Кедендік даулар
Заңды тұлға
Есепке алу әдісімен төленген ҚҚС
Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігіне (бұдан әрі – уәкілетті орган) аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі – кеден органы) кедендік әкелу бажының және қосылған құн салығының есептелуі бойынша жүргізілген тексеру нәтижелері туралы хабарламасына қатысты «N» компаниясынан шағым түсті.
Іс материалдарына сәйкес, кеден органы «ROSS 308 тұқымды бройлер тұқымдасының аналық басының Gallus domesticus (Gallus gallus) тұқымдас тірі тауықтар» тауарлары бойынша ҚҚС есепке жатқызу әдісімен төлеу мәселесі бойынша кедендік тексеру жүргізді, оның қорытындысы бойынша жалпы сомасы 896 569,51 мың теңге сомасында хабарлама берілді.
«N» компаниясы кеден органының қорытындысымен келіспей, апелляциялық шағым түсіріп, онда кеден органының шешімінің күшін жоюды сұрады.
Осылайша, «N» компаниясы бройлер тауықтарын инкубациялау және тауық етін өндіру үшін бройлерлік құс фабрикаларына өткізілетін инкубациялық жұмыртқа өндіру үшін аналық табынның асыл тұқымды бір тәуліктік балапандарын импорттайтын ірі асыл тұқымды құс репродукторы болып табылады. Инкубациялық жұмыртқалар Қазақстан Республикасының барлық құс фабрикаларының сұранысын қанағаттандыру үшін жоғары сапасымен және минималды құнымен сипатталады.
«Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы (Салық кодексі)» Қазақстан Республикасы Кодексінің 427 және 428-баптарына (01.01.2025ж. дейін қолданыста) сәйкес Қазақстан Республикасында өндірілмейтін немесе олардың отандық өндірісі ішкі нарықтың қажеттіліктерін өтемейтін тауарларды импорттау кезінде ҚҚС есепке жатқызу арқылы төленеді. Көрсетілген тауарлардың тізбесін және оны қалыптастыру тәртібін салық саясаты саласындағы уәкілетті орган – Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігі (бұдан әрі – ҚР ҰЭМ) айқындайды.
Қосылған құн салығы есепке алу әдісімен төленетін импортталатын тауарлардың тізбесі (бұдан әрі – Тізбе) ҚР ҰЭМ м.а. 21.02.2018ж. №67 бұйрығымен бекітілген.
Осылайша, Тізбеге «ата-әжесінің тауықтары мен аналық асыл тұқымды тұқымдары*» өнімі енгізілген. Асыл тұқымды тауықтарды Тізбеге енгізу ет және жұмыртқа өндіретін отандық құс фабрикаларына мемлекеттік қолдау көрсету, ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілерге салық жүктемесін азайту және ауыл шаруашылығы тауарларының құнын төмендету шарасы болды.
Айта кету керек, Қазақстан Республикасының бірде-бір заңы немесе нормативтік-құқықтық актілерінде «аналық асыл тұқымды» термині нені білдіретіні нақтыланбаған, «N» компаниясына қатысты бұл асыл тұқымды аналық мал білдіреді.
«Асыл тұқымды мал шаруашылығы туралы» 09.07.1998ж. №278 Қазақстан Республикасының Заңының (бұдан әрі – Заң) 1-бабының 1-тармағында Заңда пайдаланылатын негізгі ұғымдар көрсетілген:
30) құстардың тұқымдары мен кросстарының арғы ата-енелік тобы – құстардың тұқымдары мен кросстарының ата-енелік тобын молайту үшін пайдаланылатын еркек және ұрғашы құстар;
31) құстардың тұқымдары мен кросстарының ата-енелік тобы – будандастырылған ұрпақ буыны инкубациялық жұмыртқа немесе ет өндірісі үшін пайдаланылатын еркек және ұрғашы құстар
«Экспорттаушы елдердің құзыретті органдары импортталған асыл тұқымдық өнімге (материалға) берген асыл тұқымдық куәлікті немесе оған балама құжатты тану тәртібі туралы ережені бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 11.12.2015ж. №3-2/1078 бұйрығына (бұдан әрі – Ереже) сәйкес экспорттаушы елдердiң құзыреттi органдары импортталған асыл тұқымды өнiмге (материалға) берген асыл тұқымдық куәлiк немесе оған балама құжатты тану аяқтау рәсімі асыл тұқымдық куәлікті немесе оған балама құжатты тану туралы қорытынды болып табылады.
