Даудың түрі: салықтық даулар
Салық төлеуші санаты: заңды тұлға
Салық түрі: КТС (өзара байланыс)
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі - уәкілетті орган) аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі-уәкілетті орган) КТС, ҚҚС есептеу туралы тексеру нәтижелері туралы хабарламаға «А» Компаниясының апелляциялық шағымын алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, салық органы «А» Компаниясына 01.01.2022ж. бастап 31.03.2024ж. дейінгі кезең үшін дұрыс есептеу және уақтылы төлеу мәселесі бойынша тақырыптік тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша 70 725,3 мың теңге сомасында КТС және 23 994,2 мың теңге өсімпұл, 73 827,7 мың теңге сомасында ҚҚС және 26 286,6 мың теңге өсімпұл есептеу туралы хабарлама шығарылды.
«А» Компаниясы салық органының қорытындыларымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда 37 048,7 мың теңге сомасында КТС, 33 307,0 мың.тенге сомасында есептеу бөлігінде салық органының шешімінің күшін жоюды сұрайды және бұл ретте мынадай дәлелдер келтіреді.
Шағымда салықтық тексеру нәтижелері бойынша «В» Компаниямен тауарлық-материалдық құндылықтарды (ТМҚ) сатып алу, тазалау қызметтері, техникалық қызмет көрсету, бейнебақылау, көлік қызметтері бойынша өзара есеп айырысуға байланысты шығыстар шегерімдерден және ҚҚС бойынша есепке жатқызудан негізсіз алынып тасталғаны көрсетілген.
«А» Компаниясы кәсіпорындар үшін қауіпсіздік қызметін көрсетеді, онда арнайы форма мен құрал-жабдықтарды киюге міндетті қызметкерлер жұмыс істейді, бірақ жеке өндіріс орындары жоқ, сондықтан ол шығыстары бухгалтерлік есеп және салық заңнамасына сәйкес ресімделген және салықтық тексеру кезінде берілген тиісті құжаттармен (келісімшарттар, шот-фактуралар, жұмыстарды аяқтау туралы анықтамалар, жеткізу-өткізу құжаттары және төлем құжаттары) расталған «В» Компаниямен келісім-шарттар жасады. Экономикалық тергеу департаменті (бұдан әрі - ЭТД) өз кезегінде бұл құжаттарды алу хаттамасына сәйкес тәркілеген.
Бұдан басқа, салықтық тексеру «А» Компаниясының мыналармен есеп айырысудың кез келген жағдайын анықтай алмады: бөтен компаниялармен; тіркеуі жарамсыз деп танылған компаниялар; ҚҚС бойынша тіркеуден шығарылған компаниялар; тіркеуден шартты түрде шығарылған компаниялар; белсенді емес компаниялар; немесе компания болу белгілерін көрсететін және тіркелген мекенжайында жоқ компаниялар. Соттар «А» Компаниясының осы контрагентпен мәмілелерін жарамсыз деп танымады, ал шот-фактуралар жалған деп танылмады. Сонымен қатар, «А» Компаниясының «В» Компаниясымен есеп айырысуды растау үшін аталған жеткізушіге қарсы аудит жүргізілген жоқ.
«А» Компания пікірі бойынша, азаматтық заңнама мәмілелерді жарамсыз деп тану негіздерін анықтайды. Жеке және заңды тұлғалар шарт жасасуға ерікті. Алайда, Қазақстан Республикасының заңнамасы құрылыс-монтаждау жұмыстарын (КМЖ) қоспағанда, жұмыстарды аяқтау актілеріне егжей-тегжейлі есептер енгізуді талап етпейді.
Салық тексеруі актісінде, «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» Қазақстан Республикасының 25.12.2017ж. Кодексінің (Салық кодексі) 242 және 400-баптарына сәйкес сенімсіздік белгілері бар «В» Компаниямен өзара есеп айырысуға жұмсалған шығыстар 2023 жылдын шегерімнен, ҚҚС 2023 жылғы 4 тоқсанында жатқан есептен шығарылғаны көрсетілген.
Шағымды қарау барысында мыналар анықталды.
