Даудың түрі: салық даулары.
Салық төлеуші санаты: заңды түлға
Салық түрі: корпоративтік табыс салығы, қосылған құн салығы.
Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі (бұдан әрі – уәкілетті орган) аумақтық Мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі – салық органы) тексеру нәтижелері туралы хабарламасына қатысты «K» Компаниясының апелляциялық шағымын алды.
Іс материалдарынан көрінгендей, салық органы 01.01.2023ж. мен 31.12.2023ж. кезеңі үшін салықтар мен бюджетке төленетін өзге де міндетті төлемдерді дұрыс есептеу және уақтылы төлеу мәселелері бойынша кешенді салықтық тексеру жүргізген, оның нәтижелері бойынша ірі кәсіпкерлік субъектілері мен мұнай секторы ұйымдарынан түсетін түсімдерді қоспағанда, заңды тұлғалардан алынатын корпоративтік табыс салығын (бұдан әрі – КТС) 5 357,1 мың теңге сомасында және қосылған құн салығын (бұдан әрі – ҚҚС) 3 124,3 мың теңге сомасында есептеу туралы хабарлама шығарылған.
«K» Компаниясы тексеру нәтижелері туралы шығарылған хабарламамен толық көлемде келіспейді және төмендегідей уәждер келтіреді.
Шағымнан Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексінің нормаларына сәйкес мәмілелерді жарамсыз деп тану туралы шешімдер жоқ екені хабарлайды.
Шағымда Компанияда шаруашылық операцияның жасалғанын растайтын барлық қажетті бастапқы бухгалтерлік құжаттар бар екені көрсетілген.
Салықтық тексеру актісінен Қазақстан Республикасы 25.11.2017ж. «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» кодексінің (Салық кодексі) 242-бабы 3-тармағының, 264-бабы 2-тармағының, 400-бабы 1-тармағының, 403-бабы 4-тармағының талаптарын бұза отырып, «R» ЖШС-мен өзара есеп айырысулар бойынша шегерімдер 26 785,7 мың теңге сомасына және ҚҚС бойынша есепке жатқызу 3 124,3 мың теңге сомасына асыра көрсетілгені анықталады.
Шағымды қарау барысында төмендегілер анықталды.
Салық кодексінің 242-бабының 1, 3 және 4-тармақтарына сәйкес табыс алуға бағытталған қызметті жүзеге асыруға байланысты салық төлеушінің шығыстары осы бапта және Салық кодексінің 243 – 263-баптарында белгіленген ережелерді ескере отырып, Салық кодексіне сәйкес шегерімге жатпайтын шығыстарды қоспағанда, салық салынатын табысты айқындау кезінде шегерімге жатады.
Шегерімдер салық төлеуші тарапынан нақты жұмсалған шығыстар бойынша, табыс алуға бағытталған оның қызметімен байланысты осындай шығыстарды растайтын құжаттар болған кезде жүргізіледі.
Қаржылық есептіліктің халықаралық стандарттарына және Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес айқындалатын болашақ кезеңдердің шығыстары олар тиесілі болатын салықтық кезеңде шегерілуге жатады.
Егер осы бапта және Салық кодексінің 243 – 263-баптарында өзгеше белгіленбесе, осы бөлімнің мақсаттары үшін шығыстарды тану, оның ішінде оларды тану күні, Қаржылық есептіліктің халықаралық стандарттарына және Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес жүзеге асырылады.
Қаржылық есептіліктің халықаралық стандарттарына және Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес шығыстарды тану тәртібі Салық кодексіне сәйкес шегерімдерді айқындау тәртібінен өзгеше болған жағдайда, көрсетілген шығыстар салық салу мақсаттары үшін Салық кодексінде айқындалған тәртіппен ескеріледі.
