Дау түрі: салық даулары
Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
Салық түрі: КТС
Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігіне (бұдан әрі – уәкілетті орган) «А» компаниясынан корпоративтік табыс салығын (КТС) есептеу мәселелері бойынша аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің тексеру нәтижелері туралы хабарламасына қатысты шағым түсті.
Іс материалдарынан келіп шығатыны, мемлекеттік кірістер органы 01.01.2022ж. 31.12.2023ж. бойынша, оның нәтижелері бойынша 20 220,3 мың теңге сомасында КТС және 7 661,9 мың теңге сомасында өсімпұл есептеу туралы хабарлама шығарылды.
«А» компаниясы салық органының қорытындысымен келіспей, салық органы шешімінің күшін жоюды өтінген апелляциялық шағыммен жүгінді.
Шағымнан келіп шығатыны, жұмыс көлемінің ұлғаюына байланысты «А» компаниясы оларды «К» Компаниясымен жасалған шартта белгіленген мерзімде өз бетінше орындай алмады және жұмыстарды орындау үшін «В» Кәсіпкері тұлғасындағы қосалқы мердігер ұйымды тартуға мәжбүр болды.
Шағымда «А» Компаниясы шарт бойынша жұмыстарды толық орындағаны, оның ішінде «В» Кәсіпкердің қосалқы мердігерлік ұйымының қатысуымен және «К» Компаниясының Тапсырыс берушісі тарапынан шағымдар түспегені, төлем толық көлемде жүргізілгені көрсетілген.
Сондай-ақ шағымнан келіп шығатыны, «В» Кәсіпкердің Шартта көрсетілген жөндеу жұмыстарын орындауға дәрменсіздігін растайтын қандай да бір іс-әрекеттер, оның ішінде мәмілелер бойынша бастапқы құжаттарды бағалау жүргізбеген және «В» Кәсіпкердің дәрменсіздігі туралы болжамдардан басқа ешқандай дәлелдер бермеген.
Осылайша, «А» компаниясы осы шағымды қарауды және тексеру нәтижелері туралы хабарламаны толығымен алып тастауды сұрайды.
Салықтық тексеру актісінен келіп шығатыны, «А» Компаниясы «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» Қазақстан Республикасы Кодексінің 242-бабының 1, 3-тармақтарын бұза отырып, 25.12.2017ж. (Салық кодексі) шегерімге 2022-2023 жылдарға 109 911,3 мың теңге сомасындағы және «В» Кәсіпкермен өзара есеп айырысу бойынша шығыстар жатқызылды.
Шағымды қарау барысында мыналар анықталды.
Салық кодексінің 242-бабы 1, 3 және 4-тармақтарына сәйкес салық төлеушінің кіріс алуға бағытталған қызметті жүзеге асыруға байланысты шығыстары осы бапта және Салық кодексінің 243 - 263-баптарында белгіленген ережелерді ескере отырып, салық салынатын кірісті айқындау кезінде, Салық кодексіне сәйкес шегерімге жатпайтын шығыстарды қоспағанда, шегерімге жатады кодекспен.
Шегерiмдердi салық төлеушi iс жүзiнде жүргiзiлген шығыстар бойынша оның табыс алуға бағытталған қызметiне байланысты осындай шығыстарды растайтын құжаттар болған кезде жүргiзедi.
Халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес айқындалатын болашақ кезеңдердің шығыстары олар жататын салық кезеңінде шегерімге жатады.
Егер осы бапта және Салық кодексінің 243 - 263-баптарында өзгеше белгіленбесе, осы бөлімнің мақсаттары үшін шығыстарды тану, оларды тану күнін қоса алғанда, халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес жүзеге асырылады.
Халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес шығыстарды тану тәртібі Салық кодексіне сәйкес шегерімдерді айқындау тәртібінен өзгеше болған жағдайда, көрсетілген шығыстар Салық кодексінде айқындалған тәртіппен салық салу мақсаттары үшін ескеріледі.
Бұл ретте барлық ҚҚС төлеушілер үшін міндетті құжат болып табылатын шот-фактураны жазып беру Салық кодексінің 412-бабының талаптарына сәйкес жүзеге асырылады.