Салық кодексінің 242-бабының 1, 3-тармақтарына сәйкес шегерiмге жатпайтын шығыстарды қоспағанда, салық төлеушiнiң кіріс алуға бағытталған қызметті жүзеге асыруға байланысты шығыстары салық салынатын кірісті айқындау кезiнде Салық кодекстің осы бабында және 243-263-баптарында белгіленген ережелер ескеріле отырып, шегерімге жатады.
Осы тармақтың ережелері салық төлеушінің Қазақстан Республикасында да, оның шегінен тыс жерлерде де шеккен шығыстарына қолданылады.
Шегерiмдердi салық төлеуші өзінің кіріс алуға бағытталған қызметіне байланысты шығыстарды растайтын құжаттары болған кезде іс жүзінде жүргізілген осындай шығыстар бойынша жүргiзедi.
Салық кодексінің 400-бабының 1-тармағы бойынша егер алынған тауарлар, жұмыстар және көрсетілетін қызметтер өткізу бойынша салық салынатын айналым мақсатында пайдаланылса немесе пайдаланылатын болса, солар үшін төлеуге жататын және 1) - 4) тармақшасыларында көрсетілген жағдайда, алушы есепке жатқызатын ҚҚС сомасы деп танылады.
ҚҚС-ты есепке жатқызу негізі, атап айтқанда, Салық кодексінің 412-бабының талаптарына сәйкес ресімделген шот-фактура болып табылады.
Осылайша, кірістер алуға бағытталған шығыстар шегерімге жатады, ҚҚС салық салынатын айналым мақсаттары үшін пайдаланылған (пайдаланылатын) тауарлар (жұмыстар, көрсетілетін қызметтер) бойынша, егер тиісті растайтын құжаттар болған кезде есепке жатқызылуға жатады.
Сонымен қатар, Салық кодексінің 190-бабының 3 тармағы бойынша салықтық есепке алу бухгалтерлік есепке алу деректеріне негізделеді. Бухгалтерлік құжаттаманы жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есепке алу және қаржылық есептілік туралы заңнамасымен белгіленеді.
«Бухгалтерлiк есеп пен қаржылық есептiлiк туралы» Қазақстан Республикасының 28.02.2007ж. Заңының (бұдан әрі - Бухгалтерлiк есеп туралы Заң) 6-бабының 3-тармағына сәйкес операциялар мен оқиғалар бухгалтерлiк есеп жүйесiнде көрсетiледi, бұл ретте: бухгалтерлiк жазбаларды бастапқы құжаттардың түпнұсқаларына сайма-сай бекiту және бухгалтерлiк жазбаларда барлық операциялар мен оқиғаларды көрсету; операциялар мен оқиғаларды хронологиялық тәртiппен және уақтылы тiркеу етiлуге тиiс.
Бухгалтерлiк есеп туралы Заңының 1-бабының 2) тармақшасында eceпкe алу құжаттары (бұдан әрi - бастапқы құжаттар) - бухгалтерлiк есеп жүргiзуге негiз болатын, операцияның немесе оқиғаның жасалу фактiсiнiң және оны жасауға берiлген құқықтың қағаз және электрондық жеткiзгiштегi құжаттық растамасы деп белгіленген.
Бухгалтерлiк есеп туралы Заңының 7-бабының 2 - 4 тармақтарында операцияларды немесе оқиғаларды ресiмдеу үшiн қолданылатын бастапқы құжаттардың нысандары немесе оларға қойылатын талаптарды Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес уәкiлеттi орган және (немесе) Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкi бекiтедi.
Нысандары немесе оларға қойылатын талаптар осы баптың 2-тармағына сәйкес бекiтiлмеген қағаз және электрондық жеткiзгiштердегi бастапқы құжаттарды дара кәсiпкерлер мен ұйымдар дербес әзiрлейдi не Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес бекітілген нысандарды немесе талаптарды қолданады немесе Қазақстан Республикасының аумағында тіркелмеген резидент емес-жеке тұлғалар немесе резидент емес-заңды тұлғалар ұсынған нысандарды есепке алуға қолданады, олар мынадай мiндеттi деректемелердi қамтуға тиiс 1) - 7) тармақшасыларында көрсетілген.
Бастапқы құжаттар операцияның немесе оқиғаның iске асырылу кезiнде не олар аяқтала салысымен жасалуға тиiс.
