Дау түрі: салық даулары
Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
Салық түрі: КТС және ҚҚС
Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігіне (бұдан әрі – уәкілетті орган) «А» компаниясынан корпоративтік табыс салығын (КТС) және қосылған құн салығын (ҚҚС) есептеу мәселелері бойынша аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің тексеру нәтижелері туралы хабарламасына қатысты шағым түсті.
Іс материалдарына сәйкес, мемлекеттік кірістер органы 0.01.2023ж.-31.12.2023ж. кезеңге тақырыптық салықтық тексеру жүргізіп, нәтижесінде 36 931,6 мың теңге сомасында КТС және 6 935,2 мың теңге сомасында өсімпұл, 29 159,0 мың теңге ҚҚС және 7 088,3 мың теңге сомасында өсімпұлды есептеу туралы хабарлама жіберілген.
«А» компаниясы салық органының қорытындысымен келіспей, салық органының шешімін бұзуды сұрап, апелляциялық шағым түсірді. Шағымда «К» компаниясымен жасалған мәмілеге қатысты «А» компаниясы қатыспаған және тарап болмаған үшінші тұлғалар арасындағы мәмілелер «К» компаниясымен жасалған мәміледе «өзара есеп айырысуларды» алып тастауға негіз ретінде көрсетілгені көрсетілген.
Сондай-ақ шағымда «К» серіктестігінің өзара қарым-қатынас және өзара есеп айырысу кезеңінде сенімсіз салық төлеушілер тізілімінде тіркелмегені, салық берешегінің жоқтығы, борышкерлер тізілімінде тіркелмегені көрсетілген.
Дегенмен, «А» компаниясында тауардың нақты жеткізілгенін растайтын бастапқы құжаттары бар.
Шағымда «А» компаниясының тауарды сатып алуға жұмсаған шығыстары кәсіпкерлік қызметтен кіріс алуға жұмсалғаны, өйткені «А» компаниясының өндірістік қызметінде жеткізушілерден этикеткаларды, оның ішінде ыстықтай иленген орауыштарды сатып алу негізделген және орынды болып табылады; сәйкес, мұндай шығыстар тек іскерлік мақсаттарға арналған.
Сондықтан «А» компаниясы осы шағымды қарауды және тексеру нәтижелері туралы хабарламаны толығымен алып тастауды сұрайды.
Салық тексеруінің актісінен «А» компаниясы Қазақстан Республикасының 2017 жылғы 25 желтоқсандағы № 120-VI «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» Кодексінің (Салық кодексі) 242-бабының 3-тармағының және 400-бабының ережелерін бұза отырып, 184 мың теңге сомасындағы шығыстарды жатқызғаны анықталды. 2023 жылғы 1-тоқсанға шегерімдер мен ҚҚС ретінде «К» компаниясымен өзара есеп айырысулар бойынша 22 159,0 мың теңге сомасында.
Шағымды қарау барысында мыналар анықталды.
Салық кодексі бойынша шегерімге жатпайтын шығыстарды қоспағанда, Салық кодексінің 242-бабының 1, 3 және 4-тармақтарына сәйкес салық төлеушінің кіріс әкелетін қызметке байланысты шығыстары Салық кодексінің осы бабында және 243-263-баптарында белгіленген ережелер ескеріле отырып, салық салынатын табысты айқындау кезінде шегерімге жатады.
Салық төлеуші шегерімдерді кіріс әкелетін қызметіне байланысты осындай шығыстарды растайтын құжаттар болған кезде жүргізген нақты шығыстар негізінде жүргізеді.
Халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес айқындалатын кейінге қалдырылған шығыстар олар жататын салық кезеңінде шегерімге жатады.
Егер осы бапта және Салық кодексінің 243–263-баптарында өзгеше көзделмесе, осы бөлімнің мақсаттары үшін шығыстарды тану, оның ішінде оларды тану күні халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес жүзеге асырылады.
Халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес шығыстарды тану тәртібі Салық кодексіне сәйкес шегерімдерді айқындау тәртібінен ерекшеленген жағдайларда, мұндай шығыстар Салық кодексінде айқындалған тәртіппен салық салу мақсатында есепке алынады.
Салық кодексінің 400-бабының 1-тармағына сәйкес Салық кодексінің 367-бабының 1-тармағының 1) тармақшасына сәйкес қосылған құн салығын төлеуші болып табылатын тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді алушы шегерімге жатқызған ҚҚС сомасы, егер олар салық белгіленген мақсаттар үшін пайдаланылса немесе алынатын болса, олар пайдаланылса немесе өткiзiлуi мүмкiн болса, тауарлар, жұмыстар, көрсетiлетiн қызметтер, көрсетiлетiн қызмет көрсетулер үшiн төлеуге жататын қосылған құн салығының сомасы болып табылады. осы тармақтың 1) - 4) тармақшаларындағы талаптар сақталды.