Салық кодексінің 190-бабының 2 және 3-тармақтарында есепке алу құжаттамасына мыналар кіретіні айқындалған: бухгалтерлік құжаттама – Қазақстан Республикасының «Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы» Заңына (бұдан әрі – бухгалтерлік есеп туралы Заң) сәйкес оны жүргізу міндеті жүктелген тұлғалар үшін; тексерудің стандартты файлы – осы файлды ерікті түрде ұсынатын тұлғалар үшін; бастапқы есепке алу құжаттары – осы баптың 4-тармағында көрсетілген тұлғалар үшін; салық нысандары; салықтық есеп саясаты; өзге де құжаттар, олар салық салу объектілерін және (немесе) салық салумен байланысты объектілерді айқындауға, сондай-ақ салық міндеттемесін есептеуге негіз болып табылады.
Бухгалтерлік есеп туралы Заңның 6-бабы 1-тармағына сәйкес бухгалтерлік есеп – Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасымен, сондай-ақ есеп саясаты арқылы регламенттелетін, дара кәсіпкерлер мен ұйымдардың операциялары мен оқиғалары туралы ақпаратты жинаудың, тіркеудің және қорытудың реттелген жүйесі болып табылады.
Бухгалтерлік есеп туралы Заңның 7-бабы 1-тармағына сәйкес бухгалтерлік құжаттамаға бастапқы құжаттар, бухгалтерлік есеп регистрлері, қаржылық есептілік және есеп саясаты кіреді.
Бухгалтерлік жазбалар бастапқы құжаттардың негізінде жүргізіледі.
Бастапқы құжаттар операция немесе оқиға жасалған сәтте не олар аяқталғаннан кейін тікелей жасалуға тиіс.
Бұдан басқа, бухгалтерлік есеп туралы Заңның 7-бабы 6) тармақшасына сәйкес қағазда да, электрондық тасымалдағыштарда да жасалған бастапқы құжаттарда міндетті деректемелер болуы тиіс, оның ішінде өзге де деректемелермен қатар операцияны жасағаны (оқиғаны растағаны) және оны (оны) ресімдеудің дұрыстығы үшін жауапты тұлғалардың лауазымдарының атауы, тегі, аты-жөнінің инициалдары және қолы көрсетілуі көзделген.
Осылайша, тауарлар, жұмыстар, қызметтер бойынша шығыстарды шегерімге жатқызу операция немесе оқиға фактісін тіркейтін растаушы бастапқы құжаттар болған кезде жүзеге асырылады, бұл ретте аталған шығыстар табыс алуға бағытталған болуы тиіс және олар салық салынатын айналым мақсатында пайдаланылатын немесе пайдаланылатын болады. Сонымен қатар бастапқы есепке алу құжаттамасын жүргізу бухгалтерлік есеп туралы Заңның талаптарына сәйкес, оның ішінде операция немесе оқиға фактісін тіркеу бөлігінде жүзеге асырылады.
Салық кодексінің 400-бабы 1-тармағына сәйкес, Салық кодексінің 367-бабы 1-тармағының 1) тармақшасына сәйкес ҚҚС төлеуші болып табылатын тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді алушының есепке жатқызатын ҚҚС сомасы ретінде алынған тауарлар, жұмыстар және қызметтер үшін төленуге тиіс қосылған құн салығының сомасы танылады, егер олар салық салынатын айналымда өткізу бойынша пайдаланылса немесе пайдаланылатын болса, сондай-ақ осы тармақтың 1) - 4) тармақшаларында көрсетілген шарттар орындалса.
ҚҚС-ты есепке жатқызуға негіз болып Салық кодексінің 400-бабына сәйкес шот-фактура табылатынын атап өткен жөн.
Бұл ретте барлық ҚҚС төлеушілер үшін міндетті құжат болып табылатын шот-фактураны жазып беру Салық кодексінің 412-бабының талаптарына сәйкес жүзеге асырылады.
Осылайша, салық төлеушінің шығыстары тауарлар, жұмыстар, қызметтер бойынша шығыстар табыс алуға бағытталған және салық салынатын айналым мақсатында пайдаланылған жағдайда, шегерімге және ҚҚС бойынша есепке жатқызуға жатады.
Сонымен бірге, Салық кодексінің нормаларына сәйкес салықтық есеп бухгалтерлік есеп деректеріне негізделеді. Бухгалтерлік құжаттаманы жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасымен белгіленеді.