Бухгалтерлiк есеп туралы Заңының 10-бабының 1 тармағы бойынша басшылық немесе дара кәсiпкер бухгалтерлiк құжаттарға қол қою құқығы бар адамдарды анықтайды. Бұл ретте адамның атқаратын лауазымына, ақша сомасының мөлшерiне, операцияның қолданыс аясына және мәнiне қарай қол қою құқығының сатылылығы белгiленуi мүмкiн.
Бұл ретте Бухгалтерлiк есеп туралы Заңының 4-бабымен бухгалтерлiк есеп пен қаржылық есептiлiктiң мақсаты мүдделi тұлғаларды дара кәсiпкерлер мен ұйымдардың қаржылық жағдайы, қызметiнiң нәтижелерi және қаржылық жағдайындағы өзгерiстер туралы толық және дұрыс ақпаратпен қамтамасыз ету болып табылады деп белгіленген.
Осылайша, салық есебі бухгалтерлік есеп деректеріне негізделеді. Мәміленің немесе оқиғаның жасалу фактісін тіркейтін бастапқы құжаттар Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп заңнамасында көзделген талаптар ескеріле отырып, мәміле немесе оқиға жасалған кезде немесе ол аяқталғаннан кейін дереу дайындалуы және жасалуы тиіс.
Қаралып отырған іс бойынша, салықтық тексеру нәтижелері бойынша «В» Компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша шығыстар 2023 жылға шегерімдерден, ал ҚҚС 2023 жылдың 4 тоқсанында есепке жатқызудан алынып тасталды.
Қазақстан Республикасының Бірыңғай салықтық-ақпараттық жүйесіне сәйкес «В» Компаниясының негізгі қызметі «Ешбір спецификациясыз тауарлардың кең ассортиментін көтерме саудада өткізу» (ЭКБK 46909).
Салық тексеруі актісі бойынша, салықтық тексеруді жүргізген қызметкер ұсынған мәліметтер мен материалдарға (келісімшарттар, орындалған жұмыстар (көрсетілген қызметтер), үшінші тұлғаларға тауарлық-материалдық құндылықтарды шығаруға арналған шот-фактуралар, электрондық шот-фактуралар (ЭШФ), құжаттарды алып қою хаттамасы) сәйкес, 2023 жылы «А» Компаниямен «В» Компания арасында тауарларды жеткізуге және қызметтер көрсетуге арналған шарттар жасалған.
1. Тауарларды жеткізу туралы шарттарға қатысты
Директор В. ұсынған «А» Компаниясы (Сатып алушы) және директор С. ұсынған «В» Компаниясы (Жабдықтаушы) тауарларды жеткізуге шарттар жасады.
Осы Тауарлар жеткізу туралы шарттарына сәйкес, Жеткізуші тауарды жеткізу құжатына және электрондық шот-фактураға (ЭСФ) сәйкес жеткізуге міндеттенеді, ал Сатып алушы тауардың әрбір партиясымен ілеспе жүкқұжатында көрсетілген баға бойынша тауарды қабылдауға және төлеуге міндеттенеді. Жеткізуші Сатып алушының тапсырысына сәйкес тауарды жеткізеді. Тауардың бағасына тауардың құны және 12% ҚҚС кіреді. Тауарлар 100% алдын ала төлеммен жеткізіледі. Тауарлар Сатып алушыдан тауарды алуға сенімхат алғаннан кейін ғана жеткізіледі. Жеткізуші Тауарды Сатып алушы қол қойған тапсырысқа сәйкес, ассортименті мен саны бойынша келісілген мерзімде жеткізуге міндетті.
«В» Компаниясы «А» Компаниясына келесі тауарларды шығару үшін тауарлық-материалдық қорларды сыртқы тарапқа беру үшін құжаттарды берді: дабыл кеудешелер, оқ өткізбейтін жилеттер, дүрбілер, радиоқабылдағыштар, түнгі көру құрылғылары, фонарьлар, әмбебап медициналық қобдишалар, бақылау айналары, металл іздегіштер, қолды тазартқыштар, медициналық маскалар, рентгендік проекторлар, рентген сәулелері, телевизорлар. орнату, баннерлер, жейделер, плащтар, етіктер, костюмдер, футболкалар, қалпақшалар, видеомагнитофондар, матрацтар, жастықтар, көрпелер, төсек жиынтықтары, кондиционерлер, канистрлер, су жылытқыштар, крандар, раковиналар, дизель генераторлары, катушкалар.
