» ДК бойынша салықтық тексеру актісінде жазылған мән-жайлардың қызметке қатысы жоқ және «L» компаниясын жауапкершілікке тарту үшін негіз бола алмайды деп есептейді.
Шағымнан келіп шығатыны, «А» ДК салықтық тексеру актісіне сәйкес 19.06.2024ж. 24.10.2024ж. орналасқан жері бойынша жоқ, ҚҚС бойынша есептен шығарылды, алайда «А» ДК қарсы тексеру актісі бойынша тексеруге төлем тапсырмалары, шарт, салыстыру актісін ұсынады.
Бұл ретте мемлекеттік кірістер органы «А» ДК қатысты нөлдік көрсеткіштері бар салық есептілігін табыс ету бөлігінде 25.12.2017ж. Салық кодексінде көзделген шараларды қабылдамады, осылайша, контрагенттің бұзушылықтары салықтық тексеру қорытындылары және «L» компаниясының атына бұзушылықтарды ұсыну үшін негіз болып табылады.
«L» компаниясы 25.12.2017ж. Салық кодексінің 242, 264, 400, 403-баптарының нормаларын келтіреді соларға сәйкес шығыстарды шегерімдер мен ҚҚС алып тастау сот белгілеген мәміленің жалған фактісі болған кезде жүргізіледі.
Сондай-ақ, «L» компаниясы Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының жылғы Нормативтік қаулысының 07.01.2016ж. №6 1-тармағын келтіреді және аталған тармақта мәніссіз мәміле түсінігі жоқ екенін, бұл ретте ҚР Азаматтық кодексінің 157-бабының ережелерін ескере отырып, ҚР заңнамалық актілерінде тексеру актісінде көрсетілген мәмілелердің мәніссіздігі көзделмегенін атап көрсетеді.
Осылайша, «L» компаниясы мәміленің жарамсыздығы туралы салықтық тексеру қорытындылары болжам болып табылады деп есептейді, бұл ретте қарсы тексеру актісінде мәмілелердің жарамсыздығын тану, жалған шот-фактураларды жазып бергені үшін жауапкершілікке тарту туралы сот актілері келтірілмеген.
Компанияның «L» дәлелдерін тексеріп, МКО ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.
25.12.2017ж. Салық кодексінің 242-бабы 1 және 3-тармақтарына сәйкес салық төлеушінің табыс алуға бағытталған қызметті жүзеге асыруға байланысты шығыстары Салық кодексіне сәйкес шегерімге жатпайтын шығыстарды қоспағанда, осы бапта және Салық кодексінің 243-263-баптарында белгіленген ережелер ескеріле отырып, салық салынатын табысты айқындау кезінде шегерімге жатады.
Шегерiмдердi салық төлеушi iс жүзiнде жүргiзiлген шығыстар бойынша оның табыс алуға бағытталған қызметiне байланысты осындай шығыстарды растайтын құжаттар болған кезде жүргiзедi.
25.12.2017ж. Салық кодексінің 400-бабының 1-тармағына сәйкес қосылған құн салығын төлеуші болып табылатын тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді алушы Салық кодексінің 367-бабы 1-тармағының 1) тармақшасына сәйкес есепке жатқызылған қосылған құн салығының сомасы Салық кодексі осы баптың 1)-4) тармақшаларында көрсетілген, егер олар салық салынатын өткізу айналымы мақсаттары үшін пайдаланылса немесе пайдаланылатын болса, алынған тауарлар, жұмыстар, қызметтер үшін төленуге жататын қосылған құн салығының сомасы болып танылады.
25.12.2017ж. Салық кодексінің 190-бабы 3-тармағына сәйкес салық есебі бухгалтерлік есеп деректеріне негізделетінін атап өту қажет. Бухгалтерлік құжаттаманы жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасымен белгіленеді.
Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы Қазақстан Республикасы Заңының 1-бабының 6-тармағына сәйкес 28.02.2007ж. (бұдан әрі - Бухгалтерлік есеп туралы заң) бухгалтерлік есеп Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасымен, сондай-ақ есеп саясатымен регламенттелген дара кәсіпкерлер мен ұйымдардың операциялары мен оқиғалары туралы ақпаратты жинаудың, тіркеудің және қорытудың реттелген жүйесін білдіреді.
Бухгалтерлік есеп туралы заңның 6-бабы 3-тармағының 1) тармақшасында операциялар мен оқиғалар бухгалтерлік есеп жүйесінде көрсетілетіні көзделген, бұл ретте бухгалтерлік жазбаларды бастапқы құжаттардың түпнұсқаларымен барабар нығайту және барлық операциялар мен оқиғаларды бухгалтерлік жазбаларда көрсету қамтамасыз етілуге тиіс.
Бухгалтерлік есеп туралы заңның 7-бабының 1-тармағында бухгалтерлік құжаттама бастапқы құжаттарды, бухгалтерлік есеп тіркелімдерін, қаржылық есептілікті және есеп саясатын қамтитыны айқындалған. Бухгалтерлік жазбалар бастапқы құжаттар негізінде жүргізіледі. Бастапқы құжаттар операция немесе оқиға жасалған кезде не олар аяқталғаннан кейін тікелей жасалуға тиіс.
Бухгалтерлік есеп туралы заңның 1-бабының 2-тармағымен бастапқы eceпкe алу құжаттары (бұдан әрi - бастапқы құжаттар) - бухгалтерлiк есеп жүргiзуге негiз болатын, операцияның немесе оқиғаның жасалу фактiсiнiң және оны жасауға берiлген құқықтың қағаз және электрондық жеткiзгiштегi құжаттық растамасы.
Осылайша, тауарларға, жұмыстарға, көрсетілетін қызметтерге арналған шығыстардың сомаларын шегерімдерге және ҚҚС есепке жатқызуға қосу операцияның немесе оқиғаның жасалу фактісін тіркейтін осы шығыстарды растайтын бастапқы құжаттар болған кезде, егер бұл шығыстар осы шығыстарды өндіруге бағытталған болса, жүзеге асырылады, табыс және салық салынатын айналым мақсаттары үшін пайдаланылады немесе пайдаланылады. Бұл ретте бастапқы бухгалтерлік құжаттаманы жүргізу Бухгалтерлік есеп туралы Заңның талаптарына сәйкес жүзеге асырылады, оның ішінде операция немесе оқиға фактісін есепке алады.
25.12.2017ж. Салық кодексінің 179-бабы 2-тармағының 5) тармақшасымен шағымда шағым беруші адам өзінің талаптарын және осы мән-жайларды растайтын дәлелдемелерді негіздейтін мән-жайлар көрсетілуге тиіс екендігі анықталса, шағым беруден бас тартылады. Салық кодексінің 25.12.2017ж. көрсетілген бабының 5-тармағымен шағымға: салық төлеуші (салық агенті) өзінің талаптарын негіздейтін мән-жайларды растайтын құжаттар, іске қатысы бар өзге де құжаттар қоса беріледі.
МКО «А» ДК мекенжайына 26.04.2024ж. камералдық бақылау хабарламасы жіберілгенін, ол бойынша хабарламаны орындалмаған деп тану туралы шешім шығарылғанын көрсету қажет.
«А» ДК-мен өзара есеп айырысу бойынша салықтық тексеру нәтижелері бойынша 2023 жылғы шығыстар шегерімнен сомасы 195 868,9 мың теңге, 2023 жылғы 3, 4 тоқсандағы есептен ҚҚС 15 248,5 мың теңге сомасында шығарылды.
