Даудың түрі: салықтық даулар
Салық төлеуші санаты: заңды тұлға
Салық түрі: КТС, ҚҚС
Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі (бұдан әрі - уәкілетті орган) КТС, ҚҚС есептеу туралы аумақтық Мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі - мемлекеттік кірістер органы) тексеру нәтижелері туралы хабарламаға «К» компаниясының апелляциялық шағымын алды.
Іс материалдарынан келіп шығатыны, мемлекеттік кірістер органы 01.01.2023ж. бастап 31.12.2023ж. дейінгі мерзімге салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдердің дұрыс есептелуі мен уақтылы төленуі мәселесі бойынша тақырыптық салықтық тексеру жүргізді, нәтижелері бойынша 318 852,2 мың теңге сомасында мұнай секторы ұйымдарынан түсетін түсімдерді қоспағанда, заңды тұлғалардан - ірі кәсіпкерлік субъектілерінен корпоративтік табыс салығын (КТС) және 65 668,5 мың теңге сомасында өсімпұлды, 191 311,3 мың теңге сомасына Қазақстан Республикасы аумағында өндірілген тауарларға, орындалған жұмыстар мен көрсетілген қызметтерге қосылған құн салығын (ҚҚС) және 250,9 мың теңге сомасына өсімпұл есептеу туралы хабарлама шығарылған
«К» компаниясы мемлекеттік кірістер органының қорытындыларымен келіспей, мемлекеттік кірістер органы шешімінің күшін жоюды өтінген апелляциялық шағыммен жүгінді.
Компанияның «К» шағымынан келiп шығатыны, Қазақстан Республикасының Әкiмшiлiк рәсiмдiк-процестік кодексiнiң (бұдан әрi - ҚР ӘРПК) талаптарына сәйкес дәлелдеу ауыртпалығы, егер мәмiленiң жалған екендiгi сот тәртiбiмен танылмаса, салық төлеушiнiң шығыстарын шегерiмдер мен есептеулерден алып тастауға құқығы жоқ мемлекеттiк кiрiстер органына жүктеледi. Бұл ретте салықтық тексеру жүргізу барысында барлық бастапқы бухгалтерлік құжаттар: шарт, шот-фактуралар, орындалған жұмыстардың актілері ұсынылғанын атап көрсетеді.
Шағымда Қазақстан Республикасының 2017ж.25.12. «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» Кодексінің (Салық кодексі) 120-1 -бабына сәйкес «К» компаниясының жеткізушілері «Z» компаниясының, «G» компаниясының, «С» компаниясының, «D» компаниясының ЭШФ АЖ-дағы ЭШФ жазып беру шектелген.
«К» компаниясы шағымда Салық кодексінің 120-1-бабында көзделген шектеуді қолдану фактісі ҚР ӘРПК 15-бабына сәйкес әкімшілік орган, лауазымды тұлға керісінше анықтағанға дейін дәйекті деп саналатын тиісті бастапқы құжаттар болған кезде салықтарды қосымша есептеу үшін айрықша негіз бола алмайтынын көрсетеді.
Сондай-ақ «К» компаниясының шағымынан Салық кодексінің 264 және 403-баптарының ережелері салық тексеруі барысында анықталмаған және салықтық тексеру актісінде көрсетілмеген КТС және ҚҚС бойынша шегерімдерден шығындарды алып тастаудың толық негіздерін қамтиды.
«К» компаниясы контрагенттердің салық есептілігін табыс етпеуі, өзара есеп-айырысуларды көрсетпеуі, қызметкерлермен еңбек қатынастарын тиісінше ресімдемеуі салық сомасын қосымша есептеу түрінде ауыртпалық салатын салдарға әкеп соқтырмайды деп есептейді, өйткені Салық кодексінің 36-бабы 1-тармағына сәйкес әрбір салық төлеуші Салық кодексінің өздерінің салықтық міндеттемелері және оларға қатысты салықтық бақылау нысандарын дербес қолдануға болады.
Бұдан әрі «К» компаниясының шағымынан келіп шығатыны, Салық кодексінің 163-бабы 5-тармағының, 242-бабы 1 және 3-тармақтарының нормалары жалған, жалған мәмілелер, бастапқы құжаттар болмаған кезде және тиісті құжаттар болған кезде қолдануға жатпайды.
Бұдан басқа, шағымда мемлекеттік кірістер органының ҚҚС бойынша тіркеу есебінен шығару және «К» компаниясы жеткізушілерінің орналасқан жері бойынша жоқ болуына байланысты қарсы тексеру жүргізуге сұрау салуды тоқтату туралы салықтарды қосымша есептеу үшін негіз болған дәлелдері негізсіз болып табылатыны атап өтілген, себебі аталған фактілер ҚҚС жасалғаннан кейін орын алған осы контрагенттермен жасалған мәмілелер мен өзара есеп айырысулар.
Салықтық тексеру актісінен «К» компаниясы Салық кодексінің 163-бабының 5-тармағын және 242-бабының 1 және 3-тармақтарын, 400-бабын бұза отырып, растайтын құжаттарсыз тауарларды, қызметтерді сатып алу және ҚҚС бойынша шығыстарды шегерімге негізсіз жатқызғаны келіп шығады.
Шағымды қарау барысында мыналар анықталды.