Бұл ретте, тауарлық-материалдық құндылықтарды үшінші тұлғаларға беру құжаттарында:
- «Босату рұқсаты» деген жолда адамның лауазымы көрсетілмесе; оның орнына ол Г. тұлғасының қолы мен қолтаңбасының түсіндігі көрсетеді;
- «Сенімхат бойынша» жолында ақпарат жоқ;
- «Алынған тізімдеме» жолында қолтаңбасының түсіндігі көрсетілген жоқ, белгісіз тұлғаның қолы көрсетіледі.
Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 31.03.2015ж. №241 бұйрығымен бекітілген Бухгалтерлік есепті жүргізу қағидаларының (бұдан әрі - №241 Қағидалар) 32-тармағына сәйкес қорларды өткізуді есепке алу үшін нысаны №562 Бұйрықпен бекітілген қорларды тарапқа беруге арналған жүкқұжат қолданылады.
№562 Бұйрығымен бекітілген «Үшінші тұлғаларға жеткізуге арналған шот-фактура» З-2 нысанында жеткізілімдерді босатқан тұлғалардың лауазымдары туралы мәліметтер, соның негізінде жеткізілімдерді шығару және қабылдау жүзеге асырылатын сенімхаттың деректемелері қамтылуға тиіс.
Бұл ретте, №241 Қағидаларының 26-тармағы бойынша субъектінің атынан әрекет ету құқығын ресімдеу үшін сатып алушының қоймасынан тыс активтерді алу кезінде нысаны «Бастапқы есепке алу құжаттарының нысандарын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2012 жылғы 20 желтоқсандағы №562 бұйрығымен бекітілген (бұдан әрі - №562 Бұйрық) қағаз және электрондық жеткізгіштегі сенімхат қолданылады.
Нысаны №562 Бұйрықпен бекітілген берілген сенімхаттарды есепке алу журналы берілген сенімхаттарды тіркеу, оларды алу және тапсырманы орындау үшін қолданылады және сенімхаттарды беруге және тіркеуге жауапты тұлғада немесе электрондық жүйеде (электрондық құжат болған жағдайда)сақталады. Барлық беттер нөмірленеді, тігіледі және осы ұйымның мөрімен (ол болған жағдайда) бекітіледі.
Яғни, жоғарыда көрсетілген мән-жайларды ескере отырып, «В» Компаниясына қорларды шығаруға құжаттар №562 Бұйрығымен белгіленген талаптарды бұза отырып жасалғаны шығады.
Сонымен қатар, жоғарыда аталған Жабдықтау Шарттарының талаптарына сәйкес Жеткізуші тауарды Сатып алушы қол қойған тапсырысқа сәйкес, ассортименті мен саны бойынша келісілген мерзімде жеткізуге міндетті. Тауарды жеткізуге Сатып алушыдан тауарды алуға сенімхат алғаннан кейін ғана рұқсат етіледі.
Бұл жағдайда «А» Компаниясы өз талаптарын растау үшін көрсетілген құжаттарды шағымға берілмеген.
Салық кодексінің 179-бабының 5-тармағына сәйкес шағымға мынадай құжаттар қоса беріледі: салық төлеуші (салық агенті) өз талаптарын негіздейтін мән-жайларды растайтын құжаттар; іске қатысы бар басқа да құжаттар.
Салық тексеруін жүргізген қызметкер ұсынған мәліметтерге сәйкес, тауарлардың ассортименті мен санын, тауарды жеткізу мерзімін растайтын көрсетілген өтініштер де салықтық тексеруге «А» Компаниямен ұсынылмаған.
Сондықтан, жоғарыда аталған №562 Бұйрығымен белгіленген талаптарды бұза отырып, тауарлық-материалдық құндылықтарды үшінші тұлғаға шығаруға берілген құжаттарды, сондай-ақ тауарларды жеткізуге өтінімдер мен сенімхаттар болмаған жағдайда, ТМҚ алу фактісін растау үшін негіз бола алмайды.