«А» ДК 02.04.2015ж. бастап ДК ретінде тіркелген, қызмет түрі 15.08.2017ж. - 11.10.2023ж. стоматологиялық қызмет 50%, өзге де жеке қызметтер көрсету 25%, қандай да бір нақтылаусыз тауарлардың кең ассортиментімен көтерме сауда 25%, 12.10.2023ж. жылжымалы құрамды жөндеу жөніндегі қызмет 67%, басқа топтамаларға енгізілмеген өзге де көлік құралдары мен жабдықтарды жөндеу 33%.
«А» ДК 02.04.2015ж. бастап 31.08.2023ж. дейін оңайлатылған декларация негізінде шағын бизнес субъектілері үшін арнайы салық режимін қолданады. 01.09.2023ж. бастап салық салудың жалпыға бірдей белгіленген тәртібін қолданады, 31.08.2023ж. бастап ҚҚС бойынша тіркеу есебінде тұрған, 24.10.2024ж. ДК орналасқан жерде болмауы себебінен есептен шығарылды.
«L» компаниясы мен «А» ДК арасында 24.05.2023ж. қызмет көрсету шарты жасалды, оған сәйкес Мердігер («А» ДК) осы шартта және оған қосымшаларда айтылған шарттарда жөндеу жұмыстарын орындау жөнінде өзіне міндеттеме алады.
Орындалған жұмыстардың актілеріне сәйкес «А» ДК жұмыстардың (қызметтердің) мынадай түрлерін орындайды: УГП-230 МПТ-4 күрделі жөндеу бойынша қызметтер, МПТ-4 кран қондырғысын жөндеу бойынша жұмыстар, ЯМЗ-238 қозғалтқышын орнату және іске қосу-жөндеу бойынша қызметтер, редукторды жөндеумен МПТ-4 доңғалақ жұбының монтаждау бөлшектеу жұмыстары, МПТ-4 барлық кабельдері мен автоматтарын бөлшектеумен және монтаждаумен электрді жөндеу, күрделі жөндеу бойынша қызметтер МПТ-4 күштік генераторын (промопорларды), МПТ-4 салонын қаптау жөніндегі жұмыстарды, ЯМЗ-240 қозғалтқышын, электр қозғалтқышын, Р42 рациясын, СМ-2 электр бөлігін және т.б. күрделі жөндеуді, сондай-ақ босату жүкқұжаттарына сәйкес тауарлық-материалдық қорларды бір жаққа жеткізеді (ТМҚ) жалпы сомасы 211 117,4 мың теңге, оның ішінде ҚҚС сомасы 15 248,5 мың теңге.
Өзара есеп айырысуды салыстыру актісінің деректері бойынша жұмыстар мен ТМҚ үшін төлем қолма-қол ақшасыз есеп айырысу жолымен 31.12.2024ж. өзара есеп айырысу сальдосы «А» ДК пайдасына 0,11 теңге сомасын құрайды.
25.12.2017ж. Салық кодексінің 143-бабының 2 -тармақтарына сәйкес салық органы осындай операциялар туралы қосымша ақпарат алу, аталған салық төлеушіні (салық агентін) тексеру барысында туындайтын мәселелер бойынша операциялардың фактісі мен мазмұнын растау мақсатында оған қатысты салық органы кешенді немесе тақырыптық тексеру жүргізетін салық төлеушімен (салық агентімен) операцияларды жүзеге асырған тұлғаларды қарсы тексеру болып табылады.
Қарсы тексеру кешенді немесе тақырыптық тексеруге қатысты қосалқы болып табылады.
Салықтық тексеру жүргізу барысында «А» ДК-да қарсы салықтық тексеру (30.10.2025ж. қарсы тексеру актісі) жүргізілді, оның нәтижелері бойынша «А» ДК-ның «L» компаниясымен өзара есеп айырысуы бойынша құжаттар ұсынылғаны анықталды: түсіндірме, қызмет көрсету шарты, салыстыру актісі, төлем тапсырмалары, ЭШФ.