Салық кодексінің 242-бабы 1 және 3-тармақтарына сәйкес салық төлеушінің кіріс алуға бағытталған қызметті жүзеге асыруға байланысты шығыстары Салық кодексіне сәйкес шегерімге жатпайтын шығыстарды қоспағанда, салық салынатын кірісті айқындау кезінде шегерімге жатады.
Шегерiмдердi салық төлеушi iс жүзiнде жүргiзiлген шығыстар бойынша оның табыс алуға бағытталған қызметiне байланысты осындай шығыстарды растайтын құжаттар болған кезде жүргiзедi.
Халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес айқындалатын болашақ кезеңдердің шығыстары олар жататын салық кезеңінде шегерімге жатады.
Салық кодексінің 369-бабы 1-тармағының 1) тармақшасына сәйкес Салық кодексінің 370-бабында көрсетілген салық салынбайтын айналымды қоспағанда, тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді өткізу бойынша қосылған құн салығын төлеуші жасайтын айналым салық салынатын айналым болып табылады.
Салық кодексінің 372-бабының 1-тармағына сәйкес тауарларды өткізу бойынша айналым, оның ішінде тауарды сатуды, тауарды тиеуді қоса алғанда, тауарға меншік құқығын беруді, оның ішінде төлемді бөліп-бөліп төлеу және (немесе) басқа тауарларға, жұмыстарға, көрсетілетін қызметтерге айырбастау шартымен беруді білдіреді.
Салық кодексінің 400-бабы 1-тармағына сәйкес тауарларды, жұмыстарды, қызмет көрсетулерді алушы есепке жатқызатын ҚҚС сомасы туралы Салық кодексінің 367-бабы 1-тармағының 1) тармақшасына сәйкес ҚҚС төлеуші болып табылатын, алынған тауарлар, жұмыстар мен қызметтер үшін төленуге тиіс ҚҚС сомасы, егер олар өткізу бойынша салық салынатын айналым мақсатында пайдаланылатын немесе пайдаланылатын болса, сондай-ақ егер осы тармақтың 1) -4) тармақшаларында көрсетілген шарттар орындалса.
Салық кодексінің 400-бабына сәйкес шот-фактура ҚҚС есепке жатқызу үшін негіз болып табылатынын атап өту қажет.
Бұл ретте барлық ҚҚС төлеушілер үшін міндетті құжат болып табылатын шот-фактураны жазып беру Салық кодексінің 412-бабының талаптарына сәйкес жүзеге асырылады.
Салық кодексінің 412-бабының 12-тармағында мыналар көзделген:
шот-фактура заңды тұлғалар үшін - атауы және ұйымдық-құқықтық нысаны көрсетілген мөрмен, сондай-ақ басшы мен бас бухгалтердің қолдарымен куәландырылады.
Шот-фактура салық төлеушінің шешімімен уәкілеттік берілген қызметкердің қолымен расталуы мүмкін.
Сонымен бірге Салық кодексінің 190-бабының 3-тармағымен салық есебі бухгалтерлік есеп деректеріне негізделетіні белгіленген. Бухгалтерлік құжаттаманы жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасында белгіленеді.
«Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы» Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі - Бухгалтерлік есеп туралы заң) 1-бабының 2) тармақшасында бастапқы есепке алу құжаттары - негізінде бухгалтерлік есеп жүргізілетін операцияның немесе оқиғаның жасалу фактісінің және оны жасауға құқықтың қағаз, сондай-ақ электрондық жеткізгіштегі құжаттық куәлігі болып айқындалған.
Бухгалтерлік есеп туралы заңның 7-бабының 2 және 3-тармақтарында операцияларды немесе оқиғаларды ресімдеу үшін қолданылатын бастапқы құжаттардың нысандарын немесе оларға қойылатын талаптарды Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес уәкілетті орган және (немесе) Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі бекітетіні көрсетілген.
Нысандары немесе талаптары бекітілмеген бастапқы құжаттар, дара кәсіпкерлер мен ұйымдар дербес әзірлейді не нысандарды немесе талаптарды қолданады, Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес бекітілген немесе есепке алуға резидент емес жеке тұлғалар немесе резидент емес заңды тұлғалар ұсынған Қазақстан Республикасының аумағында тіркелмеген, осы баптың 3-тармағының 1) -7) тармақшаларында көрсетілген міндетті деректемелерді қамтуға тиіс.
Бухгалтерлік есеп туралы заңның 7-бабының 4-тармағына сәйкес бастапқы құжаттар операция немесе оқиға жасалған кезде не олар аяқталғаннан кейін тікелей жасалуға тиіс.
Осылайша, салық төлеушiнiң шығыстары тауарлар, жұмыстар, қызметтер бойынша шығыстар кiрiс алуға бағытталған жағдайда шегерiмге жатқызылуға тиiс. ҚҚС тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер бойынша шығыстар салық салынатын айналым мақсатында пайдаланылуы, сондай-ақ тиісті құжаттармен расталуы тиіс болған жағдайда есепке жатқызылуға тиіс. Бұл ретте, Салық кодексінің нормаларына сәйкес салық есебі бухгалтерлік есеп деректеріне негізделеді, бухгалтерлік құжаттаманы жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасында белгіленеді.