2.Қызмет көрсету тура шарттарына қатысты
Директор В. ұсынған «А» Компаниясы (Тапсырыс беруші) және директор С. ұсынған «В» Компаниясы (Орындаушы) келесі қызметтерді көрсетуге келісім жасады: арнайы киімдерді жуу қызметтерін көрсетуге; үй-жайларды тазалау қызметтерін көрсеткені үшін; автокөлік жуу қызметтерін көрсеткені үшін; тасымалдау қызметтерін көрсету (қызметкерлерді жеткізу); наурыз айына бейнебақылау құрылғыларына техникалық қызмет көрсету бойынша (қосалқы бөлшектерді қоса алғанда); тасымалдау қызметтерін көрсету үшін (қызметкерлерді жеткізу, карьер аумағын күзету бойынша қосымша қызметтер); бейнебақылау құрылғыларына техникалық қызмет көрсету (қосалқы бөлшектерді қоса алғанда) бойынша қызметтерді көрсеткені үшін; сәуір айына қызметкерлерді тамақтандыру қызметтерін көрсеткені үшін; тосқауылдар мен турникеттерге техникалық қызмет көрсету (қосалқы бөлшектерді қоса алғанда); журналды шығару бойынша қызметтерді көрсеткені үшін; 2023 жылғы сәуірге бейнебақылау құрылғыларына техникалық қызмет көрсету бойынша қызметтерді көрсетуге (қосалқы бөлшектерді қоса алғанда); 2023 жылғы сәуірге бейнебақылау құрылғыларына техникалық қызмет көрсету бойынша қызметтерді көрсетуге (қосалқы бөлшектерді қоса алғанда); кондиционерлерді (қосалқы бөлшектерді қоса алғанда) орнату бойынша қызметтерді көрсеткені үшін; сантехниканы монтаждау (материалдармен) бойынша қызметтерді көрсету туралы.
Осы Қызмет көрсету туралы шарттарына сәйкес Орындаушы жоғарыда көрсетілген қызметтерді аяқтау туралы орындалған жұмыстар актысы бойынша көрсетуге міндеттенеді, ал Тапсырыс беруші қызметтер үшін ақы төлеуге міндеттенеді. Қызметтердің мақсаты - Қазақстан Республикасының тұтыну нарығындағы әлеуетті клиенттерді талдау. Орындаушы қызметтерді жеке өзі көрсетуге міндеттенеді. Қызметтердің құны көрсетілетін қызметтердің көлеміне сәйкес анықталады.
Қазақстан Республикасының азаматтық кодексінің (бұдан әрі – Азаматтық кодекс) 393-бабының 1-тармағына сәйкес тараптар арасында шарттың барлық елеулi ережелерi бойынша тиiстi жағдайларда талап етiлетiн нысанда келiсiмге қол жеткен кезде шарт жасалды деп есептеледi.
Шарттың мәнi туралы ережелер, заңдарда елеулi деп танылған немесе шарттардың осы түрi үшiн қажеттi ережелер, сондай-ақ бiр тараптың мәлiмдеуi бойынша келiсiмге қол жеткiзуге тиiстi барлық ережелер елеулi ережелер болып табылады.
Сонымен қатар, Азаматтық кодексінің 688-бабының 1, 2 тармақтары бойынша жүктердi, жолаушыларды және теңдеме жүктi тасу тасымалдау шартының негiзiнде жүргiзiледi.
Тасымалдаудың жалпы талаптары көлiк туралы заң актiлерiмен, өзге де заң актiлерiмен және оларға сәйкес шығарылған ережелермен белгiленедi.
Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің м.а. 26.03.2015ж. №349 бұйрығымен бекітілген Автомобиль көлігімен жолаушылар мен багажды тасымалдау қағидаларының (бұдан әрі - №349 Қағидалар) 210-тармағы бойынша жолаушыларды және багажды тапсырыс берiлген автобустармен және шағын автобустармен тасымалдау қызметтерге тапсырыс берушi мен тасымалдаушының арасындағы жазбаша шарттың талаптарына сәйкес жүзеге асырылады, оның көшiрмесi автокөлiк құралында болуға тиiс.
