Даудың түрлері: салық даулары
Салық төлеушінің санаты: жауапкершілігі шектеулі серіктестік
Салық түрі: КТС, ҚҚС
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі-уәкілетті орган) салықтарды және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдерді есептеу және уақтылы төлеу тәртібі мәселелері бойынша аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі – салық органы) тексеру нәтижелері туралы хабарламаға «К» ЖШС-нің апелляциялық шағымын алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, Мемлекеттік кірістер органы салықтарды және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдерді есептеу және уақтылы төлеу тәртібі мәселелері бойынша 01.01.2021-31.12.2023жж. кезеңіне «К» ЖШС кешенді салықтық тексеру жүргізіп, оның нәтижелері бойынша ірі кәсіпкерлік субъектілері мен мұнай секторы ұйымдарынан түсетін түсімдерді қоспағанда, корпоративтік табыс салығынан (КТС) 323 975,8 мың теңге және өсімпұл 122 297,5 мың теңге, Қазақстан Республикасының аумағында өндірілген тауарлардың, орындалған жұмыстардың және көрсетілген қызметтердің қосылған құнына салынатын салықтан (ҚҚС) 259 446,8 мың теңге және өсімақы 103 894,8 мың теңге есептеу туралы хабарлама шығарылды.
«К» ЖШС салықтық тексеру нәтижелері туралы хабарламаға толық келіспей төмендегідей дәлелдер келтіреді.
Шағымда «К» ЖШС тексеру актісінде баяндалған салық органының қорытындылары заңсыз және негізсіз болып табылатынын көрсетеді.
«К» ЖШС-нің пікірінше, «С» ЖШС-мен «И» ЖШС барлық шаруашылық операциялар құжатпен расталған (мердігерлік шарттар, орындалған жұмыстар актілері, шот-фактуралар, төлем құжаттары), ал салық органы олардың дұрыс еместігін дәлелдеген жоқ.
«К» ЖШС мәмілелер тек сот тәртібімен жарамсыз деп танылуы мүмкін екенін, бұл ретте осы контрагенттер бойынша қылмыстық қудалау органдарының сот актілері немесе шешімдері жоқ екенін атап өтті.
Бұдан басқа, «К» ЖШС шарттарды жасасу және орындау кезінде контрагенттердің ҚҚС бойынша есепте тұрғанын және олардың құқық қабілеттілігін растайтын тиісті лицензиялары болғанын атап көрсетеді.
«К» ЖШС-нің пікірінше, салық органы мәмілелердің жалғандығы мен жұмыстардың орындалмау фактісі туралы дәлелдемелер жиынтығын ұсынбаған.
Сондай-ақ, шағымда салық төлеуші өзінің контрагенттерінің салық төлеуін бақылауға міндетті еместігін көрсетті.
«К» ЖШС дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.
Салық кодексіне сәйкес шегеруге жатпайтын шығыстарды қоспағанда, салық кодексінің 242 – бабының 1, 3-тармақтарына сәйкес салық төлеушінің табыс алуға бағытталған қызметті жүзеге асыруға байланысты шығыстары салық кодексінің осы бабында және 243-263-баптарында белгіленген ережелер ескеріле отырып, салық салынатын табысты айқындау кезінде шегеруге жатады.
Шегерімдерді салық төлеуші өзінің табыс алуға бағытталған қызметіне байланысты осындай шығыстарды растайтын құжаттар болған кезде іс жүзінде жүргізілген шығыстар бойынша жүргізеді.
Салық кодексінің 400-бабының 1-тармағына сәйкес Салық кодексінің 367-бабы 1-тармағының 1) тармақшасына сәйкес қосылған құн салығын төлеуші болып табылатын тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді алушының есепке жатқызылатын ҚҚС сомасы, егер олар өткізу бойынша салық салынатын айналым мақсатында, сондай-ақ егер осы тармақтың 1) -4) тармақшаларында көрсетілген шарттар орындалса пайдаланылады немесе пайдаланылады.
Салық кодексінің 400-бабына сәйкес шот-фактура ҚҚС-ты есепке жатқызу үшін негіз болып табылатынын атап өткен жөн.
Бұл ретте барлық ҚҚС төлеушілер үшін міндетті құжат болып табылатын шот-фактураны жазып беру Салық кодексінің 412-бабының талаптарына сәйкес жүзеге асырылады.