Салық кодексінің 412-бабы 12-тармағына сәйкес шот-фактура салық төлеушінің бұйрығымен оған уәкілетті қызметкердің қолымен расталуы мүмкін. Бұл ретте бұйрықтың көшірмесі тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді алушылардың көзбен шолып танысуы үшін қолжетімді болуға тиіс.
Салық кодексінің 190-бабының 2 және 3-тармақтарында есепке алу құжаттамасы: «Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы» Қазақстан Республикасының Заңына (бұдан әрі - Бухгалтерлік есеп туралы заң) сәйкес оны жүргізу міндеті жүктелген тұлғалар үшін - бухгалтерлік құжаттаманы; тексерудің стандартты файлы - осы файлды ерікті түрде ұсынатын тұлғалар үшін; осы баптың 4-тармағында көрсетілген адамдар үшін - бастапқы есепке алу құжаттары; салық нысандары; салықтық есепке алу саясаты; салық салу объектілерін және (немесе) салық салуға байланысты объектілерді айқындау үшін, сондай-ақ салық міндеттемесін есептеу үшін негіз болып табылатын өзге де құжаттар.
Егер осы баптың 4-тармағында өзгеше белгіленбесе, салық есебі бухгалтерлік есеп деректеріне негізделеді. Бухгалтерлік құжаттаманы жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасында белгіленеді.
Бухгалтерлік есеп туралы заңның 6-бабының 1-тармағына сәйкес бухгалтерлік есеп Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасымен, сондай-ақ есеп саясатымен регламенттелген дара кәсіпкерлер мен ұйымдардың операциялары мен оқиғалары туралы ақпаратты жинаудың, тіркеудің және қорытудың реттелген жүйесін білдіреді.
Бухгалтерлік есеп туралы заңның 7-бабының 1-тармағына сәйкес бухгалтерлік құжаттама бастапқы құжаттарды, бухгалтерлік есеп тіркелімдерін, қаржылық есептілікті және есеп саясатын қамтиды.
Бухгалтерлік жазбалар бастапқы құжаттар негізінде жүргізіледі. Бастапқы құжаттар операция немесе оқиға жасалған кезде не олар аяқталғаннан кейін тікелей жасалуға тиіс.
Бұдан басқа, Бухгалтерлік есеп туралы заңның 7-бабының 6) тармақшасына сәйкес қағаз, сондай-ақ электрондық тасығыштардағы бастапқы құжаттарда міндетті деректемелер болуы тиіс, онда басқалармен қатар операцияны жасауға (оқиғаны растауға) жауапты тұлғалардың лауазымдарының атауларын, тегін, аты-жөнін және қолын көрсету және оны (оны) ресімдеудің дұрыстығы көзделген.
Осылайша, салық төлеушiнiң шығыстары тауарлар, жұмыстар, қызмет көрсетулер бойынша шығыстар кiрiс алуға бағытталған және салық салынатын айналым мақсатында пайдаланылған, сондай-ақ салық төлеушiнiң басшысы мен бас бухгалтерi немесе оған уәкiлеттiк берiлген қызметкер қол қойған тиiстi құжаттармен расталған жағдайда шегерiмге жатқызылуға тиiс.
Қаралып отырған жағдайда 08.08.2022ж. «К» Компаниясы мен «А» Компаниясы арасында Жұмыстарды сатып алу туралы шарт (Шарт-1) жасалды. 1-Шарт талаптары бойынша «А» Компаниясы екі қалада тағанды крандарды күрделі жөндеу бойынша қызметтер көрсетуге міндеттенеді. Жұмыстардың жалпы құны 46 368,0 мың теңгені құрайды.
28.10.2022ж. тараптар жалпы сомасы 58 773,0 мың теңгеге 1-шартқа қосымша келісімді (1-келісім) келісті. 1-келісімге №1 қосымшадан келіп шығатыны, «А» Компаниясы үш қалада және екі станцияда 5 тіреуіш крандарды жөндеу бойынша қызметтер көрсетеді.