Қаралып отырған жағдайда, АЖ деректеріне сәйкес «R» ЖШС 2023ж. «К» Компаниясының атына ҚҚС-сыз 26 785,7 мың теңге сомасына, ҚҚС 3 214,3 мың теңге сомасына (ТЖҚ атауы – құм) электрондық шот-фактуралар жазған.
ҚР БСАЖ деректері бойынша «R» ЖШС 03.10.2023ж. бастап МКБ-да тіркелген.
Қызмет түрі: қандай да бір нақтылаусыз тауарлардың кең ассортиментімен көтерме сауда.
ҚР МКК сайтының деректері бойынша «R» ЖШС сенімсіз кәсіпорындар тізімінде тұр, тексеру актісіне сәйкес тіркелген жері бойынша жоқ.
«R» ЖШС 03.10.2023ж. – 18.05.2024ж. аралығында ҚҚС бойынша тіркеу есебінде тұрған, «орналасқан жері бойынша болмауына» байланысты ҚҚС бойынша есептен шығарылған.
ЭШФ АЖ деректеріне сәйкес «R» ЖШС-де 2023ж. тауарларды (құм) сатып алу, сондай-ақ жүкті жеткізу бойынша көрсетілген қызметтер жоқ.
Осылайша, құмның шығу тегі, жүктерді жеткізу қызметтерінің белгісі анықталмаған.
МКБ «R» ЖШС-нің атына тәуекелі жоғары бұзушылықтарды жою туралы хабарлама қалыптастырып, жіберген, өйткені ЭШФ-да көрсетілген қаржылық-шаруашылық операциялардың жүзеге асу ықтималдығы төмен, соған байланысты 05.04.2024ж. бастап ЭШФ жазып беру шектелген.
Сондай-ақ, 24.06.2024ж. және 09.01.2025ж. күндері салық заңнамасында белгіленген мерзімде салықтық есептілікті (ф.300.00) ұсынбау туралы орындалмаған хабарламалар бар.
«R» ЖШС-нің 2023ж. 4-тоқсаны үшін жеке табыс салығы және әлеуметтік салық бойынша декларациясы (ф.200.00) нөлдік көрсеткіштермен тапсырылған, бұл «R» ЖШС-де еңбек ресурстарының жоқ екенін көрсетеді.
«R» ЖШС-нің 2023ж. көлік құралдарына салынатын салық, жер салығы және мүлік салығы бойынша декларациясы (ф.700.00) тапсырылмаған, бұл материалдық-техникалық базаның, көлік құралдарының жоқ екенін көрсетеді.
«R» ЖШС-нің 2023ж. КТС бойынша декларациясы (ф.100.00) және ҚҚС бойынша декларациясы (ф.300.00) нөлдік көрсеткіштермен тапсырылған. Демек, «R» ЖШС «А» Компаниясының атына құмды және көрсетілген қызметтерді өткізуді көрсетпеген.
Көрсетілген фактілер мен мән-жайларды ескере отырып, «R» ЖШС-мен өзара есеп айырысулар бойынша құжаттар (шарттар, шот-фактуралар, тауарларды босату жөніндегі жүкқұжаттар) операциялардың нақты жасалу фактісін сенімді түрде растай алмайды және бухгалтерлік есепте аталған операциялардың барабар көрсетілуін қамтамасыз етпейді, тиісінше Қазақстан Республикасының салық заңнамасының ережелеріне сәйкес шығыстарды шегерімдерге және ҚҚС-ты есепке жатқызуға негіз бола алмайды.
Осылайша, Салық кодексінің 242 және 400-баптарының нормаларын ескере отырып, «R» ЖШС-мен өзара есеп айырысулар бойынша шығыстарды шегерімдерден алып тастау және ҚҚС бойынша есепке жатқызуды алып тастау, сондай-ақ салықтық тексеру нәтижелері бойынша КТС және ҚҚС тиісінше есептеу негізді болып табылады.
Апелляциялық комиссия отырысының қорытындысы бойынша, даулы тексеру нәтижелері туралы Мемлекеттік кірістер департаментінің хабарламасын өзгеріссіз қалдыру, ал шағымды қанағаттандырмау туралы шешім қабылданды.