Салық кодексінің 412-бабының 12-тармағына сәйкес шот-фактура салық төлеушінің бұйрығымен оған уәкілеттік берілген қызметкердің қолымен куәландырылуы мүмкін. Бұл ретте бұйрықтың көшірмесі тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді алушыларды көзбен таныстыру үшін қолжетімді болуға тиіс.
Салық кодексінің 190-бабының 2 және 3-тармақтарында есепке алу құжаттамасы: "бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы" Қазақстан Республикасының Заңына (бұдан әрі – бухгалтерлік есеп туралы Заң) сәйкес оны жүргізу бойынша міндет жүктелген адамдар үшін бухгалтерлік құжаттаманы; тексерудің стандартты файлы - ерікті түрде бастапқы есепке алу құжаттары – осы баптың 4-тармағында көрсетілген тұлғалар үшін; салықтық нысандар; салықтық есепке алу саясаты; салық салу объектілерін және (немесе) салық салуға байланысты объектілерді айқындау үшін, сондай-ақ салық міндеттемесін есептеу үшін негіз болып табылатын өзге де құжаттар.
Егер осы баптың 4-тармағында өзгеше белгіленбесе, салық есебі Бухгалтерлік есеп деректеріне негізделеді. Бухгалтерлік құжаттаманы жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасында белгіленеді.
Бухгалтерлік есеп туралы Заңның 6-бабының 1-тармағына сәйкес Бухгалтерлік есеп Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасымен, сондай-ақ есеп саясатымен регламенттелген дара кәсіпкерлер мен ұйымдардың операциялары мен оқиғалары туралы ақпаратты жинаудың, тіркеудің және жинақтаудың реттелген жүйесін білдіреді.
Бухгалтерлік есеп туралы Заңның 7-бабының 1-тармағына сәйкес бухгалтерлік құжаттама бастапқы құжаттарды, бухгалтерлік есеп регистрлерін, қаржылық есептілікті және есеп саясатын қамтиды.
Бухгалтерлік жазбалар бастапқы құжаттар негізінде жүргізіледі. Бастапқы құжаттар операция немесе оқиға жасалған сәтте не олар аяқталғаннан кейін тікелей жасалуы тиіс.
Бұдан басқа, Бухгалтерлік есеп туралы Заңның 7-бабы 3-тармағының 6) тармақшасына сәйкес қағаз және электрондық жеткізгіштердегі бастапқы құжаттарда міндетті деректемелер болуға тиіс, мұнда басқалармен қатар операция жасауға (оқиғаны растауға) жауапты адамдардың лауазымдарының атауын, тегін, аты-жөнін және қолдарын көрсету және олардың дұрыстығы көзделген оның (оның) дизайны.
Осылайша, салық төлеушінің шығыстары тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер бойынша шығыстар табыс алуға бағытталуы және салық салынатын айналым мақсатында пайдаланылуы тиіс, сондай-ақ басшы мен бас бухгалтер немесе салық төлеушінің бұйрығымен осыған уәкілеттік берілген қызметкер қол қойған тиісті құжаттармен расталған жағдайда, ҚҚС бойынша шегерімдерге және есепке жатқызылуға жатады. Бұл ретте Салық кодексінің нормаларына сәйкес салық есебі Бухгалтерлік есеп деректеріне негізделеді. Бухгалтерлік құжаттаманы жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасында белгіленеді.
Қаралып отырған жағдайда, салықтық тексеру нәтижелері бойынша «С» ЖШС және «И»ЖШС-мен өзара есеп айырысу бойынша есептен шығыстар мен ҚҚС шегерімдерден алып тасталды.
1. «С»ЖШС
Салықтық тексеру нәтижелерімен «С» ЖШС-мен өзара есеп айырысу бойынша 2022 жылғы 133 926,2 мың теңге көлемінде жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді сатып алу бойынша шығыстарды шегерімдерден, 2023 жылғы 1 тоқсандағы ҚҚС 9 668,5 мың теңге сомасында есептен алып тасталды.
Төлем қолма-қол ақшасыз есеп айырысу арқылы жүзеге асырылады.
Негізгі қызмет түрі: арнайы біліктілікті талап ететін өзге де құрылыс жұмыстары.
ТБЖ бойынша санат-тәуекелдің орташа дәрежесі.
«С» ЖШС мен «К» ЖШС арасында құрылыс жұмыстарын жүргізу туралы шарттар жасалды.