Бұл ретте «N» компаниясы Құс өсірушілер республикалық палатасы таныған (келісілген) асыл тұқымдылық куәліктері негізінде аналық отардан тауықтарды импорттайды.
Бұл факт Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 11.12.2015ж. №3-3/1084 бұйрығымен бекітілген Асыл тұқымды өнім мәртебесін беру қағидаларына (бұдан әрі – Қағидалар) сәйкес құсқа асыл тұқымды мәртебесін беретін «Құс өсірушілер республикалық палатасы» коммерциялық емес ұйымының (бұдан әрі – ҚӨРП) 04.06.2024ж. хатымен расталады.
Сонымен қатар, «Ұлттық аграрлық ғылыми-білім беру орталығы» ҰАҚ-ның 13.08.2024ж. хатына сәйкес, аналық тегі ата тегімен бірге аталық табынның бір бөлігі болып табылады, яғни аталық табын олардан тұрады.
Сонымен қатар, ҚӨРП 24.12.2024ж. «Омбы аграрлық-ғылыми орталығы» Федералдық мемлекеттік бюджеттік мекемесінің филиалы – Сібір құс шаруашылығы ҒЗИ-нан түсініктеме алды, оған сәйкес аналық тектер аталық тектермен бірге олардың ата-аналық табынға кіретіні, яғни аталық отарға кіретіні расталды.
Демек, аналық қор мен аналық сызықтар бір процестің құрамдас элементтері бола отырып, өзара байланысты, бірақ қарама-қарсы ұғымдар емес. Құқықтық контексте ата-аналық табын тұқымдық материалды көбейтуге арналған құстар тобы ретінде, өз кезегінде, өсу үшін тікелей пайдаланылатын даралардан тұратын аналық тұқымдарды қамтиды. Демек, аналық тармақтар ұрпақтың көбеюін қамтамасыз ететін аталық қордың бір бөлігін білдіреді және жеке ұғым емес, асыл тұқымды жүйедегі буындардың бірі ғана болып табылады.
Осылайша, «N» компаниясы ата-ана отарынан бір күндік балапандарды импорттайды. Құс шаруашылығы ұйымдарының ресми түсіндірмелері бойынша аталық отар аналық тегінен тұрады. Сондықтан «N» компаниясы әкелген тауықтар аналық асыл тұқымды линияларға сәйкес келеді. Демек, N компаниясы ҚҚС есепке жатқызу әдісімен төлеуге құқылы.
Сондай-ақ, 02.06.2025 жылғы кедендік тексеру актісіне (бұдан әрі – Тексеру актісі) сәйкес кеден органы мынаны көрсетеді: 1 ТД-да декларацияланатын тауарлар «ROSS 308 тұқымды бройлер тұқымдасының аналық басының Gallus domesticus (Gallus gallus) тұқымдас тірі тауықтар». Алайда, «N» компаниясы ұсынған бастапқы құжаттарға (шот-фактуралар, асыл тұқымды куәліктер) сәйкес «бройлер тұқымдасының аналық тегі, тұқымы» өнімінің сипаттамасы (атауы) анықталмаған. Жоғарыда айтылғандардың негізінде ТД-ның 31-бағанында көрсетілген ақпарат расталмаған.
Алайда, халықаралық тәжірибеге және бір күндік балапандарды жеткізуші «А» жеткізуші компаниясының (бұдан әрі - Жеткізуші) ресми құжаттарында қабылданған терминологияға сәйкес келесі терминдер пайдаланылатынын атап өткен жөн:
- ата-әже қор (GP) – ата-әже табын;
- аталық қор (PS) - аталық табын.
Негізгі қор (PS) ішінде екі негізгі компонент анықталуы керек:
- аталық сызығы (ML) – аталық тегі;
- әйел сызығы (FL) - аналық сызық.