05.12.2022ж. тараптар 64 545,3 мың теңге сомасына 1-шартқа екінші қосымша келісімді (Келісім-2) келісті, онда сондай-ақ үш қалада және екі станцияда 5 төрт тағанды крандарды жөндеу туралы көрсетіледі.
16.05.2023ж. «К» Компаниясы мен «А» Компаниясы арасында Жұмыстарды сатып алу туралы шарт (Шарт-2) жасалды. 1-Шарт талаптары бойынша «А» Компаниясы «Р» қаласында тоқты кранды күрделі жөндеу бойынша қызметтер көрсетуге міндеттенеді. Жұмыстардың жалпы құны 22 488,5 мың теңгені құрайды.
27.09.2023ж. тараптар жалпы сомасы 32 786,9 мың теңгеге 2-шартқа қосымша келісім (3-келісім) келісті. Келісімнің № 1-қосымшасынан келіп шығатыны, «А» Компаниясы «С» станциясында төрт тағанды кранды жөндеу бойынша қызметтер көрсетеді.
«А» Компаниясы «К» Компаниясының атына көрсеткен жұмыстар құнының қорытынды сомасы 224 961,7 мың теңгені құрайды.
Шарт-1 және Шарт-2 4.1.5-тармақтарында тендерлік өтінім құрамында мәлімделген білікті мамандардың жұмысты орындағаны туралы көрсетілген. Сондай-ақ 4.3.6-тармақта тендерлік өтінім құрамында тендер кезеңінде өнім беруші көрсеткен қосалқы мердігерлерге (бірлесіп орындаушыларға) жиынтығында жұмыстардың ¼ көлемінен (құнынан) аспайтын қосалқы мердігерлікке (бірлесіп орындауға) беру көрсетілген.
Ұсынылған құжаттарға сәйкес, «А» Компаниясы 01.11.2022ж. сомасы 62 244,8 мың теңге және 03.04.2023ж. 54 100,0 мың теңге сомаға «В» Кәсіпкермен шарттар жасалды. Жоғарыда көрсетілген шарттарға техникалық ерекшелікке сәйкес жөндеу жұмыстары «В» Кәсіпкері жасайды. Бұл ретте, осы техникалық ерекшеліктер шағымға қоса берілмеген.
Жоғарыда баяндалғаннан, «А» Компаниясы 1-шарттың және 2-шарттың 4.3.6-тармағына сәйкес қосалқы мердігерлерге құны 56 240,4 мың теңгеден аспайтын жұмысты беруге құқығы болды, ал іс жүзінде «В» Кәсіпкер жалпы сомасы 113 811,3 мың теңгеге ЭШФ жазып берген (жалпы сомасы 4 ЭШФ жазып берген) сомасы 3 900,0 мың теңге, онда айналым жасау күні 2024 жыл болып табылады).
«А» Компаниясы ұсынған жеке табыс салығы және әлеуметтік салық жөніндегі декларацияларды талдау нәтижесінде (200.00-н.), «В» Кәсіпкері 2022 жылдың 1 тоқсанынан бастап «А» Компаниясының қызметкері болып табылатыны анықталды. 2023 жылғы 1 тоқсан бойынша.
Бұдан басқа, «А» Компаниясы мен «В» Кәсіпкердің салық есептілігі бір IP-мекенжайдан ұсынылғаны анықталды.
Жоғарыда көрсетiлген фактiлер көрсетiлген кәсiпкерлiк субъектiлерiнiң ықтимал аффилиирленуi және шаруашылық қызметiнiң өзара тәуелдiлiгi туралы куәландырады, бұл тараптардың өзара қарым-қатынастарының формальды сипатының белгiсi болып табылады.
ҚР БСАЖ мәліметтеріне сәйкес «В» Кәсіпкер жеке кәсіпкер ретінде 27.10.2022ж. тіркелген.
СЕӨС АЖ деректері бойынша Кәсіпкер «В» ұсынған шағын бизнес субъектілері үшін оңайлатылған декларацияларда (н. 910.00), 2022 жылдан бастап. 2023 жылға дейін. кәсіпкерде жұмысшылар жоқ. Салық есептілігінің басқа нысандары Кәсіпкер «В» табыс еткен жоқ.