Қаралатын жағдайда салықтық тексеру нәтижелері бойынша «К» компаниясының «Z» компаниясымен, «G» компаниясымен, «С» компаниясымен, «D» компаниясымен өзара есеп-айырысулары бойынша шегерімдерден шығыстар алып тасталды.
Z компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша
Салықтық тексеру нәтижелері бойынша 2023 жылға «Z» компаниясымен өзара есеп-айырысу бойынша тауарды (ірі блокты дисперсті топырақ) сатып алу бойынша 832 506,7 мың теңге сомасына шығыстар шегерімнен 99 900,8 мың теңге сомасындағы есептен ҚҚС шығарылды.
«Z» компаниясы «К» компаниясымен өзара есеп-айырысу кезеңінде аумақтық мемлекеттік кірістер органдарында тіркеу есебінде тұрған.
Негізгі қызмет түрі - көлік-экспедициялық қызметтер.
«Z» компаниясы ҚҚС бойынша тіркеу есебінен 2024ж.16.11. салық есептілігін табыс етпеуге байланысты шығарылды.
СЕӨС АЖ деректеріне сәйкес «Z» компаниясы шағын бизнес субъектілері үшін оңайлатылған декларациялар (н. 910.00) ұсынды, оларға сәйкес 2023 жылғы кіріс - 491,9 мың теңге (2023 жылдың 1 жартыжылдығында 491,9 мың теңге сомасында 2023 жылдың 2 жартыжылдығына салық есептілігі табыс етілмеген).
Сондай-ақ, СЕӨС АЖ мәліметтеріне сәйкес «Z» компаниясы 2023ж. қызметкерлер жоқ, мүлік салығы, көлік құралдары салығы бойынша декларация, жер салығы бойынша декларация (н.700.00), 2023ж. пайдалы қазбаларды өндіру салығы бойынша декларация (н.590.00) ұсынылмаған.
Жоғарыда келтiрiлгендерден «Z» компаниясы жер қойнауын пайдаланушы болып табылмайтыны, материалдық-еңбек ресурстары, оның iшiнде тауарларды жеткiзуге арналған көлiк құралдары жоқтығы туындайды.
Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің 30.04.2015жылғы №546 бұйрығымен бекітілген «Автомобиль көлігімен жүк тасымалдау ережесінің» 12, 13 -тармақтарына сәйкес (бұдан әрі - Жүктерді тасымалдау ережесі) жүктерді тасымалдау қағаз тасымалдағышта немесе электрондық-цифрлық құжат нысанында тауар-көлік жүкқұжаттарымен ресімделеді, тауар-көлік жүкқұжаты жөнелтілетін жүкті жүк жөнелтуші есептен шығаратын және оны жүк алушы кіріске алатын негізгі тасымалдау құжаты болып табылады, жүк жөнелтуші тасымалдаушыға ұсынылған тасымалдауға жүк қағаз тасығышта ресімделген жағдайда төрт данада жасалатын тауар-көлік жүкқұжаты екенін көрсету қажет.
Жүктерді тасымалдау қағидаларының 19-тармағына сәйкес автокөлік құралының жол парағы бастапқы есепке алу құжаты болып табылады, ол тауар-көлік жүкқұжатымен бірге жол парағына жүктерді тасымалдауға уақыт бойынша ақы төлеу кезінде автокөлік құралының жұмысын есепке алу үшін көрсеткіштерді айқындайды (ол қағаз тасығышта ресімделген жағдайда) тауар-көлік жүкқұжаттарының нөмірлері жазылады, олардың бір данасы тасымалданған жүк тонналарының санын және басқа да көрсеткіштерді есепке алу үшін жол парағына қоса беріледі, автокөлік құралының жол парақтары және қағаз тасығышта ресімделген тауар-көлік жүкқұжаттары жол жүрісін есепке алу журналдарында тіркелуге жатады және тасымалдаушының журналдармен бірге 5 жыл бойы сақтауы.
Қаралатын жағдайда салықтық тексеруге тауар-көлік жүкқұжаттары мен жол парақтары ұсынылған, оларға сәйкес «Z» компаниясынан «К» компаниясына тауар жеткізу «S» компаниясынан және «N» компаниясынан қызметтер алу арқылы өздігінен жүзеге асырылған.
Салық кодексінің 143-бабының 1 және 2-тармақтарына сәйкес қарсы тексеру салық органының салық төлеушімен операцияларды жүзеге асырған тұлғаларды тексеруі болып табылатынын атап өткен жөн осындай операциялар туралы қосымша ақпарат алу мақсатында оған қатысты салық органы кешенді немесе тақырыптық тексеру жүргізетін салық агенті (салық агенті), көрсетілген салық төлеушіні (салық агентін) тексеру барысында туындайтын мәселелер бойынша операциялардың фактісі мен мазмұнын растау.
Қарсы тексеру кешенді немесе тақырыптық тексеруге қатысты қосалқы болып табылады.
Қаралатын жағдайда, мемлекеттік кірістер органы «К» компаниясымен өзара есеп-айырысуды растау мақсатында 19.02.2025ж. Компанияға қарсы тексеру жүргізуге аумақтық мемлекеттік кірістер органына «Z». Бұл сұраныс 20.03.2025ж. заңды мекенжайы бойынша «Z» Компаниясының болмауына байланысты тоқтатылды.