Айта кету керек, ҚҚС шегеріміне Салық кодексінің 400-бабына сәйкес шот-фактура негіз болып табылады.
Барлық ҚҚС төлеушілер үшін міндетті құжат болып табылатын шот-фактураны беру Салық кодексінің 412-бабының талаптарына сәйкес жүзеге асырылады.
Салық кодексінің 412-бабының 12-тармағына сәйкес шот-фактура салық төлеушінің бұйрығымен уәкілеттік берілген қызметкердің қолымен куәландырылуы мүмкін. Тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді алушылардың көзбен шолуы үшін тапсырыстың көшірмесі қолжетімді болуы тиіс.
Салық кодексінің 190-бабының 2 және 3-тармақтарында есепке алу құжаттамасы мыналарды қамтиды: бухгалтерлік құжаттама – «Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы» Қазақстан Республикасының Заңына (бұдан әрі – «Бухгалтерлік есеп туралы» Заң) сәйкес оны жүргізуге жауапты тұлғалар үшін; стандартты аудит файлы – осы файлды өз еркімен ұсынатын тұлғалар үшін; бастапқы есепке алу құжаттары – осы баптың 4-тармағында көрсетілген тұлғалар үшін; салық нысандары; салықтық есеп саясаты; және салық салу объектілерін және/немесе салық салуға байланысты объектілерді анықтау, сондай-ақ салық міндеттемелерін есептеу үшін негіз болатын басқа да құжаттар.
Егер осы баптың 4-тармағында өзгеше көзделмесе, салықтық есепке алу бухгалтерлік есеп деректеріне негізделеді. Бухгалтерлік есепті жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасында белгіленеді.
«Бухгалтерлік есеп туралы» Заңның 6-бабының 1-тармағына сәйкес бухгалтерлік есеп Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасымен, сондай-ақ есеп саясатымен реттелетін дара кәсіпкерлер мен ұйымдардың операциялары мен оқиғалары туралы ақпаратты жинаудың, есепке алудың және қорытындылаудың ұйымдастырылған жүйесі болып табылады.
«Бухгалтерлік есеп туралы» Заңның 7-бабының 1-тармағына сәйкес бухгалтерлік құжаттамаға бастапқы құжаттарды, есеп регистрлерін, қаржылық есептілікті, есеп саясатын қамтиды.
Бухгалтерлік жазбалар бастапқы құжаттар негізінде жүргізіледі. Бастапқы құжаттар мәмілені немесе оқиғаны жасау кезінде немесе ол аяқталғаннан кейін бірден дайындалуы керек. Бұдан басқа, «Бухгалтерлік есеп туралы» Заңның 7-бабының 3-тармағының 6) тармақшасына сәйкес қағаз және электрондық түрдегі бастапқы құжаттарда мәмілені жасауға (оқиғаны растау) жауапты тұлғалардың лауазымы, тегі, аты-жөні, қолы және оның ресімделуінің дұрыстығы қамтылған міндетті деректемелер болуы тиіс.
Сондықтан, тауарлар, жұмыстар, қызметтер бойынша шығыстар кіріс алуға бағытталған және салық салу мақсатында пайдаланылуы тиіс және басшы мен бас бухгалтер немесе салық төлеушінің бұйрығымен осыған уәкілетті қызметкер қол қойған тиісті құжаттармен расталған жағдайда салық төлеушінің шығыстары шегерімдерге және ҚҚС бойынша есепке жатқызуға жатады. Сонымен қатар, Салық кодексінің нормаларына сәйкес салықтық есепке алу бухгалтерлік есеп деректеріне негізделеді. Бухгалтерлік есепті жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасында белгіленеді.
Салық тексеруінің нәтижелері бойынша шегерімдерден «К» серіктестігімен есеп айырысулар бойынша 184 658,0 мың теңге сомасында 2023 жылға шығыстар және 2023 жылдың 1 тоқсанында есепке жатқызылған ҚҚС 22 159,0 мың теңге сомасында алып тасталды.
«К» компаниясы мен «А» компаниясы 16.01.2023ж. этикеткаларды/баспа өнімдерін өндіруге арналған №1 шарт жасады. Шарттың 1.1-тармағында «К» компаниясы өндірістік міндеттемелерді өзіне алатыны көрсетілген.