Сондай-ақ, дүниежүзілік құс генетикасы жеткізушісі берген асыл тұқымды сертификатқа сәйкес, бір күндік балапандар аталық қор ретінде жеткізіледі, оған аталық және аналық тегі кіреді.
Сонымен қатар, Жеткізушінің ресми веб-сайтында орналастырылған «Ата-аналық қорларды басқару жөніндегі анықтамалық» (Parent Stock Management Handbook 2023) ата-аналық қор аталық және аналық сызықтарды кесіп өту арқылы қалыптасатынын айтады, бұл да осы терминдерді коммерциялық сипаттамалар контекстінде пайдалану қажеттілігін растайды.
«Қазақстан Республикасындағы кедендік реттеу туралы» Қазақстан Республикасының Кодексінің (бұдан әрі – Кедендік кодекс) 40-бабының 5-тармағына сәйкес тауарларды сыныптау кезінде кеден органдары, декларанттар және өзге де тұлғалар жөнелтуші елдің кедендік декларацияларының көшірмесін (олар болған кезде), тәуелсіз сараптама ұйымдарының қорытындыларын, анықтамаларын, сондай-ақ тауарға ілеспе құжаттарда көрсетілген мәліметтерді назарға алады. Импорттық декларацияларға сәйкес «N» компаниясы ЕАЭО Сыртқы экономикалық қызмет тауар номенклатурасының (бұдан әрі – СЭҚ ТН) 0105 11 190 0 коды бойынша «ROSS 308 тұқымды бройлер тұқымдасының аналық басының Gallus domesticus (Gallus gallus) тұқымдас тірі тауықтар» тауарларын импорттайды. Жеткізушінің экспорттық декларацияларында тауықтарға қатысты да 0105 11 190 0 коды қолданылатынын атап өтеміз.
Тасымалдау құжаттарында «female chick» деген термин бар болғандықтан, бұл әкелінетін тауықтардың аналық тұқымға жататынын көрсетеді. Тасымалдау құжаттарында «аналық линиялар» терминінің жоқтығы әкелінетін тауарлардың (тауықтар) аналық сызықтар емес екенін білдірмейді. «N» компаниясының ТД және оған ілеспе құжаттарда тек атауалардың жазылуында айырмашылық бар, ал тауардың затында сәйкессіздік жоқ.
Осылайша, ілеспе құжаттарындағы мәлімделген атаулар жеткізілетін тауарлардың ерекшеліктерін дұрыс көрсетеді, бұл Жеткізушінің ресми құжаттамасымен және халықаралық терминологиямен расталады.
Сонымен қатар, Тексеру есебінде «N» компаниясының 13.07.2020ж. және 22.03.2022ж. келісім-шарттар бойынша импортталған бірдей тауарлар үшін 0105 11 190 0 СЭҚ ТН коды 10 ТД бойынша кедендік ресімдеу кезінде ҚҚС толық төленгені (ҚҚС төлеу бойынша есепке жатқызу әдісі қолданылған жоқ) көрсетілген.
01.01.2022ж. бастап 08.07.2022ж. дейінгі кезеңде бір күндік балапандарды жеткізуге қатысты «N» компаниясы Салық кодексіне енгізілген өзгерістерге сәйкес 01.01.2022ж. бастап ҚҚС есепке алу әдісімен төлеу мүмкіндігі уақытша тоқтатылғанын, оның ішінде асыл тұқымды малдар үшін де тоқтатылды.
Кейіннен «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» Қазақстан Республикасының Кодексіне (Салық кодексі) және «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» Қазақстан Республикасының Кодексін (Салық кодексі) қолданысқа енгізу туралы» Қазақстан Республикасының Заңына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» 11.07.2022ж. №135-VII ҚРЗ Қазақстан Республикасының Заңы қабылданды, соған сәйкес бірқатар тауарларды, соның ішінде асыл тұқымды малды ҚҚС есепке алу арқылы төлеу мүмкіндігі қайта жаңғыртылған.