Кәсіпкердің атына ЭШФ жазып берілмегенін, яғни кәсіпкердің тауарлар мен қызметтерді жеткізушілері жоқ екенін атап өткен жөн.
Салықтық тексеру жүргізу шеңберінде «А» компаниясымен өзара есеп айырысуды растау бойынша «В» Кәсіпкерге қатысты қарсы салықтық тексеру жүргізілді, оның нәтижелері бойынша 20.10.2025ж.
Үстеме тексеру барысында Кәсіпкер «В» -ге жазбаша түсініктеме берді, одан жұмысшылар жұмыс орындарында жалданғаны, ал ақы төлеу қолма-қол ақша қаражатымен жүргізілгені, бұл ретте растайтын құжаттар (чектер, ведомостар) жоқ, ал 01.11.2022 жылғы Қызмет көрсету шарттарының 2.1.4-тармақтарына сәйкес. және 03.04.2023ж. «В» Кәсіпкердің өзі орындауға міндетті.
Түсіндірмеде мамандандырылған техниканың қажеттілігі жоқтығы көрсетілген, өйткені жұмыстарды орындау үшін кілттер жиынтығы жеткілікті.
Сондай-ақ, «В» кәсіпкері қажетті материалдар мен қосалқы бөлшектерді Серіктестік ұсынғанын, ал жұмыстар әртүрлі қалаларда көрсетілгенін, алайда нақты елді мекендерді, нысандар мекен-жайларын және жөндеу жұмыстары орындалған шарттарды көрсету қиынға түскенін түсіндірді.
Осылайша, қарсы тексеру нәтижелері бойынша «В» Кәсіпкердің мәлімделген жұмыс көлемін өз бетінше орындау үшін қажетті еңбек, техникалық және материалдық ресурстары жоқ екені анықталды, онда өзара есеп айырысулар расталмаған.
Жоғарыда баяндалғандардың барлығы «В» Кәсіпкерде жұмыс күшінің және материалдық ресурстар көлемінің болмауына байланысты тиісті экономикалық қызмет нәтижелеріне қол жеткізу үшін экономикалық қажетті жағдайлардың болмауын ескере отырып, операцияларды нақты жүзеге асырудың мүмкін еместігін куәландырады.
Баяндалған фактiлер мен мән-жайларды ескере отырып, Кәсiпкердiң «В» ЖК-мен өзара есеп айырысуы бойынша бастапқы құжаттар толық және дұрыс ақпаратты қамтамасыз ете алмайтыны, сондай-ақ операцияларды көрсету үшiн бухгалтерлiк жазбаларды барабар нығайту тиiсiнше Қазақстан Республикасының салық және бухгалтерлiк заңдарының ережелерiне сәйкес шығыстарды шегерiмге жатқызу үшiн негiз болып табылмайтыны жөн.
Осылайша, Салық кодексінің 242-бабы 1, 3-тармақтарының нормаларын ескере отырып, 2022 жылғы шығыстарды шегеруден алып тастау. сомасы 55 881,3 мың теңге және 2023 жылға 54 030,0 мың теңге сомасында «В» Кәсіпкермен өзара есеп айырысу бойынша негізделген болып табылады.
Қазақстан Республикасы Әкімшілік іс жүргізу кодексінің 73-бабына сәйкес «А» Компаниясының атына алдын ала шешім жіберілді, оған әкімшілік рәсімге қатысушы жазбаша қарсылық берді. «А» Компаниясының қарсылығында баяндалған дәлелдер шешім шығару кезінде қаралды.
Салық кодексінің 182-бабының 1-тармағына сәйкес шағымды қарау аяқталғаннан кейін уәкілетті орган Апелляциялық комиссияның шешімін ескере отырып, дәлелді шешім шығарады.
Апелляциялық комиссия отырысының нәтижелері бойынша шағым жасалған тексеру нәтижелері туралы хабарламаны өзгеріссіз қалдыру туралы шешім қабылданды.