Шартпен бірге «А» компаниясы өз шағымына 5 электронды шот-фактураны, тауарды үшінші тұлғаларға шығаруға арналған 5 жүкқұжатты және 5 жүкқұжатты қоса берді. Бұл құжаттардың барлығында Петропавл қаласындағы «С нүктесі» деп жөнелту мекенжайы көрсетілген.
Салық органдары аталған мекен-жайға барған кезде бұл мекенжайы бар ғимараттар мен құрылыстардың жоқтығын анықтады.
Алайда, «К» компаниясы Астана қаласында тіркелген, ал ҚР ИНИС деректері бойынша Петропавлда салық салу объектілері жоқ. Сондай-ақ «Тауарлардың, жұмыстардың, қызметтердің атауы» бағанында «Үй-жайды жалдау» көрсетілген «К» компанияға берілген электрондық шот-фактуралар жоқ.
«К» компаниясының негізгі қызметі – нақты реквизиттерсіз кең ауқымды тауарларды көтерме саудада өткізу.
14.07.2023ж., 23.11.2023ж. және 15.05.2024ж. салықтық тексеру актілерімен расталған «К» компаниясы өзінің тіркелген кеңсесінде жоқ. Сондай-ақ ол 22.04.2025ж. әрекетсіз деп танылды.
«К» компаниясы 24.08.2023ж. тіркелген кеңсесінде болмауына байланысты ҚҚС бойынша есептен шығарылды.
ИС СОНО ақпараттық жүйесіне сәйкес, «К» компаниясы 2023 жылдың бірінші тоқсаны үшін тіркелген күннен бастап нөлдік көрсеткіштермен ҚҚС декларациясын (300.00 нысаны) тапсырды және басқа салық есептілігі ұсынылмаған.
«К» компаниясы тіркелгеннен бері ешқандай салық немесе бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдерді төлемеген.
«Электрондық шот-фактура» ақпараттық жүйесінің мәліметтері бойынша «К» компаниясы «А» компаниясына ҚҚС-ты қосқанда 22 159,0 мың теңге жалпы сомасы 184 658,0 мың теңгеге электрондық шот-фактуралар берген. «К» компаниясының жалғыз жеткізушісі «Т» компаниясы болып табылады, оның тіркеуі Шымкент қаласының мамандандырылған ауданаралық экономикалық сотының шешімімен жарамсыз деп танылды.
Сонымен қатар, сатып алынатын және сатылған тауарлардың атаулары мен саны бірдей (оның ішінде 3 655 000 шарап пен арақ бірлігі, 98 000 қатты ішімдік бірлігі және ЭКГ бақылау нөмірі 5 бірлік).
Сонымен қатар, «Астана-1» ақпараттық жүйесінің мәліметтері бойынша «Т» компаниясы үшінші елдерге тауар импорттамаған.
Сондықтан «А» компаниясына сатылған тауардың шығу тегі анықталмаған. Жоғарыда көрсетілген мән-жайлар «К» компаниясының ағымдағы қаржылық немесе шаруашылық қызметі туралы айғақтардың жоқтығын көрсетеді.
Ұсынылған фактілер мен жағдайларды ескере отырып, «К» компаниясымен есеп айырысуға арналған бастапқы құжаттар толық және сенімді ақпаратты қамтамасыз ете алмайды немесе операцияларды көрсету үшін бухгалтерлік жазбаларды тиісті түрде қамтамасыз ете алмайды. Демек, олар Қазақстан Республикасының салық және бухгалтерлік есеп заңнамасының ережелеріне сәйкес шығыстарды шегеруге және ҚҚС есепке жатқызуға негіз бола алмайды.
Осыған орай, Салық кодексінің 242-бабының 3-тармағының және 400-бабының ережелерін ескере отырып, 2023 жылға 184 658,0 мың теңге сомасында шығыстарды шегерімдерден алып тастау және 22 159,0 мың теңге сомасында ҚҚС есепке жатқызу тек 2023 жылдың бірінші тоқсанында Қоғаммен есептесу болып табылады.
ҚР ӘҚБтК-нің 73-бабына сәйкес «А» компаниясына алдын ала шешім жолданды, оған әкімшілік процеске қатысушы жазбаша қарсылық білдірді. Шешім шығарған кезде «А» компаниясының қарсылығында көрсетілген дәлелдер ескерілді.
Салық кодексінің 182-бабының 1-тармағына сәйкес апелляцияны қарау аяқталғаннан кейін уәкілетті орган апелляциялық комиссияның шешімін ескере отырып, дәлелді шешім шығарады.
Отырыстың қорытындысы бойынша апелляциялық комиссия тексеру нәтижелері туралы даулы хабарламаны күшінде қалдыру туралы шешім қабылдады.