СОНО АЖ сәйкес:
- көлік құралдарына салынатын салық, жер салығы, мүлік салығы бойынша декларациялар (700.00 СЕН), қоршаған ортаға эмиссия үшін төлем бойынша (870.00 СЕН) ұсынылмаған;
- 2022 жылғы 2, 3, 4 тоқсандар үшін жеке табыс салығы және әлеуметтік салық бойынша декларациялар (200.00 СЕН) нөлдік мәндермен ұсынылған, жалдамалы қызметкерлер саны 0;
- 2022 жылғы КТС (100.00 СЕН) бойынша декларацияға сәйкес, «С» ЖШС-де 2022 жылдың басындағы қорлар жоқ.
Жоғарыда айтылғандардан «С» ЖШС-де активтер, материалдық-техникалық база, қойма үй-жайлары, көлік құралдары жоқ екендігі шығады.
Жасалған қосалқы мердігерлік шарттардың 11.3-тармағына сәйкес тараптардың ешқайсысы шарт бойынша өз құқықтары мен міндеттемелерін екінші тараптың жазбаша келісімінсіз үшінші тұлғаларға беруге құқылы емес.
Сонымен қатар, тексеру барысында «К» ЖШС тиісті жұмыстарды орындауға үшінші тұлғаларды тарту туралы хабарлама немесе хабарлама ұсынылмады.
Бұдан басқа, ЭШФ АЖ деректері бойынша «С» ЖШС-нің 2021-2022жж. осы қызметтерді жеткізушілері болып табылатыны анықталды:
- ДК К сомасы 44 630,0 мың теңге (құрылыс қызметтері);
- ДК Т сомасы 14 500,0 мың теңге (құрылыс қызметтері);
- ДК Н сомасы 7 000,0 мың теңге (құрылыс қызметтері);
- ДК С сомасы 5 940,0 мың теңге (экскаватор қызметтері).
Аталған дара кәсіпкерлер арнайы салық режимін қолданды, ҚҚС төлеушілер болып табылмады, СОНО АЖ сәйкес 2021-2022жж.1 және 2 жартыжылдығына шағын бизнес субъектілері үшін оңайлатылған декларацияларды (910.00 СЕН) табыс көрсетіле отырып ұсынды.
Бұл ретте, дара кәсіпкерлер Салық кодексінің 57-4-бабына сәйкес 2020 жылғы 1 қаңтардан бастап 2023 жылғы 1 қаңтарға дейінгі кезеңге Салық кодексінің 686, 686-3, 687, 695, 700-баптарына сәйкес есептелген ЖТС төлеуге жататын сомалар және әлеуметтік салық сомалары 100 пайызға азайтылғанын атап өткен жөн.
Сонымен қатар, СОНО АЖ деректеріне сәйкес, бұл жеке кәсіпкерлер мүлік салығы, көлік салығы және жер салығы бойынша декларация ұсынбаған, бұл олардың балансында көлік құралдарын қоса алғанда активтердің жоқтығын көрсетеді.
Шағын бизнес субъектілері үшін ұсынылған оңайлатылған декларацияның негізінде (910.00 СЕН) тексерілетін кезеңде бұл жеке кәсіпкерлерде жалдамалы жұмыскерлер болмағаны анықталды.
Сондай-ақ, ЭШФ АЖ деректеріне сәйкес оларда мәлімделген құрылыс-монтаждау жұмыстарының орындалуын қамтамасыз етуге қабілетті өнім берушілердің жоқтығы расталды.
Жоғарыда баяндалғандарды ескере отырып, «К» ЖШС-нің «С» ЖШС-мен өзара есеп айырысуы жөніндегі құжаттар операцияларды жасау фактісі туралы сенімді куәландыра алмайды және осы операциялардың бухгалтерлік есепте барабар көрсетілуін қамтамасыз ете алмайды, тиісінше Қазақстан Республикасы салық заңнамасының ережелеріне сәйкес шығыстарды шегерімдерге және есептен ҚҚС-қа жатқызу үшін негіз болып табылады.
Осылайша, 2022 жылғы «С» ЖШС-мен 133 926,2 мың теңге сомасында өзара есеп айырысу бойынша шығыстар шегерімге және 2023 жылғы 1 тоқсандағы 9 668,5 мың теңге ҚҚС есепке жатқызылмайды.
2. «И» ЖШС
Салықтық тексеру нәтижелерімен «И» ЖШС-мен өзара есеп айырысу бойынша 2023 жылғы 4 642,9 мың теңге көлемінде жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді сатып алу бойынша шығыстарды шегерімнен, 2023 жылғы 2 тоқсандағы ҚҚС 557,1 мың теңге сомасында есептен алып тасталды.