Тәуліктік балапандарды жеткізу кезінде «N» компаниясы ҚҚС төлеу әдісін өнімнің атауы Тізбеге сәйкес келмегендіктен емес, ҚҚС төлеудің осы әдісін қолдануды реттейтін Салық кодексінің тиісті ережелерінің тоқтатылуына байланысты қолданбаған.
Осылайша, «N» компаниясы көрсетілген кезеңде «N» компаниясы импорттаған тауарлар үшін ҚҚС есепке жатқызу әдісімен төлеу қолдануды уақытша тоқтата тұруды ескере отырып, қолданыстағы салық заңнамасының шеңберінде әрекет етті.
Сонымен қатар, «N» компаниясы бұдан бұрын 2023-2024жж. ЕАЭО және Қазақстан Республикасының кеден заңнамасын ықтимал бұзушылықтарды анықтау үшін басқа аймақтың кеден органымен «N» компаниясына қатысты кедендік тексеру жүргізілгенін атап өтеді.
Басқа аймақтың кеден органы «N» компаниясының аналық отардан әкелінген тауықтарға қатысты ҚҚС есепке жатқызу әдісімен төлеуінің заңдылығын анықтау мақсатында тексеру жүргізді. Осыған орай, басқа аймақтың кеден органы кедендік тексеру шеңберінде кеден органы қарастырып жатқан сол салада кеден заңнамасын бұзушылықтарды анықтау мақсатында тексеру жүргізді.
Басқа аймақтағы кеден органы жүргізген кедендік тексеру нәтижелері бойынша «N» компаниясы тарапынан Қазақстан Республикасының және ЕАЭО-ның кедендік немесе өзге де заңнамасын бұзушылықтар анықталған жоқ.
Осылайша, басқа аймақтың кеден органы бұрын жүргізген кедендік тексеру нәтижесінде импортталатын тауарларға қатысты ҚҚС есепке жатқызу әдісімен төлеуді қолдану «ROSS 308 тұқымды бройлер тұқымдасының аналық басының Gallus domesticus (Gallus gallus) тұқымдас тірі тауықтар» 0105 11 190 0 СЭҚ ТН коды қолданумен заңды болып табылады, осыған байланысты «N» компаниясының қолдануының заңдылығы туралы аналық табынның асыл тұқымды балапандарын импорттау кезінде ҚҚС есепке жатқызу әдісімен төлеудің объективті және негізделген қорытынды қабылдау мақсатында кедендік тексерудің нәтижелерін ескеруді сұраймыз.
Қазақстан Республикасында да Хабарламаға ұқсас хабарламалар заңсыз деп танылатын прецеденттер бар. Осылайша, «С» компаниясына қатысты кедендік тексеру жүргізіліп, нәтижесінде 28.12.2023ж. осыған ұқсас хабарлама беріліп, жоғары тұрған кеден органына шағым жасалды, бірақ шығарылған хабарламаның заңдылығына қатысты жауап берілді. Ұзақ сот процестерінен кейін Қазақстан Республикасының Жоғарғы Соты 17.06.2025ж. аталған хабарламаны заңсыз деп танып, оның күшін жойды.
Жоғарыда аталған істі Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының қарауына дейін Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі (бұдан әрі - ҚР АШМ) Қазақстан Республикасының Жоғарғы Сотына 11.06.2025ж. хат берді, онда ҚР АШМ мемлекеттік кіріс органының «аналық желілер» кодының атауындағы «Асыл тұқымды өсірудің ата-тектік және аналық желілерінің балапандары». Қағидаларына сәйкес, тұқымдық мәртебе ата-әжелер мен аталық отардан бір күндік балапандардың партиясына беріледі. Құстың аналық сызығы - аналық тұқымды будандастыруда қолданылатын сызық. Құс шаруашылығындағы селекциялық жұмыстарға сәйкес асыл тұқымды құстарды алу үшін жынысына қарамастан туыстық (ата-ана) тегі бойынша барлық жоғары тұрған даралар асыл тұқымды болуы керек және ата-аналық табынның әр түрлі тармағынан (әке жағынан, ана жағынан) болуы керек.