Бұл ретте, қарсы тексеру актісінде «А» ДК-ның шағын бизнес субъектілері үшін 2013 жылдың 2-жартыжылдығы үшін оңайлатылған декларация (н.910.00), жеке табыс салығы бойынша декларация (н.220.00) 2023 жылы болғаны көрсетілген. нөлдік мәндермен ұсынады, сондай-ақ қызметкерлерге табыстың есептелуін көрсетпейді.
Сондай-ақ, «А» ДК-да 11.09.2024ж. орналасқан жері бойынша орындалмаған хабарламасы бар, банк шоттары бойынша шығыс операциялары тоқтатылды, сондай-ақ ҚҚС бойынша тіркеу есебінен 24.10.2024ж. шығарылған.
Осылайша, қарсы тексеру актісі бойынша талдау және ұсынылған құжаттар нәтижелері бойынша қызмет көрсету фактісінің жасалу дұрыстығы расталмағаны анықталды, бұл мәміле жасау ықтималдығының төмендігін көрсетеді.
Тақырыптық тексеру барысында көлік құралдары салығы, мүлік және жер салығы бойынша декларация (н. 700.00) 2023ж. «А» ДК ұсынылмаған, яғни автокөлік құралдары, активтер меншігінде жоқ. ЭШФ АЖ мәліметтері бойынша 2023 ж. «А» ДК үй-жайды жалға алу қызметін сатып алмайды.
Дербес шот бойынша АЖ деректері және ЖТС және әлеуметтік салық бойынша декларация (ф.200.00) бойынша 2023 жылғы 3-тоқсанда көрсетілуге тиіс. «А» ДК 8 қызметкерді көрсетеді, оның ішінде міндетті зейнетақы жарналарының есептелген сомасы 198,0 мың теңге, әлеуметтiк аударымдар түсiмдерi 62,3 мың теңге сомасын құрайды, қызметкерлердiң кiрiстерiнен мiндеттi әлеуметтiк медициналық сақтандыруға жарналар 39,0 мың теңге сомасын құрайды6 мың теңге төлем көзінен салық салынатын табыстардан ЖТС 16,5 мың теңге, әлеуметтік салық 41,1 мың теңге сомасында, алайда салық төлеу, сондай-ақ жеке тұлғалар бойынша бюджеттен тыс қорларға аударымдар мен жарналар жоқ, осыған байланысты жеке шоттар бойынша берешек есептеледі.
Жеке шоттардың және ЖТС және әлеуметтік салық бойынша декларацияның деректері бойынша (200.00 н.) 2023ж, 4 тоқсанда (кезекті, қосымша) жеке тұлғалардың табыстарынан салықтарды, бюджеттен тыс қорларға аударымдар мен жарналарды есептеу мен төлеу жүргізілмеген.
Баяндалғанды негізге ала отырып, «А» ДК салық және аударымдар, бюджеттен тыс қорларға жарналар бойынша салық агенті ретінде кәсіпкерлік қызметтен түскен кірістерден және қызметкерлердің кірістерінен бюджетке салықтарды есептеу және төлеу жөніндегі міндеттемелерін орындамағаны жөн.
Сондай-ақ 31.03.2015ж. №241 бұйрығымен бекітілген Бухгалтерлік есепті жүргізу ережесінің 27-тармағына сәйкес ҚМЖ-ны қоспағанда, орындалған жұмыстарды (көрсетілген қызметтерді) қабылдау-беру үшін Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің бұйрығымен (бұдан әрі - № 241 Ереже) нысан №562 бұйрықпен бекітілген орындалған жұмыстардың (көрсетілген қызметтердің) актісі қолданылады, ол шаруашылық операциясын жасау фактісін растау үшін орындаушымен жасалады.
№562 бұйрықпен бекітілген бастапқы есепке алу құжаттарының нысандарына сәйкес орындалған жұмыстардың (көрсетілген қызметтердің) актісінде (Р-1 нысаны) техникалық ерекшелікке, тапсырмаға, жұмыстарды (көрсетілетін қызметтерді) орындау кестесіне сәйкес олардың кіші түрлері бөлінісінде жұмыстардың (көрсетілетін қызметтердің) атауы болуы тиіс.