Сондай-ақ, тауарды тасымалдау фактісін растау мақсатында мемлекеттік кірістер органы 01.07.2025ж. аумақтық мемлекеттік кірістер органына «S» компаниясы қарсы тексеру жүргізуге сауал жолдады.
Көрсетілген сауалға 18.07.2025ж. «К» компаниясымен өзара есеп-айырысуды растау туралы жауап түсті.
Бұдан басқа, мемлекеттік кірістер органы 09.07.2025ж. «N» компаниясына қарсы тексеру жүргізуге аумақтық мемлекеттік кірістер органына сауал жолданды. Бұл сұрауға жауап түспеді.
«К» компанияның дәлелдерін растау үшін шағымға «Z» компаниясынан тауарды сатып алу бойынша шығыстарды шегерімге жатқызудың негізділігін растайтын құжаттар (шарттар, салықтық есепке алу тіркелімдері, айналым-сальдо ведомосы, шоттар карточкалары, тауар-материалдық қорларды есептен шығару актілері және өзге де құжаттар) қоса берілмегенін атап өту қажет.
Бұдан басқа, салықтық тексеру барысында «Z» компаниясы да, осы кәсіпорынның жеткізушілері де салық есептілігі нысандарына, электрондық шот-фактураларға талдау жүргізілгенін көрсету керек.
Нәтижесінде «Z» компаниясына ірі блокты дисперсті топырақ сатып алынбағаны анықталған.
ЭШФ АЖ мәліметтеріне сәйкес тауарды жеткізушілер (ірі блокты дисперсті топырақ): «G» компаниясы, «М» компаниясы және «T» компаниясы «Z» компаниясының атына жазып берген ЭШФ кері қайтарып алды.
Сондай-ақ Салық кодексінің 120-1-бабының 1-тармағына сәйкес салық органдары тәуекел дәрежесі жоғары бұзушылықтар бойынша белгіленген мерзімде орындалмаған және (немесе) камералдық бақылау нәтижелері бойынша салық органдары анықтаған бұзушылықтарды жою туралы хабарлама орындалмаған деп танылған жағдайда электрондық шот-фактуралардың ақпараттық жүйесіндегі электрондық шот-фактуралардың үзінділерін шектеуді жүргізетінін атап өткен жөн.
Қарастырылып отырған жағдайда тәуекелдерді басқару жүйесінің мәліметтеріне сәйкес «Z» компаниясының қызметі жоғары тәуекел дәрежесіне жатқызылған.
«Z» компаниясы 16.05.2024ж. камералдық бақылау нәтижелері бойынша анықталған бұзушылықтарды жою туралы хабарламаларды орындамады 16.05.2024ж. №3020EV300273, 08.08.2024ж. №3020EV300272, №3020KD100240. Сонымен қатар, 31.07.2023ж. №0618Г0200002 камералдық бақылау нәтижелері бойынша анықталған бұзушылықтарды жою туралы хабарламаның орындалмауына байланысты 20.09.2023ж. ЭШФ АЖ ЭШФ жазып беру шектелген.
Жоғарыда айтылғандарды ескере отырып, өзара есеп-айырысу бойынша құжаттар
«К» компаниясы «Z» компаниясымен операциялар жасау фактісі туралы шынайы куәландыра алмайды және осы операциялардың бухгалтерлік есепте барабар көрсетілуін қамтамасыз ете алмайды және тиісінше Қазақстан Республикасының салық заңнамасының ережелеріне сәйкес шығыстарды шегерімге жатқызу үшін негіз бола алмайды.
Осылайша, Z компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша 832 506,7 мың теңге сомада шығыстарды 2023 жылғы шегеруден 99 900,8 мың теңге сомасындағы есептемеден ҚҚС алып тастау негiзделген болып табылады.
G компаниясымен (БСН 191140006834) өзара есеп айырысу бойынша
Салықтық тексеру нәтижелері бойынша 2023 жылға «G» компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша тауарды (цемент, қаптау кірпіші, керамогранит, қызыл кірпіш, кесілген ағаш материалы, арматура, көбік, құм-қиыршықтас қоспасы, резеңке кабель және т.б.) сатып алу бойынша 267 857,1 мың теңге сомаға шығыстар шегерімнен 32 142,9 мың теңге сомасындағы есептен ҚҚС шығарылды.
«G» компаниясы «К» компаниясымен өзара есеп-айырысу кезеңінде аумақтық мемлекеттік кірістер органдарында тіркеу есебінде тұрған.
Негізгі қызмет түрі - сауда алаңы 2000 м2 кем сауда объектілері болып табылатын мамандандырылған дүкендерде трикотаж және шұлық-ұйық бұйымдарының бөлшек саудасы.
«G» компаниясы 06.09.2023ж. орналасқан жері бойынша болмауына байланысты.
СЕӨС АЖ сәйкес Компанияның «G» КТС бойынша декларациясы 2023ж. (н. 100.00) берілмеген.
СЕӨС АЖ мәліметтеріне сәйкес «G» компаниясында 2023ж. жұмыскерлер саны - 4, 2023ж. мүлік салығы, көлік құралдары салығы бойынша, жер салығы бойынша декларация (н. 700.00) ұсынылмаған.