Осылайша, ҚР АШМ позициясына сәйкес ҚҚС есепке алу әдісімен Салық кодексінің нормаларына сәйкес ата-енелік және ата-енелік барлық асыл тұқымды тәуліктік балапандарға қолданылуы тиіс, өйткені бастапқыда дәл осы қолдау шарасы Тізбеге 2020 жылы «Ата-енелік және ата-енелік балапандар асыл тұқымды өсірудің аналық желілерінің» 0105 11 СЭҚ ТН кодымен енгізілген кезде меңзелген.
Әкелінетін тауықтар (тауықтар) ұсынылған ілеспе құжаттармен (шот-фактуралар, асыл тұқымды куәліктер, экспорттық декларациялар) расталған аналық асыл тұқымды линияларға сәйкес келеді. Сондықтан «N» компаниясы ҚҚС есепке жатқызу әдісін қолдану кезінде кеден заңнамасын бұзған жоқ.
Қоса беріліп отырған құжаттар өнім туралы мәлімделген ақпараттың халықаралық тәжірибеге, ресми терминологияға, танылған жіктеулерге негізделгенін және ұлттық және халықаралық құқық нормаларына сәйкестігін растайды.
Баяндалғанның негізінде «N» компаниясы тексеру туралы нәтижелері хабарламаны толық жоюды сұрайды.
СЭҚ қатысушының дәлелдерін қарап, кеден органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.
Қаралатын жағдайда, «N» компаниясы 2020-2024жж. кезеңінде. Венгриядан, Германиядан және Нидерландыдан 57 ТД бойынша «ішкі тұтыну үшін шығару» кедендік рәсімімен орналастырылған 0105 11 190 0 «тұқымын асыл тұқымды өсірудің бройлерлерінің ата-енелік мал басы domesticus, салмағы 185 г аспайтын тірі» СЭҚ ТН кодын мәлімдей отырып «ROSS 308 тұқымды бройлер тұқымдасының аналық басының Gallus domesticus (Gallus gallus) тұқымдас тірі тауықтар» тауарлар әкелінді.
Салық кодексінің 427-бабына сәйкес ішкі тұтыну үшін шығарудың кедендік рәсімімен орналастырылатын тауарлар бойынша оның ішінде асыл тұқымды мал бойынша қосылған құн салығын төлеушілер қосылған құн салығын осы бапта айқындалған тәртіппен есепке жатқызу әдісімен төлейді.
Көрсетілген тауарлардың тізбесін және оны қалыптастыру тәртібін салық саясаты саласындағы уәкілетті орган айқындайды.
227-тармақ бойынша Тізбеге – СЭҚ ТН 0105 11 коды бар «Асыл тұқымды өсірудің арғы ата-енелік және аналық желілерінің балапандары*» кіреді.
Бұл жағдайда Тізбенің ескертпеге сәйкес қосылған құн салығынан босату мақсаттары үшін тауарлар СЭҚ ТН кодтарымен айқындалады.
Тауарлардың атаулары пайдаланудың қарапайымдылығы үшін берілген.
«*» тауарлардың номенклатурасы тауарлардың кодымен де, атауымен де анықталады.
Заңның 1-бабының 7, 28, 30 және 31-тармақшаларына сәйкес:
7) асыл тұқымды жануар – тұқым стандартына сай келетін және Қазақстан Республикасының асыл тұқымды мал шаруашылығы туралы заңнамасында белгіленген тәртіппен республикалық палатада тіркелген таза тұқымды жануар;
28) кросс – малдың бiр желiсiн басқа бiр желiсiмен будандастырудан тарайтын мал тобы;
30) құстардың тұқымдары мен кросстарының арғы ата-енелік тобы – құстардың тұқымдары мен кросстарының ата-енелік тобын молайту үшін пайдаланылатын еркек және ұрғашы құстар;
31) құстардың тұқымдары мен кросстарының ата-енелік тобы – будандастырылған ұрпақ буыны инкубациялық жұмыртқа немесе ет өндірісі үшін пайдаланылатын еркек және ұрғашы құстар.
Заңның 28-2-бабына сәйкес республикалық палата асыл тұқымды жануарларды өсiрудi және (немесе) өсімін молайтуды жүзеге асыратын жеке және заңды тұлғалардың мүдделерiн білдіру және қорғау үшiн құрылатын және жұмыс істейтін, коммерциялық емес, өзiн-өзi қаржыландыратын ұйым болып табылады.
