Дау түрі: салық даулары
Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
Салық түрі: КТС, ҚҚС
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі - уәкілетті орган) КТС және ҚҚС есептеу бойынша Мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі-салық органы) тексеру нәтижелері туралы хабарламаға «O» Компаниясының апелляциялық шағымын алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, салық органы 01.01.2022 ж. бастап 31.12.2022 ж. дейінгі кезең үшін салықтардың және (немесе) бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдердің жекелеген түрлері бойынша салық міндеттемесін орындау мәселесі бойынша тақырыптық тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша 2 820,5 мың теңге сомасында ірі кәсіпкерлік субъектілерінен және ірі кәсіпкерлік субъектілерінен және мұнай секторы ұйымдарының түсетін түсімдерді қоспағанда, заңды тұлғалардан корпоративтік табыс салығын (КТС), және 1 327,9 мың теңге өсімақы және 1 692,3 мың.теңге сомасында Қазақстан Республикасының аумағында өндірілген тауарларға, орындалған жұмыстарға және көрсетілген қызметтерге қосылған құн салығын (ҚҚС), 1 081,6 мың.теңге сомасында өсімпұл есептеу туралы хабарлама шығарылды
«O» Компаниясы салық органының қорытындыларымен келіспей, апелляциялық шағымға жүгінді, онда салық органының шешімінің күшін жоюды сұрайды.
25.12.2017ж. "Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" Қазақстан Республикасы Кодексінің (Салық кодексі) 190, 242 және 400-баптарын бұзу шағымданған соманы есептеу үшін негіз болып табылды.
Салық органының осы тұжырымдарымен "O" Компаниясы келіспейді және "I" Компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша есептен шығыстар мен ҚҚС шегерімдерінен алып тастауды негізсіз деп санайды.
Шағымнан "I" Компаниясына Салық кодексінің 120-1-бабында көзделген шектеулер қолданылғаны шығады.
"O" компаниясының пікірінше, салықтық тексеру нәтижелері бойынша "I"компаниясымен өзара есеп айырысуларға күмән келтірілді.
"I" компаниясына тәуекел дәрежесі жоғары хабарлама қойылды, ол орындалмады.
Шағымда "I" Компаниясы тауарларды (61,522 тонна көлемінде И-95 автомобиль бензині) сатып алу бойынша қызметтер ұсынылғаны атап өтілді. Сондай-ақ барлық бастапқы құжаттар "I" Компаниясымен жасалған мұнай өнімдерін жеткізу шарты, 2022ж. арналған өзара есеп айырысуларды салыстыру актісі, 1330 шот бойынша айналым-сальдо ведомосы, 1330 шот карточкасы, жанар-жағармай материалдарының түсуі бойынша есеп, банктік шоттан үзінді көшірмелер, электрондық шот-фактура (ЭШФ), тауарға арналған электрондық ілеспе жүкқұжат, қорларды бір жаққа босатуға арналған жүкқұжат, құю актісі, резервуарды 3 жақты жалға алу тұралы шарты ұсынылды.
"O" Компаниясының дәлелдерін тексеріп, Мемлекеттік кірістер органы ұсынған материалдарды зерттегеннен кейін уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.
Салық кодексіне сәйкес шегеруге жатпайтын шығыстарды қоспағанда, Салық кодексінің 242 – бабының 1, 3 және 4-тармақтарына сәйкес салық төлеушінің табыс алуға бағытталған қызметті жүзеге асыруға байланысты шығыстары осы бапта және Салық кодексінің 243-263-баптарында белгіленген ережелер ескеріле отырып, салық салынатын табысты айқындау кезінде шегерімге жатады.
Бұл ретте шегерімдерді салық төлеуші өзінің табыс алуға бағытталған қызметіне байланысты осындай шығыстарды растайтын құжаттар болған кезде іс жүзінде жүргізілген шығыстар бойынша жүргізеді.
Халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес айқындалатын болашақ кезеңдердің шығыстары олар жататын салық кезеңінде шегерілуге тиіс.
Егер осы бапта және Салық кодексінің 243 – 263-баптарында өзгеше белгіленбесе, осы бөлімнің мақсаттары үшін шығыстарды тану күнін қоса алғанда, оларды тану халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес жүзеге асырылады.
Халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес шығыстарды тану тәртібі Салық кодексіне сәйкес шегерімдерді айқындау тәртібінен өзгеше болған жағдайда, көрсетілген шығыстар Салық кодексінде айқындалған тәртіппен салық салу мақсаттары үшін ескеріледі.
Салық кодексінің 400-бабының 1-тармағына сәйкес Салық кодексінің 367-бабы 1-тармағының 1) тармақшасына сәйкес қосылған құн салығын төлеуші болып табылатын тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді алушының есепке жатқызылатын ҚҚС сомасы, егер олар өткізу бойынша салық салынатын айналым мақсатында, сондай-ақ егер осы тармақтың 1) -4) тармақшаларында көрсетілген шарттар орындалса пайдаланылады немесе пайдаланылады.
Салық кодексінің 400-бабына сәйкес шот-фактура ҚҚС-ты есепке жатқызу үшін негіз болып табылатынын атап өткен жөн.
Бұл ретте барлық ҚҚС төлеушілер үшін міндетті құжат болып табылатын шот-фактураны жазып беру Салық кодексінің 412-бабының талаптарына сәйкес жүзеге асырылады.