Бұл ретте, №349 Қағидаларының 6-тармағы бойынша жолаушылар мен багажды автомобильмен тасымалдауды жүзеге асыру кезінде тасымалдаушы жолдама парағын қағаз немесе электрондық-цифрлық құжат түрінде ресімдейді.
Жолдама парағын қағаз тасығышта ресімдеу кезінде тасымалдаушы оның Көлік құжаттарын басқарудың бірыңғай жүйесінде тіркелуін қамтамасыз етеді.
Яғни, жүкқұжаттар көлік құралының жұмысын есепке алу және жолаушыларды тасымалдау бойынша төлемдерді жүзеге асыру көрсеткіштерін анықтайтын негізгі бастапқы есеп құжаттары болып табылады.
Сондықтан, тасымалдау шарты бойынша жүкқұжаттардың болуы міндетті болып табылатын салалық заңнаманы ескере отырып, тасымалдау фактісін растайтын құжат болған жағдайда шығыстар шегерімдерге және ҚҚС есепке жатқызылады.
Бұл жағдайда, «А» Компания Салық кодексінің 179-бабының 5-тармағына сәйкес өз талаптарын растау үшін өз шағымына жолаушыларды тасымалдау төлемдері бойынша көлік құралының жұмысын есепке алу көрсеткіштерін анықтайтын бастапқы есеп құжаттарын қоса бермеген. Салық тексеруін жүргізетін қызметкердің берген мәліметтеріне сәйкес, салықтық тексеру кезінде бұл құжаттар да ұсынылмаған.
Өз кезегінде «В» Компаниясы «А» Компаниясына орындалған жұмыстар (көрсетілген қызметтер) туралы актылар келесі қызметтер мен жұмыстарға берілді: арнайы киімді жуу; жеткізу және орнату; үй-жайларды тазалау; автокөлік жуу; тасымалдау қызметтері (қызметкерлерді жеткізу, карьер аумағын күзету бойынша қосымша қызметтер); бейнебақылау жүйелеріне қызмет көрсету (2023 жылғы наурыз, сәуір); қызметкерлерді тамақтандыруды ұйымдастыру; бөгеттерді, турникеттерді күтіп ұстау; журналдар шығару; кондиционерлерді орнату; материалдармен сантехниканы орнату.
Бұл ретте, аталған орындалған жұмыстардың (көрсетілген қызметтердің) актыларында:
- «(Орындаушы) ұсынған» жолында тұлғаның лауазымы көрсетілмеді, бірақ Г. тұлғасының қолы мен қолтаңбасының түсініктемесі көрсетілді;
- «Қабылданған (Тапсырыс беруші)» жолында осы тұлғаның лауазымы немесе қолының түсініктемесі көрсетілмей, белгісіз тұлғаның қолы көрсетілді.
№241 Қағидаларының 27-тармашасына сәйкес құрылыс-монтаждау жұмыстарын қоспағанда орындалған жұмыстарды (көрсетілген қызметтерді) қабылдап алу - беру үшін шаруашылық операциясын жасау фактiсін растау үшiн орындаушы жасайтын №562 Бұйрықпен нысаны бекітілген орындалған жұмыстардың (көрсетілген қызметтердің) актісі қолданылады.
№562 Бұйрығымен бекітілген бастапқы есепке алу құжаттарының нысандарына сәйкес орындалған жұмыстар (көрсетілген қызметтер) туралы актіде (Р-1 нысаны) техникалық ерекшелікке, тапсырмаға, жұмыстарды (қызметтерді) орындау кестесіне сәйкес олардың кіші түрлеріне бөлінген жұмыстардың (қызметтердің) атауы, егер бар болса, қамтылуы тиіс.
Бұл ретте, 241 Қағидаларының 23-тармашасы бойынша бастапқы құжаттарды уақтылы және сапалы ресімдеуді, бухгалтерлік есепте көрсету үшін оларды белгіленген мерзімде беруді, сондай-ақ оларда қамтылған деректердің дұрыстығын осы құжаттарды жасаған және оларға қол қойған адамдар қамтамасыз етеді.