Бұл ретте №241 Ереженің 23-тармағында бастапқы құжаттарды уақтылы және сапалы ресімдеуді, оларды бухгалтерлік есепте көрсету үшін белгіленген мерзімде беруді, сондай-ақ олардағы деректердің дұрыстығын осы құжаттарды жасаған және қол қойған тұлғалар қамтамасыз ететіні көзделген.
Бұл жағдайда «А» ДК «L» компаниясының атына жазып берген орындалған жұмыстардың (көрсетілген қызметтердің) актілері бір жолда көрсетілген және орындалған жұмыстардың/көрсетілген қызметтердің нақты сипатын ашпайды.
Осылайша, ҚР заңнамасында белгіленген талаптарды бұза отырып, «А» ДК-мен өзара есеп айырысу бойынша жоғарыда көрсетілген орындалған жұмыстардың (көрсетілген қызметтердің) актілері жұмыстарды орындау/қызметтерді көрсету фактісін растау үшін негіз ретінде қаралмайды.
23.12.2025ж. «L» компаниясы шағымға: АДМ №233 автомотрисасының арнайы жылжымалы құрамын күрделі жөндеуге қояр алдында жоқ бөлшектер мен тораптарға 03.07.2023ж. актіні, тиеу-тасымалдау МПТ-4 мотовозына күрделі жөндеу жүргізгеннен кейін металл сынықтарын сақтауға жауап беретін 21.07.2023ж. актіні қоса береді. және т.б., алайда осы құжаттар «А» ДК мен «L» компаниясы арасындағы 24.05.2023ж. қызмет көрсету шарты бойынша жұмыстардың орындалғанын куәландырмайды, демек, «L» компаниясының мекенжайына жұмыстарды растау үшін негіз бола алмайды.
Баяндалған фактілерді ескере отырып, «А» ДК-мен өзара есеп айырысу бойынша құжаттар операциялардың жасалу фактісін растауға жеткілікті негіз болып табылмайды және бухгалтерлік есепте осы операциялардың барабар көрсетілуін қамтамасыз етеді және тиісінше ҚР салық заңнамасының ережелеріне сәйкес шығыстарды шегерімге және ҚҚС есепке жатқызу үшін негіз бола алмайды.
Сондай-ақ, Мемлекеттік кірістер комитетінің ақпаратына сәйкес (13.01.2026ж. хат) МКО-ға 31.12.2025ж. «К» компаниясы «L» компаниясымен жасалған шарттар бойынша мәліметтерді ұсыну туралы сұраныс жолданды.
«К» Компаниясы 08.01.2026ж. сатып алу жөніндегі тендер кезеңінде «L» компаниясына қосалқы мердігерді тарту туралы ақпарат берілмегенін хабарлайды (тендерлік өтінімдерде қосалқы мердігердің тартылмағаны көрсетілген). Осыған байланысты «L» компаниясын тендер кезеңінде мәлімделмеген жұмыстарды орындау бойынша қосалқы мердігерлік ұйымдарды тарту заңсыз болып табылады деп пайымдайды.
Баяндалғанның негізінде, 25.12.2017ж. Салық кодексінің, Бухгалтерлік есеп туралы заңның 242, 400-баптарының нормаларын ескере отырып, «А» ДК-мен өзара есеп айырысулар бойынша шығыстар шегерімінен және ҚҚС шегерімінен алып тастау бойынша салықтық тексеру нәтижелері негізделген болып табылады.
Апелляциялық комиссия отырысының нәтижелері бойынша шағым жасалған тексеру нәтижелері туралы хабарламаны өзгеріссіз, ал шағымды қанағаттандырусыз қалдыру туралы шешім қабылданды.