Қазақстан Республикасының аумағында құстардың барлық түрі мен өнімділік бағыттарына бір құс шаруашылығы республикалық палатасы құрылады.
Республикалық палатаның атқарушы орган уәкілетті орган бекіткен тәртіппен асыл тұқымды өнімге (материалға) асыл тұқымдық куәліктер беруді (жоюды) жүзеге асырады және импортталған асыл тұқымдық өнімге (материалға) экспорттаушы елдердің құзыретті органдары берген асыл тұқымдық куәлікті немесе оған балама құжатты уәкілетті орган бекіткен тәртіппен тануды жүзеге асырады (Заңның 28-3-бабының 9- тармағаның 3 және 4 тармақшаларына сәйкес).
Асыл тұқымдық өнімге (материалға) мәртебе мен асыл тұқымдық куәлік беруді – республикалық палатаға мүшелігіне қарамастан, жеке және (немесе) заңды тұлғаның өтініші негізінде республикалық палата жүзеге асырады (Заңның 28-3-бабының 10-тармағына сәйкес).
Қағидаларына сәйкес Асыл тұқымдық өнім (материал) мәртебесін тұқым бойынша, өнімділік бағытындағы және ауыл шаруашылығы малдарының түрлері бойынша республикалық палаталар (бұдан әрі - Палата) береді.
Қағидаларының 37-тармағына сәйкес құсқа асыл тұқымды мал мәртебесі Палатада тіркеу нөмірі берілген күнінен бастап берілген болып саналады.
Сондай-ақ Ереженің 20-тармағына сәйкес Палата маманы асыл тұқымдық куәліктердің немесе оларға балама құжаттардың көшірмелерінде немесе түпнұсқаларында көрсетілген барлық мәліметтерді Үлгімен салыстыруды жүргізеді және өтініш түскеннен кейін он жұмыс күні ішінде импорттаушыға асыл тұқымдық куәлікті немесе оған балама құжатты тану туралы қорытынды беріледі.
Жоғарыда баяндалғанның негізінде, шағымды жан-жақты қарау және ол бойынша дәлелді шешім шығару мақсатында уәкілетті орган сұрау салулар жіберді:
- ҚР ҰЭМ-не «N» компаниясымен импортталған тауарларға Тізбенің «*» ескертпені қолдану бойынша түсіндіру туралы;
- ҚР АШМ-не экспорттаушы елдердің құзыретті органдары импортталатын асыл тұқымды өнімге (материалға) берілген асыл тұқымды сертификатты тану туралы «N» компаниясының өтінімдерін беру тәртібі мен қараудың жай-күйі туралы және «N» компаниясы әкелетін тауарлар ата-әжелер мен аналық асыл тұқымды тауықтар болып табыла ма ақпаратты ұсыну туралы.
ҚР ҰЭМ Тізбенің «*» ескертпесі тауардың номенклатурасы тауардың кодымен де, атауымен де айқындалатынын білдіреді, тиісінше, тауарларға арналған декларацияда импортталатын тауарлардың атауы позицияға сәйкес келетін атауды көрсету қажеттілігі туралы хабарлады.
Сонымен қатар, ҚР ҰЭМ импортталатын тауықтардың шынымен асыл тұқымды өсіру желісі екенін растайтын құжаттарды ұсыну қажеттілігі туралы хабарлады.
ҚР АШМ 07.08.2025ж. ҚӨРП хаты ұсынылды.
Осылайша, ҚӨРП хатына сәйкес экспорттаушы елдердің құзыретті органдары импортталған асыл тұқымды өнімге (материалға) берген асыл тұқымдық куәлікті немесе оған балама құжатты тану рәсімі, сондай-ақ ҚӨРП-да аналық табынның асыл тұқымды құсынан алынғаны туралы жұмыртқа бағытындағы соңғы нысандағы тәуліктік төлді растау (асыл тұқымдық куәліктің негізіндеҚ Ережеге сәйкес жүргізіледі.