Жоғарыда келтiрiлгендерден «G» компаниясында материалдық ресурстар, оның iшiнде тауарларды жеткiзуге арналған көлiк құралдары жоқ екендiгi туындайды.
Жоғарыда көрсетілгендей, жол парағы бастапқы есепке алу құжаты болып табылады, ол тауар-көлік жүкқұжатымен бірге автокөлік құралының жұмысын есепке алу үшін көрсеткіштерді айқындайды.
Қаралатын жағдайда салықтық тексеруге тауар-көлік жүкқұжаттары мен жол парақтары ұсынылған, оларға сәйкес «G» компаниясынан «К» компаниясына тауар жеткізу «S» компаниясынан және «N» компаниясынан қызметтер алу арқылы өздігінен жүзеге асырылған.
Салық кодексінің 143-бабы 1 және 2-тармақтарына сәйкес мемлекеттік кірістер органы Қазақстан Республикасының 20.02.2025ж. «G» компанияға қарсы тексеру жүргізуге аумақтық мемлекеттік кірістер органына сауал жоланды. Бұл сұраныс 08.04.2025ж. заңды мекенжайы бойынша «G» компаниясының болмауына байланысты тоқтатылды.
Сондай-ақ, тауарды тасымалдау фактісін растау мақсатында мемлекеттік кірістер органы 01.07.2025ж. аумақтық мемлекеттік кірістер органына «S» компаниясы қарсы тексеру жүргізуге сауал жолдады. Көрсетілген сауалға 18.07.2025ж. «К» компаниясымен өзара есеп айырысуды растау туралы жауап түсту.
Бұдан басқа, мемлекеттік кірістер органы 09.07.2025ж. «N» компанияға қарсы тексеру жүргізуге аумақтық мемлекеттік кірістер органына сауал жолдады. Бұл сұрауға жауап түспеді.
«К» компанияның дәлелдерін растау үшін шағымға «G» компаниясынан тауарды (цемент, қаптама кірпіш, керамогранит, қызыл кірпіш, ағаш материалы, арматура, көбік-лекс, құм-қиыршықтас қоспасы, резеңке кабель және т.б.) сатып алу жөніндегі шығыстарды шегерімге жатқызудың негізділігін растайтын құжаттар (шарттар, салықтық есепке алу тіркелімдері, айналым-сальдо ведомосы, шоттар карточкалары, тауарлық-материалдық қорларды есептен шығару актілері және өзге де құжаттар қоса берілмегенін атап өту қажет.
Бұдан басқа, салықтық тексеру барысында «G» компаниясы да, осы кәсіпорынның өнім берушілері де салық есептілігі нысандарына, электрондық шот-фактураларға талдау жүргізілгенін көрсету керек.
Нәтижесінде «G» компаниясы жоғарыда көрсетілген тауарларды сатып алмағаны анықталған.
ЭШФ АЖ мәліметтеріне сәйкес тауарды жеткізуші (цемент, қаптау кірпіші, керамогранит, қызыл кірпіш, кесілген материал, арматура, көбік, құм-қиыршықтас қоспасы, резеңке кабель және т.б.) - «G» компаниясының атына жазылған ЭШФ компаниясымен кері қайтарып алынды.
Бұдан бұрын салық органдары тәуекелдің жоғары дәрежесіндегі бұзушылықтар бойынша ЭШФ АЖ-ға ЭШФ жазып беруді шектеуді жүргізетіні де атап өтілген болатын.
Қаралатын жағдайда тәуекелдерді басқару жүйесінің мәліметтеріне сәйкес «G» компаниясының қызметі жоғары тәуекел дәрежесіне жатқызылған. Сонымен қатар, «G» компаниясы 03.11.2023ж. ЭШФ АЖ ЭШФ жазып беру шектелген.
Жоғарыда айтылғандарды ескере отырып, өзара есеп айырысу бойынша құжаттар «К» компаниясы «G» компаниясымен операциялар жасау фактісі туралы шынайы куәландыра алмайды және осы операциялардың бухгалтерлік есепте барабар көрсетілуін қамтамасыз ете алмайды және тиісінше Қазақстан Республикасының салық заңнамасының ережелеріне сәйкес шығыстарды шегерімге жатқызу үшін негіз бола алмайды.
Осылайша, «G» компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша 2023 жылғы 267 857,1 мың теңге сомада шығыстарды шегеруден. 32 142,8 мың теңге сомасындағы есептен ҚҚС алып тастау негізді болып табылады.
«С» компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша
Салықтық тексеру нәтижелері бойынша «С» компаниясымен тауарды (led прожектор, әмбебап айыр, магнум жанарғы, электр шымылдығы, компрессор, конвектор - жатақхана бөлмелерін жылыту, ажыратқыш, қол рациясы, радиоқабылдағыш, бір фазалы айыр, Камаз генераторы, қашықтықтан басқару пульті, сыртқы қондырғының розеткасы, қорғаныш термопоясы, ұзартқыш, жапондық оқшаулағыш және т.с.с) сатып алу бойынша 2023 ж. 46 808,7 мың теңге сомасына, 5 617,0 мың теңге сомасындағы есептен ҚҚС шығыстар шегерімнен шығарылды.