Салық кодексінің 190-бабының 2 және 3-тармақтарында есепке алу құжаттамасы "Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы" Қазақстан Республикасының Заңына (бұдан әрі - Бухгалтерлік есеп туралы заң) сәйкес оны жүргізу бойынша міндет жүктелген тұлғалар үшін – бухгалтерлік құжаттаманы; тексерудің стандартты файлы - жеке тұлғалар үшін, осы файлды өз еркімен ұсынатын тұлғалар үшін-бастапқы есепке алу құжаттары; салықтық нысандар; салықтық есепке алу саясаты; салық салу объектілерін және (немесе) салық салуға байланысты объектілерді айқындау үшін, сондай-ақ салық міндеттемесін есептеу үшін негіз болып табылатын өзге де құжаттар.
Егер осы баптың 4-тармағында өзгеше белгіленбесе, салық есебі бухгалтерлік есеп деректеріне негізделеді. Бухгалтерлік құжаттаманы жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасында белгіленеді.
Бухгалтерлік есеп туралы заңның 7-бабының 1-тармағына сәйкес бухгалтерлік құжаттама бастапқы құжаттарды, бухгалтерлік есеп регистрлерін, қаржылық есептілікті және есеп саясатын қамтиды.
Бухгалтерлік жазбалар бастапқы құжаттар негізінде жүргізіледі. Бастапқы құжаттар операция немесе оқиға жасалған сәтте не олар аяқталғаннан кейін тікелей жасалуы тиіс.
Бұдан басқа, бухгалтерлік есеп туралы Заңның 7-бабының 6) тармақшасына сәйкес қағаз және электрондық жеткізгіштердегі бастапқы құжаттарда міндетті деректемелер болуға тиіс, мұнда басқалармен қатар операция жасауға (оқиғаны растауға) жауапты адамдардың лауазымдарының атауын, тегін, аты-жөнін және қолдарын көрсету және оның дұрыстығы көзделген (оның) ресімдеу.
Осылайша, салық төлеушінің шығыстары тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер бойынша шығыстар табыс алуға бағытталуы және салық салынатын айналым мақсатында пайдаланылуы тиіс, сондай-ақ басшы мен бас бухгалтер немесе салық төлеушінің бұйрығымен осыған уәкілеттік берілген қызметкер қол қойған тиісті құжаттармен расталған жағдайда, ҚҚС бойынша шегерімдерге және есепке жатқызылуға жатады.
Қаралып отырған жағдайда, салықтық тексеру нәтижелері бойынша
"I" Компаниясы тауарларды сатып алу бойынша 14 102,7 мың теңге сомасында шығыстар 2022ж. шегерімдерден және 1 692,3 мың.теңге сомасында 2022ж. 1 тоқсан үшін ҚҚС есебінен алып тасталды (61,522 тонна көлемінде И-95 автомобиль бензині).
Бұл ретте "O" Компаниясы "I" Компаниясымен жасалған 05.10.2021ж. бастап мұнай өнімдерін жеткізу шартын ұсынды, 2022ж. өзара есеп айырысуларды салыстыру актісі, 1330 шоты бойынша айналым-сальдо ведомосы, 1330 шот карточкасы, жанар-жағармай материалдарының түсуі бойынша есеп, банктік шоттан үзінді көшірмелер, электрондық шот-фактура (ЭШФ), тауарға электрондық ілеспе жүкқұжат (ТНТ), қорларды бір жаққа босатуға арналған жүкқұжат, 06.01.2022 ж. төгу актісі , 23.11.2021ж. 3-тарап резервуарды жалдау шарты.
Төлем қолма-қол ақшасыз есеп айырысу арқылы жүзеге асырылады.
ҚР СЭБЖ сәйкес "I" Компаниясы қызметінің негізгі түрі - басқа отынмен көтерме сауда болып табылады.
"I" Компаниясы 05.05.2016 ж. бастап салық органында тіркеу есебінде тұрады.
Салық кодексінің 179-бабының 5-тармағына сәйкес шағымда шағым беруші тұлға өзінің талаптары мен осы мән-жайларды растайтын дәлелдемелерді негіздейтін мән-жайлар көрсетілетінін атап өту қажет.
Бұл ретте, " O " Компаниясы шағымға дәлелдемелер ретінде растайтын құжаттардың көшірмелерін қоса берді.
Жоғарыда айтылғандардан "O" Компаниясының "I" Компаниясымен өзара есеп айырысуы тиісті құжаттармен (шарт, өзара есеп айырысуларды салыстыру актісі, айналым-сальдо ведомосы, шот карточкасы, жанар-жағармай материалдарының түсуі бойынша есеп, банк шотынан үзінді көшірмелер, ЭШФ, СНТ, қорларды тарапқа босатуға арналған жүкқұжат, төгу актісі, резервуарды жалдау шарты), тауардың шығу тегі ("P" Компаниясы -
"I" Компаниясы - "O"Компаниясы) белгіленді.
Жоғарыда айтылғандарды ескере отырып, "I" Компаниясынан тауарды (АИ-95-К4 бензині) сатып алу жөніндегі шығыстар 2022ж. шегерімдерге және 2022ж. 4 тоқсан, 2023ж. 1, 2 тоқсан үшін есепке жатқызылуға тиіс.
Осылайша, "I" Компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша есептен шығыстар мен ҚҚС шегерімдерінен алып тастау және салықтық тексеру нәтижелері бойынша көрсетілген бөлікте КТС және ҚҚС тиісті есептеу негізсіз болып табылады.