Бұл жағдайда, жоғарыда аталған «В» Компаниясы «А» Компаниясына берген орындалған жұмыстар (көрсетілген қызметтер) туралы акттар Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп заңнамасында белгіленген талаптарды бұза отырып жасалған, өйткені олар орындалған жұмыстардың/көрсетілетін қызметтердің, оның ішінде техникалық шарттарға, тапсырмаға және жұмыс кестесіне сәйкестігінің ерекшелігін ашып көрсетпейді. Сонымен қатар, орындалған жұмыстар/көрсетілген қызметтер туралы акттарда қызметтерді/көрсетілген/орындалған жұмысты ұсынған және қабылдаған тұлғалардың лауазымдарын, сондай-ақ қызметтерді/жұмысты қабылдаған тұлғалардың аты-жөнін көрсетпей, тек «А» және «В» Компанияларының мөрлері және жеке тұлғалардың қолдары боған.
Осылайша, жоғарыда аталған орындалған жұмыстардың (көрсетілген қызметтердің) актілері №562 Бұйрығымен белгіленген талаптарды бұза жазып, сондай-ақ жол-жөнелту парақтарынсыз болмауына, орындалған жұмыстардың/көрсетілген қызметтердің фактісін растауға негіз бола алмайды.
Жоғарыда аталғандардан басқа, «А» Компаниясы көрсетілген Тауарларды жеткізу туралы шарттарды, Қызмет көрсету туралы шарттарды «В» Комапния оның директорымен С. жасады.
Бірақ, заңды тұлғаны тіркеу туралы заңды тұлғалардың мемлекеттік деректер қорының мәліметтері бойынша «В» Компанияның С. директоры болып Тауарларды жеткізу туралы келісімдер жасалған күннен кейін ғана болған.
Яғни, жоғарыда аталған Тауарларды жеткізу туралы шарттарына және Қызмет көрсету туралы шарттарына қол қою кезінде С. осы Келісімдерге қол қоюға құқығы болған жоқ. Сондай-ақ ол «В» Компанияның директоры да болмаған. Сонымен қатар, «А» Компаниясы С. «В» Компаниясының атынан әрекет ету құқығын растайтын құжаттарды шағымға берілмеген.
Азаматтық кодексінің 37-бабының 1-тармағына сәйкес заңды тұлға заң құжаттары мен құрылтай құжаттарына сәйкес жұмыс iстейтiн өз органдары арқылы ғана азаматтық құқықтарға ие болып, өзiне мiндеттер қабылдайды.
«Жауапкершілігі шектеулі және қосымша жауапкершілігі бар серіктестіктер туралы» Қазақстан Республикасының 22.04.1998ж. Заңының 53-бабының 1 тармағы бойынша жауапкершілігі шектеулі серіктестіктің жеке-дара атқарушы органы (директор, басқарушы және т.с.с.) серіктестіктің атынан әрекет етеді.
Азаматтық кодексінің 147-бабына сәйкес азаматтар мен заңды тұлғалардың азаматтық құқықтары мен мiндеттерiн белгiлеуге, өзгертуге немесе тоқтатуға бағытталған әрекеттерi мәмiлелер деп танылады.
Азаматтық кодексінің 152-бабының 2-тармағы бойынша егер iскерлiк қызмет өрiсiнiң әдеттегi құқықтарынан өзгеше туындамаса, жазбаша түрде жасалған мәмiлеге тараптар немесе олардың өкiлдерi қол қоюға тиiс.
Азаматтық кодексінің 153-бабының 1 тармағында мәмiленiң жай жазбаша нысанын сақтамау дау болған жағдайда тараптарды мәмiленiң жасалғанын, мазмұнын немесе орындалғанын куәгерлiк айғақтармен растау құқығынан айырады. Алайда, тараптар мәмiленiң жасалғанын, мазмұнын немесе орындалғанын жазбаша немесе өзге де, куәгерлiк айғақтардан басқа, дәлелдермен растауға құқылы деп көрсетілген.
Бұл ретте, Азаматтық кодексінің 153-бабының 2 тармағы бойынша Қазақстан Республикасының заңдарында немесе тараптардың келiсiмiнде тiкелей көрсетiлген жағдайларда мәмiленiң жай жазбаша нысаны сақталмаған кезде мәміле маңызсыз болып саналады.