«С» компаниясы 29.03.2008 жылдан бастап аумақтық мемлекеттік кірістер органында тіркеу есебінде тұр.
Негізгі қызмет түрі - өзге де құрылыс-монтаж жұмыстары.
Компанияның СЕӨС АЖ сәйкес КТС бойынша декларация (н. 100.00) ұсынылмаған.
СЕӨС АЖ мәліметтеріне сәйкес Компанияда «С» 2023 ж. 1 қызметкер, мүлік салығы, көлік құралдары салығы бойынша, жер салығы бойынша декларация (н. 700.00) 2023ж. ұсынылмаған.
Жоғарыда келтiрiлгендерден «С» компаниясында материалдық ресурстар, оның iшiнде тауарларды жеткiзуге арналған көлiк құралдары жоқ екендiгi туындайды.
Жоғарыда көрсетілгендей, жол парағы бастапқы есепке алу құжаты болып табылады, ол тауар-көлік жүкқұжатымен бірге автокөлік құралының жұмысын есепке алу үшін көрсеткіштерді айқындайды.
Қарастырылып отырған жағдайда салықтық тексеруге тауар-көлік жүкқұжаттары мен жол парақтары ұсынылған, оларға сәйкес «С» компаниясынан «К» компаниясына тауарды жеткізу «S» компаниясынан қызметтерді алу арқылы өздігінен жүзеге асырылды.
Салық кодексінің 143-бабы 1 және 2-тармақтарына сәйкес мемлекеттік кірістер органы «К» компаниясы 20.02.2025ж. «С» Компанияға қарсы тексеру жүргізуге аумақтық мемлекеттік кірістер органына. Бұл сұраныс 20.03.2025ж. заңды мекенжайы бойынша «С» компаниясының болмауына байланысты тоқтатылды.
Сондай-ақ, тауарды тасымалдау фактісін растау мақсатында мемлекеттік кірістер органы 01.07.2025ж. аумақтық мемлекеттік кірістер органына «S» компаниясы қарсы тексеру жүргізуге сауал жолдады. Көрсетілген сауалға 18.07.2025ж. «К» компаниясымен өзара есеп айырысуды растау туралы жауап түсту.
«К» компаниясының дәлелдерін растау үшін шағымға құжаттар қоса берілмегенін атап өту қажет (шарттар, салықтық есепке алу тіркелімдері, айналым-сальдо ведомосы, шоттар карточкалары, тауарлық-материалдық қорларды есептен шығару актілері және өзге де құжаттар)тауарды сатып алу жөніндегі шығыстарды шегерімге жатқызудың негізділігін растайтын (led прожектор, әмбебап айыр, магнум жанарғы, электр шымылдығы, компрессор, конвектор - жатақхана бөлмелерін жылыту, ажыратқыш, қол рациясы, радиоқабылдағыш, бір фазалы айыр, Камаз генераторы, қашықтан басқару пульті, сыртқы қондырғының розеткасы, қорғаныш термопоясы, ұзартқыш, жапон оқшаулағышы және т.б.).
Бұдан бұрын салық органдары тәуекелдің жоғары дәрежесіндегі бұзушылықтар бойынша ЭШФ АЖ-ға ЭШФ жазып беруді шектеуді жүргізетіні де атап өтілген болатын.
Қаралып отырған жағдайда тәуекелдерді басқару жүйесінің мәліметтеріне сәйкес Компанияның қызметі жоғары тәуекел дәрежесіне жатқызылған. Оның үстіне, «С» компаниясы 26.02.2024ж. ЭШФ АЖ ЭШФ үзіндісі шектелген.
Бұдан басқа, салықтық тексеру барысында салық есептілігі нысандарына, электрондық шот-фактураларға талдау жүргізілгенін көрсету керек
Нәтижесінде «С» компаниясы жоғарыда көрсетілген тауарларды «P» компаниясынан сатып алғаны анықталған «С» компаниясы да, осы кәсіпорынның өнім берушілері де.
Осылайша, ЭШФ АЖ мәліметтеріне сәйкес алынған және жазып берілген ЭШФ «С» компаниясының «К» компаниясының атына сатылған тауарлар бойынша ЭШФ-да айналым жасау күні - 29.09.2023ж., ЭШФ жазып беру күні - 29.11.2023ж.
Бұл ретте, сатылатын тауар «P» компаниясынан 2023 жылғы 4-тоқсанда сатып алынды, онда айналым жасау күні - 2023 жылғы қараша және желтоқсан, ЭШФ жазып беру күні - 2023 жылғы желтоқсан.
Демек, тауарларды сату кезінде ЭШФ жазып беру хронологиясы, яғни сату күні сатып алу күнінен бұрын бұзылған.
Бұдан басқа, ЭШФ АЖ деректері бойынша «С» компаниясы 27.11.2023ж. (айналым жасау күні - 25.08.2023ж.) «К» компаниясының атына 52 425,9 мың теңге айналым сомасына ЭШФ жазып берілді, оның ішінде қызмет көрсетуге (құбырды ауыстыруға) 5 617,0 мың теңге сомасында ҚҚС, бірақ кейін осы ЭШФ кері қайтарып алынды және 29.11.2023ж. айналым жасау күнімен басқа ЭШФ жазып берілді 29.09.2023ж. тауарларға (led прожектор, әмбебап шанышқы, магнум жанарғысы, электр шымылдығы, компрессор, конвектор - жатақхана бөлмелерін жылыту, ажыратқыш, қол рациясы, радиоқабылдағыш, бір фазалы шанышқы, Камаз генераторы, қашықтықтан басқару пульті, сыртқы қондырғының розеткасы, қорғаныш термо белдігі, ұзартқыш, жапон оқшаулағышы және т.б.) айналымның осындай сомасы.