Төлем қолма-қол ақшасыз есеп айырысу арқылы жүзеге асырылады.
Негізгі қызмет түрі: тұрғын үй ғимараттарын салу.
СОНО АЖ сәйкес:
- көлік құралдарына салынатын салық, жер салығы, мүлік салығы бойынша декларациялар (700.00 СЕН), қоршаған ортаға эмиссиялар үшін төлемақы бойынша (870.00 СЕН) ұсынылмаған;
- 2023 жылғы 2 тоқсандағы жеке табыс салығы және әлеуметтік салық бойынша декларацияға (200.00 СЕН) сәйкес 2 қызметкер көрсетілген, сондықтан алынған құрылыс жұмыстарының көлемі бар қызметкерлердің саны сәйкес келмейді.
СОНО АЖ деректеріне сәйкес «И» ЖШС-нің 2022 жылғы жиынтық жылдық табысы 181 043,0 мың теңгені, 2023 жылы 38 300,0 мың теңге соманы құрайтынын атап өткен жөн, бұл ретте салық жүктемесінің коэффициенті 0% -. құрайды.
Бұдан басқа, ЭШФ АЖ сәйкес басқа жеткізушілерден құрылыс-монтаж жұмыстарын сатып алу жоқ.
Жоғарыда айтылғандардан, сондай-ақ ЭШФ АЖ деректеріне сәйкес, «И» ЖШС-де активтер, қызметкерлер, материалдық-техникалық база, қойма үй-жайлары, көлік құралдары жоқ.
Жасалған қосалқы мердігерлік шарттың 2.3.4-тармағына сәйкес «И» ЖШС қосалқы мердігерлік шарттың №1 қосымшасында көзделген жұмыстарды жеке өзі орындауға міндетті. Үшінші тарап ұйымдары мен үшінші тұлғаларды тарту мердігердің келісімімен жүзеге асырылады.
Сонымен қатар, тексеру барысында мердігердің тиісті жұмыстарды орындауға үшінші тұлғаларды тарту туралы келісімі ұсынылмады.
Сонымен қатар, «И» ЖШС-не тауарларды өткізу, жұмыстар мен қызметтер көрсету бойынша нақты айналым жасауды белгілеу мақсатында электрондық нысанда шот-фактуралар жазылғаннан кейін жүргізілген камералдық бақылау нәтижелері бойынша камералдық бақылау туралы хабарлама қойылды, ЭШФ-да көрсетілетін «И» ЖШС-нің қаржылық-шаруашылық операциялары оларды жүзеге асыру ықтималдығы төмен екені анықталды.
Хабарламаны белгіленген мерзімде орындамауына байланысты Мемлекеттік кірістер басқармасы «И» ЖШС-не қатысты электрондық шот-фактуралардың ақпараттық жүйесінде шот-фактураларды жазып беруді шектеу туралы шешім шығарды.
Сондай-ақ, «К» ЖШС-не қатысты мемлекеттік кірістер басқармасы тақырыптық салықтық тексеру жүргізгені анықталды.
Тексеру нәтижелерімен «И» ЖШС-мен өзара есеп айырысу бойынша 2022 жылғы 103 498,2 мың теңге сомасында жұмыстарды, қызметтерді сатып алу бойынша шығыстарды шегерімнен, 2022 жылғы 1, 2 тоқсандар үшін 12 419,8 мың теңге сомасында ҚҚС алып тасталды.
Жоғарыда айтылғандардың негізінде «И» ЖШС-мен өзара есеп айырысулар бойынша 2023 жылғы 4 642,9 мың теңге шығыстар шегерімге, 2023 жылғы 2 тоқсандағы 557,1 мың теңге сомасында ҚҚС есепке жатқызылмайды.
Осылайша, «С» ЖШС және «И» ЖШС-мен өзара есеп айырысу бойынша шығыстарды шегерімнен, ҚҚС есептен алып тастау және салықтық тексеру нәтижелері бойынша КТС және ҚҚС-ты тиісті есептеу негізді болып табылады.
Апелляциялық комиссия отырысының нәтижелері бойынша Мемлекеттік кірістер департаментінің тексеру нәтижелері туралы шағым жасалған хабарламаны өзгеріссіз, ал шағым қанағаттандырусыз қалдыру туралы шешім қабылданды.