Осылайша, жоғарыда келтірілген мән-жайларды ескере отырып, «А» Компаниясы мен оның жабдықтаушы «В» Компаниясы арасындағы мәмілелер Қазақстан Республикасының заңнамасын бұза отырып жасалған. Демек, жоғарыда көрсетілген орындалған жұмыстардың (көрсетілген қызметтердің) актілері бойынша «В» Компаниясымен шығарылған ЭШФ және үшінші тұлғаларға тауарлық-материалдық құндылықтар туралы кұжаттар Салық кодексінің 400-бабының талаптарымен ҚҚС есебіне жатқызуға негіз болмайды.
Сондай-ақ, ЭТД тыйым салу хаттамасына сәйкес «В» Компаниямен өзара есеп айырысудың барлық кезеңіне есепке алу құжаттарын алып қойғанын атап өткен жөн. Атап айтқанда, тыйым салу хаттамасына сәйкес «А» Компанияның директоры В. келесі құжаттарды берді: тауар құжаттамаларды, шарттарды.
ЭТД алу туралы қаулы бойынша «В» Компанияның атынан іс жүзінде жұмысты орындамай, қызмет көрсетпей, тауарды жөнелтпестен шот-фактураны жазу бойынша әрекеттерді жасау фактісі бойынша Қазақстан республикасының Қылмыстық кодексінің 216-бабының 1-бөлігімен сотқа дейінгі тергеу жүргізіліп жатыр.
«В» Компаниясы заңды мекенжайында (тексеру актісі) жоқ салық төлеуші ретінде Мемлекеттік кірістер комитетінің сайтында жарияланған сенімсіз салық төлеушілер тізіміне енгізілген. Заңды мекен-жайы болмағандықтан ҚҚС есептен шығарылды. «В» компаниясына ЭШФ АЖ ЭШФ шығаруға шектеу қойылды (шешім).
Әділет органдарында мемлекеттік тіркелгеннен бері «В» Компаниясы мемлекеттік кірістер органдарына ешқандай салық есептілігін ұсынбаған. Мемлекеттік кірістер басқармасыі «В» Компаниясына кабинеттік тексеру барысында анықталған бұзушылықтарды жою туралы хабарламалар берді. Атап айтқанда, хабарламада «В» Компаниясының ЭШФ көрсетілген қаржылық және шаруашылық операцияларының жүзеге асырылу ықтималдығы төмен екендігі көрсетілген.
ЭШФ АЖ сәйкес, тек екі жеткізуші «В» Компаниясына ЭШФ (B-Business жүйесіне қатысты қызметтер үшін және фискалдық деректер операторының қызметтері үшін) берді, бұл «В» Компаниясының жеткізушілерден ешқандай тауарларды, жұмыстарды немесе қызметтерді сатып алмағанын көрсетеді. Бұл фактілер «В» Компаниясында жоғарыда аталған Тауарларды жеткізу туралы шарттары, Қызмет көрсету туралы шарттары «А» Компаниясына тауарларды жеткізу және қызметтерді көрсету бойынша операцияларды нақты жүзеге асыру үшін қажетті еңбек, материалдық ресурстар, активтер және көлік құралдарының жоқтығын көрсетеді.
Осылайша, жоғарыда көрсетілген мән-жайларды ескере отырып, «А» Компаниясы мен «В» Компания арасындағы өзара есеп айырысулар туралы құжаттар операциялардың аяқталғанын сенімді дәлелдей алмайды және олардың бухгалтерлік есепте барабар көрсетілуін қамтамасыз ете алмайды және тиісінше, Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес шығыстарды шегерімдерге және ҚҚС есепке жатқызу үшін негіз ретінде тануға жатпайды.
Жоғарыда айтылғандардың негізінде, «В» Компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша шығыстарды 2023 жылға шегерімдерден және ҚҚС 2023 жылғы 4 тоқсандағы есепке жатқызудан алып тастау бойынша салықтық тексеру нәтижелері бойынша негізделген.
Апелляциялық комиссия отырысының қорытындысы бойынша салық органының тексеру нәтижелері туралы даулы хабарламаны өзгеріссіз қалдыру және шағымды қанағаттандырусыз қалдыру туралы шешім қабылданды.