Мамандандырылған ауданаралық экономикалық сотының 23.12.2024ж. (бұдан әрі - 23.12.2024ж. шешім) Компанияны мемлекеттік тіркеу жарамсыз деп танылды.
23.12.2024ж. «P» компаниясы «Азаматтарға арналған үкімет» КЕАҚ-ның 18.05.2023ж. бұйрығы негізінде тіркелгені, кәсіпорынның тіркеу есебінде мемлекеттік кірістер органында тұрғаны, құрылтайшысы А.
Бұдан әрі 23.12.2024ж. азаматтың «P» компаниясын тіркеу кезінде кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыруға ерік білдірмегенін назарға ала отырып, бұдан басқа, серіктестікке қатысушы кәсіпорынның істерін басқаруға қатыспағандықтан, қызметі туралы ақпарат алмаса және оның бухгалтерлік және өзге де құжаттамасымен заңды тұлғаның жарғысында көзделген жағдайларда, құрылтай құжаттарына және оның жалпы жиналысының шешімдеріне сәйкес қызметтен табыс алмаса, сот «P» компаниясы мемлекеттік тіркеуді заңсыз деп тану негізі бойынша таратылуға жатады деп есептесе, оны құру кезінде жойылмайтын сипаттағы заң бұзушылықтарға байланысты.
Жоғарыда айтылғандарды ескере отырып, өзара есеп айырысу бойынша құжаттар
К компаниялары «С» компаниясымен операциялар жасау фактiсi туралы шынайы куәландыра алмайды және осы операциялардың бухгалтерлiк есепте барабар көрсетiлуiн қамтамасыз ете алмайды және тиiсiнше Қазақстан Республикасының салық заңдарының ережелерiне сәйкес шығыстарды шегерiмге жатқызу үшiн негiз бола алмайды.
Осылайша, 2023 жылғы шығыстарды шегеруден алып тастау. сомада
46 808,7 мың теңге, «С» компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша 5 617,0 мың теңге сомасындағы есептен ҚҚС негiзделген болып табылады.
«D» компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша
Салықтық тексеру нәтижелері бойынша тауарды сатып алу бойынша шығыстар шегерімнен шығарылды (катанка, электродтар, кесілмеген жапырақты ағаш тақтасы, ысырма, құбырларға арналған кронштейндер, дәнекерлеу сымы, кесілмеген брус, құбырларға арналған тірек-орталықтандыру сақиналары, флюс, шегелер, жұмыр жапырақты ағаш материалдары және т.б.) 2023 жылғы «D» компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша 447 088,3 мың теңге сомасына, 53 650,6 мың теңге сомасындағы есептен ҚҚС.
«D» компаниясы «К» компаниясымен өзара есеп айырысу кезеңінде 20.10.2023ж.
Негізгі қызмет түрі - тұрғын үй ғимараттарын салу.
Компанияның СЕӨС АЖ сәйкес «D» КТС бойынша декларация (н. 100.00) ұсынылмаған.
СЕӨС АЖ мәліметтеріне сәйкес Компанияда «D» 2023 ж. 4 қызметкер тіркелген, мүлік салығы, көлік құралдары салығы бойынша, жер салығы бойынша декларация (н. 700.00) 2023ж. ұсынылмаған.
Жоғарыда келтiрiлгендерден «D» компаниясында материалдық ресурстар, оның iшiнде тауарларды жеткiзуге арналған көлiк құралдары жоқ екендiгi туындайды.
Жоғарыда көрсетілгендей, жол парағы бастапқы есепке алу құжаты болып табылады, ол тауар-көлік жүкқұжатымен бірге автокөлік құралының жұмысын есепке алу үшін көрсеткіштерді айқындайды.
Қаралатын жағдайда салықтық тексеруге тауарлық-көліктік жүкқұжаттар мен жол парақтары ұсынылған, оларға сәйкес «D» компаниясынан «К» компаниясына тауар жеткізу «S» компаниясынан, «N» компаниясынан, «Е» компаниясынан, «V» компаниясынан қызметтер алу арқылы өз бетімен жүзеге асырылды.
Салық кодексінің 143-бабы 1 және 2-тармақтарына сәйкес мемлекеттік кірістер органы Салық кодексінің
«К» компаниясы 20.02.2025ж. Компанияға қарсы тексеру жүргізуге аумақтық мемлекеттік кірістер органы «D». Бұл сауал 11.03.2025ж. заңды мекенжайы бойынша «D» Компаниясының болмауына байланысты тоқтатылған.
Сондай-ақ, тауарды тасымалдау фактісін растау мақсатында мемлекеттік кірістер органы 01.07.2025ж. үстеме тексеру жүргізуге аумақтық мемлекеттік кірістер органы
«S» компаниясы. Көрсетілген сауалға 18.07.2025ж. «К» компаниясымен өзара есеп айырысуды растау туралы.