Тауықтар келгеннен және карантинге орналастырылғаннан кейін (30-45 күн) құс фабрикасы асыл тұқымды куәлікті тану туралы өтінішті немесе оған теңестірілген құжатты ҚӨРП комиссиясының қарауына береді, оның нәтижелері бойынша комиссия мүшелері есептер мен қорытындылар береді.
Асыл тұқымды жұмыс келесі асыл тұқымды шаруашылықтарды құрудан басталады:
- будандастырушылардың төл табындарымен жұмыс істейтін бірінші ретті асыл тұқымды шаруашылықтар. Бұл табындарға арналған бастапқы линиялар асыл тұқымды шаруашылықтардан алынады. Бірінші ретті асыл тұқымды шаруашылықтардың негізгі міндеттері ата-ана будандарын өндіру үшін аналық малды өндіру және олармен екінші ретті асыл тұқымды шаруашылықтарды қамтамасыз ету;
- Екінші ретті тұқымдық бөлімшелер будандастырушылардың ата-аналық табындарымен жұмыс істейді. Аналық қорды кесіп өту нәтижесінде алынған гибридті жұмыртқалар инкубациялық және құс өсіру станцияларындағы құс фабрикаларына жеткізіледі. Содан кейін бір күндік соңғы жас малдар құс фабрикаларында өндірістік табын қалыптастыру үшін өсіру цехтарына жіберіледі.
Жоғарыда айтылғандар аналық тектердің аталық табындары ата-бабалардан бастау алатынын және белгілі текті бастапқы жолдарды кесіп өту нәтижесінде алынғанын және сәйкесінше тектік табын ұғымына кіретінін көрсетеді.
Осылайша, ҚР ҰЭМ мен ҚР АШМ жауаптарын ескере отырып, «N» компаниясы импорттаған ата-тектік және аналық желілерді асыл тұқымды өсіруші балапандарды тану үшін - олардың асыл тұқымды өсірілуін растау және асыл тұқымдық куәліктің немесе оған балама құжаттың Ережесіне сәйкес тану қажет экспорттаушы елдердің құзыретті органдары импорттаған асыл тұқымды өнім (материал).
Кедендік тексеру барысында «N» серіктестігі кеден органына экспорттаушы елдің құзыретті органдары берген асыл тұқымды куәліктерді көрсетті, олар кейіннен Ережеге сәйкес танылды және асыл тұқымды куәлікті немесе оған балама құжатты тану туралы қорытындылар берілді.
Бұл асыл тұқымды куәліктер әкелінетін құстың тұқымы, кросс, линиясы, класы, шығу тегі (ата-анасы мен әжесі) және басқа да мәліметтерді қамтиды.
Осылайша, «N» серіктестігі әкелетін тауықтар асыл тұқымды мал болып табылады, ол экспорттаушы елде берілген, әкелінетін тауықтардың ата-әжесі мен ата-анасының асыл тұқымды шығу тегі туралы мәліметтерді, сондай-ақ асыл тұқымдылық куәліктерін тану туралы ҚӨРП қорытындыларын қамтитын асыл тұқымдылық куәліктермен расталады.
Сондай-ақ, кеден органы ҚҚС бойынша қосымша есептеулер жүргізген 9 кедендік декларацияға қатысты осыған ұқсас мәселелер бойынша бұрын басқа аймақтағы кеден органы жүргізген кедендік тексеру кезінде кеден заңнамасын бұзушылықтар анықталмағанын атап өтеміз.
Жоғарыда баяндалғанның негізінде, «N» компаниясы импорттаған тауарлардың асыл тұқымдық мәртебесін ескере отырып, оларды асыл тұқымды өсіру, ҚР ҰЭМ және ҚР АШМ ұсынған түсініктемелер, балапандар Тізбенің әрекетіне жатады, осыған байланысты «N» компаниясы 57 ТД бойынша ҚҚС есепке жатқызу әдісімен төлеу заңды түрде жүргізілді, демек, кеден органының кедендік тексеру нәтижелері бойынша ҚҚС есептеу заңсыз.
Апелляциялық комиссияның шешімімен кедендік тексеру нәтижелері заңсыз деп танылды.