Бұдан басқа, мемлекеттік кірістер органы 09.07.2025ж. Компанияға қарсы тексеру жүргізуге аумақтық мемлекеттік кірістер органына «N». Бұл сұрауға жауап түспеді.
Тауарды тасымалдау фактісін растау мақсатында мемлекеттік кірістер органы 09.07.2025ж. «Е» компаниясына қарсы тексеру жүргізуге аумақтық мемлекеттік кірістер органына. Осы сауалға берілген жауапқа сәйкес 24.07.2025ж. «Е» компаниясының бухгалтерлік есебінде және ЭШФ АЖ-де «К» компаниясының мекенжайына тауарларды тасымалдау бойынша көрсетілген қызметтер бойынша мәліметтер жоқ.
Сондай-ақ, тауарды тасымалдау фактісін растау мақсатында мемлекеттік кірістер органы 09.07.2025ж. аумақтық мемлекеттік кірістер органына үстеме тексеру жүргізуге
«V» компаниясы. Бұл сұрауға жауап түспеді.
«К» компаниясының дәлелдерін растау үшін шағымға құжаттар қоса берілмегенін атап өту қажет (шарттар, салықтық есепке алу тіркелімдері, айналым-сальдо ведомосы, шоттар карточкалары, тауарлық-материалдық қорларды есептен шығару актілері және өзге де құжаттар)тауарды сатып алу жөніндегі шығыстарды шегерімге жатқызудың негізділігін растайтын (катанка, электродтар, кесілмеген жапырақты ағаш тақтасы, ысырма, құбырларға арналған кронштейндер, дәнекерлеу сымы, кесілмеген брус, құбырларға арналған тірек-орталықтандыру сақиналары, флюс, шегелер, жұмыр жапырақты ағаш материалдары және т.б.).
Бұдан басқа, салықтық тексеру барысында салық есептілігі нысандарына, электрондық шот-фактураларға талдау жүргізілгенін көрсету керек
Нәтижесінде «D» компаниясы жоғарыда көрсетілген тауарларды сатып алмағаны анықталған «D» компаниясы да, осы кәсіпорынның өнім берушілері де.
Бұдан басқа, ЭШФ АЖ мәліметтерін талдау «D» компаниясы «К» компаниясының атына 2023 жылғы 1-тоқсанда жазып берген ЭШФ көрсеткенін көрсетті. «D» компаниясы мен 2-деңгейдегі өнім беруші арасындағы мәміле
«J» компаниясы (22.02.2023ж. шарт) Мамандандырылған ауданаралық экономикалық сотының 26.07.2023ж. жарамсыз деп танылды.
Бұдан бұрын салық органдары тәуекелдің жоғары дәрежесіндегі бұзушылықтар бойынша ЭШФ АЖ-ға ЭШФ жазып беруді шектеуді жүргізетіні де атап өтілген болатын.
Қаралатын жағдайда тәуекелдерді басқару жүйесінің мәліметтеріне сәйкес «D» компаниясының қызметі жоғары тәуекел дәрежесіне жатқызылған. Бұдан басқа, «D» компаниясы 01.12.2023ж. ЭШФ АЖ ЭШФ үзіндісі шектелген.
Жоғарыда айтылғандарды ескере отырып, өзара есеп айырысу бойынша құжаттар
«К» компаниялары «D» компаниясымен операциялар жасау фактісі туралы шынайы куәландыра алмайды және осы операциялардың бухгалтерлік есепте барабар көрсетілуін қамтамасыз ете алмайды және тиісінше Қазақстан Республикасының салық заңнамасының ережелеріне сәйкес шығыстарды шегерімге жатқызу үшін негіз бола алмайды.
Осылайша, 2023 жылғы шығыстарды шегеруден алып тастау. сомада
447 088,3 мың теңге, «D» компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша 53 650,6 мың теңге сомасындағы есептен ҚҚС негiзделген болып табылады.
Жоғарыда баяндалғанның негізінде Салық кодексінің 163, 242, 400-баптарының нормаларын ескере отырып, 2023 жылға КТС, 2023 жылдың 1, 2, 4-тоқсанына ҚҚС есептеу. салықтық тексеру нәтижелері бойынша негізделген болып табылады.
Жоғарғы Соттың іс жүзін құрайтын қорытындылары туралы «К» компаниясының дәлелдеріне қатысты тексеру жүргізуге формальды көзқарас және салық сомасын қосымша есептеу үшін заңды негіздердің болмауы тексеру нәтижелерінің күшін жоюға алып келетінін атап өту қажет, Қазақстан Республикасында сот шешімдері құқық көзі болып табылмайтынын, өйткені, Қазақстан Республикасы Конституциясының 4-бабына сәйкес Қазақстан Республикасында қолданыстағы құқық Қазақстан Республикасының Конституциясы мен нормативтік құқықтық актілер болып табылады.
Бұдан басқа, шағымға қоса берілген Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының қаулылары дау мен тараптар арасындағы тікелей, жеке сипаттағы мәнге қатысты болады. Демек, «К» компаниясының көрсетілген бөлігіндегі дәлелдері дәрменсіз болып табылады.
